II FSK 751/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Protokolant Dorota Rembiejewska, po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. J.-C. i A. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 30 października 2013 r. sygn. akt I SA/Ol 615/13 w sprawie ze skargi B. J.-C. i A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 11 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za 2012 r. oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 30 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (sygn. akt I SA/Ol 615/13) oddalił skargę B. J. i A.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 11 lipca 2013 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan sprawy: Prezydent O. decyzją dnia 31 stycznia 2013 r. wymierzył skarżącym zobowiązanie w spornym podatku w wysokości 15.608 zł. Jako podstawy do opodatkowania przyjął nieruchomości związane z prowadzeniem działalności gospodarczej położone w O. przy ul. S. na działkach o nr 50/9, 50/10 i 50/11, tj.: grunty o powierzchni 1.800 m², budowlę o powierzchni 10.000 m² oraz budynek o powierzchni 677,94 m². W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucili jej naruszenie art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm.), dalej: "u.p.o.l.", poprzez przyjęcie, że sam fakt posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę uzasadnia wymiar podatku od nieruchomości według najwyższych stawek tego podatku, jak również podnieśli zarzut naruszenia art. 122, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.). Uznając, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w decyzji z dnia 11 lipca 2013 r. powołało treść art. 1a ust. 1 pkt 3, art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 – 3 u.p.o.l. W ocenie organu, w świetle art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. sam fakt posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę skutkuje tym, że są one związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Odwołując się natomiast do art. 2 ust. 2 u.p.o.l. organ stwierdził, że jedynie w przypadku, gdy podatnik prowadzący działalność gospodarczą posiada użytki rolne, konieczne jest ustalenie sposobu jego wykorzystywania przez podatnika. Kolegium dodało, że z dołączonej do akt sprawy informacji z ewidencji działalności gospodarczej wynikało, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, zaś ww. grunty zostały oznaczone w ewidencji gruntów jako "Ba" – tereny przemysłowe. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że zgodnie z przedłożoną przez podatników do akt sprawy umową najmu z dnia 25 maja 2012 r., dotyczącą m.in. działek o numerach ewidencyjnych 50/9, 50/10 i 50/11, nieruchomości te zostały oddane w najem C. sp. z o.o. z siedzibą w W. na cele prowadzonej przez najemcę działalności gospodarczej, o czym stanowił § 3 tej umowy. Zdaniem Kolegium w niniejszej sprawie nie zachodziły "względy techniczne", o których mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Kolegium nie dopatrzyło się ponadto naruszenia art. 120, art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, skarżący wnosząc o uchylenie opisanej wyżej decyzji organu odwoławczego, zarzucili jej naruszenie art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. oraz art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotem sporu w sprawie była zasadność opodatkowania podatkiem od nieruchomości według najwyższej stawki gruntów i budynków stanowiących współwłasność podatników, w sytuacji gdy podnosili oni, iż przedmioty opodatkowania nie są składnikiem majątku przedsiębiorcy i nie są wykorzystywane dla celów prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, lecz są przedmiotem najmu przez skarżącą, który nie stanowi działalności gospodarczej. W związku z powyższym, w ocenie skarżących, organy powinny były ustalić, które z posiadanych przez nich nieruchomości stanowią majątek związany z prowadzoną działalnością gospodarczą, a które należy zaliczyć do ich majątku osobistego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie jest zasadna. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie organy w sposób rzetelny i prawidłowy ustaliły stan ewidencyjny nieruchomości podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości na podstawie wypisu z ewidencji gruntów, budynków i lokali, z którego wynika, że skarżący są współwłaścicielami działek położonych w O., obręb 139, o numerach ewidencyjnych 50/9, 50/10 i 50/11, oznaczonych w ewidencji symbolem "Ba" – tereny przemysłowe. W aktach sprawy znajduje się również protokół z oględzin budynku posadowionego na ww. nieruchomości przeprowadzonych z udziałem biegłego z zakresu budownictwa inż. J. L. i pełnomocnika spółki. W oparciu o wynik tych oględzin biegły sporządził następnie opinię dotyczącą oceny stanu technicznego ww. budynku, zawierając w niej oprócz własnych wniosków również dokumentację fotograficzną sporządzoną w toku oględzin. Ponadto organ pierwszej instancji przesłuchał biegłego w dniu 20 grudnia 2012 r. na okoliczności objęte opinią. Zgromadził również dane z ewidencji działalności gospodarczej, w świetle których skarżący prowadził od dnia 13 grudnia 2011 r. działalność gospodarczą w zakresie wynajmu i zarządzania nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi jak również odwołał się do zawartej w dniu 25 maja 2012 r. umowy najmu ww. nieruchomości. Sąd podzielił argumentację organów podatkowych, że z uwagi na brzmienie art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., o tym, czy nieruchomość podlega opodatkowaniu stawkami podatkowymi w podwyższonej wysokości decyduje sam fakt posiadania jej przez podmiot legitymujący się statusem przedsiębiorcy, chociażby był on tylko jednym ze współwłaścicieli przedmiotów opodatkowania, wpisanym do rejestru przedsiębiorców, a nie sposób, w jaki faktycznie jest ona wykorzystywana. Sąd pierwszej instancji uznał, że bez znaczenia dla sposobu opodatkowania tym podatkiem był argument skarżących, że w przypadku przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną istotne jest rozróżnienie opodatkowania nieruchomości, które są wykorzystywane na cele działalności gospodarczej i nieruchomości, które są wykorzystywane na cele niezwiązane z tą działalnością. Wyjaśnił, iż wpływu na wynik sprawy nie mogło mieć nieustalenie przez organy podatkowe, czy budynek byłej kotłowni został wpisany do ewidencji środków trwałych prowadzonego przez podatnika przedsiębiorstwa. Wojewódzki Sąd dodał, że w § 4 umowy najmu z dnia 25 maja 2012 r. postanowiono, że skarżący, jako wynajmujący, będą z tytułu tej umowy wystawiali co miesiąc faktury VAT, wykazując w nich kwotę należnego czynszu w wysokości 25.000 zł oraz kwotę podatku VAT, determinowało to bezsprzecznie, że nieruchomości objęte umową najmu wykazywały związek z prowadzoną przez nich działalnością gospodarczą. Podatnicy wywiedli skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2013 r. zaskarżając go w całości i zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), dalej: p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię: art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. wobec przyjęcia, że przedmioty opodatkowania do uznania ich za związane z prowadzoną działalnością gospodarczą powinny spełniać wyłącznie warunek ich posiadania przez przedsiębiorcę; jak również nieuwzględnienia, że zawarta w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. definicja gruntów, budynków, budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej ustanowiona została z naruszeniem zasad poprawnej legislacji, co winno skutkować stwierdzeniem niezgodności tego przepisu z art. 2, art. 32 Konstytucji. Zarzucili także, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uchybienie: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 p.p.s.a. wobec oddalenia skargi w sytuacji gdy Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło, że decyzja organu pierwszej instancji wydana została z naruszeniem art. 120, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 O.p. wobec niezbadania i niedokonania oceny podnoszonych przez skarżącego okoliczności faktycznych świadczących o tym, że część nieruchomości, opodatkowanych podatkiem od nieruchomości według najwyższych stawek pozostawała bez związku z prowadzoną przez podatnika działalnością; uchybienie art. 141 § 4 p.p.s.a. wobec tego, że uzasadnienie wyroku zawiera niedające pogodzić się sprzeczności dotyczące określania stanu faktycznego w jakim zastosowanie ma stawka podatku od nieruchomości ustalona dla nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie skorzystało z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i wobec tego podlega oddaleniu. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, w granicach zakreślonych skargą kasacyjną, w pierwszej kolejności należy wskazać, że stan faktyczny ustalony przez organ podatkowy, zaakceptowany przez Sąd pierwszej instancji nie budzi wątpliwości i nie został przez podatnika w sposób skuteczny wzruszony. Z powyższych ustaleń wynika, że podatnik od dnia 13 grudnia 2011 r. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie najmu i zrządzania nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi. Z treści zawartej w dniu 25 maja 2012 r. umowy najmu wynika, że małżonkowie A. C. i B. J. (wynajmujący) oddali w najem przedsiębiorstwu – C. sp. z o.o. (najemca) trzy działki gruntu zabudowane budynkami kotłowni oraz wolnostojącym kominem stalowym. Powyższe działki stanowiły wspólność majątkową małżeńską podatników. W umowie strony zastrzegły, że nieruchomość będzie wykorzystana na cele działalności gospodarczej prowadzonej przez najemcę (§ 3), że zmiana sposobu wykorzystywania tejże nieruchomości przez najemcę wymaga zgody wynajmującego, że miesięczny czynsz z tytułu najmu wynosi 25.000 zł + VAT. Powyższe dowody i przedstawione okoliczności sprawy uzasadniają trafność oceny stanu faktycznego dokonanego zarówno przez organ pierwszej instancji, jak też Sąd pierwszej instancji, który zbadał zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że objęta umową najmu nieruchomość związana jest z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą polegającą na wynajmowaniu i zarządzaniu nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi (art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.). Odnośnie zarzutu błędnej wykładni art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., należy wskazać, że z wykładni gramatycznej powołanego przepisu wynika, iż sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę (C. sp. z o.o. w W.) budynków, budowli lub gruntu skutkować musi uznaniem tych kategorii za związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Należy przy tym mieć na uwadze, że posiadanie jest stanem faktycznym polegającym na faktycznym władztwie, przez co rozumie się samą możliwość władania rzeczą. Efektywnie w sensie gospodarczym korzystanie z rzeczy (nieruchomości) nie stanowi koniecznej przesłanki posiadania. Podobne stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 1 lipca 2014 r. sygn. akt II FSK 1349/14 i z dnia 23 czerwca 2015 r. sygn. akt II FSK 1398/13, z dnia 21 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1296/13, z dnia 26 marca 2015 r. sygn. akt II FSK 883/13. Reasumując należy stwierdzić, że skoro przedmiotowe nieruchomości, będące w posiadaniu przedsiębiorcy, mogą być w jakikolwiek sposób wykorzystywane w prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, polegającej na zarządzaniu i wynajmie własnych i dzierżawionych nieruchomości, to powyższe nieruchomości podlegają opodatkowaniu stawkami podatkowymi w podwyższonej wysokości (art. 4 ust. 1 pkt 1 -3 u.p.o.l.). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.