III SA/Gl 823/13
WyrokWSA w Gliwicach2013-11-22
Skład orzekający: Małgorzata Jużków, Magdalena Jankiewicz, Mirosław Kupiec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo obliczył termin przedawnienia zobowiązania w podatku akcyzowym za marzec 2002 r., uwzględniając przepisy wprowadzające zawieszenie biegu terminu przedawnienia w związku z zaskarżeniem decyzji do sądu administracyjnego, mimo że zobowiązanie powstało przed wejściem w życie tych przepisów?Ratio decidendi
Organ podatkowy błędnie obliczył termin przedawnienia zobowiązania w podatku akcyzowym za marzec 2002 r. Przepisy dotyczące zawieszenia biegu terminu przedawnienia, wprowadzające instytucję nieobowiązującą do 31 grudnia 2002 r., nie powinny być stosowane do zobowiązań powstałych przed tą datą, ponieważ są one niekorzystne dla podatnika. W związku z tym zobowiązanie przedawniło się z dniem 31 lipca 2012 r., a wydane po tym terminie decyzje organów podatkowych są bezprzedmiotowe.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za marzec 2002 r. dla przedsiębiorcy sprzedającego olej opałowy. Organy celne zakwestionowały prawidłowość oświadczeń nabywców oleju, uznając, że nie spełniają one wymogów formalnych, co skutkowało obowiązkiem zapłaty podatku akcyzowego. Po wielokrotnych postępowaniach i decyzjach, ostateczna decyzja Dyrektora Izby Celnej utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego określającą zobowiązanie. Przedsiębiorca zaskarżył tę decyzję, zarzucając m.in. naruszenie art. 153 p.p.s.a. przez nieuwzględnienie wiążącej wykładni sądu z poprzedniego postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. i stwierdza, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Mirosław Kupiec, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Wandoch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2013 r. przy udziale - sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...] r. nr [...], którą określono M. P. prowadzącemu działalność gospodarcza pod firmą M. P. "A" z siedzibą w K. zobowiązanie w podatku akcyzowym za marzec 2002 r. w kwocie [...] zł zmienionej następnie decyzją z dnia [...] r. o tym samym numerze poprzez dokonanie wymiaru uzupełniającego podatku akcyzowego do kwoty [...] zł. Jako podstawę prawną decyzji organ odwoławczy wskazał art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 230 § 3 oraz art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., w skrócie O.p.), art. 6 pkt 5 i art. 19 ustawy z dnia 16 listopada 2012 r. o redukcji niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarcze (Dz. U. z 2012 r., poz.1342), art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1, art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 i 4, art. 10 ust. 1, art. 15 ust. 1, art. 34 ust. 1, art. 34a ust. 1 i 2, art. 35 ust. 1 pkt 3 i ust. 6 pkt 1 lit. a, art. 36 ust. 3, art. 37 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz. U. nr 11, poz. 50, w skrócie ustawa VAT) oraz § 2 ust. 1 pkt 1, § 4 ust. 1, § 5 ust. 5, § 6 ust. 1, 2, 4 i 5, § 11 ust. 1 pkt 1, § 23 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 grudnia 2001 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. nr 148, poz. 1655 ze zm., dalej rozporządzenie wykonawcze).
Decyzje zapadły w poniższym stanie faktycznym i prawnym.
M. P. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą M. P. "A" w tym sprzedaż oleju opałowego na cele opałowe osobom fizycznym i podmiotom gospodarczym, którą dokumentował fakturami VAT i paragonami.
Przeprowadzona w 2005 r. kontrola podatkowa prawidłowości rozliczenia podatku akcyzowego za okres od stycznia do grudnia 2002 r. wykazała, że w marcu 2002 r. przedsiębiorca dokonał 31 transakcji sprzedaży oleju opałowego (69 997 litrów), w tym 15 udokumentowanych fakturami VAT a pozostałe paragonami. Ustalono, że dokonując sprzedaży oleju opałowego dla osób fizycznych firma przyjmowała od nich oświadczenia o przeznaczeniu oleju na cele opałowe, które wszystkie okazały się wadliwe. Nie zawierały pełnych danych wymaganych na podstawie przepisu § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego obowiązującego w kontrolowanym okresie. Braki dotyczyły pełnego adresu nabywcy, określenia ilości nabywanego oleju opałowego, wskazania ilości, rodzaju i typu urządzenia grzewczego oraz miejsca sporządzenia oświadczenia lub podpisu. Organ uznał zatem, że sprzedaż nie została poparta prawidłowymi oświadczeniami odbiorców o przeznaczeniu zakupionego oleju na cele opałowe uprawniającymi do skorzystania ze zwolnienia z podatku akcyzowego. W związku z czym na podstawie § 6 ust. 5 rozporządzenia wykonawczego uznał, że sprzedaż oleju opałowego nastąpiła na cele inne niż opałowe, co rodzi obowiązek w podatku akcyzowym na podstawie art. 35 ust. 6 pkt 1 lit. a ustawy VAT.
Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego w K. określił skarżącemu zobowiązanie w podatku akcyzowym za marzec 2002 r, w kwocie [...] zł uznając, że strona nie udokumentowała prawidłowo sprzedaży oleju opałowego na cele opałowe (brak jednego oświadczenia a dwa wadliwe). Po wniesieniu odwołania Dyrektor Izby Celnej w K. decyzją z dnia [...] r. uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Uznał bowiem, że do materiału dowodowego należy włączyć skorygowane oświadczenia stanowiące załącznik odwołania oraz dokonać sprawdzenia wszystkich oświadczeń w zakresie treści, a w szczególności ustalenia faktycznego przeznaczenia oleju opałowego.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego określił skarżącemu zobowiązanie w podatku akcyzowym za marzec 2002 r. w kwocie [...] zł, gdyż za poprawne uznano wszystkie transakcje udokumentowane fakturami VAT i 8 transakcji udokumentowanych paragonami załączone miało wadliwe oświadczenie o przeznaczeniu oleju opałowego.
Strona zaskarżyła powyższe rozstrzygnięcie. W odwołaniu nie zgodziła się z zasadnością zakwestionowania uzupełnionych oświadczeń o przeznaczeniu oleju opałowego. Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej w K. uchylił decyzję organu I instancji i po raz kolejny przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia po uprzednim uzupełnieniu materiału dowodowego i potwierdzeniu, które transakcje miały miejsce w rzeczywistości.
Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego w C. określił skarżącemu zobowiązanie w podatku akcyzowym za marzec 2002 r. w kwocie [...] zł (wadliwość 7 transakcji). Decyzja ta została zaskarżona wniesieniem odwołania, które nie zostało uwzględnione i decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej utrzymał ją w mocy, jako zgodną z prawem.
Poglądu tego nie podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 2 września 2008 r. sygn. akt III SA/GL 1750/07 uchylił zaskarżoną decyzję w oparciu o art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, zwanej dalej p.p.s.a.) i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z pominięciem § 6 ust. 1 pkt 2 i ust. 5 rozporządzenia wykonawczego, który uznał za nieposiadający oparcia konstytucyjnego i ustawowego.
Dyrektor Izby Celnej w K. będąc związany wykładnią prawa przedstawioną przez sąd orzekający w wydanym wyroku z mocy art. 153 p.p.s.a, uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w C. z [...] r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ z uwzględnieniem sprzedaży za pomocą odmierzacza paliwa jako sprzedaży na cele inne niż opałowe.
Wyrokiem z dnia 7 września 2010 r., sygn. akt P 94/08 Trybunał Konstytucyjny orzekł o zgodności § 6 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie podatku akcyzowego z art. 2 oraz art. 217 w związku z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 27, poz.269), co skutkowało pozbawieniem mocy wiążącej wykładni tegoż przepisu przedstawionej w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 2 września 2008 r. Stanowisko Trybunału wyrażone w tym orzeczeniu znajduje zastosowanie do mającego w sprawie zastosowanie rozporządzenia z dnia 19 marca 2001 r., którego § 6 ust. 5 z § 6 ust. 5 był tożsamy z rozporządzenia z 22 marca 2002 r.
Następnie Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z [...] r. , określił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za marzec 2002 r. w kwocie [...] zł, kwestionując 2 transakcje sprzedaży 5000 litrów oleju opałowego na cele opałowe dokumentowanych paragonami.
Wniesione od wskazanej decyzji odwołanie zostało uwzględnione przez Dyrektora Izby Celnej, który decyzją z dnia [...] r. uchylił decyzję organu I instancji, gdyż organ określił zobowiązanie w podatku akcyzowym dokonując jego wyliczenia z uwzględnieniem w cenie sprzedaży podatku akcyzowego z zastosowaniem rachunku "od stu" zamiast "w stu".
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy Naczelnik Urzędu Celnego w C. , decyzją z dnia [...] r zmienioną decyzją z dnia [...] r. określił skarżącemu zobowiązanie w podatku akcyzowym za marzec 2002 r. w kwocie [...] zł, kwestionując prawidłowość 16 oświadczeń dokumentujących nabycie oleju opałowego na cele opalowe przez osoby fizyczne i wykazanie przez sprzedawcę dostawy oleju opałowego na cele opałowe.
Decyzja ta została utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., który nie podzielił zasadności wniesionego odwołania. W uzasadnieniu wyjaśnił także, iż w rozpoznawanej sprawie bieg terminu przedawnienia został przerwany w dniu 30 lipca 2007 r. wobec skutecznego zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony w tej dacie, poprzez doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. Z tej racji nowy termin przedawnienia upływał 31 lipca 2012 r. Następnie wskazał, że ostateczna decyzja Dyrektor Izby Celnej w K. z dnia [...] r. określającą zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za marzec 2002 r. została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach – skargą wniesioną 7 grudnia 2007 r., zaś 17 grudnia 2008 r. do Izby Celnej doręczono prawomocny wyrok WSA w Gliwicach z 2 września 2008 r. sygn. akt III SA/Gl 1750/07. Zatem z mocy art. 70 § 6 pkt 2 i § 7 pkt 2 O.p., rozpoczęty 31 lipca 2007 r. bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego uległ z dniem 7 grudnia 2007 r. przedłużeniu o okres zawieszenia do 17 grudnia 2008 r. włącznie. Tak więc termin przedawnienia, który upływał w dniu 31 lipca 2012 r. uległ przedłużeniu o okres zawieszenia (1 rok i 10 dni) czyli do 9 sierpnia 2013 r.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona działając przez pełnomocnika wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Zarzuciła organowi naruszenie:
- art. 153 p.p.s.a. przez wydanie decyzji z pominięciem wykładni § 6 rozporządzenia wykonawczego przedstawionej przez WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 2 września 2008 r., sygn.. akt III SA/GL 1750/07 wydanym w tej samej sprawie, która jest dla organów wiążąca przy ponownym rozpatrzeniu sprawy,
- art. 121 § 1 i § 2 oraz art. 191 O.p. przez przeprowadzenie postepowania w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych oraz interpretacje na niekorzyść podatnika niewyjaśnionych okoliczności dotyczących faktycznego zużycia oleju opałowego przez osoby, których oświadczenia zostały uznane za wadliwe, w rozumieniu § 6 ust. 1 pkt 2 i ust. 5 rozporządzenia wykonawczego, uznanego przez sąd orzekający w sprawie za nie mający umocowania w art. 37 ust. 2 pkt 2 i ust. 4, art. 35 ust. 6 pkt 1 lit. a ustawy VAT, art. 2, art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji. Nadto organ przeprowadzając w roku 2004 kontrolę podatku dochodowego i podatku VAT za rok 2002 nie kwestionował prawidłowości posiadanych przez podatnika oświadczeń.
W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że w sprawie postępowanie prowadzone jest od 7 lat i zostało wydanych 5 decyzji przez organ I instancji, które różniły się kwotami określonego zobowiązania w podatku akcyzowym, czego organ odwoławczy nie wyjaśnił w zaskarżonej decyzji, chociaż aktualna kwota zobowiązania wynosi 6 608, a we wcześniejszej decyzji była już w wysokości 45 945 zł.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Na wezwanie Sądu organ, pismem z dnia [...] r. wyjaśnił, że po [...] r. prowadził czynności egzekucyjne dotyczące zobowiązań w podatku akcyzowym za luty, marzec i sierpień 2002 r., o których podatnik został powiadomiony 25 marca 2013 r., a w dniu 8 i 9 kwietnia 2013 r. zostały złożone wnioski o wpis hipoteki przymusowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych przyczyn niż zostały w niej podniesione.
Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Badana wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.
Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
W pierwszej kolejności Sąd dokonał z urzędu badania terminu przedawnienia zobowiązania w podatku akcyzowym za marzec 2002 r., gdyż zaskarżona decyzja została wydana [...] r., a organ uznał, że termin do ojej wydania upływał 11 sierpnia 2013 r., gdyż dopatrzył się przerwania biegu terminu przedawnienia w dniu 30 lipca 2007 r. i doliczył okres zawieszenia przedawnienia wynikający z zaskarżenia jednej z decyzji ostatecznych wydanych w sprawie do sądu administracyjnego.
Sąd orzekający nie podzielił tego stanowiska. Organ błędnie obliczył upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatku akcyzowego za marzec 2002 r. Termin ten bowiem upłynął z dniem 31 lipca 2012 r. Pomyłka ta była wynikiem błędnej interpretacji przepisów przejściowych wprowadzających kolejne nowelizacje art. 70 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z poglądem wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2011 r., sygn. akt I FSK 949/10 (LEX 1082322) art. 70 § 6 pkt 2 O.p., w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005 r., jako przewidujący instytucję nieobowiązującą do 31 grudnia 2002 r. - zawieszenia biegu terminu przedawnienia - z natury swojej niekorzystnej dla podatnika, jako przedłużającej okres przedawnienia - nie powinien być stosowany do zobowiązań powstałych przed dniem 1 stycznia 2003 r., a z takim mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Przedmiotem kontroli sądowej jest postępowania podatkowego mające na celu określenie prawidłowej wysokości zobowiązanie w podatku akcyzowym za marzec 2002 r. z tytułu sprzedaży oleju opałowego na cele inne niż opałowe.
Należy bowiem przypomnieć, że zasadą jest, iż zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego w którym upłynął termin płatności podatku (art. 70 § 1 O.p.). Zasada ta jest niezmienną. Natomiast ulegały zmianie przepisy dotyczące wydłużenia tego czasokresu określone w § 2 i następne. Tekst pierwotny (Dz. U. z 1997 r. nr 137 poz. 926) art. 70 § 2 i następne brzmiał: "§ 2. Bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu:
1) od dnia wydania decyzji, o których mowa w art. 48 § 1 pkt 1 i 2, do dnia terminu płatności odroczonego podatku, ostatniej raty podatku lub ostatniej raty zaległości podatkowej,
2) od dnia nabycia prawa do ulgi podatkowej do dnia wygaśnięcia tego uprawnienia.
§ 3. Bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony.
§ 4. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne.
§ 5. Kolejne wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie przerywa biegu terminu przedawnienia.
§ 6. Nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką, jednakże po upływie terminu przedawnienia zaległość podatkowa może być egzekwowana tylko z przedmiotu hipoteki."
Na podstawie art. 1 pkt 58 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 169, poz. 1387), powoływanej dalej jako "nowela wrześniowa“, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2003 r. oraz w obecnym brzmieniu, wprowadzonym przez art. 1 pkt 34 lit. d) ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 143, poz. 1199), z dniem 1 września 2005 r. dalej jako "nowela czerwcowa“ znowelizowano art. 70 § 2 i następne poszerzając katalog przesłanek zawieszenia biegu terminu przedawnienia i warunków przerwania biegu tego terminu. W art. 20 § 1 noweli wrześniowej określono, iż do przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a więc przed 1 stycznia 2003 r. stosuje się przepisy Ordynacji w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z zastrzeżeniem § 2, w którym przewidziano, że jeżeli dotychczasowe przepisy określają korzystniejsze dla podatnika, płatnika lub inkasenta zasady i terminy przedawnienia zobowiązań podatkowych, stosuje się przepisy obowiązujące przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a więc obowiązujące do dnia 31 grudnia 2002 r. Jak wskazano wyżej, do 31 grudnia 2002 r. ustawa Ordynacja podatkowa nie przewidywała instytucji zawieszenia biegu terminu przedawnienia w związku z zaskarżeniem decyzji ostatecznej do sądu administracyjnego. Zasady przedawnienia zobowiązań podatkowych, o których mowa w art. 20 § 2 noweli wrześniowej, odnoszą się do okoliczności mających wpływ na bieg terminu przedawnienia zobowiązań, czyli skutkujące wstrzymaniem rozpoczęcia jego biegu, przerwaniem albo zawieszeniem. Natomiast w noweli czerwcowej, w przepisie przejściowym (art. 21) ustawodawca postanowił, że do przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy art. 70 § 4 O.p. w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Sąd orzekający prezentuje pogląd, że nowelą czerwcową dokonano zmian w art. 70 O.p., to jednak zmiany te poprzez treść art. 20 noweli wrześniowej, nie mają zastosowania w tej sprawie. Nie można zgodzić się z poglądem organów podatkowych, że w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie art. 70 § 6 pkt 2 O.p., w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005 r., gdyż jako przewidujący instytucję nieobowiązującą do 31 grudnia 2002 r. - zawieszenia biegu terminu przedawnienia - z natury swojej niekorzystnej dla podatnika, jako przedłużającej okres przedawnienia - przepis ten nie powinien być stosowany do zobowiązań powstałych przed dniem 1 stycznia 2003 r. Regulacja zawarta w art. 21 ustawy zmieniającej w związku z art. 70 § 4 O.p. dotyczyła tylko przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego i rozpoczęcia jego biegu na nowo od dnia następującego po dniu zastosowania środka egzekucyjnego, tym samym chodziło o przypadki, w których o przerwaniu biegu terminu przedawnienia decydowało zastosowanie środka egzekucyjnego, a tak było poczynając od dnia 1 stycznia 2003 r. Jak wcześniej była mowa, nowela wrześniowa w art. 20 także nakazywała stosować do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem jej wejścia w życie nowe brzmienie przepisu m.in. art. 70 § 4 O.p., ale tylko wówczas, gdy dotychczasowe nie określają korzystniejszych zasad i terminów przedawnienia zobowiązania podatkowego. Takie też stanowisko prezentowane jest w judykaturze. Należy tu wymienić wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 24 kwietnia 2008 r., II FSK 374/07; 17 lipca 2009 r. II FSK 413/08; 26 lutego 2008 r., I FSK 780/07; 17 grudnia 2010 r., I FSK 48/10; 20 października 2010 r., II FSK 945/09 (orzeczenia dostępne w bazie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z dniem 1 stycznia 2003 r. § 4 art.70 O.p. otrzymał brzmienie "Bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne." Z dniem 1 września 2005 r. § 4 brzmi "Bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny."
Przenosząc powyższą regulację na stan faktyczny sprawy należy podkreślić, że w dacie powstania zobowiązania instytucja zawieszenia biegu terminu przedawnienia z art. 70 § 6 pkt 2 i § 7 nie obowiązywała. Nie mogła tym samym przedłużyć terminu biegu przedawnienia zobowiązania za luty 2002 r. o okres wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotycząca tego zobowiązania. Zatem zobowiązanie przedawniło się w dniu 31 lipca 2012 r., bowiem w tej dacie upłynął okres przedawnienia liczony ponownie po jego przerwaniu na skutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został powiadomiony. Instytucja przerwania biegu przedawnienia istniała bowiem w dacie powstania zobowiązania, a termin ten nie upłynął w dacie nowelizacji art. 70 § 4 O.p., która weszła w życie z dniem 1 września 2005 r.
Powyższe uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż organ podatkowy I instancji wydał decyzję określającą zobowiązanie w podatku akcyzowym w dniu 1 sierpnia 2012 r. i decyzję uzupełniającą [...] r. Natomiast organ odwoławczy wydał zaskarżoną decyzję w dniu [...] r., a doręczył 41 lutego 2013 r. czyli organy orzekały po upływie terminu przedawnienia zobowiązania.
Należy podkreślić, że wobec braku innych przesłanek przerwania lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia, co wynika z informacji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nadesłanej na wezwanie Sądu, które obowiązywały w dacie powstania zobowiązania i mogły mieć zastosowanie w sprawie zobowiązanie za marzec 2002 r. przedawniło się 31 lipca 2012 r. Organ odwoławczy winien był uchylić decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie w całości. Postępowanie to stało się bowiem bezprzedmiotowe. Należy przypomnieć, że upływ terminu przedawnienia z art. 70 § 1 O.p. wywołuje skutki materialne, określone w art. 59 § 1 pkt 9 O.p. w postaci wygaśnięcia zobowiązania podatkowego i procesowe w postaci bezprzedmiotowości postępowania określonej w art. 208 § 1 O.p. oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit. a O.p. w odniesieniu do postępowania odwoławczego. Uwzględniając treść art. 21 § 1 pkt w związku z § 3 O.p., że w przypadku zobowiązań podatkowych powstałych z mocy prawa, przedmiotem postępowania podatkowego jest prawo organów podatkowych do weryfikacji złożonej przez podatnika deklaracji w procesie samoobliczenia. Zatem po upływie terminu z art. 70 § 1 O.p. organy podatkowe tracą uprawnienie do weryfikacji zobowiązania podatkowego określonego przez podatnika w deklaracji, a jeżeli tego nie uczynił wydania decyzji określającej, która ją zastępuje. Bez znaczenia dla sprawy mają czynności egzekucyjne prowadzone w roku 2013, o których podatnik został powiadomiony 25 marca 2013 r. czy złożone w dniu 8 i 9 kwietnia 2013 r, wnioski o wpis hipoteki przymusowej.
Mając na względzie powyższe Sąd nie rozpatrywał zarzutów skargi, gdyż w stanie faktycznym sprawy okazały się one przedwczesne.
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a i wstrzymał jej wykonanie na mocy art. 152 tej ustawy. Nie orzekł o kosztach postępowania sądowego, gdyż strona nie złożyła w tym zakresie wniosku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło