II OSK 1422/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-02-11
Skład orzekający: Maria Czapska - Górnikiewcz, Andrzej Jurkiewicz, Czesława Nowak-Kolczyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. z powodu niezapewnienia czynnego udziału stronom, prawidłowo zidentyfikowało krąg stron postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy, uwzględniając jedynie bezpośrednie sąsiedztwo działek?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uznając, że WSA prawidłowo uchylił decyzję Kolegium. Kolegium błędnie rozszerzyło krąg stron postępowania w sprawie warunków zabudowy, opierając się wyłącznie na bezpośrednim sąsiedztwie działek, bez należytej analizy interesu prawnego potencjalnych stron zgodnie z art. 28 K.p.a. i orzecznictwem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla zespołu budynków biurowo-hotelowo-usługowo-handlowych. Organ pierwszej instancji wydał decyzję, którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., uznając, że nie zapewniono czynnego udziału stronom, ponieważ nieruchomość inwestycji graniczy bezpośrednio z innymi działkami, a ich właściciele zostali pominięci. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Kolegium, wskazując na błędy w ustaleniu stron. NSA rozpoznał skargę kasacyjną Kolegium, które zarzucało WSA naruszenie przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewcz Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz /spr./ sędzia del. WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Protokolant starszy asystent sędziego Paweł Konicki po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 1639/13 w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz [...] S.A. z siedzibą w W. kwotę 600 (słownie: sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 28 listopada 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 1639/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w W., uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej spółki kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy ustalił, na wniosek [...] S.A. warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zespołu budynków biurowo-hotelowo-usługowo-handlowych, z garażem podziemnym, zjazdami, infrastrukturą techniczną i elementami zagospodarowania terenu, budowie podziemnego łącznika ze stacją II linii metra "[...]" z możliwością etapowania inwestycji, planowanej do realizacji przy ul. [...], na dz. ewid. nr [...] i cz. dz. o nr ewid. [...] w obr. [...], położonych w Dzielnicy [...] m.st. Warszawy. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Spółdzielnia [...].
Na skutek wniesionego odwołania decyzją z dnia [...] maja 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że jak wynika z akt sprawy, nieruchomość objęta wnioskiem graniczy bezpośrednio z dz. ewid. nr: [...] z obr. [...] oraz nr [...]z obr. [...]. Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji z niewyjaśnionych powodów, przy ustalaniu stron postępowania, pominął niektóre osoby uprawnione do ww. działek. Ponadto w aktach sprawy nie ma informacji o uprawnionych do dz. ewid. nr [...] z obr. [...]. Zdaniem organu odwoławczego niezapewnienie stronom czynnego udziału w postępowaniu oznacza naruszenie przez organ pierwszej instancji przepisów art. 10 i art. 61 § 4 K.p.a. i uzasadnia uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Skargę na powyższą decyzję wniósł [...] S.A. z siedzibą w W. domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1) błąd w ustaleniach faktycznych w zakresie, w jakim organ odwoławczy przyjął, że działki o nr ewid. [...] graniczą bezpośrednio z nieruchomością objętą wnioskiem w przedmiotowej sprawie (tj. nieruchomością złożoną z działek o nr ewid. [...] i częściami działek o nr ewid. [...];
2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 10 ust. 1, art. 28 oraz art. 61 § 4 K.p.a. w zw. z art. 61 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 647).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wniesiona skarga zasługiwała na uwzględnienie, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.".
Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a., polegającym na nieuwzględnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Następnie Sąd wyjaśnił, że ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie zawiera unormowania odnoszącego się do pojęcia strony w sprawach dotyczących ustalenia warunków zabudowy terenu, co oznacza, że ma zastosowanie przepis art. 28 K.p.a. W przypadku postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy terenu, ustalenie stron postępowania w istocie sprowadza się przede wszystkim do ustalenia zakresu oddziaływań zamierzenia inwestycyjnego, w wyniku czego dochodzi do określenia kręgu osób. Nadto Sąd wskazał, że interes prawny, decydujący w świetle art. 28 K.p.a. o statusie strony, powinien wynikać z norm prawa materialnego. Co do pozostałych podmiotów status ten uzależniony jest od charakteru zamiaru inwestycyjnego. To oznacza, że osoba, która chce być stroną w procesie o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, a sama o tę decyzję nie wystąpiła, musi wykazać swój interes prawny.
Dalej Sąd wyjasnił, że rozpoznając przedmiotową sprawę organ odwoławczy ograniczył się jedynie do wskazania, iż decyzja organu pierwszej instancji wydana została z naruszeniem art. 10 oraz art. 61 § 4 K.p.a., polegającym na niezapewnieniu udziału w postępowaniu wszystkim stronom postępowania. W ocenie organu objęta wnioskiem nieruchomość graniczy bezpośrednio z dz. ewid. nr [...] z obrębu [...] oraz nr [...] z obrębu [...], co oznacza, że organ pierwszej instancji nie zapewnił czynnego udziału wszystkim stronom postępowania. Sąd podkreślił przy tym, iż u podstaw takiego rozstrzygnięcia legło jedynie uznanie przez organ odwoławczy, że wskazane powyżej nieruchomości bezpośrednio graniczą z terenem inwestycji. Tymczasem, jak słusznie podnosi strona skarżąca, z akt sprawy wynika, iż teren inwestycji od strony ul. [...] nie graniczy bezpośrednio z działkami o nr ewid. [...], ze względu na to, iż od terenu inwestycji przewidzianej pod zabudowę kubaturową oddziela go pas ulicy [...], w ocenie skarżącej o szerokości 17-24 m i ok. 4-6 m od terenu oznaczonego przez wnioskodawcę linią przerywaną, przewidzianą pod infrastrukturę i wjazdy. Od strony ul. [...] teren inwestycji również nie graniczy bezpośrednio z działkami o nr ewid. [...] z obrębu [...], z uwagi na to, że oddziela go pas ul. [...] – według obliczeń skarżącej o szerokości 17 m i 48 m (szerokość ulicy [...] i dz. nr [...]) od terenu inwestycji przewidzianą pod zabudowę kubaturową i ok. 4 m od terenu oznaczonego przez wnioskodawcę linią przerywaną przewidzianą pod infrastrukturę techniczną i wjazdy. Przy czym Sąd podkreślił, iż jak wynika z załącznika graficznego do decyzji organu pierwszej instancji linią przerywaną zaznaczono teren inwestycji na, a raczej pod którym, planowana jest realizacja infrastruktury i wjazdów z (pod) istniejących obecnie dróg publicznych.
W ocenie Sądu rozszerzając krąg stron postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wyjaśniło zatem przesłanek uznania ich za strony postępowania. Zaś przyjęcie szerszego kręgu stron postępowania (poza inwestorem oraz właścicielami / użytkownikami wieczystymi działek bezpośrednio sąsiadujących z terenem inwestycji) winno być poprzedzone analizą czy dana osoba / podmiot ma interes prawny aby uczestniczyć w takim postępowaniu. Nawet jeżeli jej działka znajduje się w bliskim sąsiedztwie działki inwestora nie oznacza to każdorazowo, iż osobie tej przysługuje status strony postępowania administracyjnego w sprawie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj.:
1/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieprawidłowe uznanie, że Kolegium naruszyło przy rozpoznawaniu przedmiotowej sprawy wymienione przepisy K.p.a., niewskazanie, na czym konkretnie naruszenie tych przepisów miałoby polegać, oraz niewykazanie, że ewentualne naruszenie w ww. zakresie – gdyby faktycznie do niego doszło – mogło w sposób istotny wpłynąć na wynik sprawy;
2/ art. 141 § 4 P.p.s.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, polegający na niezawarciu jakichkolwiek istotnych wskazań co do dalszego toku postępowania po przekazaniu sprawy Kolegium, w szczególności – niewskazaniu, jakie konkretnie czynności mają zostać podjęte przez Kolegium w celu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Wskazując na powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie od strony na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżący organ zawarł argumenty na poparcie przytoczonych wyżej zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...] sp. z o.o. wniosła o jej uwzględnienie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Natomiast, na rozprawie w dniu 11 lutego 2016 r., [...] S.A. wniósł o oddalenie wniesionej skargi kasacyjnej. Ponadto na rozprawie przedstawiono do wglądu Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2015 r., którą uchylono decyzję Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia [...] maja 2013 r. ustalającą dla [...] S.A. (obecnie [...] S.A.) warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zespołu budynków biurowo-hotelowo-usługowo-handlowych z garażem podziemnym, zjazdami, infrastrukturą techniczną i elementami zagospodarowania terenu, budowie podziemnego łącznika ze stacją II linii metra "[...]", z możliwością etapowania inwestycji planowanej do realizacji przy ul. [...], na działkach nr [...] i cz. działek o nr [...] w Dzielnicy [...].
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się nieważności postępowania, w związku z tym przedmiotowa skarga kasacyjna została rozpoznana w granicach zakreślonych podniesionymi w jej treści zarzutami. Zaś tak rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przystępując do wyjaśnienia przesłanek takiego stanowiska zaznaczyć należy, iż w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji nie zamieścił w motywach zaskarżonego wyroku pełnych rozważań, które powinny doprowadzić do prawidłowego wyjaśnienia przesłanek zastosowania konstrukcji prawnej z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., a w konsekwencji uchylenia zaskarżonej decyzji, niemniej jednak nie jest to okoliczność, która uzasadniałaby konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku.
Przypomnieć należy, iż zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy, którą na wniosek [...] S.A. ustalono warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zespołu budynków biurowo-hotelowo-usługowo-handlowych, z garażem podziemnym, zjazdami, infrastrukturą techniczną i elementami zagospodarowania terenu, budowie podziemnego łącznika ze stacją II linii metra "[...]" z możliwością etapowania inwestycji, planowanej do realizacji przy ul. [...], na dz. ewid. nr [...] i cz. dz. o nr ewid. [...] w obr. [...], położonych w Dzielnicy [...] m. st. Warszawy. Powodem zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 2 K.p.a. było pominięcie przy ustalaniu stron niektórych osób uprawnionych do bycia stroną postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy. Zdaniem organu stroną takiego postępowania są właściciele i użytkownicy wieczyści działek, których to postępowanie dotyczy, oraz działek sąsiednich. Stąd też wskazano, że objęta wnioskiem nieruchomość przy ul. [...] w W., na dz. ewid. nr [...] i cz. dz. o nr ewid. [...], położonych w Dzielnicy [...] graniczy bezpośrednio z działkami nr [...] oraz nr [...], a tym samym pominięto w postępowaniu niektóre osoby uprawnione do ww. działek i w tym zakresie wskazano na te podmioty, które zostały pominięte. W konkluzji organ uznał, że niezapewnienie stronom czynnego udziału w postępowaniu oznacza naruszenie przez organ pierwszej instancji przepisów art. 10 i 61 § 4 K.p.a. co uzasadnia uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Przede wszystkim w przedmiotowej sprawie należy zwrócić uwagę na uchybienie organu odwoławczego, które zostało pominięte przez Sąd pierwszej instancji przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji, a to, iż organ ten nie poddał decyzji organu pierwszej instancji kompleksowej ocenie i analizie oraz nie przedstawił w tym zakresie wymaganej zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. argumentacji, co dodatkowo wskazuje na potrzebę eliminacji z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji wydanej w trybie art. 138 § 2 K.p.a.
Niewątpliwie przedmiotem postępowania rozpoznawczego przed organem odwoławczym na skutek wniesionego odwołania jest rozpatrzenie sprawy indywidualnej rozstrzyganej decyzją organu pierwszej instancji. Nie jest sporne, jak powszechnie przyjmuje się w judykaturze, że granice postępowania rozpoznawczego generalnie wyznaczają zasady ogólne postępowania administracyjnego, a przede wszystkim zasada prawdy obiektywnej, zasada praworządności i zasada dwuinstancyjności. Organ odwoławczy, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej i zasady swobodnej oceny dowodów, dokonuje oceny materiału dowodowego zebranego w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Wniesienie odwołania przenosi więc na organ odwoławczy kompetencje do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej. Organ odwoławczy, co nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wyposażony przede wszystkim w kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a tylko w ograniczonym zakresie ma on kompetencje kasacyjne. Tym samym organ odwoławczy co do zasady w ramach postępowania rozpoznawczego jest zobowiązany poddać decyzję organu pierwszej instancji kompleksowej analizie i dokonać merytorycznej oraz prawnej oceny zasadności zaskarżonej decyzji, a wyniki tej oceny winny zostać zawarte w uzasadnieniu decyzji odpowiadającej wymaganiom art. 107 § 3 K.p.a. Gdy tymczasem w niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie odstąpiło od takiej kompleksowej merytorycznej i prawnej oceny zaskarżonej decyzji poprzestając tylko na wykazaniu, iż ogólne reguły postępowania administracyjnego związane z zapewnieniem czynnego udziału stronom postępowania administracyjnego nakazywały eliminację z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Natomiast mając na uwadze przesłanki którymi organ odwoławczy kierował się stosując konstrukcję prawną z art. 138 § 2 K.p.a. to należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, iż nie pozwalały one na uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zasadnie wykazano w motywach zaskarżonego wyroku, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie w tej sprawie rozszerzyło krąg stron niniejszego postępowania nie wyjaśniając przesłanek uznania ich za strony.
Podkreślić w tym miejscu należy, że ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie określa kręgu podmiotów będących stronami postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy.
Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w takiej sytuacji, co trafnie przyznano w motywach zaskarżonego wyroku, zastosowanie ma art. 28 K.p.a., a stanowi on, iż stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Istotą interesu prawnego w rozumieniu art. 28 K.p.a. jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego – taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 1999 r. sygn. akt IV SA 629/97). Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy więc to samo, co ustalić przepis prawa materialnego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu – strony postępowania.
Niespornym jest, że stronami postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej ustalenia warunków zabudowy są zawsze właściciele i użytkownicy wieczyści działek, których dotyczy postępowanie.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym stronami postępowania administracyjnego o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu mogą być właściciele lub użytkownicy wieczyści działek sąsiednich (por. uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 1995 r. sygn. akt VI SA 13/95, ONSA z 1995r., z. 4, poz. 154 oraz z dnia 4 grudnia 1995 r. sygn. akt VI SA 20/95, ONSA z 1996 r., z. 2, poz. 54; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 1999 r. sygn. akt IV SA 858/97, LEX nr 47313; z dnia 7 marca 2000 r. sygn. akt IV SA 364/99, Lex nr 54743; z dnia 23 maja 2005 r. sygn. akt OSK 1618/04, LEX nr 168098; z dnia 29 stycznia 2008 r. sygn. akt II OSK 1959/06, niepubl.; z dnia 3 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 206/10, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny uznawał jednak również, iż stronami tego postępowania mogą być, w zależności od okoliczności, także właściciele działek niesąsiadujących bezpośrednio z terenem planowanej inwestycji. O interesie prawnym tych osób przesądzał bowiem zasięg oddziaływania danej inwestycji na nieruchomości sąsiednie oraz stopień jej uciążliwości dla tych nieruchomości (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2001 r. sygn. akt IV SA 594/99, LEX nr 54166 oraz z dnia 8 września 2004 r. sygn. akt OSK 394/04, LEX nr 160631). Rozróżnienie usytuowania nieruchomości ze względu na położenie nieruchomości "sąsiedniej", opisane zostało w doktrynie z opowiedzeniem się za nadaniem pojęciu "sąsiedztwa" ujęcia szerszego, przy czym zawsze "działkę sąsiednią" należy określać dla każdego przypadku oddzielnie (por. Z. Niewiadomski (red.) Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz. Wyd. 5. Warszawa 2009, s. 494-498 (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2105/10, publikowany na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczność, iż nieruchomości znajdują się w obszarze analizowanym nie przesądza jeszcze o posiadaniu przez ich właścicieli (użytkowników wieczystych) statusu strony w postępowaniu w sprawie, w której ten obszar został wyznaczony.
Zatem krąg stron postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy uzależniony jest od zamiaru inwestycyjnego, którego dotyczy postępowanie. Tym samym każdy z podmiotów, chcący występować w takim postępowaniu w charakterze strony musi wykazać swój interes prawy.
Należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, iż stanowisko o niezapewnieniu czynnego udziału wszystkim stronom niniejszego postępowania wynikało wyłącznie z przyjęcia przez organ odwoławczy, że nieruchomości objęte wnioskiem inwestora graniczą bezpośrednio z nieruchomościami opisanymi w zaskarżonej decyzji. Gdy tymczasem analiza akt sprawy w tym w szczególności pisma Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 5 czerwca 2013 r. (k-78), jego argumentację przywołał również Sąd pierwszej instancji, wskazuje na odmienny pogląd w tym zakresie, nie pozwalając przyjąć stanowiska Kolegium co do występowania takiego bezpośredniego sąsiedztwa, tym bardziej, iż w zaskarżonej decyzji brak jest jakichkolwiek rozważań które uzasadniałyby przyjęcie tak zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji stanowiska organu. Zarzuty skargi kasacyjnej stanowią jedynie polemikę z tymi materiałami i w okolicznościach tej sprawy nie mogą odnieść zamierzonego skutku.
Poza tym przedstawiona na rozprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] maja 2015 r. wskazuje jedynie, iż z wniosku inwestora równolegle dla terenu planowanej inwestycji powiększonej o działkę nr [...] toczy się kolejne postępowanie, w którym w sposób odmienny ustalono krąg stron postępowania, a to uzasadnia konieczność prawidłowego ustalenia stron postępowania, każdorazowo indywidualnie w zależności od zamiaru inwestycyjnego, którego dotyczy postępowanie.
Dotychczasowe rozważania pozwalają zatem przyjąć, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, iż nieusprawiedliwiony jest zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 K.p.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez nieprawidłowe uznanie, że Kolegium naruszyło przy rozpoznawaniu przedmiotowej sprawy wymienione przepisy K.p.a.
Usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego przez Sąd może nastąpić między innymi w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu decyzji organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że sąd obowiązany jest uchylić zaskarżoną decyzję w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, jeżeli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ustawa nie wymaga w tym wypadku, aby naruszenie przepisów postępowania miało wpływ na wynik sprawy, lecz wystarczy uznanie, że uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik. A zatem Sąd stosuje te przepisy w przypadku jednoznacznego stwierdzenia, że organ dopuścił się "innego naruszenia przepisów postępowania" i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź też w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Naruszenie przepisów postępowania może polegać w szczególności na niedopełnieniu wynikających z tych przepisów obowiązków organu lub uniemożliwieniu stronie skorzystania z przysługujących jej uprawnień procesowych, albo błędnej wykładni tych przepisów. Jednakże, warunkiem uwzględnienia skargi z tego powodu jest ustalenie, że stwierdzone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego, która nie wyjaśniając przesłanek podjętego rozstrzygnięcia rozszerzyła krąg stron postępowania, bez przeprowadzenia pogłębionej analizy czy dany podmiot – osoba mający działkę w bliskim sąsiedztwie planowanej inwestycji posiadają interes prawny, aby uczestniczyć w tym postępowaniu. Niezależnie od powyższego nie dostrzeżono również wadliwości o której była mowa we wstępnej części tego uzasadnienia. Te wszystkie wady postępowania przed organem odwoławczym w tej sprawie niewątpliwie uzasadniały zastosowanie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Nie można również uznać, by w tej sprawie doszło do naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Jak przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 P.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli – patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1485/11 LEX nr 1367293. Kwestionowany skargą kasacyjną wyrok poddaje się kontroli instancyjnej i wyjaśnia (niezależnie od wyżej wskazanych dodatkowych przesłanek) powody, którymi kierował się Sąd podejmując rozstrzygnięcie w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Jednocześnie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przesłanki uchylenia podniesione zarówno w zaskarżonym wyroku jak i przywołane przez Naczelny Sąd Administracyjny (zmieniono w części uzasadnienie zaskarżonego wyroku), uzasadniają twierdzenie, że organ odwoławczy przy ponownym rozpoznawaniu odwołania winien ocenić sprawę w jej całokształcie, dokonać merytorycznej oraz prawnej oceny zasadności decyzji organu pierwszej instancji z uwzględnieniem stanowiska wyrażonego w orzeczeniu Sądu pierwszej instancji, co do konieczności dokonania niezbędnej analizy w przypadku rozszerzania kręgu stron postępowania.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że podniesione zarzuty nie mogły doprowadzić do eliminacji z obrotu prawnego zaskarżonego wyroku, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej. Dlatego, na podstawie art. 184 P.p.s.a, orzeczono jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach zapadło na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło