I FSK 622/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-04-21
Skład orzekający: Marek Zirk-Sadowski, Grażyna Jarmasz, Małgorzata Niezgódka-Medek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatnik ma prawo do odliczenia całości podatku naliczonego wynikającego z faktury za usługi prawne, jeśli usługi te częściowo dotyczą jego działalności gospodarczej opodatkowanej VAT, a częściowo jego statusu wspólnika spółki jawnej, przy czym nie jest możliwe przypisanie tych usług do jednej z tych sfer?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Ministra Finansów, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił interpretację indywidualną. Sąd kasacyjny stwierdził, że organ podatkowy nie odniósł się do całokształtu stanu faktycznego i argumentacji wnioskodawcy, w szczególności do niepodzielności nabytych usług prawnych i braku możliwości przypisania ich do konkretnej sfery działalności. Sąd podkreślił, że interpretacja musi być konkretna i zawierać uzasadnienie prawne, uwzględniając orzecznictwo sądowe.Stan faktyczny
Skarżący, będący czynnym podatnikiem VAT prowadzącym działalność gospodarczą, nabył usługi prawne w celu ochrony swoich interesów jako wspólnika spółki jawnej oraz jako przedsiębiorcy. Usługi te dotyczyły konfliktu ze wspólnikami spółki, zakwestionowania faktur wystawionych przez skarżącego na rzecz spółki oraz postępowań karnych i cywilnych. Kancelaria prawna wystawiła jedną fakturę za te usługi, a skarżący nie był w stanie przypisać ich w całości do swojej działalności gospodarczej opodatkowanej VAT. Organ podatkowy w interpretacji indywidualnej uznał prawo do odliczenia częściowo, co zostało zakwestionowane przez WSA. Minister Finansów wniósł skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Ministra Finansów i zasądzono od niego na rzecz J. G. kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, Protokolant Marta Sokołowska-Juras, po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Wr 1804/13 w sprawie ze skargi J. G. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 2 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Ministra Finansów na rzecz J. G. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
1. Zaskarżonym wyrokiem z 10 grudnia 2013 r., I SA/Wr 1804/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił – na skutek skargi J. G. – interpretację indywidualną Ministra Finansów z 2 lipca 2013 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług, stosownie do art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej Ppsa.
2. Jak zauważono w motywach orzeczenia, wnioskując o wydanie interpretacji skarżący wskazał, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług inżynieryjno-budowlanych jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Jednocześnie do końca stycznia 2013 r. wnioskodawca był również jednym z trzech wspólników spółki jawnej. W okresie, w którym skarżący był wspólnikiem spółki jawnej, pomiędzy nim a pozostałymi wspólnikami doszło do konfliktu. W wyniku tego konfliktu wspólnicy podejmowali działania wymierzone przeciwko wnioskodawcy, w szczególności:
- ukryli przed wnioskodawcą wszystkie dokumenty księgowe spółki jawnej, w celu uniemożliwienia mu wykonywania praw wspólnika;
- działając w imieniu spółki, bez uzasadnionych przyczyn, zakwestionowali w całości zasadność faktur, które wnioskodawca, jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, wystawił na rzecz spółki jawnej za świadczone na jej rzecz usługi nadzoru i koordynacji oraz usługi budowlane; z uwagi na wcześniejszą zapłatę spornych faktur, spółka jawna dokonała ich "wyksięgowania" oraz ujęła w księgach rachunkowych roszczenie wobec wnioskodawcy, jako podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z tytułu nienależnie otrzymanych środków pieniężnych, które następnie potrąciła z pożyczki udzielonej przez wnioskodawcę spółce jawnej.
W celu ochrony swoich interesów jako wspólnika spółki jawnej, ale również jako osoby fizycznej świadczącej usługi na rzecz spółki w ramach działalności gospodarczej, wnioskodawca zawarł umowy z dwiema kancelariami prawnymi o świadczenie usług pomocy prawnej: w zakresie roszczeń cywilnych oraz w zakresie reprezentowania wnioskodawcy w postępowaniach karnych i doradztwa w związku z działaniami pozostałych wspólników wyczerpującymi znamiona przestępstwa. Warunkiem wypłaty przez wnioskodawcę wynagrodzenia dla kancelarii prawnej świadczącej usługi w zakresie roszczeń cywilnych był "pomyślny wynik sprawy", rozumiany jako ugodowe zakończenie konfliktu (sporu) pomiędzy stronami w zakresie wszystkich spraw spornych. W umowie z kancelarią prawną świadczącą usługi reprezentowania wnioskodawcy w postępowaniach karnych, strony przewidziały wynagrodzenie ryczałtowe.
W wyniku działań kancelarii prawnej, reprezentującej skarżącego w zakresie roszczeń cywilnych, doszło w dniu 31 stycznia 2013 r. do zawarcia trójstronnego porozumienia pomiędzy skarżącym a dwoma pozostałymi wspólnikami spółki jawnej oraz osobą trzecią (spółką z ograniczoną odpowiedzialnością), w wyniku którego:
1) pozostali wspólnicy potwierdzili zasadność faktur wystawionych przez wnioskodawcę, jako osobę prowadzącą jednoosobową działalność gospodarczą, wskazując jednocześnie, że uznają usługi za wykonane z należytą starannością; tym samym, cofnięto wcześniejsze oświadczenie o potrąceniu "roszczenia" wobec wnioskodawcy z udzieloną spółce pożyczką;
2) wnioskodawca zbył prawa i obowiązki z tytułu uczestnictwa w spółce jawnej na rzecz osoby trzeciej.
W związku z czynnościami podejmowanymi przez kancelarię prawną reprezentującą interesy wnioskodawcy w zakresie spraw karnych, Sąd Rejonowy we W. w czerwcu 2012 r. wydał nieprawomocny wyrok skazujący pozostałych wspólników za przestępstwo z art. 276 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (ukrywanie dokumentów). Jednocześnie w dniu 4 marca 2013 r. skarżący, na skutek ugodowego zakończenia sporu w zakresie roszczeń cywilnoprawnych, zawarł porozumienie z pozostałymi wspólnikami, w którym w zamian za zadośćuczynienie zobowiązał się do odstąpienia od oskarżenia. Wyrokiem z 5 marca 2013 r. Sąd Okręgowy we W. umorzył postępowanie w sprawie w związku z odstąpieniem oskarżyciela od oskarżenia.
Podpisanie porozumień oraz wydanie wyroku w sprawie karnej zakończyły świadczenie przez obie kancelarie prawne usług objętych umowami. W związku z powyższym, skarżący otrzymał faktury, w których kwotę należnego wynagrodzenia za usługi prawne powiększono o podatek od towarów i usług.
Uzupełniając opis stanu faktycznego skarżący wskazał, że to on, w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, dokonał zakupu przedmiotowych usług prawnych, które były ukierunkowane na ochronę jego interesów, jako czynnego podatnika podatku od towarów i usług, a także jako wspólnika spółki jawnej. Jednocześnie skarżący zauważył, że usługi świadczone przez kancelarię prawną z zakresu prawa cywilnego były niewątpliwie związane z działalnością opodatkowaną skarżącego jako podatnika podatku od towarów i usług (odrębnego od spółki jawnej), gdyż dotyczyły m.in. zabezpieczenia jego interesów w związku z zakwestionowaniem przez dwóch pozostałych wspólników spółki jawnej zasadności faktur, które skarżący wystawił w ramach swojej działalności gospodarczej. Ponadto ww. usługi prawne, poza działalnością opodatkowaną skarżącego, dotyczyły też działalności niepodlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, gdyż dodatkowo służyły zabezpieczeniu interesów skarżącego jako wspólnika spółki i wykonywania praw z tego tytułu, w tym sprzedaży udziałów w spółce.
Wnioskodawca wskazał, że jego zamiarem jest odliczenie podatku naliczonego wynikającego z faktury dotyczącej usług prawnych nie w ramach spółki jawnej, lecz w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, z tytułu której jest czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług. Wyjaśnił zarazem, że katalog czynności wykonywanych w ramach prowadzonej przez niego odrębnej działalności gospodarczej obejmuje jedynie czynności opodatkowanie oraz nieopodatkowane. Natomiast skarżący nie podejmuje czynności zwolnionych od opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
Na gruncie powyższego stanu faktycznego wnioskodawca zapytał, czy ma prawo do odliczenia całości podatku naliczonego wynikającego z faktury dotyczącej usług prawnych w zakresie zabezpieczenia interesów skarżącego o charakterze cywilnoprawnym.
3. Organ w interpretacji indywidualnej uznał stanowisko skarżącego za:
– prawidłowe w części dotyczącej prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktury wystawionej z tytułu usług prawnych w zakresie zabezpieczenia interesów o charakterze cywilnoprawnym jako podmiotu prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą;
– nieprawidłowe w części dotyczącej prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktury wystawionej z tytułu usług prawnych w zakresie zabezpieczenia interesów o charakterze cywilnoprawnym jako wspólnika spółki jawnej.
Analizując przedstawiony przez wnioskodawcę stan faktyczny organ podatkowy wskazał, że usługa świadczona przez kancelarię prawną – mająca na celu zabezpieczenie interesów skarżącego w postępowaniu cywilnym – dotyczyła zarówno tej części interesów, w której wnioskodawca występował jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą, jak i tej części interesów, które odnosiły się do wnioskodawcy jako wspólnika spółki jawnej. W konsekwencji, organ stwierdził, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z dwiema niezależnymi funkcjami, w których wystąpił wnioskodawca. Przy tym występowanie w roli wspólnika spółki jawnej nie stanowi dla wnioskodawcy działalności gospodarczej i w związku z tym nie występuje on w charakterze podatnika podatku od towarów i usług. Nie można zatem stwierdzić, że czynności podejmowane przez wnioskodawcę jako wspólnika spółki jawnej stanowią dla niego integralną część działalności gospodarczej prowadzonej w zakresie usług inżynieryjno-budowlanych.
Zdaniem organu podatkowego, w tak zakreślonym stanie faktycznym wnioskodawcy przysługiwało prawo do odliczenia podatku od towarów i usług wynikającego z faktury dokumentującej nabycie usług prawnych mających na celu zabezpieczenie interesów wnioskodawcy w postępowaniu cywilnym, w części która odnosi się do interesów przynależnych do prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej. Powyższe wynika z faktu, że jedynie zabezpieczenie interesów skarżącego w związku z prowadzoną działalnością służyło czynnościom opodatkowanym i stosownie do art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm., dalej u.p.t.u.) w tym zakresie dawało prawo do odliczenia podatku. W zakresie natomiast usług prawnych dotyczących postępowania cywilnego, które odnosiły się do praw i obowiązków skarżącego jako wspólnika spółki jawnej, organ podatkowy stwierdził, że prawo do odliczenia podatku od towarów i usług, na podstawie art. 86 ust. 1 u.p.t.u., nie wystąpiło, gdyż wszelkie czynności podjęte przez skarżącego jako wspólnika spółki jawnej nie wiązały się z czynnościami opodatkowanymi podatkiem od towarów i usług.
4. W zaskarżonym wyroku Sąd stwierdził, że z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że skarżący jako osoba fizyczna prowadząca jednoosobowo działalność gospodarczą nabył usługi prawne od kancelarii prawnej, mające na celu zabezpieczenie jego interesów w postępowaniu cywilnym. Usługi te, z uwagi na istniejące powiązania gospodarcze między firmą skarżącego a spółką jawną, w której był jednym z trzech wspólników, odnosiły się w części do czynności, w których skarżący występował jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą oraz w części do czynności dokonywanych przez skarżącego jako wspólnika spółki jawnej (w szczególności zbycia udziałów w spółce osobie trzeciej). Kancelaria prawna wystawiła jedną fakturę na wykonane usługi. Według skarżącego nie jest możliwe ustalenie, w jakiej części usługa dotyczyła czynności związanych z działalnością gospodarczą firmy skarżącego – podatnika podatku od towarów i usług, a w jakiej dotyczyła jego działalności jako wspólnika spółki jawnej – będącej poza sferą działania podatku od towarów i usług. Skarżący na gruncie takiego stanu faktycznego zapytał, czy ma prawo do odliczenia całości podatku naliczonego, wynikającego z faktury dotyczącej usług prawnych w zakresie zabezpieczenia interesów skarżącego o charakterze cywilnoprawnym. Przedstawiając własne stanowisko w sprawie nie tylko wskazał, że ma prawo do odliczenia całości podatku naliczonego wynikającego z otrzymanej faktury, ale powołując się na orzecznictwo TSUE oraz na uchwałę NSA z 24 października 2011 r., I FPS 9/10 (ONSAiWSA 2012/1/3), wyjaśnił, że nie jest możliwe zastosowanie art. 90 ust. 3 u.p.t.u. i brak jest ponadto innych uregulowań prawnych, umożliwiających ewentualny podział podatku naliczonego, wynikającego z otrzymanej faktury i uwzględnienia w rozliczeniu tylko części podatku naliczonego wykazanego w fakturze.
Z kolei uznanie w zaskarżonej interpretacji stanowiska wnioskodawcy za:
- prawidłowe w części dotyczącej prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktury wystawionej z tytułu usług prawnych w zakresie zabezpieczenia interesów o charakterze cywilnoprawnym jako podmiotu prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą, oraz
- nieprawidłowe w części dotyczącej prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktury wystawionej z tytułu usług prawnych w zakresie zabezpieczenia interesów o charakterze cywilnoprawnym jako wspólnika spółki jawnej,
sugeruje, że kancelaria prawna, z której usług korzystał skarżący, wystawiła dwie faktury. Jedną, obejmującą usługi związane z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą i drugą, związaną z czynnościami kancelarii na rzecz skarżącego, jako wspólnika spółki jawnej. Jest to niezgodne ze stanem faktycznym przedstawionym we wniosku oraz ze stanowiskiem skarżącego w zakresie oceny prawnej tego stanu faktycznego, z których wynika, że skarżący dysponuje jedną fakturą obejmującą usługi prawne świadczone na jego rzecz. Usługi te, jak wskazano, po części wiążą się z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą, a po części z jego działaniami jako wspólnika spółki jawnej, przy czym nie jest możliwy podział usług prawnych i przyporządkowanie ich do jednej z ww. sfer działań skarżącego.
Zawarta zatem w zaskarżonej interpretacji ocena stanowiska wnioskodawcy nie odnosi się do stanu faktycznego i oceny prawnej tego stanu faktycznego przedstawionych we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Organ podatkowy pominął argumentację zawartą we wniosku strony, z której wynika, że charakter nabywanych usług (niepodzielność) uniemożliwia bezpośrednią alokację zakupu poprzez jego przyporządkowanie w całości lub w części do określonej sfery działania wnioskodawcy (tj. do działalności gospodarczej lub do czynności wspólnika spółki jawnej). Skarżący zaznaczył, że nie jest możliwe zastosowanie art. 90 ust. 3 u.p.t.u. w przypadku podatku naliczonego wynikającego z wydatków związanych tylko z czynnościami opodatkowanymi oraz z czynnościami niepodlegającymi opodatkowaniu (których nie da się jednoznacznie przypisać do jednej z tych kategorii czynności). W takim przypadku, według wnioskodawcy, odliczenie jest pełne. Organ nie wskazał natomiast, na podstawie jakich przepisów skarżący, w opisanym stanie faktycznym, powinien dokonać podziału podatku naliczonego wykazanego w fakturze dotyczącej usług prawnych; za niewystarczające Sąd uznał nawiązanie w tym kontekście do treści art. 86 § 1-2 oraz art. 15 ust. 1 u.p.t.u.
Z tych powodów Sąd stwierdził, że zaskarżona interpretacja indywidualna została wydana z naruszeniem art. 14b § 1-2 oraz art. 14c § 1-2 Ordynacji podatkowej. Pisemna interpretacja przepisów prawa podatkowego musi być na tyle konkretna, aby wnioskodawca mógł się do niej zastosować. Zaskarżona interpretacja waloru tego nie posiada, co zasadnie podniesiono w skardze. Sąd przypomniał zarazem, że z art. 14a § 1 oraz art. 14e § 1, art. 14h, a także art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej wynika obowiązek uwzględniania orzecznictwa sądowego w interpretacjach indywidualnych.
5. W skardze kasacyjnej od ww. wyroku Minister Finansów zgłosił wnioski o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, zarzucając naruszenie art. 146 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z:
1) art. 14b § 1-2 i art. 14c § 1-2 Ordynacji podatkowej poprzez uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej i przyjęcie, że organ podatkowy przy jej wydaniu nie odniósł się "do przedstawionego we wniosku stanu faktycznego i stanowiska w sprawie i nie zawarł wymaganych przepisami prawa elementów, w szczególności nie zawarł uzasadnienia prawnego oceny stanowiska wnioskodawcy oraz wskazania stanowiska prawidłowego wraz z jego uzasadnieniem prawnym",
2) art. 141 § 4 Ppsa poprzez błędne ustalenie przez Sąd stanu faktycznego i przyjęcie, że "skarżący dysponuje jedną fakturą obejmującą usługi prawne świadczone na jego rzecz", podczas gdy opis stanu faktycznego tego nie potwierdza, co w konsekwencji wpłynęło na błędne orzeczenie przez Sąd, że dokonana przez organ podatkowy "ocena stanowiska wnioskodawcy nie odnosi się do stanu faktycznego i oceny prawnej tego stanu faktycznego",
3) art. 121 § 1 w zw. z art. 14h oraz w zw. z art. 14b § 1-2 i art. 14c § 1-2 Ordynacji podatkowej poprzez uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej i przyjęcie, że organ podatkowy przy jej wydaniu naruszył zasadę wynikającą z art. 121 Ordynacji podatkowej, tj. zasadę prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, ponieważ nie odniósł się do powołanego przez wnioskodawcę orzecznictwa TSUE i uchwały NSA, co tym samym stanowiło w ocenie Sądu brak ustosunkowania się organu do uzasadnienia prawnego przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o oddalenie tej skargi, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Nie jest przede wszystkim trafny zarzut (nr 2) skargi kasacyjnej, jakoby Sąd pierwszej instancji przyjął błędny stan faktyczny sprawy (s. 10 skargi kasacyjnej). Jak wynika z akt sprawy (k. 7), skarżący otrzymał faktury z tytułu nabytych usług prawnych od dwóch kancelarii prowadzących odpowiednio sprawę karną i cywilną. W zwiazku z powyższym zadał m.in. pytanie, będące przedmiotem analizy w niniejszej sprawie, czy ma prawo do odliczenia całości podatku naliczonego wynikającego z faktury dotyczącej usług prawnych w zakresie zabezpieczenia interesów skarżącego o charakterze cywilnoprawnym (k. 5). Przedstawiając zaś własne stanowisko w sprawie skarżący wyjaśnił, że charakter nabywanej usługi (niepodzielność) uniemożliwia bezpośrednią alokację zakupu poprzez jego przyporządkowanie w całości bądź w części do określonej sfery działania podmiotu (tj. do jednoosobowej działalności gospodarczej lub do czynności wspólnika spółki jawnej). Stąd też wnioskodawca ma prawo do odliczenia całości podatku naliczonego wynikającego z faktury wystawionej w tym zakresie przez kancelarię prawną (k. 4). Sąd pierwszej instancji uwzględnił ww., niesporny stan faktyczny, tj. że skarżący dysponuje jedną fakturą obejmującą usługi prawne świadczone na jego rzecz w zakresie roszczeń cywilnoprawnych. Usługi te po części wiążą się z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą, a po części z jego działaniami jako wspólnika spółki jawnej, przy czym nie jest możliwy podział usług prawnych i przyporządkowanie ich do jednej z ww. sfer działań skarżącego (s. 11 uzasadnienia wyroku).
W żadnym wypadku nie można również uwzględnić wywodu skargi kasacyjnej sugerującego, jakoby organ intepretacyjny nie miał normatywnego obowiązku uwzględniania (m.in.) orzecznictwa sądów administracyjnych w swojej działalności (s. 11 i n. skargi kasacyjnej). Na tę powinność Sąd kasacyjny zwracał uwagę już niejednokrotnie (por. np. wyrok NSA z 11 czerwca 2014 r., I FSK 1059/13, CBOSA).
Podzielić w związku z powyższym należy ponadto stanowisko Sądu pierwszej instancji, że motywy spornej interpretacji indywidualnej dalekie są, wbrew twierdzeniom środka odwoławczego (s. 8-10), od wyczerpującego przedstawienia uzasadnienia prawnego zajętego przez organ stanowiska, co wykazano w rozważaniach zaskarżonego wyroku, wskazując zwłaszcza na brak odniesienia się przez organ do argumentacji strony nawiązującej do orzeczenictwa Trybunału Sprawiedliwości i Naczelnego Sądu Administracyjnego (s. 10-13). Takiego wywodu nie sposób dopatrzeć się w uzasadnieniu przedmiotowej interpretacji indywidualnej (s. 6-9); w szczególności nie odniesiono się w żaden sposób do treści ww. uchwały NSA o sygn. I FPS 9/10, która wszak dotyczyła bezpośrednio przedmiotowego zagadnienia odliczenia podatku naliczonego z tytułu wydaktów związanych z czynnościami opodatkowanymi oraz z czynnościami niepodlegającymi podatkowi. Do treści art. 90 ust. 3 u.p.t.u. (jakkolwiek również z pominięciem ww. uchwały), organ nawiązał dopiero w odpowiedzi na skargę (s. 10-11), która jednak nie sanuje braków samej interpretacji, ponieważ nie jest aktem zaskarżonym i ocenianym w postępowaniu sądowym (por. wyrok NSA z 6 kwietnia 2011 r., I FSK 378/10, CBOSA). Tym samym również zarzuty nr 1 i 3 środka odwoławczego okazały się niezasadne.
Wymaga jednak odnotowania w tym kontekście, że Sąd pierwszej instancji nie omówił w zaskarżonym wyroku, mimo takiego obowiązku wynikającego z art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i w zw. z art. 141 § 4 Ppsa, kwestii istotnego wpływu dostrzeżonego uchybienia na wynik sprawy, a pamiętać należy, że tylko takie wady procesowe zaskarżonej interpretacji uzasadniają jej uchylenie stosownie do ww. przepisów Ppsa (por. np. wyrok NSA z 11 czerwca 2014 r., I FSK 1248/13, CBOSA). Innymi słowy nie wskazano, jaki wpływ na poprawność stanowiska wyrażonego w spornej interpretacji indywidualnej miało naruszenie art. 14b § 1-2 i art. 14c § 1-2 Ordynacji podatkowej, a w szczególności nieuwzględnienie treści ww. uchwały NSA o sygn. I FPS 9/10.
Uwaga ta jest o tyle istotna, że już w kolejnej sprawie skarżącego – o analogicznym stanie faktycznym (dotyczącej podatku naliczonego wynikającego z faktury wystawionej za usługi prawne świadczone w sprawie karnej) – zakończonej prawomocnym wyrokiem z 24 lipca 2014 r., I SA/Wr 754/14, Sąd powziął wątpliwości, co do zgodności poglądu przedstawionego w ww. uchwale z bieżącym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości dotyczącym w analizowanym zakresie zharmonizowanych regulacji VAT i wobec tego oddalił skargę. Dokonując prounijnej wykładni art. 86 ust. 1 u.p.t.u., Sąd podzielił stanowisko organu prezentowane konsekwentnie również w niniejszej sprawie (zob. s. 9 skargi kasacyjnej), że prawo do odliczenia VAT z tytułu zakupu usług prawnych przysługuje skarżącemu w części związanej z jego działalnością gospodarczą, zaś w części niezwiązanej z działalnością gospodarczą podatnika (dotyczącej jego udziału w spółce jawnej jako wspólnika) prawo takie nie przysługuje.
Niemniej jednak w rozpoznawanym środku odwoławczym organ nie podważa w ramach zgłoszonych zarzutów wyroku Sądu pierwszej instancji w ww. zakresie, co – mając na względzie treść art. 183 § 1 Ppsa – w istotny sposób rzutuje na możliwość odniesienia się do kwestii owego wpływu przez Sąd odwoławczy. W związku z tym skład orzekający w niniejszej sprawie sygnalizuje jedynie, w kontekście przywołanego wyżej orzeczenia w innej sprawie skarżącego, w szczególności zagadnienie granic prounijnej wykładni przepisów prawa krajowego (odesłać tu należy np. do wyroku NSA z 23 marca 2009 r., I FPS 6/08, ONSAiWSA 2009/4/61; a zwłaszcza orzecznictwa Trybunału, np. w sprawach C-106/89 Marleasing oraz C-334/92 Wagner Miret). Należy podkreślić, że nawet ustalenie, że stanowisko zawarte w uchwale odbiega od wykładni prezentowanej w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości, co nawiasem mówiąc jest dyskusyjne zważywszy na przeprowadzoną w ww. uchwale analizę wskazanego orzecznictwa, nie jest wystarczające do odstąpienia od poglądu w niej wyrażonego, jeżeli miałoby to prowadzić do wykładni krajowych regulacji podatkowych o charakterze contra legem, w szczególności naruszającej konstytucyjne zasady opodatkowania (por. zwłaszcza art. 217 Konstytucji).
Z tych powodów skarga kasacyjna podlega oddaleniu wraz ze stosownym orzeczeniem w zakresie kosztów postępowania kasacyjnego, zgodnie z art. 184 Ppsa w zw. z art. 204 pkt 2 i art. 209 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło