II OSK 1592/14

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-02-25

Skład orzekający: Grzegorz Czerwiński, Zdzisław Kostka, Anna Żak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo oddalił skargę na decyzję organu odwoławczego, który uchylił decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego z powodu naruszeń proceduralnych?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił decyzję organu odwoławczego. Organ odwoławczy zasadnie uchylił decyzję organu pierwszej instancji z powodu naruszeń proceduralnych, w tym braku należytego wyjaśnienia stanu faktycznego i zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu. Niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, sprzeczne zeznania stron i świadków oraz brak zawiadomienia stron o przeprowadzeniu dowodów stanowiły istotne uchybienia, które uzasadniały uchylenie decyzji organu pierwszej instancji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej E. P. od wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił jej skargę na decyzję Wojewody Wielkopolskiego. Wojewoda uchylił decyzję Burmistrza Miasta Puszczykowa odmawiającą wymeldowania E. P. z pobytu stałego, wskazując na naruszenia proceduralne. Organ pierwszej instancji nie zebrał wystarczającego materiału dowodowego, aby jednoznacznie stwierdzić, czy E. P. dobrowolnie i trwale opuściła lokal. Skarżąca podnosiła, że wniosek o wymeldowanie był związany ze sprawą o alimenty i że ojciec uniemożliwił jej dostęp do lokalu.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 25 luty 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie sędzia NSA Zdzisław Kostka sędzia del. NSA Anna Żak /spr./ Protokolant asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 marca 2014 r. sygn. akt IV SA/Po 990/13 w sprawie ze skargi E. P. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną II OSK 1592/14 Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrokiem z dnia 5 marca 2014r w sprawie o sygn.akt IV SA/Po 990/13, oddalił skargę E. P. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] sierpnia 2013r. w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. W uzasadnieniu wyroku przedstawił następujący stan sprawy. Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. Burmistrz Miasta Puszczykowa orzekł o odmowie wymeldowania E. P. z pobytu stałego w lokalu przy ul. M. [...] w P. W uzasadnieniu swojej decyzji organ wskazał, że postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania wszczęto na wniosek A. P. Wnioskodawca podał, że “córka od roku nie mieszka ww. lokalu lecz wynajmuje mieszkanie przy ul. W. [...] w P". W ocenie organu I instancji w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały okoliczności, które uzasadniałyby podjęcie decyzji o wymeldowaniu ww. w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a mianowicie: opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się, będące podstawą podjęcia decyzji o wymeldowaniu. Przesłuchiwany przez organ w dniu [...].03.2013 r. A. P. - właściciel lokalu przy ul. M. [...] w P., oświadczył, że jego córka E. P. wyprowadziła się zabierając ze sobą swoje wszystkie rzeczy, które do niej należały. Wszystko zabrała dobrowolnie, w wyprowadzce pomagali jej chłopak i ojciec. Obecnie mieszka w P. W związku z wyprowadzeniem się córki wnioskodawca wymienił zamki w drzwiach. W dniu [...].03.2013 r. przesłuchano świadka T. H., który oświadczył, że zna E. P. osobiście i według jego wiedzy wyprowadziła się. Dnia [...].04.2013 r. stawiła się w charakterze świadka M. D., która oświadczyła, że spotkała E. P., która nie mogła dostać się do domu przy ul. M. [...], w celu zabrania swoich rzeczy, ponieważ ojciec wymienił zamki w drzwiach. W rozmowie z sąsiadką E. P. oświadczyła, że studiuje w P. i w związku z tym wynajmuje mieszkanie. Z kolei w toku przesłuchania E. P. wyjaśniła, że nie wyprowadziła się trwale z P. Zostały tam jej rzeczy t.j: ubrania, meble, sprzęt RTV, AGD. Organ I instancji wskazał, że E. P. pismem z [...].04.2013 r. poinformowała o toczącym się przed Sądem Rejonowym Poznań-Wilda postępowaniem o alimenty od ojca oraz dołączyła zaświadczenie, z którego wynika, że studiuje w P. Planowany termin zakończenia studiów to 2015 r., stąd też potrzeba wynajmu mieszkania w P. Ponadto w przedmiotowym lokalu w P. znajdują się meble oraz rzeczy należące do niej, których ojciec nie chce jej wydać. Utrudnił dostęp do domu wymieniając zamki w drzwiach i pomimo próśb nie udostępnia kluczy. Dokonując oceny zebranego materiału dowodowego organ I instancji uznał, że nie zachodzą przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, mianowicie nie doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł A. P. Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. na podstawie art.138 § 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W ocenie Wojewody decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego i prawa materialnego. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie daje podstaw do jednoznacznych ustaleń, co do istnienia przesłanek warunkujących wydanie decyzji o odmowie wymeldowania E. P. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Wątpliwości budzą "ustalenia" w zakresie nieopuszczenia przez wymienioną przedmiotowego lokalu. Organ odwoławczy podkreślił, że z naruszeniem art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Kpa organ I instancji nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W sprawie istotnym było wyjaśnienie, czy doszło do dobrowolnego i trwałego wyprowadzenia się E. P. z lokalu przy ul. M. [...] w P. Organ I instancji przyjął informację wnioskodawcy, przesłuchał strony i dwóch świadków. Informacje uzyskane w wyniku podjętych czynności okazały się sprzeczne. W tej sytuacji organ administracji dysponując sprzecznymi ze sobą zeznaniami, informacjami nie może uchylać się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i winien dokładnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy, właściwie oceniając wiarygodność materiału dowodowego ze wskazaniem które spośród dwóch twierdzeń jest prawdziwe, a które fałszywe. Obowiązkiem organu jest bezsporne wykazanie, że zainteresowana opuściła bądź nie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego oraz wyczerpujące zebranie dowodów w sprawie i ich prawidłowa ocena. Niewyjaśnienie powyższych okoliczności stanowi naruszenie ww. przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż organ I instancji nie wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości przesłanek określonych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, skutkujących wymeldowaniem lub odmową wymeldowania, tj. faktu czy E. P. zamieszkuje obecnie z zamiarem stałego pobytu w przedmiotowym lokalu. Dalej Wojewoda zwrócił uwagę, że w myśl art. 50 § 1 i art. 79 § 1 i § 2 k.p.a. strony powinny być każdorazowo prawidłowo wzywane i zawiadomione o przeprowadzeniu dowodu, bowiem strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia. Z akt sprawy wynika, że strony nie zostały w ogóle zawiadomione o przeprowadzeniu dowodu, ani prawidłowo wezwane celem przesłuchania. Znajdujące się w aktach sprawy wezwania są kopiami, brak jest daty wystawienia, oznaczonej sygnatury, potwierdzenia doręczenia. Godziny przesłuchania podano nieprawidłowo w godzinach od 8.00 do 15.00. Druga strona chcąc uczestniczyć w przesłuchaniu musiałaby przez 7 godzin czekać, ale w tym przypadku druga strona w ogóle nie została zawiadomiona o przeprowadzeniu dowodu. Naruszenie przez organ administracji państwowej obowiązków wypływających z art. 79 k.p.a. jest naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Wojewoda Wielkopolski wskazał , że przy ponownym rozpoznawaniu niniejszej sprawy organ I instancji powinien odnieść się do wszystkich wymienionych uwag. Poddać materiał dowodowy wszechstronnej, choć swobodnej ocenie, zgodnie z zasadami określonymi w art. 80 k.p.a., czemu należy dać wyraz w uzasadnieniu nowej decyzji, przestrzegając normę zawartą w art. 107 § 3 k.p.a. Wskazał, że należy przeprowadzić postępowanie dowodowe zgodnie z wymogami procesowymi zapewniając stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Nadto organ I instancji winien ustalić związek pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, a zagadnieniem wstępnym art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W skardze na powyższą decyzję, E. P. podniosła, że wniosek ojca jej wymeldowanie miał związek z toczącym się postępowaniem przed sądem powszechnym o alimenty, których ojciec zaprzestał płacić i uniemożliwiał skarżącej swobodne korzystanie z domu. Ojciec zmienił również zamki w drzwiach wejściowych domu i pomimo znajdowania się w nim wszystkich rzeczy skarżącej, nie wpuścił Jej do środka. Sprawę tę zgłosiła na policji. Skarżąca podkreśliła, że do czasu wyrzucenia jej z domu bywała tam regularnie. W domu tym koncentrowały się wszystkie jej czynności życiowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art.151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podkreślił, że przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja wydana przez Wojewodę Wielkopolskiego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., a więc rozstrzygnięcie o charakterze kasacyjnym, eliminującym z obrotu prawnego decyzję organu I instancji z przyczyn proceduralnych. Cytując treść art. 138 § 2 k.p.a. Sąd podzielił pogląd organu II instancji, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka warunkująca uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ponieważ organ I instancji nie przeprowadził pełnego postępowania wyjaśniającego przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Sąd wskazał, że kluczową kwestią w postępowaniu administracyjnym o wymeldowanie w myśl art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest "opuszczenie miejsca pobytu stałego". Sformułowanie to nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w miejscu innym niż miejsce pobytu stałego. Dla zaistnienia tej przesłanki konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w tym innym miejscu towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z nowym miejscem. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, Sąd stwierdził, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Sąd zaakceptował stanowisko organu odwoławczego, że organ I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe z naruszeniem art. 7, art. 10, art. 75, art.77, art. 79 k.p.a. - w sposób powierzchowny oraz wadliwy. Organ I instancji nie wyjaśnił, czy sprawa alimentacyjna między skarżącą, a jej ojcem ma związek ze sprawą o wymeldowanie. Istotna jest również w sprawie rozbieżność zeznań zainteresowanych. Twierdzenie skarżącej, że nie opuściła przedmiotowego lokalu i nadal koncentruje w nim swoje interesy życiowe, przeciwstawione zostało twierdzeniu uczestnika postępowania o dobrowolnym i trwałym opuszczeniu lokalu przez E. P. W ocenie Sądu wskazane przez organ odwoławczy okoliczności, świadczą o tym, że uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia było uzasadnione, bowiem stan faktyczny sprawy nie został wyjaśniony oraz rozpatrzony w sposób dostateczny do podjęcia rozstrzygnięcia. Takie przesłanki jak: dobrowolność, trwałość opuszczenia oraz zamiar przebywania w określonym miejscu i w nim skoncentrowanie swych spraw, winny być stwierdzone na podstawie obiektywnie istniejących okoliczności faktycznych, zgodnie z przepisami prawa procesowego. Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła E. P. zarzucając naruszenie następujących przepisów postępowania: - art. 145 § 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej powoływanej jako Ppsa w związku z art. 141 § 4 tej ustawy i art. 133 Ppsa. przez błędną ocenę stanu faktycznego polegającą na uznaniu, wbrew zgromadzonym w aktach sprawy dokumentom, że decyzja organu administracyjnego posiada braki konieczne do naprawienia w trybie kolejnego postępowania administracyjnego, - art. 145 § pkt 1 lit.c Ppsa. w związku z art. 141§ 4 tej ustawy i w związku z art. 187 § 2 i art. 1 192 ustawy ordynacja podatkowa poprzez błędną ocenę stanu faktycznego polegającego na przyjęciu przez sąd, że organ administracyjny pierwszej instancji nie zbadał i nie rozpatrzył w całości materiału dowodowego, oraz że przekroczył zakres swobodnej oceny dowodów, - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa w związku z art. 141 § 4 tej ustawy oraz w związku z art. 106 § 3 Ppsa poprzez błędną ocenę stanu faktycznego i uznanie, że decyzja organu pierwszej instancji posiada wady uniemożliwiające merytoryczne rozstrzygnięcie, - naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 145 [pic] 41 pkt 1 lit a Ppsa (prawdopodobnie pomyłka pisarska i chodzi o art. 145 [pic] 1 pkt 1 lit a Ppsa) w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. przez błędne zastosowanie tego przepisu do stanu ustalonego przez organ administracyjny I instancji, w sytuacji gdy nie zaistniały okoliczności uzasadniające stosowanie tego przepisu, - naruszenie art. 141 § 4. Ppsa poprzez wydanie orzeczenia, które nie spełnia wymogów tego przepisu oraz przez przyjęcie stanu sprawy odbiegającego od rzeczywistego tj. przyjętego przez organ I instancji, -naruszenie art. 135, art. 145 § 1 pkt1 lit.c Ppsa oraz art. 151 Ppsa przez uwzględnienie skargi, chociaż rozstrzygnięcie organu administracyjnego pierwszej instancji nie było dotknięte żadną z wad wskazanych przez Sąd w zaskarżonym wyroku, w rezultacie nieuwzględnienie przez Sąd zgromadzonego w aktach sprawy materiału, co znalazło wyraz w wadliwym uzasadnieniu wyroku i oddaleniu skargi, - naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 145 § 4 pkt 1 lit.a Ppsa w związku z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przez uznanie, że pomimo ewidentnych dowodów wskazujących na fakt, że skarżąca nie opuściła spornej nieruchomości dobrowolnie i na stałe, konieczne jest ponownie badanie tych okoliczności, - naruszenie prawa procesowego przez błędną wykładnię ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 138 § 2, art. 107 § 3 k.p.a., art. 80 i art. 79 k.p.a. przez błędne uznanie, że organ pierwszej instancji nie dokonał wnikliwej analizy zebranego w sprawie materiału, uchybił przepisom o czynnym udziale strony w postępowaniu, nie dokonał wnikliwej wszechstronnej oceny zebranych dowodów w sytuacji, kiedy nie uchybił żadnemu ze wskazanych przepisów, a wydanie decyzji kasacyjnej przez organ odwoławczy było zbędne. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku "ewentualnie" o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez sąd pierwszej instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania są sądowego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że organ pierwszej wyjaśnił wszystkie okoliczności sprawy, prawidłowo zebrał materiał dowodowy i właściwie go ocenił, nie popełnił żadnych uchybień wskazanych w decyzji Wojewody Wielkopolskiego, w szczególności takich, które dawały podstawy do uchylenia decyzji. Okoliczności sprawy wskazują, że opuszczenie lokalu przez E. P. nie miało charakteru dobrowolnego ani stałego. Skarżąca nie ma zamiaru związać się z innym miejscem zamieszkania bo takiego nie posiada obecnie wynajmuje mieszkanie w P., ale jest to zamieszkiwanie przejściowe do chwili pobierania alimentów od ojca, których domaga się przed Sadem Rejonowym. Podniesiono, że Skarżąca i jej ojciec mają przeciwne stanowiska w tej sprawie, a A. P. w żaden sposób nie udowodnił, że skarżąca opuściła lokal dobrowolnie, nie wskazał przyczyn, dla których wymienił zamki w drzwiach wejściowych na posesję, ani dlaczego skarżąca w tym samym dniu podjęła interwencję na policji. A. P. zamierza sprzedać nieruchomość w P. o ogłoszenie na stosownych portalach internetowych, wobec powyższego stara się o wymeldowanie córki, aby pozbyć się niewygodnego domownika. Uchybienia, które podnosi Sąd, a przed nim organ II instancji są nieznaczne i nie stanowią o błędnym postepowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadnej z wymienionych w art. 183 § 2 Ppsa przesłanek nieważności postępowania Sąd się nie dopatrzył, wobec czego kontrola ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w związku z art. 133 § 1 Ppsa nie jest zasadny. Art. 133 § 1 Ppsa stanowi, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Artykuł ten wskazuje podstawy orzekania sądu. Podstawą orzekania jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego toczącego się przed nimi postępowania. W niniejszej sprawie Sąd nie naruszył tego przepisu, ponieważ orzekał na podstawie akt sprawy przekazanych przez organ administracyjny. Sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego i nie dokonuje własnych ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną, tylko bada czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy, których decyzje zostały zaskarżone odpowiadają prawu. Chybiony jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w związku z art.141 § 4 Ppsa i artykułem 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. ordynacja podatkowa, ponieważ przepisy ustawy ordynacja podatkowa nie mają w tej sprawie zastosowania. Nie jest także trafny zarzut naruszenia art. 106 § 3 Ppsa poprzez dokonanie przez Sąd pierwszej instancji błędnej oceny stanu faktycznego, ponieważ przepis ten nie jest instrumentem służącym do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza. Skarżąca nie podała żadnego innego uzasadnienia tego zarzutu, tymczasem przepis ten wyznacza ścisłe granice wykorzystania w postępowaniu sądowoadministracyjnym nowych dowodów w postaci dokumentów. Dopuszczenie dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. Z akt sprawy nie wynika, aby w sprawie konieczne było dopuszczenie uzupełniająco dowodu z dokumentu pozostającego w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu. Również zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 Ppsa i wskazana w uzasadnieniu tego zarzutu argumentacja nie dają podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Skarżąca zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 141 § 4 Ppsa przez wydanie "orzeczenia", które nie spełnia wymogów tego przepisu oraz przyjęcie stanu sprawy odbiegającego od rzeczywistego przyjętego przez Burmistrza miasta P. Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, że w przepisie art. 141 § 4 Ppsa określone zostały niezbędne składniki uzasadnienia wyroku: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawa prawna rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przepis ten może być samodzielną podstawą kasacyjną, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera któregoś ze wskazanych wyżej ustawowych elementów, a w szczególności jeżeli w ramach "zwięzłego przedstawienia stanu sprawy" sąd nie zawarł w uzasadnieniu stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010/3/39). Zarzucając naruszenie tego przepisu, nie można więc skutecznie podważać prawidłowości przyjętego przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego. W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 141 § 4 Ppsa. Zawiera w szczególności stanowisko Sądu, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego wyroku. To, że ten element orzeczenia skarżąca kwestionuje nie oznacza jeszcze, że doszło w rozpatrywanej sprawie do naruszenia art. 141 § 4 Ppsa. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest wyczerpujące, a jego argumentacja jasna. Sąd pierwszej instancji nie naruszył wobec tego w tej sprawie art.141§ 4 Ppsa. Zarzut naruszenia art. 135, art. 145 § 1 pkt1 lit.c Ppsa oraz art. 151 Ppsa jest tak skonstruowany i uzasadniony, że musi być uznany za bezskuteczny. Po pierwsze wbrew temu co twierdzi autor skargi kasacyjnej - Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił skargi E. P. lecz ją oddalił, co rodzi określone konsekwencje dla oceny zarzutu naruszenia art.135 Ppsa. Zgodnie z art. 135 Ppsa sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w doktrynie ugruntowany jest pogląd, że przepis art. 135 Ppsa ma zastosowanie w razie uwzględnienia skargi, tj. w przypadku stwierdzenia przez sąd niezgodności z prawem zaskarżonego aktu (por. wyroki NSA z dnia 11 października 2006 r., I GSK 3177/05, z dnia 11 stycznia 2007 r. I OSK 275/06 , z dnia 20 kwietnia 2010r.IIOSK 699/09 wszystkie dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto przepis ten nie dotyczy uprawnień procesowych stron, lecz odnosi się do fazy orzekania przez sąd administracyjny i kształtuje kompetencje tego sądu w przypadku uwzględnienia skargi. Oznacza to, że naruszenie art. 135 Ppsa nie może być przedmiotem skutecznego zarzutu skargi kasacyjnej, ponieważ przepis ten uprawnia sąd administracyjny, a nie wnoszącego skargę na ściśle określony akt lub czynność organu administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 12 marca 2013 r., I OSK 1199/12, wyrok NSA z dnia 13 lipca 2010 r., I OSK 91/10 wszystkie dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i oddalił skargę, to zarzut naruszenia powołanego przepisu w powiązaniu z art.145 § 1 pkt1 lit.c Ppsa oraz art. 151 Ppsa nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej są także nieuzasadnione. Skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 145 § 4 pkt 1 lit.a Ppsa. w związku z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przez uznanie, że pomimo ewidentnych dowodów wskazujących na fakt, że skarżąca nie opuściła spornej nieruchomości dobrowolnie i na stałe, konieczne jest ponownie badanie tych okoliczności. Nie komentując już faktu , że w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma art. 145 § 4, to z uzasadnienia zarzutu naruszenia art.15 ust.2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. nr 139 z 2006 r., poz. 993 ze zm.) wynika, że skarżąca kwestionuje ocenę ustaleń faktycznych twierdząc, że zebrany materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji o odmowie wymeldowania, a więc nie wymagał uzupełnienia, jak przyjął to Sąd pierwszej instancji. Stanowisko skarżącej jest błędne. Z art. 15 ust. 2 w/w ustawy wynika, że przesłanką wymeldowania konkretnej osoby jest opuszczenie przez nią, bez wymeldowania, dotychczasowego miejsca pobytu. Przez "opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu" należy rozumieć takie opuszczenie, które jest dobrowolne i ma charakter trwały. Dobrowolność ta musi wynikać z własnej woli zainteresowanego, a nie z bezprawnego działania innych osób. Za dobrowolne opuszczenie lokalu uznaje się także taką sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta przez dysponenta lokalu, bądź do tego zmuszona, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Czyli "opuszczenie miejsca pobytu stałego" stanowiące podstawę wymeldowania z pobytu stałego nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w innymi miejscu, niż miejsce pobytu stałego, ale fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu musi towarzyszyć wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z innym miejscem, urządzenia w nim trwałego centrum życiowego. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie ma to, czy okoliczności faktyczne potwierdzają wolę osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności tych należą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, ale także i obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Tak skonstruowana przesłanka wymaga ustalenia, czy osoba powzięła zamiar fizycznego opuszczenia swojego dotychczasowego miejsca pobytu i czy ten zamiar zrealizowała (porównaj: wyrok NSA z dnia 14.10.2008 r. II OSK 1189/07 na http://orzeczenia.nsa. gov.pl). Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił kasacyjną decyzję organu odwoławczego podjętą na podstawie art.138 § 2 k.p.a. Trafnie uznał, aprobując w tym względzie stanowisko organu odwoławczego, że organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób powierzchowny i wymaga ono uzupełnienia. Słusznie także Sąd wskazał , że w postępowaniu przed organem pierwszej instancji doszło do naruszenia zasad postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, ponieważ organ nie zagwarantował wszystkim stronom tego postępowania czynnego udziału na każdym etapie postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami w szczególności z art. 7 k.p.a., art. 10 art. 77 k.p.a. i art. 79 k.p.a. W toku postępowania strony : E. P. i wnioskujący o wymeldowanie jej - ojciec A. P. złożyli sprzeczne ze sobą wyjaśnienia, które w żaden sposób nie zostały zweryfikowane innymi środkami dowodowymi. W szczególności na podstawie bardzo lakonicznych zeznań świadków T. H. i M. D. nie można ustalić, czy zasadna jest odmowa wymeldowania skarżącej. Jeden ze świadków twierdzi bowiem, że zna osobiście skarżącą i wie , że się wyprowadziła, a drugi świadek zeznał, że skarżąca mówiła jej że studiuje w P. i że nie mogła się dostać do domu, ponieważ ojciec wymienił zamki. Organ całkowicie zignorował okoliczność, że przed Sądem Rejonowym toczy się postępowanie z powództwa skarżącej przeciwko ojcu o alimenty i nie zbadał czy ta sprawa ma związek ze sprawą o wymeldowanie i czy zawiera dowody przydatne dla jej rozstrzygnięcia . Konieczne jest wobec tego przeprowadzenie od początku postępowania wyjaśniającego w tej sprawie z zachowaniem reguł postępowania administracyjnego, z akt sprawy wynika bowiem, że o przeprowadzeniu dowodów zeznań świadków strony nie zostały prawidłowo zawiadomione, co narusza w art. 79 k.p.a. Podkreślić trzeba, że jeśli podczas ustalania kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych z naruszeniem art.79 k.p.a. nie zawiadamia się prawidłowo stron o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka, to takie działanie wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, narusza przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to bowiem, że okoliczność faktyczna, której miał służyć taki dowód, nie jest udowodniona. Powyższe okoliczności wskazują na to, że nie jest także uzasadniony zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 138 § 2 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., art. 80 oraz art. 79 k.p.a. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 Ppsa. oddalił skargę kasacyjną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło