III SA/Po 1114/13

Dnia 11 grudnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Mirella Ławniczak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka - Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] maja 2013 roku nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania dotyczącego uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe o d d a l a s k a r g ę Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w [...] uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne SAD OBR [...] z dnia 25 września 2003 r. w zakresie klasyfikacji taryfowej importowanych towarów tj. sera żółtego, podpuszczkowego Maasdamer, klasyfikując przedmiotowy towar do kodu PCN 0406 90 87 0, zamiast do kodu PCN 0406 90 69 0 wnioskowanego w zgłoszeniu celnym przez spółkę "A". Od rozstrzygnięcia organu I instancji strona złożyła odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie. Postanowieniem z dnia 1 września 2006 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Spółka nie złożyła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na to postanowienie. Następnie, pismem z dnia 19 marca 2012 r. T. T. w imieniu spółki złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Naczelnika Urzędu Celnego, na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 oraz art. 240 § 1 pkt 7 ustawy Ordynacja podatkowa i jednocześnie na podstawie art. 245 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa wniósł o uchylenie w całości dotychczasowej decyzji i umorzenie postępowania jako konsekwencji wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] odmówił wznowienia postępowanie w sprawie zakończonej ww. decyzją, z uwagi na upływ terminu 3 lat od dnia powstania długu celnego, wynikającego z przepisu art. 2652 Kodeksu celnego. T. T. w imieniu spółki złożył odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i wznowienie postępowania. Dyrektor Izby Celnej w [...] wezwał T. T. do wykazania, że jest pracownikiem firmy "A" Sp. z o.o. udzielającej mu pełnomocnictwa, agentem celnym, adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym i jednocześnie wyjaśnił, że w myśl art. 253 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny - jeżeli postępowanie przed organem celnym dotyczy towaru, którego rodzaj lub ilość wskazuje na przeznaczenie do działalności gospodarczej, to: przedstawicielem bezpośrednim osoby może być wyłącznie pracownik tej osoby, agencja celna, adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy (doradca podatkowy od dnia 10 sierpnia 2003 r.). Pismem z dnia 25 lipca 2012 r. T. T. wyjaśnił, że nie jest pracownikiem Spółki, agentem celnym, adwokatem, radcą prawnym, ani doradcą podatkowym. Z kolei pismem z dnia 31 lipca 2012 r. H. C., radca prawny, przedstawił pełnomocnictwo z do reprezentowania spółki i odwołanie w imieniu swojego mocodawcy od ww. decyzji. W wyniku postępowania odwoławczego została wydana decyzja przez Dyrektora Izby Celnej nr [...] z dnia [...] września 2012 r., uchylająca w całości zaskarżoną decyzję i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Dyrektor Izby Celnej stwierdził w tym rozstrzygnięciu, że T. T. nie był umocowany do reprezentowania spółki w sprawie dotyczącej wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną dotyczącą długu celnego, który powstał w przywozie w wyniku dopuszczenia do obrotu towaru podlegającego należnościom przywozowym. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania Naczelnik Urzędu Celnego wydał decyzję nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r., w której odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 18 lipca 2006 r. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał na fakt upływu terminu 3 lat od dnia powstania długu celnego, wynikającego z przepisu art. 2652 Kodeksu celnego. Organ ten ponadto, opierając się na bogatym orzecznictwie sądów administracyjnych, stwierdził, iż zakreślony w art. 2652 Kodeksu celnego termin jest terminem zawitym i jego przekroczenie ma taki skutek, że przedmiotowy wniosek nie podlega merytorycznemu rozpatrzeniu. Pismem z dnia 19 marca 2013 r. spółka złożyła odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia, wnosząc o wydanie decyzji uchylającej decyzję Naczelnika Urzędu Celnego oraz orzeczenie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Skarżąca zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 2652 ustawy Kodeks celny, poprzez interpretację przepisu w sposób ograniczający prawa strony postępowania tj. uniemożliwienie skorzystania z trybów wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności decyzji. W zakresie tym w odwołaniu zaprezentowany został pogląd jakoby literalna wykładnia art. 2652 Kodeksu celnego (sprowadzająca się do przyjęcia trzyletniego terminu przedawnienia liczonego od momentu powstania długu celnego), jest niedopuszczalna ze względu na przesłanki wykładni celowościowej i systemowej. Pełnomocnik strony podniósł również zarzut naruszenie art. 246 § 2 Kodeksu celnego, poprzez błędną interpretację normy prawnej tego przepisu, poprzez powiązanie jej z art. 246 § 4 Kodeksu celnego. Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2013 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu takiego rozstrzygnięcia stwierdzono przede wszystkim, iż art. 2652 Kodeksu celnego jest to przepis szczególny, wyłączający w zakresie w nim uregulowanym stosowanie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa. Przepis ten nie tworzy uprawnień dla strony, których realizacji w postępowaniu mogłaby się domagać, a reguluje skierowany do organu zakaz podejmowania danej czynności procesowej. Tym samym, jeżeli nawet w danej sprawie istnieją jakieś przesłanki do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji, lecz upłynął trzyletni termin od "dnia powstania długu celnego". W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości, uchylenie poprzedzającej je decyzji wydanej w I instancji oraz o zawarcie w uzasadnieniu wyroku jednoznacznych wskazówek co do dalszego postępowania, a w szczególności potwierdzenia, że wznowienie w zaistniałych okolicznościach jest możliwe. Zaskarżonej decyzji pełnomocnik Strony zarzucił: naruszenie art. 2652 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny, poprzez interpretację tego przepisu w sposób ograniczający prawa strony postępowania tj. uniemożliwienie skorzystania z trybu wznowienia postępowania, naruszenie art. 246 § 6 Kodeksu celnego, poprzez brak zastosowania w niniejszej sprawie, naruszenie art. 210 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 262 Kodeksu celnego, poprzez brak pełnego uzasadnienia prawnego skarżonej decyzji, naruszenie art. 121 Ordynacji podatkowej oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organów administracji publicznej, naruszający zasadę poszanowania własności prywatnej oraz demokratycznego państwa prawnego. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 §1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c P.p.s.a.). Sąd stwierdza nieważność decyzji, gdy zachodzą ku temu podstawy stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 2652 Kodeksu celnego jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny: nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, nie wznawia postępowania. Zatem, po upływnie trzech lat od dnia powstania długu celnego organ celny nie może wznowić postępowania. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że powyższy przepis odnosi się do dnia powstania długu, a nie do daty wydania decyzji, doręczenia decyzji w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. (wyrok NSA z 27 września 2007 r. I GSK 2244/06, Lex nr 375211; wyrok NSA z 27 września 2007 r. I GSK 2096/06, Lex nr 375161). Dług celny powstaje z chwilą przyjęcia zgłoszenia celnego i od tego samego dnia rozpoczyna swój bieg 3-letni termin z art. 2652 Kcel, przy czym przyjęcie zgłoszenia celnego przez organ nie musiało oznaczać ostatecznego ustalenia kwoty należności celnych. Kwota tego długu mogła być zweryfikowana w odpowiednich trybach przewidzianych w Kodeksie celnym (art. 70, art. 83 Kcel). Zdaniem Sądu, dla potrzeb niniejszego postępowania nie było niezbędne rozstrzyganie, czy termin określony w art. 2652 Kodeksu celnego (ustawie zasadniczo normującej prawo materialne) ma charakter materialnoprawny, bo dotyczy długu celnego, czy też jest terminem procesowym, bo zakreśla czas na dokonanie przez stronę czynności w postępowaniu celnym. Niemniej należy mieć na uwadze, że skutkiem upływu terminu określonego w omawianym przepisie, który zgodnie z art. 11 Kcel nie podlegał przedłużeniu, odroczeniu lub przywróceniu, jest wygaśnięcie prawa skutecznego domagania się wznowienia postępowania, czy też niemożność jego realizacji. Jest to podstawowa cecha terminu o charakterze materialnoprawnym. (A. Wolter - Prawo Cywilne. Zarys części ogólnej, wyd. Prawnicze PWN W-wa 2000, s. 347). Jak słusznie zauważono już w decyzji organu I instancji, cytowany przepis jest przepisem szczególnym, wyłączającym w zakresie w nim uregulowanym stosowanie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa. Przepis ten nie tworzy uprawnień dla strony, których realizacji w postępowaniu mogłaby się domagać, a reguluje skierowany do organu zakaz podejmowania danej czynności procesowej. Tym samym, jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 5 października 2009 r., III SA/Gl 457/09, jeżeli nawet w danej sprawie istnieją jakieś przesłanki do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji, lecz upłynął trzyletni termin od dnia powstania długu celnego, organ – mając na uwadze jednoznaczny zakaz – musi odmówić wszczęcia takiego postępowania, nawet nie badając tych przesłanek. Sąd orzekający w niniejszej sprawie, w pełni podziela ten pogląd. Dlatego też, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, bez znaczenia jest argumentacja, iż spółka nie dąży do wydania decyzji określającej na nowo wysokość długu celnego, a jedynie do potwierdzenia prawidłowości zgłoszenia celnego. Organ celny bowiem wcale nie rozpatruje sprawy co do jej meritum. Dla określenia początku biegu terminu, o którym stanowi art. 2652 Kodeksu celnego, prawnie obojętna jest data doręczenia decyzji w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Upływ trzyletniego terminu liczonego od dnia powstania długu celnego – w tym przyjęcia zgłoszenia celnego, uniemożliwia wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Ma rację organ odwoławczy, iż faktu tego nie zmieniają nawet sugestie skarżącej, iż doręczenie decyzji w sprawie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w lipcu 2006 r. (tj. tuż przed upływem terminu trzyletniego – 01.08.2006 r.) i konieczność odczekania 14 dni, aż decyzja stanie się ostateczna, spowodowało, że procedura wznowienia stała się wcale niedostępna. Bezspornym jest bowiem, iż strona miała prawo do wniesienia odwołania od ww. rozstrzygnięcia, czego nie uczyniła w terminie, sama pozbawiając się swoich uprawnień. W niniejszej sprawie dług celny powstał, zgodnie z art. 209 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego, w dniu 25.09.2003 r. (zgłoszenie celne SAD nr [...]). Jednocześnie trzeba zauważyć, iż fakt wydania w dniu 18.07.2006 r., rozstrzygnięcia określającego kwotę długu celnego w oparciu o autonomiczną stawkę celną dla kodu PGN 0406 90 87 0, nie ma jakiegokolwiek wpływu na moment powstania długu celnego. Mając na uwadze powyższą okoliczność bezspornym jest, iż okres 3-letni, o którym mowa w cytowanym przepisie, upłynął przed dniem 19.03.2012 r., tj. przed dniem złożenia wniosku o wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie. W tej sytuacji mają rację organy celne, że nie zachodziły przesłanki do formalnego wszczęcia postępowania, co stanowiło podstawę do odmowy wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, uznając je za nieuzasadnione, trzeba wskazać, iż z uwagi na dyspozycję art. 11, termin 3-letni zakreślony w art. 2652 Kodeksu celnego jest terminem nieprzywracalnym, co czyni nietrafnymi zarzuty pełnomocnika strony związane z okolicznościami niedochowania tegoż terminu (wyrok sygn. akt I GSK 488/09 z dnia 18.10.2010 r., Lex nr 744807). Z treści art. 11 Kodeksu celnego wynika, iż terminy określone w przepisach prawa celnego nie podlegają przedłużeniu, odroczeniu lub przywróceniu poza wypadkami ustanowionymi w przepisach tego prawa. Zdaniem Sądu, słuszne jest zatem stanowisko organu celnego orzekającego w niniejszej sprawie, że w przepisach ww. ustawy brak jest regulacji pozwalających na powiązanie art. 2652 Kodeksu celnego z zasadami przedłużania terminu opisanymi w art. 246 tej samej ustawy. Sąd uważa również za zgodny z prawem pogląd organów obu instancji, iż niedopuszczalnym jest przedłużenie terminu przewidzianego na złożenie wniosku o wznowienie postępowania przy użyciu zasad przewidzianych dla wniosków o zwrot należności celnych. Przewidziana w art. 246 § 6 Kodeksu celnego możliwość wydłużenia trzyletniego terminu z uwagi na nieprzewidziane okoliczności lub działanie siły wyższej, nie może znaleźć zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Za nieuzasadniony należało uznać zarzut naruszenia art. 210 §4 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 262 Kodeksu celnego, poprzez brak pełnego uzasadnienia prawnego skarżonej decyzji. Zdaniem sądu uchybienie takie nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Z twierdzeń strony wynika, iż relacja pomiędzy instytucją zwrotu należności celnych i wznowienia postępowania miałaby wynikać z przytoczonych zasad ustrojowych, a zwłaszcza konieczności zapewnienia wszystkim podmiotom jednakowego, trzyletniego terminu na złożenie wniosku o wznowienie oraz z zasad wykładni systemowej i celowościowej. Z tymi tezami organy celne się nie zgodziły, wyjaśniając w sposób jasny i wystarczający motywy swojego odmiennego stanowiska. Za nie znajdujący podstaw należało także uznać zarzut prowadzenia postępowania w sposób podważający zaufanie do organów administracji publicznej, naruszający zasadę poszanowania własności prywatnej oraz demokratycznego państwa prawnego. Mając na uwadze dokonane w sprawie ustalenia, nie można przyjąć, iż organy celne dopuściły się zarzucanych im uchybień. Podjęte przez organy celne działania były zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa i zmierzały do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, z jednoczesnym poszanowaniem wszelkich obowiązujących w tej materii zasad postępowania. Zaistniałe zaś dla strony ujemne skutki w postaci odmowy wznowienia postępowania nie wynikały z niewłaściwego działania organów celnych, lecz z faktu niezłożenia wniosku o wznowienie w zakreślonym ustawowo terminie. Na zakończenie odnosząc się do powołanego przez stronę skarżącą orzecznictwa sądów administracyjnych, w szczególności zaś wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II FSK 1323/10, Sąd nie dopatrzył się analogii tego orzeczenia do sytuacji zaistniałej w przedmiotowej sprawie. Sąd podziela stanowisko Dyrektora Izby Celnej zawarte w odpowiedzi na skargę, iż pełnomocnik skarżącej jedynie wąsko zacytował, iż "organy zobowiązane są do zachowania, które nie będzie powodowało ujemnych skutków dla strony postępowania działającej w dobrej wierze". Pominął on jednak fakt, iż wyrok ten dotyczył niepoinformowania strony o negatywnych konsekwencjach błędnego wskazania podstaw prawnych wniosku o umorzenie należności oraz wywodzenia negatywnych skutków dla strony z jej nieznajomości prawa. Okoliczności tego rodzaju w niniejszej sprawie z przyczyn oczywistych nie miały miejsca. Zarówno bowiem przepisy dotyczące składania odwołań, jak wniosków o wznowienie są jednoznaczne i nie pozostawiają kwestii terminów do uznania organu orzekającego. Sąd nie podzielił także zarzutów naruszenia przepisów procesowych wskazanych w skardze. Należy przy tym podkreślić, że zakres postępowania dowodowego jest zdeterminowany przesłankami określonymi w materialnoprawnej podstawie rozstrzygnięcia. Zatem to przepisy prawa materialnego wyznaczają ramy i kierunek postępowania dowodowego. Oznacza to, że jakkolwiek organy mają obowiązek, zgodnie z art. 122 i art. 187 § 1 O.p., zebrać i rozpatrzyć w sposób wszechstronny cały materiał dowodowy, to jednak jego gromadzenie nie może polegać na zbieraniu jakichkolwiek informacji, lecz jedynie tych, które prowadzą do zrekonstruowania konkretnego stanu faktycznego, czyli winno obejmować te fakty i dowody, które mają prawne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy co też w sprawie niniejszej uczyniono. W opinii Sądu, organ odwoławczy odniósł się w zaskarżonej decyzji do wszystkich okoliczności, mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, rozważył wszystkie zebrane w sprawie dowody, wskazał, jaki stan faktyczny uznał za podstawę rozstrzygnięcia i przytoczył adekwatnie do przedmiotu sprawy przepisy prawa materialnego i procesowego, przedstawiając pełną argumentację prawną. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o oddaleniu skargi jako bezzasadnej.