I OSK 1181/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. T. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 2087/13 o odrzuceniu skargi W. T. i F. K. na czynność Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzi na wystąpienie z dnia [...] lipca 2013 r. dotyczące uchylenia wypowiedzenia przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej [...] umowy najmu lokalu mieszkalnego oraz nakazania kontroli sposobu naliczenia opłat mieszkaniowych i rozliczenia kosztów centralnego ogrzewania za zajmowany lokal za lata 2007-2012 postanawia oddalić skargę kasacyjną. W. T. i F. K. w dniu [...] czerwca 2013 r. wystąpili do Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z pismem zatytułowanym "odwołanie – skarga od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM [...] z dnia [...].05.2013 r. wypowiadającej umowę najmu". Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej udzielił odpowiedzi na w/w skargę w piśmie z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...]. W. T. i F. K. w dniu [...] lipca 2013 r. wystąpili do Ministra Obrony Narodowej z pismem zatytułowanym "odwołanie od decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Warszawie utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej [...]", domagając się uchylenia wypowiedzenia przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej [...] umowy najmu lokalu mieszkalnego oraz nakazania kontroli sposobu naliczenia opłat mieszkaniowych i rozliczenia kosztów centralnego ogrzewania za zajmowany lokal za lata 2007-2012. Minister Obrony Narodowej, w piśmie z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr 858/IV/2013 poinformował W. T. i F. K., że ich zarzuty były badane w trybie nadzoru przez Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Wskazał, że podtrzymuje stanowisko Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w zakresie możliwości kwestionowania działań Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej przed właściwym sądem powszechnym. W. T. i F. K. w dniu [...] września 2013 r. skierowali do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na czynność Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...], wnosząc o uchylenie wszystkich podjętych w niniejszej sprawie decyzji i nakazanie organowi pierwszej instancji, tj. Dyrektorowi Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej [...] ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister Obrony Narodowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, wskazując, iż jest to skarga na czynność podjętą przez organ w trybie przepisów Działu VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej w skrócie K.p.a.), która nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 5 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 2087/13 odrzucił skargę W. T. i F. K. na czynność Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzi na wystąpienie z dnia [...] lipca 2013 r. dotyczące uchylenia wypowiedzenia przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej [...] umowy najmu lokalu mieszkalnego oraz nakazania kontroli sposobu naliczenia opłat mieszkaniowych i rozliczenia kosztów centralnego ogrzewania za zajmowany lokal za lata 2007-2012. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż w niniejszej sprawie strona skarżąca przedmiotem skargi uczyniła odpowiedź Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...], udzieloną na podstawie art. 237 § 3 K.p.a., informującą o sposobie załatwienia jej skargi z dnia [...] czerwca 2013 r. Podkreślił, że czynności podejmowane przez organy administracji publicznej w trybie przepisów Działu VIII K.p.a., odnoszące się do skarg i wniosków, nie mieszczą się w zakresie przedmiotowym art. 3 § 2 pkt 1-8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.) i nie podlegają kognicji sądu administracyjnego. W związku z powyższym uznał, że skarga na czynność informującą o sposobie załatwienia skargi jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł W. T., reprezentowany przez adwokata i zaskarżając go w całości zarzucił: a) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 22 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (t.j.: Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 368 ze zm.) w związku z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 1203 ze zm.), poprzez ich błędne zastosowanie; b) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 104 K.p.a., poprzez odrzucenie skargi w sytuacji, kiedy przedmiotem skargi było rozstrzygniecie, które winno zostać wydane w formie decyzji administracyjnej. Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Minister Obrony Narodowej w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, wskazując, iż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli sprecyzowany został w art. 3 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1–3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4a. Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, iż pismo Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] stanowiło odpowiedź udzieloną stronie na podstawie art. 237 § 3 K.p.a., w której poinformowano o sposobie załatwienia skargi z dnia 3 czerwca 2013 r. Zaskarżona czynność podjęta była zatem w trybie przepisów działu VIII K.p.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, iż w sprawach dotyczących postępowania skargowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r. sygn. akt II OSK 1961/11; postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 1 marca 2010 r. sygn. akt II OSK 478/09, z dnia 25 lutego 2009 r. sygn. akt II OSK 241/09 oraz z dnia 26 stycznia 2006 r. sygn. akt I OSK 26/07, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Działania podejmowane przez organ w trybie postępowania w sprawie skarg i wniosków, normowane przepisami działu VIII K.p.a., nie mają formy aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tym samym, skarga złożona do Sądu pierwszej instancji powinna zostać odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jako nienależąca do właściwości sądu administracyjnego. Podkreślić należy, iż w postępowaniu skargowym uregulowanym w dziale VIII K.p.a., które jest jednoinstancyjnym postępowaniem uproszczonym, nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, a w konsekwencji nie kończy się ono wydaniem decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 104 K.p.a., ale czynnością materialno-techniczną. Stosownie do art. 237 § 3 K.p.a. o sposobie załatwienia skargi zawiadamia się skarżącego, przy czym elementy składowe tego zawiadomienia określa art. 238 § 1 K.p.a. Nie służy na nie skarga do sądu administracyjnego, nie jest ono także innym, niż decyzje i postanowienia, aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Skarga z art. 227 K.p.a. jest odformalizowanym środkiem ochrony różnych interesów jednostki, niedającym podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego. Tym samym ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII K.p.a. nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Wobec powyższego należało uznać, że na czynność Ministra Obrony Narodowej nie przysługiwała skarga do sądu administracyjnego, zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., prawidłowo odrzucił skargę W. T. i F. K. Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 104 K.p.a. jest zatem nieuzasadniony. Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut dotyczący naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego, poprzez ich błędne zastosowanie, bowiem nie były one stosowane przez Sąd pierwszej instancji. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a. skarga kasacyjna podlegała oddaleniu. Odnosząc się do wniosku Ministra Obrony Narodowej o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wskazać należy, iż jest on niezasadny. Wyjaśnić należy, iż zwrot kosztów postępowania kasacyjnego związany ze sporządzeniem i wniesieniem odpowiedzi na skargę kasacyjną dotyczy wyłącznie przypadku, w którym tego rodzaju pismo sporządził profesjonalny pełnomocnik (adwokat, radca prawny, doradca podatkowy, rzecznik patentowy – art. 175 P.p.s.a.) oraz wniósł je w terminie 14 dni od doręczenia skargi kasacyjnej (art. 179 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie jest niesporne, że odpowiedź na skargę kasacyjną (pismo procesowe z dnia 23 kwietnia 2014 r.) sporządził profesjonalny pełnomocnik, jednak została ona wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 24 kwietnia 2014 r. (data stempla pocztowego), a więc po upływie terminu 14 dni od doręczenia stronie skargi kasacyjnej (9 kwietnia 2014 r.), który upływał w dniu 23 kwietnia 2014 r. Pismo to nie może zatem stanowić podstawy do zwrotu organowi kosztów postępowania kasacyjnego.