I FSK 1226/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-02-25
Skład orzekający: Ryszard Pęk, Roman Wiatrowski, Izabela Najda–Ossowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy doręczenie pełnomocnikowi podatnika zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego skarbowego, w sytuacji gdy podatnik ustanowił pełnomocnika, jest skuteczne i wywołuje skutek prawny w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia?Ratio decidendi
Doręczenie pełnomocnikowi podatnika zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego skarbowego jest skuteczne, jeśli podatnik ustanowił pełnomocnika. Cel zawiadomienia jest osiągnięty, gdy informacja trafia do należycie umocowanego pełnomocnika, co wywołuje skutek prawny w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia.Stan faktyczny
Spółka N. sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. dotyczącą podatku od towarów i usług za 2007 r. Organ kontroli skarbowej zakwestionował prawo spółki do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez firmy, które rzekomo nie świadczyły usług prawnych. Kluczowym zarzutem spółki było przedawnienie zobowiązań podatkowych za okres od stycznia do listopada 2007 r. Organy podatkowe i sąd I instancji uznały, że bieg terminu przedawnienia został skutecznie zawieszony w związku z wszczęciem postępowania o przestępstwo skarbowe, a zawiadomienie o zawieszeniu zostało doręczone pełnomocnikowi spółki przed upływem terminu przedawnienia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną i zasądzono od N. sp. z o.o. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w L. kwotę 1.800 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk (sprawozdawca), Sędzia NSA Roman Wiatrowski, Sędzia WSA del. Izabela Najda–Ossowska, , Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej N. sp. z o.o. z siedzibą w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 lutego 2014 r. sygn. akt I SA/Lu 1297/13 w sprawie ze skargi N. sp. z o.o. z siedzibą w L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 27 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2007 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od N. sp. z o.o. z siedzibą w L. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w L. kwotę 1.800 (jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
1. Wyrok sądu I instancji.
Zaskarżonym wyrokiem z 14 lutego 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 1368/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę "N." spółka z o.o. w L. (dalej w skrócie nazwana "skarżącą spółką") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z 27 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2007 r.
2. Przedstawione przez sąd I instancji ustalenia faktyczne i prawne sprawy.
2.1. Sąd I instancji, w oparciu o akta sprawy przyjął, że w wyniku przeprowadzonego postępowania kontrolnego ustalono, że zarówno w rejestrach zakupu prowadzonych dla potrzeb podatku od towarów i usług, jak i w deklaracjach VAT-7 za poszczególne miesiące objęte postępowaniem kontrolnym skarżąca spółka zawyżyła kwoty podatku naliczonego wynikające z faktur VAT wystawionych przez "T." spółka z o.o. oraz przez "P." spółka z o.o. Ustalenia kontroli skutkowały określeniem przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w L., decyzją z 15 lutego 2013 r. zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2007 r. w kwotach innych niż zadeklarowane przez skarżącą spółkę.
2.2. Dyrektor Izby Skarbowej, rozpoznając odwołanie wniesione przez skarżącą spółkę utrzymał w mocy decyzję wydaną przez organ I instancji. W uzasadnieniu, odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące styczeń-listopad 2007 r., podkreślił, że ta kwestia była przedmiotem oceny organu podatkowego I instancji. Wyjaśnił, że 23 listopada 2012 r. zostało wszczęte postępowanie o przestępstwo skarbowe w sprawie podania danych niezgodnych ze stanem rzeczywistym w deklaracjach VAT-7 za miesiące od stycznia 2007 r. do grudnia 2007 r., złożonych przez skarżącą spółkę i że przed upływem terminu przedawnienia, tj. przed 31 grudnia 2012r., pismem z 26 listopada 2012 r. zawiadomiono ją skutecznie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych objętych postępowaniem.
2.3. Dyrektor Izby Skarbowej zaznaczył, że organ I instancji prawidłowo zakwestionował prawo skarżącej spółki do odliczenia podatku naliczonego bowiem nie było podstaw do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego, gdyż zakwestionowane wystawione faktury VAT wystawione przez "T." spółka z o.o. oraz przez "P." spółka z o.o. dokumentowały świadczenie usług prawnych, które w ogóle nie miały miejsca.
3. Skarga do sądu I instancji.
3.1 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
3.2. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
- art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej w związku z istotnymi brakami uzasadnienia prawnego decyzji w zakresie przedawnienia zobowiązania, o którym mowa w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej,
- art. 124 Ordynacji podatkowej, stanowiącego dopełnienie obowiązku uzasadnienia decyzji wynikającego z art. 210 Ordynacji podatkowej, w którym organ podatkowy powinien odnieść się do argumentacji odwołania,
- art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 208 Ordynacji podatkowej wobec utrzymania w mocy decyzji organu I instancji, która winna umarzać postępowanie dotyczące okresu styczeń – listopad 2007 r. jako bezprzedmiotowe z uwagi na przedawnienie zobowiązania za ten okres.
4. Wyrok sądu I instancji.
4.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalając wniesioną skargę, ustalił, że zaskarżona decyzja ta nie naruszała prawa.
4.2. W uzasadnieniu wyroku sąd I instancji podkreślił, że skarżąca spółka nie kwestionowała ustaleń dotyczących odliczenia podatku naliczonego z tzw. "pustych faktur", natomiast spornym było ustalenie dotyczące przedawnienia określonych zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące styczeń-listopad 2007 r.
4.3. Sąd I instancji po przedstawieniu treści art. 70 § 1 oraz art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej podkreślił, że istotne znaczenie dla oceny podniesionego w skardze zarzutu przedawnienia miał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2012r. w sprawie P 30/11, w którym orzeczono, że art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 58 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 169, poz. 1387 oraz z 2007 r. nr 221, poz. 1650), w zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym to postępowaniu podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji RP.
Wprawdzie – jak zauważył sąd I instancji - orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego dotyczyło stanu prawnego obowiązującego od 1 stycznia 2003 r. do 1 września 2005 r., to jednak Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę w punkcie 7 uzasadnienia, że po nowelizacji przepisu, tj. z dniem 30 czerwca 2005 r., która weszła w życie z dniem 1 września 2005 r. (ustawa o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, Dz. U. nr 143, poz. 1199) ustawa również zawiera normę uznaną w tym wyroku za niekonstytucyjną. Tym samym nie mogło budzić wątpliwości, że stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny cecha niekonstytucyjności odnosiła się także do art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym po dniu 1 września 2005 r.
4.5. Po przedstawieniu treści uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2012 r. w sprawie P 30/11, sąd I instancji zwrócił uwagę na to, że 23 listopada 2012 r. wszczęte zostało przeciwko skarżącej spółce postępowanie o przestępstwo skarbowe w sprawie podania nieprawdy w złożonych przez nią deklaracjach VAT – 7 za miesiące od stycznia do grudnia 2007 r. i że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej pismem z 26 listopada 2012 r. zawiadomił ją o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2007 r. Odbiór zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia pokwitowała 26 listopada 2012 r. pełnomocnik spółki, co oznaczało, że zawieszenie nastąpiło przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
4.6. Nietrafnym według sądu I instancji był zarzut naruszenia art. 208 Ordynacji podatkowej, gdyż nie można było zgodzić się z jego uzasadnieniem, że zawieszenie biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego wymaga wyeliminowania deklaracji podatkowej przez decyzję podatkową określającą zobowiązanie podatkowe.
5. Skarga kasacyjna.
5.1. W skardze kasacyjnej sporządzonej i wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez doradcę podatkowego – pełnomocnika skarżącej spółki – powyższy wyrok zaskarżono w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przypisanych.
5.2. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego w związku z błędną wykładnią art. 70 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej oraz niewłaściwym zastosowaniem art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej pomimo, że w niniejszej sprawie decyzja została wydana w warunkach przedawnienia.
5.3. Ponadto na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie:
1. art. 141 § 4 ustawy – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez wadliwe sporządzenie uzasadnienia wyroku, tj. pominięcie przy rozstrzygnięciu sprawy argumentów podnoszonych przez skarżącą spółkę a dotyczących art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej oraz art. 99 ust. 12 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 177, poz. 1054 ze zm.; dalej zwanej w skrócie "ustawą o VAT"),
2. art. 151 ustawy – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z niedostrzeżeniem przez sąd I instancji naruszenia art. 208 Ordynacji oraz art. 124 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej w związku z zaistnieniem podstaw do umorzenia postępowanie wobec przedawnienia oraz istotnych niedostatków uzasadnienia decyzji, które to uchybienia winny prowadzić do uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
5.4. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej w L. wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
5.5. Podczas rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącej spółki, w uzupełnieniu uzasadnienia skargi kasacyjnej i podniesionego w niej zarzutu naruszenia art. 70 § 1 oraz art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 stycznia 2016 r., sygn. akt I GSK 847/14 i podniósł, że z uwagi na wagę czynności poinformowania podatnika o wszczęciu postępowania karnoskarbowego, która wywołuje skutek materialnoprawny w postaci wydłużenia terminu przedawnienia, co do zasady takie zawiadomienie powinno być doręczone bezpośrednio podatnikowi. Podkreślił, że fakt doręczenia zawiadomienia pełnomocnikowi a nie podatnikowi był w rozpoznawanej sprawie bezsporny, co czyniło bezskutecznym zaistnienie przesłanki zawieszającej bieg terminu przedawnienia.
6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
6.1.Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
6.2. Przede wszystkim chybiony jest podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 ustawy – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegający na wadliwym sporządzeniu uzasadnienia wyroku. Naruszenia tego przepisu skarżąca spółka upatrywała w pominięciu przy rozstrzygnięciu sprawy argumentów podnoszonych w skardze, dotyczących art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej oraz art. 99 ust. 12 ustawy o VAT. Sąd i instancji – jak argumentowano w uzasadnieniu skargi kasacyjnej – "nie przeprowadził kontroli legalności decyzji przez pryzmat art. 99 ust. 12 ustawy o VAT ale także nie wskazał, z jakich powodów norma ta nie ma zastosowania w niniejszej sprawie" (str. 3 in fine). Argumentację powyższą uzupełniono tezą (str. 5 uzasadnienia skargi kasacyjnej), "że w sytuacji, w której organ nie wydał decyzji podatkowej w okresie przedawnienia nie można mówić o skutecznym zakwestionowaniu zadeklarowanego zobowiązania".
6.3. Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się powyższego zarzutu oraz jego uzasadnienia zauważa na wstępie, że sąd I instancji odwołał się w uzasadnieniu do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt I GSK 1071/11 i jako nietrafny ocenił zarzut naruszenia art. 208 Ordynacji podatkowej oraz przywołaną na jego uzasadnienie argumentację, że "zawieszenie biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego wymaga wyeliminowania deklaracji podatkowej przez decyzję podatkową określającą zobowiązanie podatkowe" i podkreślił, że "w przypadku zobowiązań powstających z mocy prawa w dniu zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa wiąże powstanie zobowiązania podatkowego istnieje ono niezależnie od tego, czy podatnik złożył deklarację, czy nie, i w jakiej wysokości wykazał je w deklaracji".
To, że w przywołanym fragmencie uzasadnienia sąd I instancji nie wskazał wprost na przepisy art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej oraz art. 99 ust. 12 ustawy o VAT, nie mogło oznaczać, że sporządzone uzasadnienie nie odpowiadało wymogom z art. 141 § 4 ustawy – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi a zwłaszcza w stopniu, który uniemożliwiał kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku.
6.4. Przyjętą ocenę zarzutu naruszenia art. 141 § 4 ustawy – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi wspiera dodatkowo to, że stanowisko wyrażone przez sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jest prawidłowe i znajduje swoje pełne oparcie w przepisach Ordynacji podatkowej oraz ustawy o VAT, wskazujących na to, że zobowiązanie w podatku od towarów i usług powstaje z mocy prawa. Decyzja określająca wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług jest w związku z tym decyzją deklaratoryjną i zobowiązanie to nie powstaje z chwilą jej doręczenia. Decyzja określająca wysokość zobowiązania jest niezbędna w kontekście wymagalności roszczenia podatkowego, a nie w aspekcie istnienia stosunku prawnego zobowiązania podatkowego. Dopóki nie ma decyzji określającej, organ podatkowy nie ma prawa domagać się zapłaty podatku w innej wysokości niż wynikająca z deklaracji, co jednak nie oznacza, że zobowiązanie takie powstało.
Trafnie w podanym wyżej kontekście zwrócono uwagę w odpowiedzi na skargę kasacyjną, że brak w art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej wyraźnego nawiązania do art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej oznacza, że wydanie i doręczenie podatnikowi decyzji "wymiarowej" nie jest przesłanką konieczną do stwierdzenia, że doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w oparciu o przesłankę z art. art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Należy tylko w uzupełnieniu tej argumentacji podkreślić, że wykonanie zobowiązania w innej wysokości niż wysokość rzeczywista w której zobowiązanie powstało ex lege, jest zobowiązaniem niewykonanym w rozumieniu art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Innymi słowy zobowiązanie podatkowe, które w prawidłowej wysokości nie zostało zapłacone jest zobowiązaniem niewykonanym w rozumieniu art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej ale jest to istniejące zobowiązanie i jest to okoliczność obiektywna (analogicznie: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2530/13, dostępny w zbiorze orzeczeń sądów administracyjnych).
6.5. Nie były uzasadnione także pozostałe zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej.
Przy ocenie zarzutu naruszenia prawa materialnego polegającego na błędnej wykładni art. 70 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej oraz niewłaściwym zastosowaniu art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, który wyrażał się w tym, że zaskarżona decyzja została wydana w warunkach przedawnienia, należało mieć na uwadze przyjęty i w zasadzie niekwestionowany w sprawie stan faktyczny. Ponieważ zaskarżona decyzja dotyczyła zobowiązania w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 r., to upływ terminu przedawnienia, jeśli nie wystąpiło zawieszenie lub przerwanie biegu terminu, nastąpiłby 31 grudnia 2012 r.
Sąd I instancji w oparciu o akta sprawy ustalił, że 23 listopada 2012 r. Inspektor Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w L. wszczął dochodzenie w sprawie o przestępstwo skarbowe polegające na podaniu przez skarżącą spółkę danych niezgodnych ze stanem rzeczywistym w deklaracjach VAT-7 za miesiące od stycznia 2007 r. do grudnia 2007 r.
Ponieważ w toku postępowania kontrolnego obejmującego kontrolę prawidłowości rozliczeń podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2007 r., wszczętego 10 października 2011 r. skarżąca spółka ustanowiła pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego, organ I instancji doręczył pełnomocnikowi 26 listopada 2012 r., adresowane do skarżącej spółki zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2007 r. na podstawie art. 70 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Z akt sprawy wynikało ponadto, że na dzień 4 grudnia 2012 r. wezwano do osobistego stawiennictwa w charakterze podejrzanego D. W. – Prezesa Zarządu skarżącej spółki. Kolejne wezwania wystosowano na dzień 13 i 28 grudnia 2012 r. i wszystkie wezwania zostały skutecznie doręczone. Z wezwań wynikała treść zarzutu postawionego D. W., tj. że jako osoba odpowiedzialna za prowadzenie rozliczeń z budżetem państwa skarżącej spółki podał nieprawdę w złożonych deklaracjach VAT-7 za miesiące od stycznia 2007 r. do grudnia 2007 r. w wyniku czego naraził podatek od towarów i usług na uszczuplenie w wysokości 69.668 zł.
6.6. Przyjęty przez organy podatkowe i zaakceptowany przez sąd I instancji stan faktyczny nie pozostawiał wątpliwości co do tego, że skarżąca spółka za pośrednictwem ustanowionego pełnomocnika oraz reprezentującego ją Prezesa Zarządu została skutecznie zawiadomiona przed upływem terminu przedawnienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe.
6.7. Powyższa ocena pozostawała w zgodzie z istotnym dla rozstrzygnięcia wydanego w rozpoznawanej sprawie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2012r w sprawie P 30/11. W powołanym wyroku Trybunał zakwestionował art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej w kontekście zasady ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa w takim zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku ze wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym to postępowaniu podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej.
6.8. Z powyższego wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika dyrektywa, że celem działań, które realizowałyby konstytucyjne zasady działania w zaufaniu do organów państwa, ma być zagwarantowanie podatnikowi wiedzy o tym, że wszczęte zostało postępowanie w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe dotyczące zobowiązania podatkowego, którego bieg terminu przedawnienia z tego tytułu nie upłynie w ustawowym terminie. Poinformowanie podatnika w tym przedmiocie może nastąpić w różnych trybach, w ramach różnych postępowań. Trybunał Konstytucyjny nie wyznaczył w tym zakresie żadnych jednoznacznych działań. Stąd – jeśli dokonuje się to w ramach postępowania karnego – może to być doręczenie wezwania na przesłuchanie w charakterze podejrzanego z opisem przedmiotu postępowania.
Podatnik może także zostać skutecznie zawiadomiony o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe w ramach toczącego się postępowania podatkowego tak, jak miało to miejsce w sprawie, na podstawie art. 121 Ordynacji podatkowej. W tej mierze nie ma jednolitej, ani szczególnej procedury dla realizowania tego obowiązku. Stąd obowiązek ten jest wykonywany w zależności od fazy i rodzaju postępowania, z którym się łączy.
6.8. Przenosząc powyższe rozważania na grunt stanu faktycznego sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że doręczenie w toku toczącego się postępowania zawiadomienia o zawieszeniu biegu przedawnienia pełnomocnikowi skarżącej spółki było skuteczne i wywoływał skutek prawny w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Cel ten jest osiągnięty zarówno bowiem wtedy, gdy zawiadomienie jest doręczone bezpośrednio podatnikowi, jak i wtedy, gdy w trakcie toczącego się postępowania zawiadomienie doręczono je do rąk należycie umocowanego pełnomocnika.
6.9. Odnotować w tym miejscu należy, że przywołany podczas rozprawy pogląd na temat konieczności doręczenia zawiadomienia podatnikowi a nie jego pełnomocnikowi, który został wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 stycznia 2016 r., sygn. akt I GSK 847/14 nie miał odniesienia do stanu faktycznego przyjętego w rozpoznawanej obecnie sprawie.
We wspomnianym wyżej wyroku z 12 stycznia 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny ustalił bowiem, że "doręczenie pełnomocnikowi zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania określonego decyzją (...) nastąpiło po zakończeniu postępowania przed I instancją i de facto po upływie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji (...)". Ponieważ "(...) do organu podatkowego I instancji wpłynęło odwołanie strony, sporządzone przez innego pełnomocnika (...) organ dowiedział się że w postępowaniu odwoławczym stronę będzie reprezentował inny pełnomocnik, a więc powinien co najmniej wyjaśnić kwestie z tym związane, lub wysłać ponownie zawiadomienie na adres nowego pełnomocnika".
Jak z powyższego wynikało stanowisko zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny łączyło się z wątpliwościami, który pełnomocnik był upoważniony do reprezentowania podatnika, a takie wątpliwości co do umocowania nie wystąpiły w rozpoznawanej sprawie.
6.10. Reasumując, nie mogło budzić żadnych wątpliwości, że przed upływem terminu przedawnienia skarżąca spółka skutecznie została zawiadomiona o tym, że nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia i został zatem został spełniony warunek zawiadomienia przewidziany w art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania okazały się w związku z tym bezzasadne.
6.11. Mając powyższe na uwadze, wobec braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło