I OZ 490/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. W.i S. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 1531/13, o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi W. W. i S. W. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia [...] listopada 2013 r., Nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 1531/13, odrzucił wniosek W. W. i S. W. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wyrokiem z dnia 26 czerwca 2014 r. skarga S. W. i W. W. została oddalona. Odpis tego wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżących z wyboru, adw. I. K. w dniu 19 sierpnia 2014 r. Trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku, upływał 18 września 2014 r. (środa). Skarżący w dniu 18 września 2014 r., wystąpili do Sądu z wnioskiem o przyznanie im prawa pomocy, w części obejmującej ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Postanowieniem z dnia 2 października 2014 r. Sąd ustanowił skarżącym radcę prawnego. W dniu 19 listopada 2014 r. Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych w Szczecinie wyznaczył pełnomocnikiem skarżących z urzędu r.pr. B. K. Przesyłka zawierająca powyższą informację została doręczona pełnomocnikowi w dniu 25 listopada 2014 r. W dniu 26 stycznia 2015 r. pełnomocnik skarżących wniósł skargę kasacyjną od wyroku z dnia 26 czerwca 2014 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Argumentował, że jako pełnomocnik z urzędu został ustanowiony po dniu uprawomocnienia się ww. wyroku, tj. po 19 września 2014 r., stąd potrzeba złożenia przedmiotowego wniosku. Dalej Sąd wskazał, że stosownie do treści art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a." ), w razie uchybienia terminowi sąd może na wniosek strony postanowić o przywróceniu terminu, jeżeli strona uprawdopodobni okoliczności wskazujące na brak jej winy w uchybieniu terminu. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem wniosku należy dokonać czynności, dla której określony był termin (art. 87 § 4 p.p.s.a.) Sąd zwrócił jednocześnie uwagę, iż zastosowanie literalnej wykładni powołanego wyżej przepisu z art. 87 § 4 p.p.s.a. oznaczałoby, że termin do dokonania czynności, której uchybiono (w tym również sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej) przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu powinien zawsze zamykać się w ciągu 7 dni od daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu. Przyjęcie takiego założenia w praktyce prowadziłoby do ograniczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu terminu do sporządzenia skargi kasacyjnej do 7 dni, liczonego od momentu, w którym mógł on zaznajomić się ze sprawą, co w praktyce mogłoby uniemożliwić sporządzenie prawidłowo skonstruowanej skargi kasacyjnej. Ponadto stawiałoby to w uprzywilejowanej sytuacji pełnomocników ustanowionych w drodze wyboru, którzy teoretycznie na sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej dysponują 30 dniami (zgodnie z art. 177 § 1 P.p.s.a.). Tego typu zróżnicowanie sytuacji prawnej pełnomocników jest niczym nieuzasadnione i nie powinno mieć miejsca (por. postanowienie NSA z dnia 1 października 2010 r. sygn. akt I OZ 725/10). Na tle omawianej problematyki orzecznictwo sądowoadministracyjne wypracowało jednolite stanowisko, z którego wynika, iż przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej ustaje w dniu, w którym radca prawny (adwokat, doradca podatkowy, rzecznik patentowy) miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż w dniu upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienia NSA: z dnia 8 czerwca 2005 r., sygn. akt I FZ 198/06; z dnia 15 kwietnia 2005 r. sygn. akt II OZ 253/05; z dnia 6 stycznia 2010 r., sygn. akt I OZ 1164/09; z dnia 1 października 2010 r. sygn. akt I OZ 725/10, LEX nr 741980; z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OZ 612/12, LEX nr 1225743, z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 23/15 opubl. w internetowej bazie – orzeczenia.nsa.gov.pl). Radca prawny wyznaczony w ramach przyznanego skarżącym prawa pomocy, informację o wyznaczeniu go pełnomocnikiem otrzymał w dniu 25 listopada 2014 r. Dzień ten należy traktować jako moment "ustanowienia w ramach prawa pomocy", o którym mowa w art. 244 § 2 p.p.s.a. Tym samym, w ocenie Sądu, przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ustała najpóźniej w dniu 24 grudnia 2014 r., co oznacza, że wniosek złożony dopiero 26 stycznia 2014 r. jest spóźniony, skoro należy go wnieść w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Z tych względów Sąd odrzucił wniosek na podstawie o art. 88 p.p.s.a. Skarżący w zażaleniu na powyższe postanowienie zarzucili naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a., przez błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że strona skarżąca z własnej winy uchybiła terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wskazano, że przesyłka zawierająca informację o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu r. pr. B. K. przekazana została dopiero w dniu 5 stycznia 2015 r., a nie jak podano w postanowieniu w dniu 25 listopada 2014 r. Dalej pełnomocnik wyjaśnił, że w dniach 24.11.2014 r.-04.01.2015 r. przebywał na urlopie wypoczynkowym, o czym poinformował dwa podmioty gospodarcze, dla których świadczy stałe usługi (na dowód załączono informacje o terminie urlopu przekazaną do wskazanych spółek). Skoro informacja o przesyłce dotarła do pełnomocnika skarżących w dniu 5 stycznia 2015 r., to złożenie skargi kasacyjnej z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia w dniu 26 stycznia 2015 r. nastąpiło z zachowaniem wymaganego terminu. Ponadto pełnomocnik wskazał, że wykonuje najczęściej czynności zawodowe w Warszawie, przez co jego obecność w Szczecinie jest mocno ograniczona czasowo. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 – dalej zwanej p.p.s.a.) pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie ustawodawca w art. 88 p.p.s.a. postanowił, iż spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu Sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Wnioskiem spóźnionym jest wniosek złożony z uchybieniem terminu wskazanego w art. 87 § 1 p.p.s.a., a więc złożony po upływie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Na wstępie wskazać należy, że Sąd Wojewódzki w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo przyjął, że przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej ustaje w dniu, w którym radca prawny (adwokat, doradca podatkowy, rzecznik patentowy) miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, a więc po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż w dniu upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Prezentowana koncepcja z jednej strony gwarantuje stronie i jej pełnomocnikowi niezbędny czas do sporządzenia i wniesienia środka zaskarżenia wraz z żądaniem przywrócenia terminu, z drugiej zaś nie pozwala na nieograniczoną w czasie możliwość składania wniosku w trybie art. 86 p.p.s.a. Takie rozumienie wskazanych powyżej przepisów jest także wynikiem stanowiska Trybunału Konstytucyjnego zajętego w wyroku z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt SK 17/12 (publ. OTK-A 2013/6/86). W niniejszej sprawie Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych w Szczecinie wyznaczył pełnomocnikiem skarżących z urzędu r.pr. B. K.. Przesyłka zawierająca powyższą informację, zgodnie z unormowaniem art. 67 § 5 p.p.s.a., została przesłana na adres pełnomocnika i odebrana w dniu 25 listopada 2014 r. przez M. K., współwłaścicielkę Biura Rachunkowego K.&K. mieszczącego się pod tym samym adresem. Potwierdza to informacja z Poczty Polskiej (k 133 akt sądowych). Należy zatem uznać, iż doręczenie było skuteczne, czego nie zakwestionowano także w zażaleniu. Zatem najpóźniej 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do roli pełnomocnika, tj. 24 grudnia 2014 r. ustała przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej i od tego dnia należało liczyć siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. W niniejsze sprawie termin ten upłynął z dniem 31 grudnia 2014 r. Natomiast pełnomocnik skarżących złożył wniosek o przywrócenie terminu dopiero w dniu 26 stycznia 2015 r., a więc po terminie. Skoro zatem wniosek o przywrócenie terminu został złożony po upływie 7 dni od ustania przyczyny jego uchybienia, zasadnie Sąd Wojewódzki odrzucił go na podstawie art. 88 p.p.s.a. W zażaleniu wskazano, że informacja o ustanowieniu pełnomocnikiem z urzędu skarżących dotarła do pełnomocnika dopiero w dniu 5 stycznia 2015 r. Jako przyczynę takiego stanu rzeczy wskazano urlop wypoczynkowy pełnomocnika w okresie od 24 listopada 2014 r. do 4 stycznia 2015 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesione w zażaleniu argumenty, dotyczące urlopu pełnomocnika nie mają znaczenia dla ustalenia innego terminu, od którego należałoby liczyć termin siedmiu dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Na pełnomocniku spoczywa bowiem obowiązek takiej organizacji pracy, a zwłaszcza starannego powierzania swoich obowiązków na czas nieobecności (np. urlopu), by zapewnić jak najskuteczniejszą ochronę interesów reprezentowanej przez siebie osoby. Błędnym byłoby stwierdzenie, że urlop pełnomocnika zwalnia go od odpowiedzialności za terminowość dokonywania czynności w prowadzonych sprawach. W rezultacie decydującą datą dla obliczenia terminu przewidzianego dla dokonania czynności związanej ze złożeniem skargi kasacyjnej – był dzień doręczenia zawiadomienia tj. 25 listopada 2014 r., a nie dzień 5 stycznia 2015 r. W konsekwencji Sąd Wojewódzki zasadnie odrzucił wniosek jako spóźniony. Dla porządku należy zauważyć, że sformułowany w zażaleniu zarzut naruszenia art. 86 § 1 p.p.s.a. jest nieadekwatny do treści zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.