II SA/Łd 78/12

Dnia 3 kwietnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.) Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Protokolant asystent sędziego Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2012 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jest nieuzasadniona 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem z dnia [...] roku, Nr [...] odmówiło wszczęcia postępowania z wniosku "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w Ł. przy ul. R. [...], oznaczonej jako działki Nr ewid. [...] i [...], jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, Prezydent Miasta Ł. pismem z dnia [...] roku, Nr [...], skierowanym do "A" Sp. z o.o., jako użytkownika wieczystego gruntu położonego w Ł. przy ul. R. [...], oznaczonego jako działki Nr ewid. [...] i [...], obręb [...] o łącznej powierzchni 13.171 m2, stanowiącego własność Skarbu Państwa, wypowiedział dotychczasową wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu i zaproponował ustalenie nowej wysokości opłaty rocznej w wysokości 84.067,86 zł. Nowa opłata roczna miała obowiązywać od dnia 1 stycznia 2012 roku. W uzasadnieniu wypowiedzenia wskazano, iż dotychczasowa wartość gruntu będącego w użytkowaniu wieczystym uległa zmianie i zgodnie z wyceną rzeczoznawcy majątkowego wynosi 2.802.262 zł. Opłata roczna stanowi 3% nowej wartości nieruchomości. W konkluzji pisma organ zawarł pouczenie o możliwości kwestionowania wypowiedzenia wskazując, że użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia doręczenia wypowiedzenia, złożyć do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wniosek o ustalenie, iż aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona, albo jest uzasadniona w innej wysokości. Wypowiedzenie zostało doręczone użytkownikowi wieczystemu, na adres siedziby, listem poleconym w dniu 28 lipca 2011 roku. Pismem z dnia 23 sierpnia 2011 roku "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością złożyła wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona. W treści wniosku strona podniosła zarzuty merytoryczne skierowane przeciwko pismu Prezydenta Miasta z dnia [...] roku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] roku odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej, jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, iż wniosek strony został wniesiony z uchybieniem 30-dniowego terminu na jego wniesienie, co stanowi podstawę do odmowy wszczęcia postępowania, na podstawie art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jak wskazał organ, zgodnie z art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2010 roku Nr 102, poz. 651 ze zm.), użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie to nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu (art. 57 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Jeżeli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni (art. 57 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego). W stanie faktycznym sprawy, pismo Prezydenta Miasta z dnia [...] roku stanowiące wypowiedzenie dotychczasowej wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało doręczone stronie w dniu 28 lipca 2011 roku. W piśmie tym organ zawarł prawidłowe pouczenie o trybie odwoławczym. Termin do wniesienia wniosku w niniejszej sprawie upłynął w sobotę dnia 27 sierpnia 2011 roku. Tym niemniej, sobota jest dniem równorzędnym z dniem ustawowo wolnym od pracy w rozumieniu art. 57 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Na gruncie przedmiotowej sprawy oznaczało to, że termin do złożenia wniosku ekspirował z dniem 29 sierpnia 2011 roku. Wniosek użytkownika wieczystego został jednak założony w kancelarii Samorządowego Kolegium Odwoławczego dopiero dnia 30 sierpnia 2011 roku, a więc z uchybieniem terminu. Zgodnie z treścią art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zacytowany przepis ma odpowiednie zastosowanie w sprawie na mocy art. 79 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W tej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż uchybienie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości stanowi uzasadnioną przyczynę odmowy wszczęcia postępowania. "A." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Strona skarżąca wniosła o stwierdzenie niezgodności z prawem kwestionowanego postanowienia, wszczęcie postępowania o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego. Strona zarzuciła organowi naruszenie art. 57 § 5 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 79 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji uznanie, iż strona nie dotrzymała terminu do wniesienia środka zaskarżenia. W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała, iż wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości został nadany przesyłką pocztową za pośrednictwem publicznego operatora w dniu 26 sierpnia 2011 roku, co potwierdza załączone do skargi potwierdzenie nadania listu poleconego. Termin do złożenia tego wniosku ekspirował z dniem 29 sierpnia 2011 roku, zatem odmowa wszczęcia postępowania w sprawie z uwagi na złożenie wniosku po terminie, nie jest uzasadniona. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podczas rozprawy w dniu 20 marca 2012 roku pełnomocnik organu wniósł o odrzucenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że Sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie przejmuje zatem sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie dokonuje oceny działalności organu orzekającego z punktu widzenia kryterium legalności. W tej sytuacji podkreślić należy, że Sąd nie ma uprawnień do wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia, iż aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Sąd uwzględniając skargę na postanowienie uchyla to postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przed przystąpieniem do merytorycznego odniesienia się do treści skargi należy ustosunkować się do wniosku organu o odrzucenie skargi. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie podlega kognicji sądów administracyjnych w trybie art. 3 § 2 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i z tego też powodu brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku organu o odrzucenie skargi. Wprawdzie orzeczenia wydane przez organ w oparciu o przepisy art. 77 – 81 ustawy o gospodarce nieruchomościami podlegają, co do zasady, zaskarżeniu w drodze sprzeciwu do sądu powszechnego, jednak w przypadku, gdy orzeczenia te nie rozstrzygają sprawy co do jej istoty (poprzez np. odmowę wszczęcia postępowania, jak w stanie faktycznym sprawy), podlegają one zaskarżeniu do sądu administracyjnego (zob. orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2008 roku, sygn. akt: I OSK 876/07, z dnia 11 lipca 2007 roku, sygn. akt: I OSK 1141/06, z dnia 21 lipca 2011 roku, sygn. akt: I OSK 1295/10; wyrok WSA w Łodzi z dnia 30 września 2011 roku, sygn. akt: II SA/Łd 533/11 – publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://cbois.nsa.gov.pl). Wskazuje się przy tym na brzmienie art. 79 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym, do postępowania przed kolegium stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, co oznacza, że rozstrzygnięcia tego organu wydane na podstawie tych przepisów podlegają kontroli sądu administracyjnego. Zastępujący odwołanie sprzeciw do sądu powszechnego przysługuje tylko od orzeczeń oddalających wniosek lub ustalających nową wysokość opłaty rocznej, zatem od orzekających sprawę co do istoty i tylko w odniesieniu do tych orzeczeń właściwy pozostaje sąd powszechny. Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonego postanowienia przypomnieć należy, iż w stanie faktycznym sprawy, organ II instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdziwszy, iż wniosek o ustalenie, iż aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości, został złożony przez stronę skarżącą po upływie terminu. Nie ulega wątpliwości, iż pismo Prezydenta Miasta stanowiące wypowiedzenie dotychczasowej opłaty rocznej za grunt oddany w użytkowanie wieczyste zostało doręczone stronie skarżącej w dniu 28 lipca 2011 roku, co potwierdza załączone do akt administracyjnych zwrotne potwierdzenie odbioru listu poleconego. Na owym potwierdzeniu znajduje się powołana data odbioru listu, podpis i pieczątka strony skarżącej. W piśmie Prezydent Miasta zawarł pouczenie o środkach zaskarżenia zgodne z treścią art. 78 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stosownie do unormowania tego przepisu, użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Wobec doręczenia pisma Prezydenta Miasta stronie skarżącej w dniu 28 lipca 2011 roku, ostatnim dniem 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości, był dzień 27 sierpnia 2011 roku – tj. sobota. W tej sytuacji termin ten ostatecznie ekspirował z dniem 29 sierpnia 2011 roku. Dotychczasowe ustalenia w sprawie, jak wynika z akt administracyjnych i treści skargi, nie są wątpliwe w sprawie, zatem nie są przedmiotem sporu między stronami. Do akt administracyjnych dołączony jest wniosek strony skarżącej o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości z adnotacją organu, iż wpłynął do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 30 sierpnia 2011 roku. Na prezentacie znajduje się także adnotacja sugerująca, że wniosek został złożony w organie osobiście w tym dniu. Ustalenie tych faktów legło u podstaw wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie. Tymczasem, jak wynika z dokumentów załączonych do skargi wniosek strony skarżącej o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości, został skierowany do organu w drodze listu poleconego za pośrednictwem placówki pocztowej operatora publicznego. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (kserokopii potwierdzonej za zgodność z oryginałem przez pełnomocnika strony będącego radcą prawnym), list ten został nadany w polskiej placówce pocztowej w dniu 26 sierpnia 2011 roku. Przyjmując tą datę, bezspornie należy stwierdzić, że wniosek strony był złożony w terminie, zatem nie było podstaw prawnych do wydania kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia organu administracji. W ocenie Sądu, wobec przedstawionego dokumentu działanie organu polegające na wydaniu postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania sprzeczne jest z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, a w szczególności z treścią art. 6, 7, 8, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jako dowolne należy traktować bowiem ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego), zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania rozstrzygnięcia o przekonującej treści. Poglądy powyższe znajdują swoje potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. np. wyroki NSA z dnia 4 lipca 2001 roku, I SA 1768/99, Lex Nr 54171 i I SA 301/00, Lex Nr 53964; wyrok SN z dnia 23 listopada 1994 roku, III ARN 55/94, OSNP 1995/7/83 i inne), które skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Przenosząc te uwagi na grunt niniejszej sprawy wyjaśnić należy, że przynajmniej przedwczesnym było przyjęcie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, iż zachodzą podstawy do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie, gdyż wniosek strony skarżącej o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości, został złożony z uchybieniem terminu. Wobec przedstawionego przez stronę skarżącą dowodu w postaci potwierdzenia nadania listu poleconego, sprawa dopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie, a konkretniej zachowania terminu do złożenia wniosku, będzie wymagała ponownego rozpoznania. W toku postępowania wyjaśniającego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w pierwszej kolejności powinno sprawdzić księgi swojego biura podawczego pod kątem rzetelności ich prowadzenia. Organ może także zawrócić się do operatora pocztowego z wnioskiem o potwierdzenie faktu nadania przesyłki przez stronę skarżącą w dniu 26 sierpnia 2011 roku. Konkludując Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O zwrocie kosztów postępowania Sąd postanowił w punkcie drugim wyroku na podstawie art. 200 i 205 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na zasądzoną kwotę 357 zł składa się wpis od skargi w wysokości 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym w kwocie 240 zł i zwrot jego wydatków w postaci opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. KO