I FZ 140/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Arkadiusz Cudak (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 lutego 2014 r. sygn. akt III SA/Gl 1784/13 w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu na urzędowym formularzu w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 28 czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Postanowieniem z dnia 24 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 1784/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił M. K. (dalej: "skarżący" lub "strona") przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu na urzędowym formularzu. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmawiając przywrócenia terminu wskazał, że do złożonej w sprawie skargi dołączono wniosek o prawo pomocy na nieprawidłowym formularzu. Pismem referendarza sądowego z 18 listopada 2013 r. skarżący wezwany został do złożenia wniosku na prawidłowym formularzu. Pismo to zostało doręczone (w trybie podwójnego awizowania) 9 grudnia 2013 r. Wezwanie nie zostało wykonane. Dlatego też zarządzeniem z 20 grudnia 2013 r., doręczonym skarżącemu 17 stycznia 2014 r., referendarz pozostawił wniosek bez rozpoznania. W piśmie z 24 stycznia 2014 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku na urzędowym formularzu. W uzasadnieniu podniósł, że na stałe przebywa w Niemczech, w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. O wezwaniu dowiedział się z zarządzenia referendarza z dnia 17 stycznia 2014 r. Sąd pierwszej instancji uznał, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślił, że skarżący nie poinformował sądu, jakoby stale zamieszkiwał za granicą, a w skardze podał wyłącznie adres krajowy. Adres ten występuje również w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (na co wskazuje nadesłany przez skarżącego wydruk). Zatem skarżący będąc świadomy swoich częstych pobytów poza granicami kraju, nie zadbał o należyte prowadzenie sprawy, np. poprzez ustanowienie pełnomocnika do doręczeń. W zażaleniu na ww. postanowienie skarżący wskazał na odmienność stanu faktycznego przyjętego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny od stanu rzeczywistego argumentując, że mieszka na stałe w T. Pracuje u K. K. zamieszkałego w Niemczech, a dołączony do akt wydruk z CEODG nie dotyczył M. K. a K. K. Dalej skarżący argumentował, że dowiedział się o wezwaniu do złożenia wniosku na urzędowym formularzu dopiero w piśmie z 20 grudnia 2013 r., odebranym 17 stycznia 2014 r. z czego wywiódł, że dopełnił formalności 24 stycznia 2014 r., tj. złożył wymagany wniosek wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zarządzeniem z 20 grudnia 2013 r., doręczonym skarżącemu w dniu 17 stycznia 2014 r., referendarz pozostawił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Skarżący 24 stycznia 2014 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pismo zatytułowane "Wniosek o przywrócenie terminu wraz ze sprzeciwem do zarządzenia z dnia 20.12.2013 r." Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że pismo skarżącego z 24 stycznia 2014 r. powinno zostać potraktowane jako sprzeciw od zarządzenia referendarza sądowego. Błędne było skierowanie i rozpatrzenie sprzeciwu jako wniosku o przywrócenie terminu. Sąd pierwszej instancji mając załączony do akt sprawy prawidłowo złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy i pismo, w którego tytule wskazano na sprzeciw od postanowienia referendarza, nie był uprawniony do badania, czy wniosek skarżącego był wnioskiem o przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skarżący prawidłowo wniósł sprzeciw od zarządzenia referendarza, co powoduje utratę mocy wiążącej zarządzenia tegoż referendarza ex lege, (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 października 2011 r., sygn. akt II FZ 521/11, postanowienie z 15 czerwca 2011 r., II FZ 195/11, postanowienie z 30 sierpnia 2010 r., II FZ 412/10 postanowienie z 11 grudnia 2008 r., II FZ 508/08, postanowienie z 23 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 375/04 w CBOSA). W takiej sytuacji, sąd pierwszej instancji zobligowany jest do samodzielnego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego przez stronę. Wniosek ten powinien zostać rozpoznany w pełnych granicach i oceniony pod kątem spełnienia przesłanek przewidzianych w art. 246 p.p.s.a. Jednocześnie wskazać należy, że przed wydaniem postanowienia sąd może uzupełnić materiał dowodowy, korzystając z art. 255 p.p.s.a., jeżeli dane zawarte w oświadczeniu złożonym we wniosku o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) lub zebrane z inicjatywy referendarza okażą się niewystarczające. W kontekście powyższych uwag wniosek skarżącego w przedmiocie terminu do złożenia wniosku o udzielenie prawa pomocy na urzędowym formularzu jest bezprzedmiotowy. Zgodnie bowiem z art. 86 § 2 p.p.s.a przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Tak więc przywrócenie terminu w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy nie jest dopuszczalne, bowiem stronie przysługuje na każdym etapie postępowania sądowoadministracyjnego prawo do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, tym samym uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków procesowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2011 r., o sygn. akt I GZ 5/11). Z tych względów, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.