VI SAB/Wa 255/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 maja 2012 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w B. na bezczynność Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w przedmiocie wydania decyzji o korekcie końcowej kosztów osieroconych postanawia: 1. umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne; 2. zasądzić od Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na rzecz skarżącej P. S.A. z siedzibą w B. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. P.S.A. z siedzibą w B. (dalej: [...]S.A.) pismem z [...] września 2010 r. - powołując się na art. 52 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. dalej p.p.s.a.) - wezwała Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (URE) do usunięcia naruszenia prawa poprzez wydanie, zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy z 29 czerwca 2007 r. o zasadach pokrywania kosztów powstałych u wytwórców w związku z przedterminowym rozwiązaniem umów długoterminowych sprzedaży mocy i energii elektrycznej (Dz. U. Nr 130 poz. 905 ze zm.), decyzji o korekcie końcowej kosztu osieroconego z tytułu nakładów poniesionych na majątek wytwórczy E. S.A. (poprzednik prawny strony skarżącej, dalej: [...] S.A.). Prezes URE w piśmie z [...] października 2010 r. wskazał, że uwzględnienie powyższego żądania nie jest możliwe, gdyż wydanie w 2010 r. decyzji o korekcie końcowej kosztów osieroconych dla P. S.A. naruszałoby art. 31 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 1 i 6 ustawy. Zgodnie z tymi przepisami okres korygowania dla P. S.A. trwa do [...] grudnia 2016 r. P.S.A. pismem z [...] listopada 2010 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa URE w przedmiocie zaniechania wydania decyzji o korekcie końcowej kosztów osieroconych. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie wskazując, iż sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Postanowieniem z 18 marca 2011 r. sygn. akt VI SAB/Wa 72/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. odrzucił skargę P. S.A. na bezczynność Prezesa URE w przedmiocie wydania decyzji o korekcie końcowej kosztów osieroconych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wywiódł, że sprawa z odwołania od decyzji dotyczącej ustalenia dla wytwórcy wysokości korekty końcowej kosztów osieroconych, rozstrzygnięta na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy mieści się w kategorii spraw cywilnych w znaczeniu formalnym, co wynika z art. 25 ust. 1 i 2 cyt. ustawy oraz przepisów Rozdziału 4 zatytułowanego "Postępowanie w sprawach z zakresu regulacji energetyki" Działu IVa "Postępowanie w sprawach gospodarczych" k.p.c. W konsekwencji Sąd uznał, iż w sprawie, w której postępowanie kończy się wydaniem decyzji dotyczącej ustalenia dla wytwórcy wysokości korekty końcowej kosztów osieroconych, właściwy będzie sąd powszechny także w zakresie, w którym organ pozostaje w bezczynności w zakresie wydania przedmiotowej decyzji. W tej sytuacji sądy administracyjne nie są właściwe rzeczowo do rozpatrywania spraw związanych z decyzjami wydawanymi przez Prezesa URE w przedmiocie określonym w art. 31 ust. 1 ustawy, a tym samym nie są właściwe w przedmiocie rozpatrywania skarg na bezczynność organu w zakresie wydania decyzji na podstawie tego przepisu. W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku przez P. S.A. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 27 października 2011 r. w sprawie II GSK 1536/11 uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał m.in., iż błędne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że sąd powszechny jest właściwy do rozstrzygnięcia sprawy w zakresie, w którym organ pozostaje w bezczynności w sprawie wydania przedmiotowej decyzji. Przede wszystkim przepisy Kodeksu postępowania cywilnego zawarte w Rozdziale 4 nie przewidują procedury, która pozwalałaby sądowi powszechnemu na zobowiązanie organu do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie korekty końcowej kosztów osieroconych w następstwie rozpoznania skargi na bezczynność organu. Sąd powszechny będzie więc właściwy do dokonania merytorycznej kontroli decyzji wydanej przez Prezesa URE, natomiast kontrola legalności działania organu administracji publicznej w zakresie dochowania wymogów proceduralnych postępowania administracyjnego należy do właściwości sądów administracyjnych. Na rozprawie w dniu 20 marca 2012 r. pełnomocnik Prezesa URE oświadczył, że Prezes URE w dniu [...] marca 2012 r. wydał decyzję, której poświadczony odpis złożył do akt. W związku z ustaniem bezczynności wniósł o umorzenie postępowania, a z ostrożności procesowej o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z dnia 3 kwietnia 2012 r. P. S.A. oświadczyła, że w dniu 22 marca 2012 r. została jej doręczona decyzja Prezesa URE z dnia [...] marca 2012 r. o odmowie ustalenia korekty końcowej kosztów osieroconych dla G.S.A. jako następcy prawnego E. S.A. przed dniem [...] grudnia 2016 r. Podtrzymała skargę oraz wniosła o zobowiązanie Prezesa URE do wydania decyzji o korekcie końcowej kosztów osieroconych dla P. S.A. z tytułu nakładów poniesionych na majątek wytwórczy E. S.A., podkreślając, że Prezes URE pozostaje nieustannie, od 1 września 2010 r. w bezczynności w zakresie jej wydania. Z ostrożności procesowej wniosła o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w związku z jej decyzją o wniesieniu odwołania do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów od decyzji o odmowie ustalenia korekty końcowej kosztów osieroconych, do czasu prawomocnego zakończenia sprawy przez sąd powszechny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należy, że stosownie do treści art. 190 zd. 1 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przyjmuje się, iż ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wiążąca w sprawie dla sądu pierwszej instancji zarówno wówczas, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, zaś wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Niewątpliwie ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego ciążący na wojewódzkim sądzie administracyjnym, może być wyłączony tylko w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego (tak również: m.in. H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 2, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s. 681-682 i powołane tam orzecznictwo). W wyroku z dnia 18 lutego 2011 r. sygn. akt II FSK 1799/09 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że wojewódzki sąd administracyjny może odstąpić od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny. Natomiast w wyroku z dnia 29 września 2011 r. sygn. akt I OSK 1130/11 NSA stanął na stanowisku, że z określenia "związany jest wykładnią prawa" należy wyprowadzić wniosek, że wojewódzki sąd administracyjny, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, nie jest związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy podnieść należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 27 października 2011 r. wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy zadaniem Sądu pierwszej instancji będzie rozpoznanie skargi na bezczynność Prezesa URE w przedmiocie wydania decyzji o korekcie końcowej kosztów osieroconych. Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 17 września 2010 r. P. S.A. powołując się na art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o zasadach pokrywania kosztów powstałych u wytwórców w związku z przedterminowym rozwiązaniem umów długoterminowych sprzedaży mocy i energii elektrycznej wniosła o wydanie przez Prezesa URE decyzji o korekcie końcowej kosztu osieroconego z tytułu nakładów poniesionych na majątek wytwórczy E. S.A. Bezsporne w sprawie jest to, że do dnia wniesienia skargi do WSA w Warszawie, na bezczynność Prezesa URE w postaci zaniechania wydania decyzji o korekcie końcowej kosztów osieroconych, tj. do dnia [...] listopada 2010 r. - organ nie zakończył tego postępowania. Powyższym Prezes URE naruszył obowiązujące go terminy załatwienia sprawy administracyjnej. Organy administracji publicznej obowiązane są bowiem załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 k.p.a.). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Okoliczności niniejszej sprawy, w tym treść pisma o charakterze informacyjnym skierowane przez Prezesa URE do strony informujące o braku możliwości wydania decyzji o korekcie końcowej prowadzą do stwierdzenia, że w dniu wniesienia skargi do Sądu organ pozostawał w bezczynności. Należy jednak wziąć pod uwagę, że w dacie orzekania przez Sąd, organ nie pozostawał już w bezczynności, bowiem w dniu [...] marca 2012 r. Prezes URE wydał decyzję nr [...] odmawiającą ustalenia wysokości korekty końcowej kosztów osieroconych przed dniem [...] grudnia 2016 r. dla P. S.A. jako następcy prawnego wytwórcy E. S.A. W przypadku skargi na bezczynność, dokonując badania jej zasadności sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W świetle powyższego rozpatrywanie skargi na bezczynność w sytuacji, gdy organ po wniesieniu skargi do sądu wyda akt, czyni postępowanie bezprzedmiotowym. Sąd bowiem, skoro organ w bezczynności już nie pozostawał, nie może zastosować trybu przewidzianego w art. 149 p.p.s.a., tj. w przypadku uznania zasadności skargi zobowiązać organ do wydania w zakreślonym terminie decyzji w sprawie. Stosownie do art. 161 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania: 1) jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę; 2) w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania; 3) gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. W ocenie Sądu postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiotowej sprawie stało się bezprzedmiotowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z uchwałą siedmiu sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08 (opubl. w ONSAiWSA 2009/4/63), art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. - organ wyda akt, co do którego pozostawał w bezczynności. Natomiast w postanowieniu z dnia 17 stycznia 2012 r. o sygn. akt I FSK 1803/11 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że aby mogło dojść do umorzenia postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., konieczne jest stwierdzenie, że zanim organ wydał akt lub dokonał czynności, były podstawy do zastosowania art. 149 p.p.s.a., a więc uwzględnienia skargi na bezczynność. Umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego wobec wydania aktu przez organ, oznacza, że przegraną stroną procesu jest organ, który w wyniku wniesienia skargi przez stronę usunął stan niezgodności z prawem. Sąd nie może uwzględnić skargi na podstawie art. 149 p.p.s.a. przez nakazanie określonego działania, gdyż organ nie pozostaje już w bezczynności. Zgodnie bowiem z art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i p.p.s.a. orzeczono, jak w pkt I sentencji postanowienia. O kosztach postępowania orzeczono w pkt II sentencji postanowienia na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a.