III SA/Kr 1218/13
WyrokWSA w Krakowie2014-03-11
Skład orzekający: Hanna Knysiak-Molczyk, Janusz Bociąga, Barbara Pasternak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba zarejestrowana jako bezrobotna, która nie podjęła zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, może być uznana za osobę, która zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki, a tym samym spełnia przesłankę do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie zebrały i nie rozpatrzyły wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w szczególności nie zweryfikowały, czy wyrejestrowanie skarżącej z urzędu pracy było bezpośrednio związane z koniecznością sprawowania opieki nad mężem. Sąd podkreślił, że status osoby bezrobotnej nie wyklucza możliwości uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego, a kluczowe jest ustalenie, czy istniał związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją z potencjalnego zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki. Wobec naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, sąd uchylił zaskarżoną decyzję.Stan faktyczny
Skarżąca B. M. wniosła o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organ I instancji odmówił przyznania zasiłku, uznając, że skarżąca nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, ponieważ nigdy nie była zatrudniona zawodowo, a jedynie była zarejestrowana jako bezrobotna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skarżąca zarzuciła naruszenie Konstytucji RP i niezrozumiałe uzasadnienia decyzji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Molczyk Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2014 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 sierpnia 2013r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji
Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2013 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 1 ust. 2 i ust. 3; art. 5; art. 16a; art. 23; art. 24 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2006 nr 139 poz. 992 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. poz. 959), rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. poz. 3) oraz art. 104, art. 107, art. 108 kpa, odmówił przyznania B. M. na okres od 1 lipca 2013 r. do 31 października 2013 r. specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad mężem W. M.
Organ I instancji ustalił, że B. M., jako żona W. M., jest osobą obciążoną obowiązkiem alimentacyjnym, a W. M. legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia 10 kwietnia 2000 r. znak, [...] wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności przy Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie. W. M. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności i z orzeczenia wynika, że znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od marca 2000 r., niepełnosprawność istnieje od marca 2000 r., a orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter trwały i dlatego orzeczenie wydano na stałe. Wójt ustalił też, że w związku ze sprawowaniem stałej opieki nad mężem B. M. zrezygnowała z podjęcia zatrudnienia, nigdy nie była zatrudniona zawodowo ani nie wykonywała innej pracy zarobkowej, ponieważ opiekowała się dziećmi, a od marca 2000 r. opiekuje się niepełnosprawnym mężem. B. M. była zarejestrowana jako bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy do dnia 21 października 2010 r. W dniu 22 października 2010 r. wyrejestrowała się z Urzędu Pracy w związku z ubieganiem się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad mężem, które to świadczenie pobierała w okresie od 22 października 2010 r. do 30 czerwca 2013 r. Wójt wskazał, że rodzina B. M. składa się z czterech osób. Ustalono, że w 2011 r. B. M. uzyskała dochód z tytułu pobierania stypendium szkolnego w wysokości 1.035 zł, co dało miesięczny dochód w wysokości 86,25 zł, zatem miesięczny dochód rodziny osoby wymagającej opieki wyniósł 86,25 zł, a łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę wynosi 21,56 zł i nie przekracza kwoty 623 zł, czyli kryterium dochodowego uprawniającego do pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Ponadto organ I instancji ustalił, że B. M. nie pobiera świadczeń, które stanowiłyby negatywną przesłankę do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Jednakże, zdaniem organu I instancji, nie było możliwości przyznania B. M. wnioskowanego świadczenia, ponieważ jednym z warunków określonych w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest dobrowolna rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osoby, na której ciąży obowiązek alimentacyjny na rzecz sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a B. M. dla sprawowania opieki nad mężem nie zrezygnowała z pracy, lecz jedynie rezygnuje z jej podjęcia. Wójt podkreślił, że B. M. nigdy nie była zatrudniona zawodowo i nie wykonywała innej pracy zarobkowej. Zatem nie można przyjąć, że w przypadku B. M. nastąpiła rezygnacja z pracy mająca związek z koniecznością sprawowania stałej opieki nad W. M.
Od powyższej decyzji B. M. wniosła odwołanie, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu l instancji. Odwołująca się podniosła, że nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia, bowiem już od marca 2000 r. musi opiekować się niepełnosprawnym mężem, wcześniej zaś sprawowała opiekę nad dziećmi.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 22 sierpnia 2013 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Kolegium podkreśliło, że przepis art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych jako jedną z przesłanek przyznania przedmiotowego zasiłku wprowadza wymóg rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. B. M. nigdy nie była zatrudniona zawodowo i nie wykonywała innej pracy zarobkowej, ponieważ opiekowała się dziećmi, a od marca 2000 r. opiekuje się niepełnosprawnym mężem. Odwołująca się pozostawała zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna do dnia 21 października 2010 r. Te okoliczności, zdaniem Kolegium, przemawiały za tym, że B. M. nie mogła zrezygnować z zatrudnienia, aby sprawować opiekę nad niepełnosprawnym mężem. W ocenie Kolegium odwołująca się nie podejmuje zatrudnienia, a nie z niego zrezygnowała. Zatem nie została spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia warunkująca przyznanie jej przedmiotowe zasiłku.
Skargę na decyzję SKO wniosła B. M., zarzucając naruszenie art. 18 Konstytucji RP. Skarżąca podkreśliła, że nie jest w stanie podjąć pracy zarobkowej ze względu na konieczność sprawowania całodobowej opieki nad niepełnosprawnym mężem połączoną z wychowywaniem dwójki dzieci. Ponadto skarżąca zarzuciła, że uzasadnienia decyzji organów obu instancji zostały sformułowane w sposób niezrozumiały.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm), dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną. Orzekanie - w myśl art. 135 ustawy, następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) ppsa), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) ppsa). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 ppsa), jeżeli zachodzą przyczyny określone w innych przepisach, sąd stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa.
Kontrola sądowa przeprowadzona z uwzględnieniem wyżej wskazanych zasad prowadzi do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania i z naruszeniem prawa materialnego.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 16 a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 992 ze zm.), dalej u.ś.r., regulujący zasady przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zasiłek ten wprowadzony został do ustawy o świadczeniach rodzinnych z dniem 1 stycznia 2013r. przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012r. poz. 1548).
Zgodnie z art. 16 a ust. 1 u.ś.r. specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012r. poz. 788 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jednocześnie w art. 16a ust. 8 ustawa wskazuje, iż zasiłek ten nie przysługuje, jeżeli:
1) osoba sprawująca opiekę:
a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego,
b) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów,
c) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego,
d) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;
3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;
4) członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego;
5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego;
6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Jak wynika z ust. 2 tego przepisu, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 ustawy, czyli przyznanie tego świadczenia zostało uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego.
Niesporne w sprawie jest, że skarżąca spełnia kryterium dochodowe do przyznania jej specjalnego zasiłku opiekuńczego. Niesporne są także okoliczności dotyczące stanu zdrowia męża skarżącej, który – jak wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół DS. Orzekania o Niepełnosprawności przy PCPR z dnia 10 kwietnia 2000 r. posiada znaczny stopień niepełnosprawności od marca 2000 r., stopnień niepełnosprawności jest trwały, orzeczenie wydane jest na stałe (k. 4 akt adm.). Nie kwestionowanym fakt, że w związku z tym W. M. wymaga długotrwałej opieki dla zapewnienia mu egzystencji, którą to opiekę całodobowo i samodzielnie sprawuje skarżąca. Stan taki trwa od marca 2000 r. Spór dotyczy natomiast niespełnienia przez skarżącą przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zdaniem organów skarżąca, ubiegając o przyznanie wnioskowanego świadczenia, nie pozostawała w zatrudnieniu i nie wykonywała innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 16 a wskazanej ustawy, nie spełnia więc przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, o której mowa w tym przepisie. Jak ustalił organ, skarżąca była zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako bezrobotna do dnia 22 października 2010r. (k. 6 akt adm.). Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że skarżąca wyrejestrowała się w dniu 22.10.200r. z Urzędu Pracy "w związku z ubieganiem się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad mężem", natomiast z oświadczenia skarżącej z dnia 3.07.2013r. (k. 17 akt adm.) wynika, że od 1 lipca 2013r. skarżąca "nie ma ustalonego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego". Powyższe mogłoby wskazywać na fakt pobierania przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego do dnia 30 czerwca 2013r. Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło jedynie, że skarżąca do dnia 21 października 2010 r. pozostawała zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Z akt sprawy nie wynika jednak, czy skarżącej przysługiwało a jeżeli tak, to w jakim okresie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem. Nie wynika także z akt administracyjnych w jakiej dacie skarżąca zarejestrowała się w Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna. Organy nie rozważyły, czy i jakie znaczenie mają powyższe okoliczności dla oceny, czy skarżąca spełnia przesłankę rezygnacji z zatrudnienia. Zdaniem Sądu, okoliczności te mają jednak istotne znaczenie dla prawidłowego zastosowania przepisu art. 16 a u.ś.r. Działania organów w niniejszej sprawie obarczone są wadą niezebrania i nierozpatrzenia wszystkich okoliczności sprawy oraz wadliwej wykładni obowiązujących przepisów. W toku postępowania skarżąca podkreślała istnienie okoliczności wskazujących na to, iż stan zdrowia męża nie pozwala na pozostawienie go bez opieki i w związku z tym nie ma możliwości podjęcia pracy zawodowej. Organy nie ustaliły jednak, czy to właśnie konieczność opieki nad mężem zmusiła skarżącą do wyrejestrowania się z urzędu pracy, gdzie będąc zarejestrowaną, była osobą gotową do podjęcia pracy.
Powyższe okoliczności – istotne dla możliwości prawidłowego zastosowania art. 16 a omawianej ustawy – nie zostały w ogóle zweryfikowane i ocenione przez organ, a mogą one stanowić decydujące elementy stanu faktycznego sprawy, poprzez stwierdzenie istnienia związku rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą z koniecznością sprawowania opieki nad mężem, bądź braku tego związku.
Podkreślenia wymaga, że w znowelizowanej u.ś.r nie ma przepisu wykluczającego osobę bezrobotną od możliwości uzyskania świadczenia o jakim mowa w art. 16 a ust. 1. Przytoczony powyżej przepis art. 16 a ust. 8 ustawy, zawiera przesłanki wyłączające prawo do omawianego świadczenia, wyliczając w sposób enumeratywny kategorie osób, którym specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje. Katalog ten ma charakter zamknięty. Wśród osób pozbawionych z mocy ustawy świadczenia, o jakim mowa w art. 16 a ust. 1, nie wymieniono bezrobotnego, zatem ustawodawca nie wykluczył tej kategorii osób z możliwości uzyskania omawianego świadczenia. Analogiczną treść zawiera też art. 17 ust. 5 ustawy. Również w tej regulacji, dotyczącej zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, status bezrobotnego nie został powołany przez ustawodawcę jako okoliczność wyłączająca uregulowane tym przepisem świadczenie. Obydwie te instytucje prawne zbliża do siebie fakt, że skuteczność starań o obydwa te świadczenia została powiązana z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1 i art. 16a ust. 1 ustawy). Uregulowanie zawarte w przepisie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008r. , nr 69, poz. 415 ze zm.) definiując pojęcie bezrobotnego wskazuje, iż jest to osoba, która – przy spełnieniu innych warunków – nie pobiera na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania. W dotychczasowym orzecznictwie trafnie przyjmuje się, że treść art. 17 ust. 5 tej u.ś.r. nie stwarza podstaw do przyjęcia, że osoba bezrobotna nie może być traktowana na równi z osobą rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przyznanie takiej osobie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skutkuje natomiast w sferze stosunków zatrudnienia i bezrobocia, stanowiąc podstawę do wszczęcia przez organ zatrudnienia postępowania w przedmiocie pozbawienia jej statusu bezrobotnego wobec niespełnienia warunków przewidzianych w art. 33 ust. 4 pkt 1, w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 lipca 2013r., sygn. akt IV SA/Wr 312/13). Status osoby bezrobotnej nie może eliminować takiej osoby z grona tych, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Za taką wykładnią przemawia także art. 17 ust. 5 u.ś.r., który określa w jakich sytuacjach świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Ustawodawca nie wykluczył nim osób bezrobotnych (z prawem do zasiłku lub bez tego prawa). Jednocześnie wskazał np., że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie sprawującej opiekę nad dzieckiem, jeśli ta ma ustalone prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku dnia 24 października 2008r., sygn. akt I OSK 1758/07 trafnie wskazał, że gdyby ustawodawcy zależało na pozbawieniu osób bezrobotnych możliwości ubiegania się o świadczenia pielęgnacyjne, to z pewnością uczyniłby to w powyższym przepisie. Natomiast z samego faktu, że z grona osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego zostały wyeliminowane osoby z ustalonym prawem do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nie da się wyprowadzić wniosku, że również osobom bezrobotnym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Podkreślono przy tym, że status bezrobotnego jest jedną z przesłanek do ustalenia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, których przyznanie dopiero pozbawia osobę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Inną natomiast jest sytuacja, gdy określona osoba pobiera świadczenie pielęgnacyjne, co pozbawia ją statusu bezrobotnego. Oznacza to, że osoba zarejestrowana jako bezrobotna może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, a dopiero fakt pobrania takiego świadczenia pozbawia ją statusu bezrobotnego. Powyższe uwagi zachowują swą aktualność także w stosunku do art. 16 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest przesłanką przyznania zarówno świadczenia pielęgnacyjnego, jak i specjalnego zasiłku opiekuńczego (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 11 czerwca 2013r., sygn. akt II SA/Bd 463/13, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 sierpnia 2013r. , sygn. akt II SA/Go 555/13, wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 grudnia 2013r., II SA/Łd 1026/13; także wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 listopada 2013r., IV SA/Po 965/13). Jednak nieprzeprowadzenie wszystkich istotnych w sprawie dowodów nie pozwala na poczynienie ustalenia, czy skarżącą należy uznać za osobę, która zrezygnowała z zatrudnienia, do którego podjęcia była gotowa, aż do chwili uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z powodu konieczności sprawowania opieki nad mężem. Jak słusznie zauważył WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 19 września 2013r., III SA/Gd 408/13 (poubl. http://orzeczenia.nsa.gov.pl) "fikcją byłoby wymaganie odo osób niepracujących – bowiem sprawujących faktycznie opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny – podjęcia przez takie osoby pracy po to, by następnie z niej zrezygnować w celu spełnienia przesłanki otrzymania świadczenia, którego celem jest w istocie nie forma podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia, lecz rekompensata Państwa za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, powodujące w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna". Wobec istnienia w sprawie okoliczności mogących wskazywać na istnienie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z korzystania ze statusu osoby bezrobotnej tylko po to, aby sprawować opiekę nad niepełnosprawnym mężem, a w konsekwencji by pobierać świadczenie pielęgnacyjne, to rolą organów było wnikliwe zweryfikowanie tych okoliczności. Dopiero ich ocena w powiązaniu z całokształtem okoliczności sprawy umożliwiała prawidłowe zastosowanie art. 16 a u.ś.r. W ocenie Sądu w toku kontrolowanego postępowania organy naruszyły przepisy regulujące zasady gromadzenia i oceny materiału dowodowego, zawarte w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Naruszenia tych norm postępowania doprowadziły w niniejszej sprawie do niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego, tj. art. 16 a u.ś.r. Rozpatrując ponownie sprawę organy obowiązane będą ustalić stan faktyczny sprawy z uwzględnieniem okoliczności związanych z jej rezygnacją przez skarżącą ze statusu osoby bezrobotnej, oraz rozpatrzenia ich w kontekście spełnienia przez skarżącą przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, rozumianej w sposób wskazany w niniejszym uzasadnieniu.
W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło