I SA/Gl 853/13
WyrokWSA w Gliwicach2014-03-12
Skład orzekający: Bożena Suleja, Eugeniusz Christ, Anna Tyszkiewicz-Ziętek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zastosowanie środka egzekucyjnego przerywa bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, jeśli zawiadomienie o tym środku nastąpiło po upływie terminu przedawnienia?Ratio decidendi
Bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony, pod warunkiem, że zarówno zastosowanie środka egzekucyjnego, jak i zawiadomienie o nim nastąpią przed upływem terminu przedawnienia. Skoro zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego nastąpiło po upływie terminu przedawnienia, zastosowanie środka egzekucyjnego nie przerwało biegu przedawnienia.Stan faktyczny
Spółka A S.A. została obciążona decyzją Prezydenta Miasta J. określającą zobowiązanie w podatku od nieruchomości za rok 2007. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności i wszczęto postępowanie egzekucyjne, w tym zajęto rachunek bankowy. Spółka wniosła odwołanie, podnosząc zarzut przedawnienia zobowiązania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie, uznając zobowiązanie za przedawnione, ponieważ zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego nastąpiło po upływie terminu przedawnienia. Prokurator Prokuratury Rejonowej w Jaworznie zaskarżył decyzję SKO, zarzucając błędną interpretację przepisów o przedawnieniu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Jaworznie.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja (spr.), Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2014 r. sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Jaworznie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej także "Kolegium" lub "SKO") działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 2a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm. - dalej O.p.) oraz art. 1, art. 17 ust. 1, art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) - po rozpatrzeniu odwołania A S.A. w M. (dalej "Spółka") od decyzji Prezydenta Miasta J. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2007 w kwocie [...] zł. - uchyliło decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy na wstępie przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. W tych ramach wskazał, iż w/w decyzja pierwszoinstancyjna, mocą której określono zobowiązanie podatkowe została doręczona Spółce w dniu jej wydania tj. [...]. W tej samej dacie organ podatkowy nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, który doręczono Spółce równocześnie z decyzją. W następstwie wszczęto wobec podatnika postępowanie egzekucyjne i zastosowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego.
W odwołaniu od rozstrzygnięcia organu I instancji Spółka - reprezentowana przez pełnomocnika - podniosła przede wszystkim zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2007 r. Mając to na względzie strona wniosła o jego uchylenie i umorzenie postępowania podatkowego.
Natomiast w przypadku nieuwzględnienia argumentacji dotyczącej przedawnienia pełnomocnik zarzucił:
1. naruszenie art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm. - dalej u.p.o.l.) poprzez jego niezastosowanie:
- do gruntów znajdujących się w pasie drogowym dróg publicznych w rozumieniu przepisów o drogach publicznych zlokalizowanych na terenie Miejsc Obsługi Podróżnych w K. oraz Z.,
- budowli zlokalizowanych w pasie drogowym, wykorzystywanych na cele działalności gospodarczej polegających na eksploatacji autostrad płatnych.
2. art.120,121,122, art. 123 §1, 124, 191 oraz art. 200 O.p. poprzez :
- niepodjęcie przez organ w postępowaniu działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, w szczególności wybiórcze wyłączenie dokumentów postępowania wobec osoby trzeciej (B S.A.) z pominięciem informacji i dowodów z tego postępowania istotnych dla ustaleń faktycznych i merytorycznych,
- oparcie wymiaru zobowiązania podatkowego wyłącznie na dowodach z postępowania wobec osoby trzeciej bez ich weryfikacji i potwierdzenia w ramach postępowania,
- posłużenie się w decyzji argumentacją pisma Ministerstwa Finansów, które nie zostało dołączone do dokumentów postępowania, jak również nie zostało w pełni ujawnione w treści decyzji,
- nieuwzględnienie złożonych przez Spółkę wypowiedzi i wniosków dotyczących zebranego materiału dowodowego w sprawie a także w postaci podejmowania działań utrudniających Spółce czynny udział w postępowaniu, w szczególności faktyczne uniemożliwienie wypowiedzenia się w wyznaczonym terminie na temat zebranego materiału dowodowego oraz nieuwzględnienie w postępowaniu wniosków Spółki zawartych w piśmie w sprawie wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.
W tym zakresie pełnomocnik strony wniósł o uchylenie decyzji.
Argumentując zarzut przedawnienia zobowiązania Spółka podniosła, iż zgodnie z art. 6 ust. 1 oraz ust. 9 u.p.o.l. w zw. z art. 21 §1 pkt 1 oraz § 2 O.p. w przypadku podatników będących osobami prawnymi zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości powstaje na skutek zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Jeżeli więc, zgodnie z art. 21 § 3 O.p. w postępowaniu podatkowym organ podatkowy uzna, że podatnik mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku od nieruchomości, nie złożył deklaracji, albo wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w złożonej przez podatnika deklaracji wydaje decyzję deklaratoryjną, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego podatnika powstałego z mocy prawa. Zgodnie z art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Oznacza to, że zobowiązania podatkowe w podatku od nieruchomości za 2007 r. i których termin płatności upłynął w 2007 r. uległy przedawnieniu w dniu 1 stycznia 2013 r. Ponadto podatnik podniósł, że art. 70 §2 - §8 oraz art. 70a O.p. zawierają zamknięty katalog sytuacji, które skutkują przerwaniem lub zawieszeniem biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Swoją argumentację podatnik poparł uchwałą siedmiu sędziów NSA z dnia 6 października 2003r., sygn. FPS 8/03.
Zdaniem podatnika w sprawie nie doszło do skutecznego przerwania biegu przedawnienia. Zgodnie z art. 70 § 4 ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Dla przerwania biegu przedawnienia wymagane jest łączne spełnienie dwóch przesłanek – zastosowanie środka egzekucyjnego oraz zawiadomienie podatnika o zastosowaniu tego środka. Jeżeli daty zastosowania środka i zawiadomienia o nim są różne przerwanie biegu przedawnienia następuje w tej drugiej dacie (wyrok NSA z dnia 25 lutego 2006 r. sygn. akt II FSK 528/05). W sprawie będącej przedmiotem odwołania postanowieniem z dnia [...] organ nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, natomiast zawiadomienie o zastosowanym środku egzekucyjnym zostało doręczone spółce dnia 2 stycznia 2013 r. Ponadto również w dniu 2 stycznia 2013 r. bank zablokował rachunek spółki na poczet zajętej wierzytelności. W tej sytuacji obie przesłanki przerwania biegu przedawnienia nie zaistniały przed dniem 1 stycznia 2013 roku. W tej sytuacji, zdaniem podatnika, nie może być mowy o przerwaniu biegu przedawnienia. W związku z powyższym należało, zdaniem Spółki, uchylić decyzję organu I instancji oraz umorzyć postępowanie. W dalszej kolejności pełnomocnik uzasadnił pozostałe zarzuty odwołania.
Rozpoznając sprawę zainicjowaną odwołaniem SKO w istocie podzieliło wywody Spółki odnośnie przedawnienia spornego zobowiązania. Motywując swoje stanowisko organ odwoławczy powołał w/w przepis art. 70 § 1 O.p., a następnie zacytował regulację art.70 § 4 tej ustawy. Wskazał, iż po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Zawiadomienie podatnika o zastosowaniu środka egzekucyjnego odbywa się przez doręczenie jednego z dokumentów wymienionych w art. 67 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem SKO przyjęcie stanowiska, zgodnie z którym wynikający z analizowanego przepisu obowiązek zawiadomienia podatnika o zastosowaniu środka egzekucyjnego nie musi nastąpić ażeby miało miejsce przerwanie biegu terminu przedawnienia jest obarczone błędem w procesie wykładni językowej – pars pro toto (ustalenie treści normy prawnej w oparciu o fragment przepisu a nie całą jego treść). W ocenie organu odwoławczego zarówno zastosowanie środka egzekucyjnego, jak i zawiadomienie o tym podatnika, muszą nastąpić przed upływem pięcioletniego terminu przedawnienia. SKO nadmieniło, że podobny pogląd został przedstawiony w wyroku WSA w Warszawie z dnia 16 lutego 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1263/04 oraz wyroku NSA z dnia 24 marca 2007 r. II FSK 528/05.
W niniejszej sprawie zobowiązanie podatkowe Spółki określone zostało decyzją organu podatkowego z dnia [...] i dotyczy roku 2007. W tym samym dniu decyzji tej został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem zostało natomiast skutecznie doręczone Spółce dopiero w dniu 2 stycznia 2013 r., zgodnie ze stosowanymi odpowiednio w postępowaniu egzekucyjnym przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Jak z tego wynika, Spółka została zawiadomiona o zastosowaniu środka egzekucyjnego po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2007 r. Dlatego też, pomimo zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego przez upływem terminu z art. 70 § 1 O.p., bieg terminu przedawnienia tego zobowiązania nie mógł ulec przerwaniu z powodu okoliczności wymienionych w § 4 tego unormowania.
Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie zostały spełnione łącznie dwie przesłanki, o których mowa w komentowanym przepisie art. 70 § 4 O.p. a mianowicie: zastosowanie środka egzekucyjnego oraz zawiadomienie o tej czynności podatnika przed upływem pięcioletniego terminu z art. 70 § 1 O.p. W rezultacie zobowiązanie podatkowe dotyczące roku 2007 r. przedawniło się z końcem 2012 r. Mimo zatem, że decyzja pierwszoinstancyjna zapadła przed upływem terminu przedawnienia to w trakcie postępowania odwoławczego zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu, a w tej sytuacji organ odwoławczy obowiązany jest uchylić decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie w sprawie. Na poparcie tej tezy organ przywołał wyrok NSA z dnia 14 listopada 2012 r. sygn. akt I FSK 1863/11.
Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na podstawie art. 3 § 2 pkt 1, art. 50 § 1 w zw. z art. 53 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) wniósł Prokurator Prokuratury Rejonowej w J. W skardze zarzucił jej naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - a to art. 70 § 1 i 4 O.p. - polegające na błędnej interpretacji tych przepisów poprzez uznanie, iż w niniejszej sprawie zobowiązanie podatkowe za 2007 r. w wysokości [...] zł. należne od Spółki na rzecz Gminy J. przedawniło się, co stanowiło podstawę do uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej i umorzenia postępowania w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów wskazuje jednoznacznie, iż w niniejszej sprawie bieg terminu przedawnienia został przerwany.
W konkluzji Prokurator w oparciu o art. 145 § 2 w zw. z art. 145 §1 pkt 1a p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji odwoławczej.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał na nieprawidłowość wyrażonego przez Kolegium poglądu, że art. 70 § 4 O.p. dla przerwania biegu terminu przedawnienia wymaga, aby zarówno zastosowanie środka egzekucyjnego, jak i zawiadomienie o tym podatnika nastąpiło przed upływem tego terminu. W ocenie skarżącego w przedmiotowej sprawie nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia, albowiem data zawiadomienia podatnika o zastosowaniu środka egzekucyjnego nie ma znaczenia - wystarczy, żeby podatnik został o tym fakcie zawiadomiony w późniejszym czasie, nawet po upływie pięcioletniego terminu. Jak wywiódł, ustawodawca nie nałożył obowiązku łącznego spełnienia przesłanek z w/w przepisu przed upływem terminu przedawnienia, co prowadzi do wniosku, że zawiadomienie nie musi datowo zbiegać się z zastosowaniem środka egzekucyjnego.
W tym kontekście skarżący wskazał na niewątpliwe okoliczności sprawy to jest fakt, że decyzja ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego została doręczona pełnomocnikowi Spółki w dniu [...], przy czym decyzji tej stosownie do normy art. 239b § 1 pkt 1-4 O.p. nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Jednocześnie w toku egzekucji administracyjnej skutecznie zajęto wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego na skutek doręczenia bankowi tytułu wykonawczego w dniu 29 grudnia 2012 r.
Prokurator podniósł także, że pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji nie znajduje oparcia w literalnej treści art. 70 O.p., nadto jego przyjęcie sprzeczne byłoby z celem przepisu, albowiem umożliwiałoby zobowiązanemu podejmowanie działań utrudniających skuteczne doręczenie pism. Jego zdaniem, tak właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie objętej skargą. Zaakcentował, że w okresie od 27 do 31 grudnia 2012 roku sekretariat i wszystkie biura Spółki były zamknięte w wyniku udzielenia urlopów pracownikom, przy czym w tym okresie nie odnotowano przerwy w działalności Spółki w zakresie obsługi autostrady. Obowiązkiem podmiotu jest natomiast taka organizacja pracy, aby w dni powszednie i w określonych godzinach pracy możliwe było doręczanie mu korespondencji. Stąd wniosek, że działania Spółki miały na celu uniknięcie doręczenia zawiadomienia o zastosowaniu środków egzekucyjnych.
Na poparcie swojego stanowiska skarżący powołał wyrok NSA z 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FSK 1456/11, zgodnie z którym "momentem przerwania biegu terminu przedawnienia jest zastosowanie środka egzekucyjnego a nie zawiadomienie podatnika o zastosowaniu tego środka". Zwrócił nadto uwagę, że orzecznictwo sądowoadministracyjne nie jest jednolite w spornej kwestii. Końcowo odnotował treść uchwały z dnia 3 czerwca 2013 r., sygn. I FPS 6/12, w której wyrażono pogląd, że zastosowanie środka egzekucyjnego przerywa bieg terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 O.p. jeśli zawiadomienie podatnika o jego zastosowaniu nastąpi przed upływem terminu przedawnienia ale - jak wskazał - na dzień złożenia skargi nie można było zapoznać się z jej uzasadnieniem. W tym stanie rzeczy skarżący ocenił decyzję odwoławczą jako wydaną z naruszeniem prawa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. SKO raz jeszcze podniosło, że skoro art. 70 § 4 O.p. stanowi, że bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony, to nie jest istotna kolejność dokonania tych czynności, lecz dokonanie obu z nich przed upływem terminu przedawnienia. Organ powołał się w tym zakresie na brzmienie wskazanej przez skarżącego uchwały składu siedmiu sędziów NSA o sygn. I FPS 6/12, a także wyrok NSA z 28 czerwca 2006 r., sygn. akt II FSK 734/05.
A S.A. jako uczestnik postępowania w piśmie z dnia 14 sierpnia 2013 r. także wniosła o oddalenie skargi. W obszernym uzasadnieniu swego stanowiska (strona od 3 do 13) podzieliła pogląd wyrażony w powołanej wyżej uchwale NSA z dnia 3 czerwca 2013 r., podkreślając że ma ona w myśl art. 187 p.p.s.a. charakter wiążący. Spółka podniosła w szczególności, że w toku postępowania przed NSA w sprawie o sygn. I FPS 6/12 Prokurator Generalny w stanowisku z dnia 29 maja 2013 r. wniósł o podjęcie uchwały w treści przyjętej ostatecznie przez NSA, co uzasadnił w oparciu o językową wykładnię art. 70 § 4 O.p.
Nadto uczestnik postępowania odniósł się do zawartych w skardze uwag o podjęciu działań zmierzających do uniemożliwienia dokonania doręczenia korespondencji wskazując, że ograniczenie działalności dotyczyło jedynie pracowników obsługi biurowej i podyktowane było spodziewanym nikłym napływem spraw w okresie świątecznym. Wskazał również, że Spółka nie mogła oczekiwać doręczenia korespondencji w tym okresie, skoro w dniu 24 grudnia 2012 r. złożyła ona organowi podatkowemu pismo zawierające tak wypowiedź co do materiału dowodowego, jak również wniosek o podjęcie dalszych czynności dowodowych, zaś w toku dotychczasowego postępowania podatkowego organ podatkowy podejmował czynności ze znacznym opóźnieniem. Wreszcie podkreślił, że nie odmówiono przyjęcia pisma, zaś doręczenie było możliwe w trybie doręczenia zastępczego. Sam fakt, że doręczenie to mogłoby nastąpić po upływie terminu przedawnienia, wynika jedynie z przewlekłego działania organu podatkowego, co nie może rodzić negatywnych konsekwencji dla podatnika.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W tym zakresie mieści się ocena czy zaskarżony akt administracyjny odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. W sytuacji, gdy sąd administracyjny stwierdzi, iż wydane orzeczenie narusza prawo, to zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchyli je w części lub całości.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu Sąd uznał, iż rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. jest zasadne a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie odnotować wypada, iż ustalony w sprawie stan faktyczny nie budzi wątpliwości. Przedmiot sporu w istocie koncentruje się na wykładni art. 70 § 4 O.p. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 143, poz. 1199), która weszła w życie 1 września 2005 r.
W ocenie składu Sądu orzekającego w sprawie organ odwoławczy prawidłowo zinterpretował przepis art. 70 § 4 O.p., a co za tym idzie - właściwie go zastosował. Analizowany przepis stanowi w zdaniu pierwszym, że bieg terminu przedawnienia - określony w art. 70 § 1 O.p. - zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Zaś w zdaniu drugim tego przepisu stwierdza się, że po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Językowa wykładnia zdania pierwszego wskazuje, że dla przerwania biegu terminu przedawnienia powinny być spełnione jednocześnie dwie przesłanki: powinno dojść do zastosowania środka egzekucyjnego w znaczeniu określonym w 1a pkt 12 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz powinno zostać dokonane zawiadomienie podatnika o tym fakcie. Zasada racjonalnego ustawodawcy nakazuje nie uznawać ustawowych określeń za zbędne w procesie wykładni prawa. Gdyby uznać, że samo tylko zastosowanie środka egzekucyjnego powoduje przerwanie biegu terminu przedawnienia, to dodanie zdania "o którym podatnik został zawiadomiony" byłoby zbędne. Z istoty bowiem postępowania egzekucyjnego wynika, że zobowiązany podatnik jest zawiadamiany o czynnościach w postępowaniu egzekucyjnym, w tym o zastosowanych środkach. Wskazanie w analizowanym przepisie na zawiadomienie podatnika o zastosowaniu środka egzekucyjnego nakazuje zatem uznać to za samoistną (jedną z dwóch) przesłanek przerwania biegu terminu przedawnienia, która musi być spełniona obok samego zastosowania środka egzekucyjnego, by spowodować przerwanie biegu terminu przedawnienia.
Zasadnym jest wobec powyższego wyrażony w zaskarżonej decyzji pogląd, że przerwanie biegu terminu przedawnienia następuje wówczas, gdy spełnione zostaną oba warunki wymienione w art. 70 § 4 O.p. Podkreślić trzeba, iż bieg pięcioletniego terminu przedawnienia zobowiązania ulega przerwaniu, gdy organy zastosują środek egzekucyjny. Jednakże, zdaniem Sądu, taka czynność jest skuteczna tylko wtedy, gdy podatnik zostanie przez organ zawiadomiony o podjęciu egzekucji przed upływem terminu przedawnienia.
Zgodzić się wypada ze stroną skarżącą, że interpretacja komentowanego przepisu była przedmiotem rozbieżnych stanowisk zajmowanych przez sądy administracyjne. Wątpliwości pojawiały się głównie w zakresie ustalenia, czy zawiadomienie dłużnika o zastosowaniu środka egzekucyjnego powinno nastąpić przed upływem terminu przedawnienia, czy też może ono mieć miejsce także po upływie okresu wskazanego w art. 70 § 1 O.p. (np. wyrok NSA z dnia 20 października 2006 r., sygn. akt II FSK 952/06, w którym przyjęto, że do przerwania biegu terminu przedawnienia niezbędne jest wystąpienie obu przesłanek podanych w art. 70 § 4 O.p., przy czym przedawnienie następuje z chwilą zastosowania środka egzekucyjnego, niezależnie od daty zawiadomienia o tym fakcie podatnika).
Wątpliwości te rozstrzygnięte zostały uchwałą składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 czerwca 2013 r. o sygn. I FPS 6/12. W uchwale NSA wyraził pogląd prawny, że "za zdarzenie powodujące przerwanie biegu terminu przedawnienia należy uznać wyłącznie zastosowanie środka egzekucyjnego. Jednocześnie należy wskazać, że zastosowanie środka egzekucyjnego tylko wtedy wywoła skutek w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia, gdy zawiadomienie o jego zastosowaniu nastąpi przed upływem terminu przedawnienia. Zawiadomienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego, jako odrębna czynność, samo przez się nie przerywa więc biegu terminu przedawnienia, lecz stanowi dodatkowy i konieczny zarazem warunek, który musi się ziścić w odpowiednim czasie (przed upływem terminu przedawnienia), aby właśnie zastosowanie środka egzekucyjnego mogło być uznane za zdarzenie przerywające bieg tego terminu".
Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela argumentację prawną zawartą w uzasadnieniu podjętej uchwały.
Wskazać także przyjdzie, że uchwały posiadają w innych sprawach sądowoadministracyjnych ogólną moc wiążącą, na co wskazuje art. 269 p.p.s.a. Ogólna moc wiążąca uchwały powoduje, że wiąże ona sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których miałby być stosowany interpretowany przepis (tak wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt I FSK 155/10). Moc ogólnie wiążącą posiadają zarówno uchwały abstrakcyjne jak i tzw. uchwały konkretne, indywidualne. Stanowisko zajęte przez NSA w formie uchwały wiąże więc pośrednio wszystkie składy sądów administracyjnych do momentu zmiany wykładni określonego przepisu przez inną uchwałę (tak wyrok NSA z dnia 29 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 254/07).
Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że okolicznością niesporną pomiędzy stronami był fakt, iż zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego organ doręczył Spółce dopiero w dniu 2 stycznia 2013 r. Termin przedawnienia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2007 rok upływał natomiast 31 grudnia 2012 r. Skoro więc do zawiadomienia uczestnika postępowania o zastosowaniu środka egzekucyjnego doszło po upływie terminu przedawnienia, to zastosowanie tego środka nie spowodowało przerwy biegu terminu przedawnienia. Tym samym w dacie zawiadomienia zobowiązanie podatkowe będące przedmiotem postępowania egzekucyjnego uległo już przedawnieniu, co w konsekwencji oznaczało, że wynikający z niego dług nie mógł być dalej egzekwowany a organ odwoławczy nie mógł wydać merytorycznej decyzji w sprawie.
Zasadnie zatem organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie podatkowe w zakresie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2007 z powodu jego bezprzedmiotowości na skutek upływu terminu przedawnienia.
Końcowo zauważyć wypada, że skorzystanie przez organy podatkowe z instytucji przerwania biegu przedawnienia opisanej w art. 70 § 4 O.p. zależy w rzeczywistości od aktywności organów egzekucyjnych. Zwrócił na to uwagę Trybunał Konstytucyjny, oceniając w wyroku z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie P 30/11 zgodność z Konstytucją RP art. 70 § 6 O.p. Zasada ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa wymaga, żeby podatnik wiedział, czy jego zobowiązanie podatkowe przedawniło się, czy nie. Uwagi Trybunału Konstytucyjnego można zastosować również i do wykładni przepisu art. 70 § 4 O.p. W kontrolowanej sprawie postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego wydane zostało w dniu 6 kwietnia 2012 r. a decyzja wymiarowa zapadła (wraz z postanowieniem o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności) w dniu [...], czyli dosłownie tuż przed upływem terminu przedawnienia. W opinii Sądu, zadaniem organu podatkowego I instancji było takie prowadzenie postępowania, aby możliwe było doręczenie podatnikowi zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego przed upływem terminu określonego w art. 70 § 1 O.p.
Mając powyższe na uwadze Sąd stanął na stanowisku, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji stwierdzić należało, że skarga nie znajduje uzasadnionych podstaw, wobec czego podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło