II OSK 1946/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-04-07
Skład orzekający: Małgorzata Masternak - Kubiak, Zdzisław Kostka, Marta Laskowska - Pietrzak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli decyzja ta była już przedmiotem kontroli sądowej, która zakończyła się oddaleniem skargi?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej ma prawo odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli decyzja ta była już przedmiotem kontroli sądowej, która zakończyła się prawomocnym oddaleniem skargi. Wyrok sądu administracyjnego oddalający skargę na decyzję stanowi przeszkodę przedmiotową uniemożliwiającą ponowne merytoryczne rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności tej samej decyzji, chyba że ujawnią się nowe okoliczności, których sąd nie mógł dostrzec.Stan faktyczny
Skarżący J. i W. Z. domagali się stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę budynku gospodarczego. Organ administracji odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na prawomocny wyrok WSA w Poznaniu z 2004 r. oddalający ich skargę na decyzję rozbiórkową. WSA w Warszawie utrzymał w mocy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Skarżący wnieśli skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i merytorycznych, w tym art. 61a KPA oraz art. 134 i 170 PPSA, argumentując, że ich zarzuty nie były przedmiotem kontroli sądowej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędziowie sędzia NSA Zdzisław Kostka sędzia del. WSA Marta Laskowska - Pietrzak /spr./ Protokolant starszy asystent sędziego Justyna Żurawska po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. Z. i W. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 2232/13 w sprawie ze skargi J. Z. i W. Z. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2013 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 2232/13 oddalił skargę J. Z. i W. Z. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2013 r., znak: [...] utrzymujące w mocy własne postanowienie z dnia [...] lipca 2013 r., w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Wyrok ten został wydany w następujących istotnych okolicznościach sprawy.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją z dnia [...] września 2002 r. nakazał J. i W. Z. rozbiórkę budynku gospodarczego wybudowanego na działce o nr [...] przy ul. [...] w P. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a skarga na decyzję Wojewody Wielkopolskiego wniesiona przez J. i W. Z. oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 października 2004 r. wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Po 2841/02.
W uzasadnieniu postanowienia organ administracji podał, że w sytuacji oddalenia skargi, biorąc pod uwagę treść art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy uznać, że Sąd ustalił, iż w sprawie nie występują okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności kontrolowanej decyzji w myśl art. 156 § 1 kpa. Jeżeli nie występowały przyczyny nieważności w chwili wydania decyzji, to nie powstaną one również po jej wydaniu, a więc wszystkie mogą być ujawnione w postępowaniu przed sądem administracyjnym.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał ponadto, że zgodnie z treścią art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczenia prawomocne wiążą nie tylko strony i sąd, który je wydał lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby. Zatem sprawa zgodności decyzji z prawem nie może być odmiennie oceniona ani przez organ administracji publicznej, ani przez sąd administracyjny, a na organie ciąży obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu.
Odnosząc się do zarzutu skarżących zawartego we wniosku z dnia 24 lipca 2013 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącego "naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 61 a kpa w związku z art. 153 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przyjęcie, iż w niniejszym postępowaniu wystąpiła - z uwagi na uprzednio wydany wyrok sądu administracyjnego - przeszkoda przedmiotowa czyniąca rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności niedopuszczalnym", organ wyjaśnił, że uregulowanie zawarte w art. 153 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie w sprawie. Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1865/11 organ administracji wskazał, że związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. Z. i W. Z. wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia [...] lipca 2013 r., zarzucając organowi administracji naruszenie art. 61a kpa w zw. z art. 134 i art. 170 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przyjęcie, iż wystąpiła przeszkoda przedmiotowa czyniąca rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności niedopuszczalnym, podczas gdy uprzednio wydany wyrok Sądu, na który powołuje się organ, nie objął swym zakresem wszystkich zarzutów i okoliczności wskazanych przez skarżących we wniosku o stwierdzenie nieważności oraz naruszenie art. 61a w zw. z art. 158 § 1 kpa poprzez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, podczas gdy kwestia wpływu orzeczenia oddalającego skargę na możliwość stwierdzenia nieważności decyzji przez organ administracji publicznej stanowi kwestię natury merytorycznej, a nie formalnej i wymaga przeprowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i wydania decyzji merytorycznej.
W uzasadnieniu skargi podano, że we wniosku o stwierdzenie nieważności skarżący podnieśli zarzuty, które nie były dotychczas przedmiotem rozpoznania Sądu tj. rażącego naruszenia art. 50 ustawy Prawo budowlane, bowiem nie zaszła żadna z przesłanek do jego zastosowania konieczna dla wstrzymania robót budowlanych, a także naruszenie art. 2 i art. 64 Konstytucji RP poprzez pozbawienie wnioskodawców praw słusznie nabytych na podstawie wcześniejszych rozstrzygnięć organów administracji oraz naruszenie art. 75 Konstytucji poprzez nakazanie rozbiórki w sytuacji, gdy skarżący działali w zaufaniu do ostatecznych rozstrzygnięć organów i jednocześnie pozbawienie ich chronionego przepisami Konstytucji RP prawa do domu.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 2232/13 na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej: ppsa, oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, że przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wydane dnia [...] sierpnia 2013r. utrzymujące w mocy własne postanowienie tego organu z dnia [...] lipca 2013 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę budynku gospodarczego w sytuacji, gdy decyzja rozbiórkowa była przedmiotem kontroli Sądu, który wyrokiem wydanym dnia 20 grudnia 2004 r. oddalając skargę inwestorów na tą decyzję, uznał, że odpowiada ona prawu.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podał, że inwestorom nie można uczynić zarzutu dopuszczenia się przy realizacji budynku gospodarczego samowoli budowlanej bowiem w dacie rozpoczęcia robót legitymowali się ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę z października 1998 r. Przy czym Sąd podkreślił, że realizowanie obiektu budowlanego w sposób sprzeczny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obowiązującego w chwili wydania zaskarżonej decyzji, wypełnia dyspozycję art. 50 i 51 prawa budowlanego, których ratio legis podlega na wymuszeniu na inwestorze doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami prawa.
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzony Uchwałą Rady Miasta i Gminy Pniewy z dnia 31 sierpnia 1993 r. (opublikowaną w Dz. Urz. Woj. Nr 14, poz. 16) przewidywał dla terenu działki nr [...] oznaczenie ZI - zieleń izolacyjną łęgowo - łąkową wokół cieku wodnego na bazie zieleni łąkowej produkcyjnej, z urządzonymi ścieżkami spacerowymi i możliwością małej rekreacji codziennej (jogging, ścieżki zdrowia). Ustalenia planu wykluczały realizację obiektów, z wyjątkiem małej architektury charakterystycznej dla ścieżki zdrowia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przesądził, że z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wynika, że na działce nr [...] nie mógł zostać wybudowany żaden obiekt budowlany, poza wymienionym w art. 3 ust. 1 c prawa budowlanego. Budynek gospodarczy wybudowany przez inwestorów do kategorii tych obiektów nie należy, a organ odwoławczy trafnie uznał, że na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego należało nakazać rozbiórkę obiektu. Brak było bowiem podstaw do podjęcia próby zalegalizowania budynku w sposób określony w art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego. W ocenie Sądu bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy było podjęcie prac nad zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, bowiem rozpoznanie sprawy w postępowaniu odwoławczym następuje w oparciu o stan faktyczny i prawny obowiązujący w dniu wydania decyzji przez organ odwoławczy, a w dniu tym obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzony Uchwałą Rady Miasta i Gminy Pniewy z dnia 31 sierpnia 1993 r. Poza powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podkreślił, że kontrola sprawowana przez sądy administracyjne oparta jest na kryterium zgodności z prawem działań lub zaniechań organów administracji publicznej, a oparcie jej na innych kryteriach, np. celowości jest niedopuszczalne, jeżeli ustawa expressis verbis nie stanowi inaczej.
Oceniając postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji, Sąd podzielił ocenę organu odwoławczego, iż żądanie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania nadzorczego (art. 61a § 1 kpa), bowiem organ prawidłowo ustalił (w rezultacie badania wniosku), iż wydany wyrok Sądu oddalający skargę na objętą wnioskiem decyzję stanowi przeszkodę przedmiotową czyniącą jego rozpoznanie niedopuszczalnym. Ponadto Sąd podkreślił, iż podnoszony we wniosku zarzut naruszenia przez organ art. 50 ustawy Prawo budowlane był przedmiotem oceny Sądu w 2004 r., co wynika wprost z uzasadnienia wyroku.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. Z. i W. Z., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, który zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 ust. 1 pkt c ppsa przejawiające się poprzez oddalenie skargi, w sytuacji, gdy zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wydane zostało z naruszeniem przepisów:
a/ art. 61a kpa, w zw. z art. 134 ppsa, w zw. z art. 170 ppsa, albowiem w sprawie, pomimo uprzednio wydanego wyroku sądu administracyjnego nie wystąpiła przeszkoda przedmiotowa czyniąca rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności niedopuszczalnym, bowiem wyrok sądu administracyjnego, na który powołuje się organ, nie objął swym zakresem zarzutów i okoliczności wskazanych następczo przez skarżących we wniosku o stwierdzenie nieważności i w tym zakresie wniosek był dopuszczalny i winien być rozpoznany;
b/ art. 61a kpa w zw. z art. 158 § 1 kpa, przejawiające się w uznaniu, że kwestia wpływu orzeczenia oddalającego skargę na możliwość stwierdzenia nieważności decyzji przez organ administracji publicznej stanowi kwestię natury formalnej, w sytuacji gdy jest to kwestia merytoryczna i jako taka winna być rozpoznana w toku wszczętego i prowadzonego przez organ merytorycznego postępowania administracyjnego.
Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik skarżących kasacyjnie wniósł o:
1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie;
2. zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżących kasacyjnie podniósł, że podzielają oni pogląd wyrażony w uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/2009, zgodnie z którym fakt utrzymania w mocy decyzji na skutek oddalenia na nią skargi przez sąd administracyjny uniemożliwia skuteczne przeprowadzenie nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego tylko w takim zakresie, w jakim przyczyny wadliwości są objęte zakresem rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego. Zdaniem skarżących kasacyjnie istotna jest odpowiedź na pytanie czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia. Możliwa bowiem jest sytuacja, w której występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, które nie były objęte kontrolą sądu.
Skarżący kasacyjnie wskazali, że wbrew stanowisku Sądu I instancji, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu oraz wniosek o stwierdzenie nieważności nie cechuje tożsamość przedmiotowa bowiem skarżący we wniosku wskazali, że prowadzone przez nich roboty budowlane nie były wykonywane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi, mienia bądź środowiska oraz w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę. Ponadto poza zakresem rozpoznania sądu administracyjnego pozostała kwestia pozbawienia skarżących słusznie nabytych praw, a w uzasadnieniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji skarżący wskazali na naruszenie art. 2 Konstytucji RP (zasada demokratycznego państwa prawa), art. 64 ust. 2 Konstytucji RP (prawo własności podlegające równej dla wszystkich ochronie) oraz art. 75 Konstytucji RP (prawo do domu rozumianego jako siedlisko i centrum egzystencji człowieka).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez J. Z. i W. Z. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności zainicjowane żądaniem danego podmiotu składa się z dwóch etapów. Pierwszy dotyczy kwestii wszczęcia tego postępowania, drugi zaś - postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1366/09). W pierwszej fazie badane są jedynie kwestie formalne, jak m.in. legitymacja danego podmiotu do wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania, czy wskazanie przez ten podmiot przesłanki określonej w art. 156 § 1 kpa. Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może nastąpić wówczas, gdy wszczęcie i prowadzenie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Przyczyną przedmiotową odmowy wszczęcia postępowania może być m.in. wniesienie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, która była już poddana kontroli organu w trybie stwierdzenia nieważności.
Kluczowe dla oceny dopuszczalności wszczęcia postępowania nadzwyczajnego było ustalenie, że decyzja Wielkopolskiego WINB z dnia [...] października 2002 r. była przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który prawomocnym wyrokiem z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt II SA/Po 2841/02 oddalił skargę J. Z. i W. Z. na tę decyzję.
Okoliczność ta, jak prawidłowo uznał Sąd I instancji, przesądzała o niedopuszczalności wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z przyczyn przedmiotowych.
Tego właśnie zagadnienia dotyczy uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09. Zgodnie z jej treścią żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 kpa) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych wypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 kpa. W motywach tejże uchwały Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, której zgodność z prawem była już pozytywnie zweryfikowana przez sąd administracyjny, podlega tylko takim ograniczeniom, które z jednej strony wyznacza zakres dokonanej przez sąd kontroli, z drugiej fakt korzystania przez kształtujące je wyroki z przymiotu powagi rzeczy osądzonej.
Wprawdzie wskazana uchwała została podjęta przed zmianą ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego i w okresie obowiązywania art. 157 § 3 kpa, na który to artykuł powołuje się Naczelny Sąd Administracyjny w ww. uchwale, jednakże biorąc pod uwagę, że przepis ten - nowelą, która weszła w życie 11 kwietnia 2011 r. został uchylony, a ustawodawca wprowadził art. 61a odnoszący się do tej samej kwestii - to jest odmowy wszczęcia postępowania, to uchwała ta znajduje w pełni zastosowanie do spraw rozpoznawanych po wejściu w życie tej zmiany.
Mając powyższe na uwadze należy podkreślić, że - jak słusznie zauważył Sąd I instancji - sąd administracyjny oddalając skargę bada nie tylko zarzuty przedstawione przez stronę w skardze, ale niezależnie od tych zarzutów poddaje ocenie wszystkie inne okoliczności w sprawie dokonując oceny zaskarżonej decyzji pod kątem ich zgodności z przepisami prawa materialnego, jak również prawidłowości przyjętej przez organ procedury. Wyrok oddalający skargę jest rezultatem jej nieuwzględnienia wobec niewystępowania wad prawnych, uzasadniających uchylenie decyzji albo stwierdzenie jej nieważności. Jego istotną treścią jest ustalenie, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji ostatecznej nie była ona prawnie wadliwa z punktu widzenia ustanowionych kryteriów kontroli legalności decyzji administracyjnych. Po wyroku oddalającym skargę niedopuszczalne powinno być stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, albowiem Sąd z urzędu powinien ustalić, czy występują okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności w myśl art. 156 § 1 kpa. Żadna z okoliczności wymienionych w tym przepisie (pkt 1-7) nie zmienia swej wartości prawnej z upływem czasu. Jeżeli nie występowały przyczyny nieważności w chwili wydania decyzji, to nie powstaną one również po jej wydaniu, a więc wszystkie mogą być ujawnione w postępowaniu przed sądem administracyjnym.
Z uwagi na związanie prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2004 r. wniosek skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji nie mógł podlegać merytorycznemu rozpoznaniu. Stanowisko zawarte w powyższym wyroku jest bowiem wiążące, stosownie do art. 170 ppsa, zaś wyrok, mocą którego prawomocnie oddalono przez sąd administracyjny skargę, zamyka drogę do stwierdzenia nieważności decyzji, poddanej uprzednio takiej kontroli sądowej, chyba że wyjdą na jaw okoliczności wskazujące na nieważność decyzji, których Sąd kontrolując decyzję Wielkopolskiego WINB nie mógł dostrzec, np. pozostawanie w obrocie prawnym innej, wcześniejszej, ostatecznej decyzji dotyczącej tej samej kwestii (res iudicata). Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie występuje.
W szczególności w okolicznościach niniejszej sprawy, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2004 r. został szczegółowo uzasadniony, było możliwe ustalenie zakresu rozpoznania sprawy przez ten Sąd i porównanie go z zakresem żądania z późniejszego podania o stwierdzenie nieważności decyzji. Porównanie to doprowadziło do jednoznacznego wniosku, że podanie o stwierdzenie nieważności decyzji było próbą ponownej oceny decyzji, co do której prawomocnie oddalono skargę. Taka ponowna ocena decyzji naruszałaby - jak wcześniej wskazano - przepisy dotyczące prawomocności wyroku sądu, czyli art. 170 i art. 171 ppsa).
Zaznaczyć należy, że w podaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] października 2002 r., jako podstawę stwierdzenia nieważności powołano rażące naruszenie art. 50 ustawy Prawo budowlane, a także naruszenie art. 2, art. 64 oraz art. 75 Konstytucji RP, zaś cała argumentacja sprowadzała się do kwestionowania zasadności decyzji. Dokonując porównania powyższego wniosku oraz uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2004 r. wskazać należy, że sąd odniósł się zasadności zastosowania art. 50 ustawy Prawo budowlane wobec realizowania obiektu budowlanego w sposób sprzeczny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, obowiązującego w chwili wydania zaskarżonej decyzji, co wypełnia dyspozycję art. 50 i 51 prawa budowlanego, których ratio legis - jak wskazał sąd - polega na wymuszeniu na inwestorze doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami prawa. Podsumowując sąd wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Tym samym zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 170 ppsa nie są zasadne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 604/14) .
Nie są usprawiedliwione zarzuty naruszenia art. 61a kpa w zw. z art. 134 ppsa, skoro podanie o stwierdzenie nieważności decyzji było niedopuszczalne, to organ administracji prawidłowo zastosował art. 61a § 1 kpa, zaś Sąd I instancji, oddalił skargę od takiego prawidłowego postanowienia.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 ppsa oddalił ją.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło