I SA/Wa 2170/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi Miasta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz Miasta W. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania D. I. i W. L. od decyzji Prezydenta W. Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. odmawiającej ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W., w Dzielnicy [...], przy ul. [...], oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...], zajętą pod drogę publiczną gminną – uchylił w całości zaskrzoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy podniósł, że decyzją Prezydenta W. Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. odmówiono D. I. i W. L. ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W., w Dzielnicy [...], przy ul. [...], oznaczoną jako działka ewidencyjna nr [...], zajętą pod drogę publiczną. Rozstrzygnięcie uzasadnił stwierdzeniem, że wniosek został złożony w dniu 8 czerwca 2012 r., zatem po terminie ustalonym w z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz.872 z późn. zm.) Od powyższej decyzji odwołali się D. I. i W. L. Po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu całości akt sprawy, Wojewoda stwierdził, iż postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją przeprowadzone zostało bez należytego wyjaśnienia żądania strony. Z treści wniosku i pisma z dnia 12 marca 2013 r. nie można bowiem jednoznacznie wywnioskować – jak to uczynił organ I instancji - że skarżący domagają się odszkodowania w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Wobec powyższego automatyczne zakwalifikowanie pisma skarżących jako wniosku o przyznanie odszkodowania w trybie art. 73 ww. ustawy, bez zbadania w jakim istotnie trybie skarżący dochodzą roszczeń odszkodowawczych za nieruchomość, narusza art. 7,9, 77 i art. 80 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W końcowej części uzasadnienia decyzji organ odwoławczy wskazał, że rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe kwestie, w razie potrzeby uzupełni materiał dowodowy i dopiero po wyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności, a przede wszystkim żądania strony, określi właściwy przedmiot sprawy. Na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] skargę złożyło Miasto W. reprezentowane przez Prezydenta W. Strona skarżąca domagając się stwierdzenie nieważności ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji, podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. przede wszystkim art. 156 §. 1 pkt 2 kpa poprzez wydanie przez organ II instancji merytorycznej decyzji, podczas gdy rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu stanowi rażące naruszenie prawa, ponadto wskazała na naruszenie art. 134 kpa oraz art. 7,77, 80 kpa. W dalszej części skargi strona skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj. art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz.872z późn. zm.). W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżone. W piśmie procesowym z dnia 31 marca 2014 r. pełnomocnik uczestników postępowania wniósł o odrzucenie skargi wniesionej przez Prezydenta W., gdyż nie posiada on legitymacji do wniesienia skargi do sądu na decyzje organu odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga okazała się zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W pierwszej kolejności kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest zdolność skargowa jednostki samorządu terytorialnego – Miasta W. – w przedmiotowej sprawie. Poza sporem winna pozostawać okoliczność, że postępowanie sądowoadministracyjne może zostać wszczęte na skutek wniosku pochodzącego od uprawnionego podmiotu. Zgodnie z treścią art.50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270 ze zmianami) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym, a na podstawie § 2 tegoż przepisu skargę może wnieść także inny podmiot, któremu ustawy przyznają takie prawo. W tej sprawie, Prezydent W. wykonujący zadania starosty na podstawie art. 73 ust. 4 z dnia 13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz.872 z późn. zm.) rozpoznał wniosek D. I. i W. L. o ustalenie odszkodowania za działkę położoną w Dzielnicy [...], przy ul. [...], oznaczoną nr ewid. [...]. W decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r. Prezydent odmówił przyznania i wypłaty odszkodowania za nieruchomość podnosząc, iż w przedmiotowej sprawie wniosek został złożony po terminie określonym w art. 73 ust 4 ww, ustawy. Następnie Wojewoda [...] jako organ odwoławczy nie zgadzając się z tą argumentacją, uchylił rozstrzygnięcie Prezydenta w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Wspomnieć jednocześnie należy, że organem właściwym do rozpoznania sprawy ustalenia odszkodowania za nabycie nieruchomości zajętej pod drogę jest, zgodnie z art. 129 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.2010.102.651 j.t. ze zm.) w zw. 73 ust. 4 wskazanej ustawy z dnia 13 października 1998 r., starosta. W myśl art. 4 pkt 9b(1)- ilekroć w ustawie o gospodarce nieruchomościami mowa jest o staroście należy przez to rozumieć również prezydenta miasta na prawach powiatu. Status miasta na prawach powiatu jest złożony, gdyż z jednej strony wykonuje wszystkie funkcje gminy, a z drugiej strony realizuje zadania powiatowe. Miasto W., w myśl art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. [...] (Dz.U. Nr 41, poz. 361 ze zm.) jest gminą mającą status miasta na prawa prawach powiatu. Oznacza to, że Prezydent W. występować może w dwojakiej roli, jako starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej oraz jako organ wykonawczy gminy i reprezentujący gminę na zewnątrz. I tak jest w rozpoznawanej sprawie. Skargę na decyzję Wojewody [...] złożyło Miasto W. reprezentujące własne interesy, a nie jako organ I instancji. Przyjąć więc należy, że w sprawach dotyczących ustalenia odszkodowania za nieruchomości przechodzące na własność miasta na prawach powiatu na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r., prawo gminy –miasta na prawach powiatu nie może być wyłączone tylko dlatego, że tam gdzie nie wyodrębniono struktur powiatowych, prezydent miasta jako organ gminy ją reprezentujący wykonuje jednocześnie zadania starosty. Skoro miasto na prawach powiatu obowiązane jest do wypłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte na własność tego miasta pod drogę, to nie może być pozbawione tego prawa w sprawie sporu o odszkodowanie tylko dlatego, że prezydent miasta jest jednocześnie starostą. Takie stanowisko zostało wyrażone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: wyroki wydane w sprawach o sygn. I OSK 1286/08, I OSK 607/08, I OSK 207/14 niepublik.). Przechodząc zatem do oceny merytorycznej wniesionej skargi wskazać należy, że z przedłożonych Sądowi wraz ze skargą akt administracyjnych organu I instancji oraz organu odwoławczego wynika, że organ odwoławczy rozpoznał odwołanie skarżącego od decyzji organu I instancji, mimo tego, że wniesione zostało ono po upływie terminu do jego wniesienia, a skarżący nie wnioskował o jego przywrócenie. Stosownie do unormowania art. 129 § 2 kpa odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia. Zgodnie z art. 46 § 1 kpa za dzień doręczenia decyzji uważany jest dzień, który adresat potwierdził własnoręcznym podpisem (por. wyrok NSA z dnia 6 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 934/09 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji z dnia [...] kwietnia 2013 r. widnieje data 11 kwietnia 2013 r.. Mając to na uwadze oraz brzmienie art. 46 § 1 kpa stwierdzić należy, że w przedmiotowej sprawie bieg terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji rozpoczynał bieg, zgodnie z art. 57 § 1 K.p.a., w dniu 12 kwietnia 2013 r., a stosownie do art. 129 § 2 K.p.a. upływał w dniu 25 kwietnia 2013 r. Odwołanie zostało zaś wniesione w dniu 29 kwietnia 2013 r.(data nadania przesyłki pocztowej). Organ odwoławczy rozpatrując odwołanie wniesione z uchybieniem terminu o przywrócenie którego skarżący nie wnosił, stosownie do unormowania art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. rażąco naruszył prawo (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 12 października 1998 r., sygn. akt OPS 11/98 – Lex nr 35138 i wyrok NSA z dnia 18 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 330/99 – Lex nr 48749). Rozpoznanie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która zgodnie z art. 16 § 1 kpa korzysta z ochrony trwałości. Wskazane rażące naruszenia prawa, którym dotknięta jest wydana w niniejszej sprawie decyzja organu odwoławczego, skutkuje koniecznością usunięcia jej z obrotu prawnego. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U z 2012 r. poz. 270 ze zm.) należało orzec jak w wyroku.