I OZ 524/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S.A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 1140/13 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 1140/13 wydanego w sprawie ze skargi S.A. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 1140/13 oddalił skargę S.A. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. S.A. w piśmie z dnia 22 lutego 2014 r. (data stempla pocztowego) zwrócił się o sporządzenie uzasadnienia powyższego wyroku, jednocześnie wnosząc o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku. Wskazał, iż po dniu 23 stycznia 2014 r. chorował oraz miał wiele problemów w domu i w pracy, co powodowało, iż nie mógł skutecznie skontaktować się z Sądem. Dopiero na trzy dni przed napisaniem przedmiotowego wniosku, opatrzonego datą 21 lutego 2014 r., uzyskał informację, że uzasadnienie wyroku nie zostanie sporządzone – jak sądził – z urzędu, a termin do złożenia wniosku o jego sporządzenie już upłynął. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w piśmie z dnia 12 marca 2014 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu, poprzez podanie, jaka konkretnie dolegliwość zdrowotna była przyczyną uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, uprawdopodobnienie wystąpienia tej dolegliwości zdrowotnej przy pomocy jakiegokolwiek dokumentu lub jego odpisu oraz podanie w którym dniu ustała przyczyna uchybienia – w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu w oparciu o okoliczności wynikające z jego uzasadnienia. S.A. w odpowiedzi na powyższe wezwanie podał, że cierpi m.in. na [...]. Z uwagi na te choroby zdarza się, że występują u niego okresy, w których myśli powoli i ociężale. Nie jest wtedy w stanie okresowo racjonalnie funkcjonować i właściwie oceniać rzeczywistość. Takie dolegliwości wystąpiły u niego od dnia 23 stycznia 2014 r. do dnia 18 lutego 2014 r. Niezwłocznie po poprawie stanu zdrowia zatelefonował do sekretariatu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, gdzie uzyskał informację o uchybieniu terminowi na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 1140/13 odmówił S.A. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia w/w wyroku. W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, iż skarżący wniosek o przywrócenie terminu złożył z zachowaniem siedmiodniowego terminu określonego w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), jednak nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku było przez niego niezawinione. Wyjaśnił iż kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminowi zalicza się bowiem z reguły: przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (...) (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz", Wydaw. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 333). Jako brak winy nie może zostać zatem zakwalifikowana nieuwaga bądź zaniedbanie leżące po stronie skarżącej. Wskazał, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić wyłącznie, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Ani podeszły wiek, ani stan zdrowia nie stanowią przesłanek wykluczających istnienie winy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2007 r. o sygn. akt II OSK 479/07). W ocenie Sądu pierwszej instancji, podana przez skarżącego przyczyna uchybienia terminu była związana z okresem jego niedyspozycji, w trakcie którego – jak określił – myśli powoli i ociężale. Powoduje to, że nie jest w stanie okresowo racjonalnie funkcjonować i właściwie oceniać rzeczywistości. Skarżący został wezwany do uprawdopodobnienia m.in. wystąpienia wskazanych przez niego dolegliwości zdrowotnych przy pomocy jakiegokolwiek dokumentu lub jego odpisu, jednak żadnych takich dokumentów do swojej odpowiedzi nie załączył. Nie uprawdopodobnił zatem, że uchybienie terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku zapadłego w niniejszej sprawie nastąpiło bez jego winy. Skoro skarżący cierpi na wymienione choroby przewlekle i – jak twierdzi – występują u niego okresy obniżonej percepcji, to powinien uwzględnić możliwość wystąpienia takich okoliczności, z uwagi na ich okresowy i nawracający charakter. Zobowiązany był zatem podjąć czynności w celu przeciwdziałania wystąpienia takiej sytuacji, np. przez ustanowienie pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że skarżący powołuje się de facto na brak wiedzy o konieczności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, które to informacje uzyskał trzy dni przed złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Tymczasem z akt sprawy (k. 22) wynika, że przy zawiadomieniu o terminie rozprawy został on pouczony, że sentencji wyroku oddalającego skargę, ogłoszonego na rozprawie, Sąd nie doręcza stronom (pkt 2 pouczenia), a w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku (pkt 3 pouczenia). Powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 kwietnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 1140/13 S.A. uczynił przedmiotem zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażając swoje niezadowolenie z zajętego przez Sąd pierwszej instancji stanowiska i domagając się przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 23 stycznia 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Wyjaśnić należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08, https://cbois.nsa.gov.pl). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 23 stycznia 2014 r. Skarżący nie uprawdopodobnił bowiem, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia nastąpiło bez jego winy. W orzecznictwie przyjmuje się, że zły stan zdrowia nie przesądza jeszcze o braku winy w uchybieniu terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2007 r. sygn. akt II OZ 872/07, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2002 r. sygn. akt II UZ 90/01, OSNP 2003/24/604). Powołanie się na powyższe okoliczności nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy należy bowiem brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r. sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). Zły stan zdrowia skarżącego, niepotwierdzony – pomimo wezwania Sądu pierwszej instancji – żadnym dokumentem (np. zaświadczeniem lekarskim), nie uzasadnia zatem, w realiach niniejszej sprawy, braku winy w uchybieniu przez niego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Ponadto z akt sprawy wynika, że zawiadomienie o terminie rozprawy, które zostało skarżącemu prawidłowo doręczone, zawierało pouczenie, iż jego obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa, a w przypadku oddalenia skargi, uzasadnienie wyroku zostanie sporządzone wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.