III SA/Kr 1415/13

WyrokWSA w Krakowie2014-04-17

Skład orzekający: Grażyna Danielec, Krystyna Kutzner, Hanna Knysiak-Molczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba bezrobotna, której stosunek pracy ustał z innych przyczyn niż jej inicjatywa, może być beneficjentem specjalnego zasiłku opiekuńczego, jeśli nie podejmuje zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności?
Ratio decidendi
Specjalny zasiłek opiekuńczy może przysługiwać osobie bezrobotnej lub osobie, której stosunek pracy ustał z innych przyczyn niż jej inicjatywa, jeśli nie podejmuje zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy administracji powinny skupić się na ustaleniu celu rezygnacji z zatrudnienia, a nie na arbitralnej ocenie formy ustania zatrudnienia czy długości okresu między wydaniem orzeczenia o niepełnosprawności a rezygnacją z pracy.
Stan faktyczny
Skarżąca M. G. wniosła o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad matką. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, uznając, że skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki, gdyż jej ostatnie zatrudnienie ustało z upływem okresu umowy, a późniejsza rejestracja w urzędzie pracy nie jest równoznaczna z rezygnacją z pracy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy tę decyzję, wskazując na zbyt długi okres między wydaniem orzeczenia o niepełnosprawności matki a ustaniem zatrudnienia skarżącej. Skarżąca kwestionowała te rozstrzygnięcia, twierdząc, że odmówiła przedłużenia umowy o pracę z uwagi na opiekę nad matką.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Danielec Sędziowie NSA Krystyna Kutzner WSA Hanna Knysiak-Molczyk ( spr.) Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 września 2013r. nr [....] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 25 września 2013 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) utrzymało w mocy decyzję nr [...] Burmistrza z dnia [...] 2013 r. w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach. W dniu 2 lipca 2013 r. M. G. (dalej: skarżąca) wystąpiła do Burmistrza z wnioskiem o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad jej matką, wobec której orzeczono całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji. Decyzją z dnia [...] 2013 r. Burmistrz odmówił przyznania skarżącej świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. W jej uzasadnieniu podał, że skarżąca spełnia kryteria sprawowania opieki nad matką, a ponadto w sprawie spełniono kryterium dochodowe umożliwiające pobranie świadczenia. Przesłanką odmowy jego przyznania jest jednak "brak bezpośredniej rezygnacji" z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką. Ostatnie zatrudnienie skarżącej ustało bowiem nie na skutek jej rezygnacji, ale z upływem okresu, na jaki została zawarta umowa o pracę, łącząca ją z A Sp. z o.o. do dnia 30 kwietnia 2010 r. Organ zauważył również, że po ustaniu zatrudnienia skarżąca była zarejestrowana jako bezrobotna w urzędzie pracy (od 7 maja 2010 r. do 22 stycznia 2012 r.), gdzie zgłaszała możliwość podjęcia pracy. W ocenie organu pierwszej instancji, zaprzestanie z dniem 23 stycznia 2012 r. korzystania z pośrednictwa urzędu pracy w poszukiwaniu zatrudnienia nie jest jednoznaczne z "rezygnacją z pracy", której to ustawa wymaga od beneficjenta specjalnego zasiłku opiekuńczego. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zwróciła uwagę, że jej matka choruje na stwardnienie rozsiane i wymaga całodobowej opieki, a skarżąca jest jedynym członkiem rodziny, który może poświęcić się w celu jej zapewnienia. Skarżąca wyjaśniła, że z A Sp. z o.o. łączyła ją umowa o pracę na okres próbny, a przed końcem jej obowiązywania skarżąca otrzymała ofertę przedłużenia stosunku pracy. Z uwagi jednak na konieczność stałej opieki nad matką ostatecznie odmówiła przyjęcia propozycji. Z kolei w urzędzie pracy skarżąca zarejestrowała się wyłącznie w celu uzyskania ubezpieczenia zdrowotnego. Zaskarżoną decyzją z dnia 25 września 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podzielił konkluzję zawartą w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, w myśl której skarżącej nie przysługuje specjalny zasiłek opiekuńczy. W ocenie Kolegium, skarżąca nie zrezygnowała bowiem z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub równoważnym, stosownie do art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.; dalej: u.ś.r.). Organ odwoławczy uznał, że w rozstrzyganej sprawie nie jest możliwe "aby dowiedziono", iż rezygnacja skarżącej z pracy nastąpiła wskutek konieczności sprawowania opieki nad matką. W ocenie organu świadczy o tym fakt, że orzeczenie o niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji matki skarżącej wydano w 2003 r., a skarżąca zrezygnowała z pracy dopiero w 2010 r. Pismem z dnia 21 października 2013 r. M. G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję, wnosząc o wydanie korzystnego dla siebie rozstrzygnięcia. Skarżąca zwróciła uwagę, że podjęła chwilowe zatrudnienie w A Sp. z o.o. w celu zdobycia dodatkowych środków finansowych, jednak z uwagi na potrzeby swojej matki nie mogła kontynuować tego zatrudnienia, czego konsekwencją była jej rezygnacja z zawarcia kolejnej umowy z pracodawcą. W przytaczanym piśmie skarżąca obszernie opisała stan zdrowia i potrzeby swojej matki, wskazujące na konieczność sprawowania nad nią stałej opieki. Podała również, że środki ze specjalnego zasiłku opiekuńczego są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania zarówno samej skarżącej, jak i jej matki. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola sądowoadministracyjna, przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, że zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. W pierwszej kolejności wypada zauważyć, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 16a u.ś.r., regulujący zasady przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zasiłek ten wprowadzony został do u.ś.r. z dniem 1 stycznia 2013 r. przez art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548). Zgodnie z art. 16a ust. 1 u.ś.r. specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.; dalej: k.r.o.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jednocześnie w art. 16a ust. 8 ustawa wskazuje, iż zasiłek ten nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego; podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów, albo też ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego lub legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Omawiane świadczenie nie przysługuje również, gdy osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, w rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu; na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury; członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub świadczenia pielęgnacyjnego; na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego lub prawo do świadczenia pielęgnacyjnego; czy wreszcie gdy na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Jak ponadto wynika z art. 16a ust. 2 u.ś.r., specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 u.ś.r., czyli przyznanie tego świadczenia zostało uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego. Spór powstały między skarżącą, a organami obu instancji dotyczy jednak wyłącznie oceny, czy skarżąca jest osobą, która "rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki". Pozostałe, prawnie doniosłe elementy stanu faktycznego są pomiędzy stronami tego postępowania bezsporne i także w ocenie Sądu zostały ustalone w sposób odpowiadający rygorom dowodowym postępowania administracyjnego. Sąd zauważa, że organy trafnie ustaliły, że w dniu 30 kwietnia 2010 r. ustał stosunek pracy łączący skarżącą z poprzednim pracodawcą (na podstawie umowy zawartej na czas określony), a następnie skarżąca na swój wniosek pozostawała zarejestrowana we właściwym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna do dnia 22 stycznia 2013 r. Organ pierwszej instancji z tak skonstruowanego stanu faktycznego wywiódł, że w sytuacji skarżącej, na gruncie art. 16a u.ś.r. jako "rezygnację z pracy" należy rozpatrywać wyłącznie okoliczność utraty statusu osoby bezrobotnej zarejestrowanej w urzędzie pracy, gdyż zdarzenie to nastąpiło na wniosek skarżącej, inaczej niż ustanie stosunku pracy, które wynikało z mocy samego prawa (rozwiązanie umowy po ustaniu okresu, na który została zawarta). Nie wskazując na to wprost, organ pierwszej instancji uznał zatem, że rozwiązanie stosunku pracy może być uznane za "rezygnację z zatrudnienia" wyłącznie, jeżeli to beneficjent świadczenia inicjuje rozwiązanie stosunku pracy. Z kolei utrata statusu osoby bezrobotnej zarejestrowanej w urzędzie pracy nie oznacza, zdaniem organu pierwszej instancji "rezygnacji z zatrudnienia", gdyż jest to jedynie rezygnacja z "pośrednictwa" w poszukiwaniu pracy. Organ drugiej instancji rozpoznając odwołanie skarżącej nie odniósł się szczegółowo do tak przedstawionej przez organ pierwszej instancji wykładni prawa materialnego, rozpatrując jako "rezygnację z zatrudnienia" ustanie stosunku pracy w dniu 30 kwietnia 2010 r. i wskazując, że nie nastąpiło ono "w związku z koniecznością sprawowania opieki" nad matką skarżącej, a to z uwagi na fakt, że orzeczenie o niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji wydano względem matki skarżącej w 2003 r., a rezygnacja z zatrudnienia nastąpiła dopiero w 2010 r. W związku z powyższym Sąd zwraca uwagę, że z przytoczonego powyżej art. 16a u.ś.r. nie wynika jakakolwiek preferowana forma rozwiązania stosunku zatrudnienia jako warunek przyznania jednostce specjalnego zasiłku opiekuńczego. Przez "rezygnację" rozumie się bowiem nie tylko "zrzeczenie się", ale również "zaniechanie czegoś" (por. Uniwersalny Słownik Języka Polskiego. Tom IV, Warszawa 2003, s. 86). Toteż rezygnacją z zatrudnienia jest każdy stan, w którym osoba zdolna do podjęcia zatrudnienia pozostaje poza stosunkiem zatrudnienia. Wtedy bowiem osoba taka odstępuje od zatrudnienia. W szczególności, żaden przepis prawa pozytywnego nie wymaga, by osoba ubiegająca się o specjalny zasiłek opiekuńczy pozostawała przez pewien czas w zatrudnieniu, a następnie z niego rezygnowała. Zwrócił na to uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 408/13 (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym stwierdzono, iż "fikcją byłoby wymaganie od osób niepracujących – bowiem sprawujących faktycznie opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny – podjęcia przez takie osoby pracy po to, by następnie z niej zrezygnować w celu spełnienia przesłanki otrzymania świadczenia, którego celem jest w istocie nie forma podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia, lecz rekompensata Państwa za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, powodujące w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna". Na marginesie należy wskazać, że skarżąca wyraźnie wskazywała w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, że ustanie stosunku jej zatrudnienia w A Sp. z o.o., choć formalnie nastąpiło na skutek upływu terminu obowiązywania umowy, to w istocie było konsekwencją odstąpienia skarżącej od zawarcia z tym samym pracodawcą kolejnej umowy dotyczącej dalszego jej zatrudnienia. Zatem nawet przyjmując – nietrafną w przekonaniu Sądu – ocenę, iż art. 16a u.ś.r. wymaga od beneficjenta świadczenia inicjatywy w rezygnacji z zatrudnienia, skarżąca uprawdopodobniła, że taka sytuacja miała miejsce. Sąd pragnie zaznaczyć, że celem niepodejmowania zatrudnienia powinna być zawsze konieczność sprawowania opieki nad osobą, o której mowa w art. 16a u.ś.r. i na tym powinny skupić środki dowodowe organy administracyjne rozpoznające wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Interpretacja taka wynika z faktu, że celem wspomnianego świadczenia jest udzielenie rekompensaty osobom, które rezygnują z zatrudnienia dla sprawowania opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność. Przyznanie tej rekompensaty jest wynagradzaniem przez Państwo osób opiekujących się członkami najbliższej rodziny, gdyż w innym wypadku to Państwo musiałoby wywiązać się z obowiązku opieki nad swymi niepełnosprawnymi obywatelami. W ocenie Sądu wymaga podkreślenia, że w przepisach dotyczących specjalnego zasiłku opiekuńczego brakuje podstawy pozbawiającej osób bezrobotnych możliwości uzyskania analizowanego świadczenia. Przytoczony powyżej art. 16a ust. 8 u.ś.r. enumeratywnie wylicza katalog okoliczności wykluczających z kręgu beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie wskazując w żaden sposób na osoby bezrobotne zarejestrowane w urzędzie pracy. Oznacza to, że ustawodawca nie wykluczył tej kategorii osób z możliwości uzyskania omawianego świadczenia. Sąd wskazuje, że analogiczną treść zawiera art. 17 ust. 5 u.ś.r. Również w tej regulacji, dotyczącej zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, status bezrobotnego nie został powołany przez ustawodawcę jako okoliczność wyłączająca uregulowane tym przepisem świadczenie. Obydwie te instytucje prawne zbliża do siebie fakt, że skuteczność starań o obydwa te świadczenia została powiązana z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1 i art. 16a ust. 1 u.ś.r.). Uregulowanie zawarte w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "j" ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415 ze zm.) definiując pojęcie bezrobotnego wskazuje, iż jest to osoba, która – przy spełnieniu innych warunków – nie pobiera na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania. W dotychczasowym orzecznictwie trafnie przyjmuje się, że treść art. 17 ust. 5 u.ś.r. nie stwarza podstaw do przyjęcia, że osoba bezrobotna nie może być traktowana na równi z osobą rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Przyznanie takiej osobie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skutkuje natomiast w sferze stosunków zatrudnienia i bezrobocia, stanowiąc podstawę do wszczęcia przez organ zatrudnienia postępowania w przedmiocie pozbawienia jej statusu bezrobotnego (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 312/13, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Status osoby bezrobotnej nie może eliminować takiej osoby z grona tych, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku dnia 24 października 2008 r., sygn. akt I OSK 1758/07 (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl) trafnie wskazał, że gdyby ustawodawcy zależało na pozbawieniu osób bezrobotnych możliwości ubiegania się o świadczenia pielęgnacyjne, to z pewnością uczyniłby to w powyższym przepisie. Natomiast z samego faktu, że z grona osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego zostały wyeliminowane osoby z ustalonym prawem do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nie da się wyprowadzić wniosku, że również osobom bezrobotnym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Powyższe uwagi zachowują swą aktualność także w stosunku do art. 16a u.ś.r., bowiem przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej jest przesłanką przyznania zarówno świadczenia pielęgnacyjnego, jak i specjalnego zasiłku opiekuńczego (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Bd 463/13, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 sierpnia 2013 r. , sygn. akt II SA/Go 555/13, wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 1026/13; także wyrok WSA w Poznaniu z dnia 27 listopada 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 965/13 – publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Reasumując te rozważania należy raz jeszcze podkreślić, że zarówno osoba bezrobotna zarejestrowana w urzędzie pracy, jak i inna osoba, która nie podejmuje pracy w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą, o której mowa w art. 16a u.ś.r., mogą – po spełnieniu innych przesłanek – być beneficjentami specjalnego zasiłku opiekuńczego. Jak już wyżej wskazano, organy administracji powinny położyć główne akcenty postępowania wyjaśniającego na ustaleniu celu rezygnacji z zatrudnienia. W realiach niniejszej sprawy w zaskarżonej decyzji stwierdzono, iż "nie jest możliwe, aby dowiedziono, iż rezygnacja Pani M. G. z zatrudnienia nastąpiła wskutek konieczności sprawowania opieki nad chorą matką" dlatego, że "orzeczenie o niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji jest z 2003 r., a rezygnacja z zatrudnienia (...) nastąpiła dopiero w 2010 r." (str. 4 zaskarżonej decyzji). W ocenie Sądu taka konstatacja nie tylko nie pokrywa się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, ale przeczy zarówno logice, jak i zasadom doświadczenia życiowego. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że orzeczenie o niezdolności do pracy matki skarżącej zostało wydane przed rezygnacją skarżącej z zatrudnienia. Ustawa nie zakreśla jednak żadnego terminu, w którym ewentualny beneficjent analizowanego świadczenia miałby zrezygnować z zatrudnienia, aby móc się skutecznie ubiegać o specjalny zasiłek opiekuńczy. Arbitralne uznanie, że siedmioletni okres między wydaniem orzeczenia, a rezygnacją z zatrudnienia uniemożliwia przyznanie świadczenia stoi w sprzeczności nie tylko z treścią obowiązujących przepisów, ale uniemożliwia również budowanie zaufania obywateli do organów władzy publicznej. Takie stanowisko organu nie dostrzega również powtarzanych przez skarżącą wyjaśnień, że pracę w A skarżąca podjęła w dniu 1 lutego 2010 r. w celu uzupełnienia środków finansowych jej gospodarstwa domowego i przerwała z uwagi na potrzeby jej matki. Organy zgodnie przemilczały również twierdzenia skarżącej o wieloletnim już sprawowaniu opieki nad matką, dysponując wspomnianą wiedzą z urzędu jako podmioty przyznające skarżącej świadczenie pielęgnacyjne. Organy pominęły również zgłaszane przez skarżącą okoliczności prowadzące do ustania zatrudnienia w A oraz potrzeby matki skarżącej, pozostającej pod opieką skarżącej. To zaś oznacza, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Ustalenia organów administracji nie pokrywają się bowiem ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Ani organ pierwszej instancji ani organ odwoławczy nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego dla ustalenia celu rezygnacji skarżącej z zatrudnienia, swoje wnioski w tym zakresie opierając na nielogicznych i nieznajdujących potwierdzenia w obowiązującym prawie przesłankach. Powyższe doprowadziło Sąd do przekonania, że zaskarżona decyzja jako naruszająca prawo powinna zostać uchylona na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. Z kolei w oparciu o art. 135 p.p.s.a. – z uwagi na tożsamość stwierdzonych uchybień i celem umożliwienia końcowego załatwienia sprawy – środek ten zastosowano również względem decyzji organu pierwszej instancji. Wypada również wyjaśnić, że Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów sądowych na zasadzie art. 200 p.p.s.a., albowiem po stronie skarżącej, jako zwolnionej z obowiązku ich ponoszenia na mocy art. 239 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a., koszty takie nie powstały. Rozpoznając ponownie wniosek skarżącej o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego organy administracji zastosują wskazania wynikające z niniejszego uzasadnienia. Uwzględnią zatem w szczególności, że osoba bezrobotna zarejestrowana w urzędzie pracy, jak również osoba której stosunek zatrudnienia ustał z innych przyczyn niż z jej inicjatywy – może być beneficjentem specjalnego zasiłku opiekuńczego. W tym zakresie organ musi przede wszystkim ustalić, czy skarżąca nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na sprawowanie opieki nad swoją matką, czy też z innych powodów. W tym celu organy wykorzystają przepisy o postępowaniu dowodowym w postępowaniu administracyjnym, odstępując od arbitralnej oceny okoliczności, które nie zostały ustalone przy użyciu prawem przewidzianych środków dowodowych. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło