I SA/Wr 436/14

WyrokWSA we Wrocławiu2014-05-16

Skład orzekający: Barbara Ciołek, Maria Tkacz-Rutkowska, Tomasz Świetlikowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sprzedawca oleju opałowego może zastosować preferencyjną stawkę podatku akcyzowego, jeśli oświadczenia nabywców zawierają braki formalne, a te braki zostały uzupełnione w toku postępowania?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że sprzedawca oleju opałowego nie może zastosować preferencyjnej stawki podatku akcyzowego, jeśli oświadczenia nabywców zawierają braki formalne, nawet jeśli te braki zostały uzupełnione w toku postępowania. Zgodnie z przepisami, oświadczenia te muszą być kompletne w momencie sprzedaży, a ich wadliwość materialna i formalna nie może być konwalidowana innymi środkami dowodowymi. Niespełnienie warunków formalnych oświadczeń skutkuje zastosowaniem sankcyjnej stawki akcyzy.
Stan faktyczny
Spółka "A" złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego określającą spółce zobowiązanie w podatku akcyzowym za lipiec 2009 r. Organy celne zakwestionowały 9 oświadczeń nabywców oleju opałowego, stwierdzając braki formalne uniemożliwiające zastosowanie preferencyjnej stawki akcyzy. Spółka argumentowała, że braki formalne można konwalidować, a kluczowe jest rzeczywiste przeznaczenie oleju na cele opałowe. Sąd rozpoznał sprawę po zawieszeniu postępowania związanym z pytaniem prawnym skierowanym do Trybunału Konstytucyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Ciołek, Sędziowie: Sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska, Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), Protokolant: Paulina Szpakowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 maja 2014 r. sprawy ze skargi "A" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za lipiec 2009 r. oddala skargę. Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn. Skarżoną decyzją z [...] września 2011 r. nr [...], Dyrektor Izby Celnej we W. (dalej: Dyrektor IC) nie uwzględnił odwołania i utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. (dalej: Naczelnik UC) z [...] maja 2011 r. nr [...], określającą A Sp. z o. o. z/s w Ś. (dalej: spółka, podatnik, strona, skarżąca) zobowiązanie w podatku akcyzowym za lipiec 2009 r. w kwocie [...] zł. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm. - dalej: O.p.). Z ustaleń faktycznych dokonanych przez Naczelnika UC podczas kontroli podatkowej wynika, że - w okresie od 1 marca do 31 października 2009 r. - spółka prowadziła działalność gospodarczą w zakresie handlu olejem opałowym. W okresie tym dokonała zakupu [...] litrów oleju opałowego lekkiego o kodzie CN 27101945 od B Sp. z o. o. z/s w G. - celem dalszej jego odsprzedaży (nie zużywała oleju na własne potrzeby) i sprzedaży [...] litrów tego oleju, z czego w lipcu 2009 r. sprzedała [...] litrów oleju. Ustalono, że sprzedaż potwierdzona została dokumentami sprzedaży - do faktur dołączono oświadczenia nabywców oleju o jego przeznaczeniu na cele opałowe. Stwierdzono, że oświadczenia dotyczące sprzedaży [...] litrów oleju (9 oświadczeń) zawierają braki formalne i nie spełniają wymogów określonych w art. 89 ust. 6 i 8 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2009 r., nr 3, poz. 11 ze zm. - dalej: u.p.a.). Stwierdzone braki formalne to w szczególności: – brak numeru dokumentu stwierdzającego tożsamość (R. W.; oświadczenie z dnia 2.07.2009 r.); – brak typu urządzenia grzewczego (C - E. B., S. B. s.j.; oświadczenie z dnia 6.07.2009 r.); – brak typu urządzenia grzewczego (D s.c. K. K., K. E.; oświadczenie z dnia 10.07.2009 r.); – brak typu urządzenia grzewczego (E – Z. J.; oświadczenie z 14.07.2009 r.); – brak typu urządzenia grzewczego (C – E. B., S. B. s.j.; oświadczenie z dnia 16.07.2009 r.); – brak przeznaczenia nabywanego wyrobu i brak typu urządzenia grzewczego (D s.c. K. K., K. E.; oświadczenie z dnia 21.07.2009 r.); – brak typu urządzenia grzewczego (S. B. - F; oświadczenie z 25.07.2009 r.); – brak typu urządzenia grzewczego (C – E. B., S. B. s.j.; oświadczenie z dnia 27.07.2009 r.); – brak typu urządzenia grzewczego (G – B. J.; oświadczenie z 28.07.2009 r.). W konsekwencji Naczelnik UC uznał, że ww. oświadczenia nabywców oleju opałowego, dotyczące sprzedaży [...] litów oleju opałowego, nie spełniają wymogów z u.p.a. Przyjął, że spółka nie zachowała warunków określonych w art. 89 ust. 6 i 8 u.p.a. i tym samym utraciła uprawnienie do zastosowania preferencyjnej stawki akcyzy przewidzianej w art. 89 ust. 1 pkt 9 u.p.a. (232 zł/1.000 l), będąc zobowiązana do złożenia deklaracji i zapłaty akcyzy zgodnie ze stawką z art. 89 ust. 16 u.p.a. (1.822 zł/ 1.000 l) w kwocie [...] zł. W odwołaniu - wnosząc o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania - spółka zarzuciła naruszenie: - art. 8 ust. 2 pkt 1 i 3, art. 89 ust. 1 pkt 9, art. 89 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 89 ust. 16 w zw. z art. 89 ust. 6 i 8 u.p.a. przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie; - art. 122, art. 180 § 1 i 2, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 i 4 O.p. przez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz błąd w ustaleniach faktycznych, a także niezgodne z O.p. uzasadnienie decyzji. W uzasadnieniu odwołania spółka podkreśliła, że podstawowym warunkiem dla zastosowania preferencyjnej stawki akcyzy przy sprzedaży oleju opałowego jest przeznaczenie tego oleju na cele opałowe, a nieprawidłowe wypełnienie oświadczenia pod względem formalnym można konwalidować dokonując weryfikacji celu na jaki olej zużyto. Dyrektor IC, utrzymując w mocy decyzję Naczelnika UC, omówił przepisy u.p.a. dotyczące opodatkowania podatkiem akcyzowym. Stwierdził, że zgodnie z art. 89 ust. 5 u.p.a. podmiot sprzedający olej na cele opałowe, by móc skorzystać z preferencji podatkowej, powinien uzyskać od nabywcy oświadczenie o przeznaczeniu tego wyrobu (na cele określone w ustawie). Zacytował wymienione enumeratywnie dane, jakie winny zawierać oświadczenia dotyczące nabycia wyrobów przeznaczonych dla celów opałowych lub sprzedawanych dla celów opałowych osobom prawnym, jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej i osobom fizycznym prowadzącym działalność gospodarczą (art. 89 ust. 6 u.p.a.) i w przypadku sprzedaży wyrobu akcyzowego osobom fizycznym nieprowadzącym dzielności gospodarczej (art. 89 ust. 8 u.p.a.). Przedstawił także uregulowania dotyczące obowiązku składania miesięcznych zestawień oświadczeń oraz dane, jakie winny takie zestawienia zawierać stosowanie do art. 89 ust. 14 i 15 u.p.a. Wskazał ponadto, że zgodnie z art. 89 ust. 16 u.p.a., w przypadku niespełnienia warunków określonych w ustawie stosuje się wyższą stawkę akcyzy z art. 89 ust. 4 pkt 1 u.p.a. i że w przepisach podatkowych brak jest procedury, która dopuszczałaby późniejsze (tj. już po sprzedaży) uzupełnianie lub poprawienie oświadczenia. W ocenie organu odwoławczego, w sytuacji, gdy oświadczenie nie spełnia w chwili sprzedaży wymogów ustawowych, powstaje obowiązek podatkowy, do którego ma zastosowanie sankcyjna stawka akcyzy z art. 89 ust. 4 pkt 1 u.p.a. (tj. 1.822 zł/1.000 l). Organ powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) w zakresie wagi prawidłowego oświadczenia składanego przy nabyciu oleju opałowego dla zastosowania odpowiedniej stawki podatku akcyzowego. Wyjaśnił także, jak należy rozumieć typ i rodzaj urządzenia grzewczego, wskazując, że typ urządzenia to fason określonego przedmiotu, wyodrębniony ze względu na swoje specyficzne cechy, wg określonych kryteriów (np. czynnika grzewczego), oznakowany odrębną nazwą lub symbolem spośród innych przedmiotów danego rodzaju (np. nagrzewnica to rodzaj urządzenia, wśród tego rodzaju urządzeń występują nagrzewnice elektryczne, wodne, gazowe, czyli typy wyróżniane ze względu na czynnik grzewczy). Dopiero określenie nagrzewnica olejowa, czy kocioł olejowy oznacza typ i rodzaj urządzenia. Organ wyjaśnił, co oznacza czytelny podpis. Podniósł, że ustawodawca uzależnił stosowanie preferencji podatkowej od posiadania oświadczenia odpowiedniej treści, złożonego przez nabywcę w chwili nabycia oleju opałowego. Podkreślił, że wadliwości materialnej i formalnej tych oświadczeń nie można konwalidować żadnymi innymi środkami dowodowymi, skoro z woli ustawodawcy tylko kompletne oświadczenie daje prawo do zastosowania preferencyjnej stawki akcyzy. W skardze, spółka wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Formułując zarzuty skargi wskazała na naruszenie: – art. 8 ust. 2 pkt 1 i 3, art. 89 ust. 1 pkt 9, art. 89 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 89 ust. 16 w zw. z art. 89 ust. 6 i 8 u.p.a przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie; – art. 122, art. 180 § 1 i 2, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 1 i 4 O.p. przez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz błąd w ustaleniach faktycznych, a także niezgodne z ustawą O.p. uzasadnienie decyzji. W uzasadnieniu skargi spółka podkreśliła, że podstawowym warunkiem dla zastosowania preferencyjnej stawki akcyzy przy sprzedaży oleju opałowego jest przeznaczenie tego oleju na cele opałowe, a nie prawidłowe wypełnienie oświadczenia. Złożenie prawidłowego oświadczenia stwarza domniemanie, że nabyty olej zostanie przeznaczony na cele opałowe. Domniemanie to w każdej chwili można potwierdzić lub obalić, przeprowadzając dowód na okoliczność, w jaki sposób faktycznie wykorzystany został nabyty olej opałowy. Niekompletność oświadczeń nie powoduje automatycznie, że takiego domniemania nie ma (np. brak w oświadczeniu ilości czy typu urządzenia grzewczego). Oświadczenie ma bowiem jedynie stworzyć możliwość kontroli, do jakich celów olej opałowy został wykorzystany. Oświadczenia zawierają dane istotne i dane nieistotne, przy czym dane nieistotne to takie, których brak nie uniemożliwia kontroli zużycia nabytego oleju opałowego. Informacje o typie urządzenia grzewczego, jako niestanowiące warunku uniemożliwiającego kontrolę, są danymi nieistotnymi. Braki nieistotne można konwalidować dokonując weryfikacji celu, na jaki olej zużyto. Spółka podała, że w sprawie wszystkie transakcji zostały potwierdzone przez nabywców - zatem braki formalne zostały uzupełnione. Nie ma tym samym podstaw do odmowy zastosowania preferencyjnej stawki akcyzy. Przeprowadzone postępowanie wykazało bowiem, że sprzedany olej, także ten udokumentowany oświadczeniami zawierającymi braki formalne, został wykorzystany na cele opałowe. Spółka podkreśliła, że - z punktu widzenia kontroli obrotu olejem opałowym - decydujące znaczenie ma ustalenie tożsamości nabywcy oraz istnienie oświadczenia tego nabywcy o opałowym przeznaczeniu nabytego wyrobu akcyzowego, których to okoliczności organ podatkowy nie uwzględnił w skarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IC wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z 2 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej także: WSA) we Wrocławiu zawiesił postępowanie w sprawie, z uwagi na pytanie prawne WSA w Białymstoku skierowane do Trybunału Konstytucyjnego (dalej: TK, Trybunał), mające na celu zbadanie zgodności art. 89 ust. 5 i 6 u.p.a. z art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Postanowieniem z 11 lutego 2014 r. TK umorzył postępowanie w sprawie P 50/11, ze względu na niedopuszczalność wydania orzeczenia. W związku z ustaniem przyczyny zawieszenia - postanowieniem z 3 marca 2014 r. - WSA we Wrocławiu podjął zawieszone postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: u.p.p.s.a.). W zakresie tak określonej kognicji Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Jak wynika z ustaleń organów celnych, skarżąca spółka dokonywała sprzedaży oleju opałowego, stosując preferencyjną stawkę akcyzy dla olejów opałowych przeznaczonych na cele opałowe. W wyniku przeprowadzonej kontroli, której przedmiotem był obrót i wykorzystanie wyrobów akcyzowych, zakwestionowano 9 oświadczeń nabywców oleju opałowego wskazując, że nie spełniają one wymogów określonych w ustawie z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (u.p.a.), gdyż brak w tych oświadczeniach wymaganych danych, w szczególności w zakresie podania typu urządzenia grzewczego (także numeru dokumentu stwierdzającego tożsamość, przeznaczenia nabywanego wyrobu). Mając na uwadze stan faktyczny sprawy, stanowisko organów podatkowych (celnych) oraz zarzuty sformułowane przez spółkę w skardze, na etapie postępowania sądowego spór dotyczy zasadniczo znaczenia stwierdzonych przez organy podatkowe braków w oświadczeniach o przeznaczeniu nabywanego oleju na cele opałowe dla zastosowania stawki podatku akcyzowego oraz możliwości uzupełnienia tych braków na późniejszym etapie postępowania. Zdaniem spółki, stwierdzone przez organy podatkowe braki w oświadczeniach stanowią wady formalne, które nie mogą przesądzać o zastosowaniu do sprzedaży oleju na cele opałowe stawki sankcyjnej podatku, tym bardziej, że w wyniku przeprowadzonych czynności potwierdzono treść oświadczeń oraz rzeczywiste przeznaczenie oleju opałowego. Z kolei według organów podatkowych, w sytuacji, gdy oświadczenie nie spełnia w chwili sprzedaży wymogów ustawowych, powstaje obowiązek podatkowy, do którego ma zastosowanie sankcyjna stawka akcyzy z art. 89 ust. 4 pkt 1 u.p.a. (1.822 zł/1.000 l), bez względu na późniejsze sanowanie tych braków. Przechodząc do rozstrzygnięcia kwestii spornych w sprawie wskazać trzeba, że zgodnie z art. 89 u.p.a. sprzedawca wyrobów akcyzowych nieobjętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie, określonych w ust. 1 pkt 9, 10 i 15, jest obowiązany w przypadku sprzedaży osobom prawnym, jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej oraz osobom fizycznym prowadzącym działalność gospodarczą - do uzyskania od nabywcy oświadczenia, że nabywane wyroby są przeznaczone do celów opałowych lub będą sprzedane z przeznaczeniem do celów opałowych, uprawniających do stosowania stawek akcyzy określonych w ust. 1 pkt 9, 10 i 15. Oświadczenie, o którym mowa w ust. 5 pkt 1, z zastrzeżeniem ust. 7, powinno być dołączone do kopii faktury oraz winno zawierać: 1) dane dotyczące nabywcy; 2) określenie ilości i rodzaju oraz przeznaczenia nabywanych wyrobów; 3) wskazanie rodzaju, typu oraz liczby posiadanych urządzeń grzewczych oraz miejsca (adresu), gdzie znajdują się te urządzenia; 4) datę i miejsce złożenia oświadczenia; 5) czytelny podpis składającego oświadczenie. Oświadczenie, o którym mowa w ust. 5 pkt 1, jeżeli jest czytelnie podpisane, może być również złożone na wystawianej fakturze, ze wskazaniem rodzaju, typu oraz liczby posiadanych urządzeń grzewczych oraz miejsca (adresu), gdzie znajdują się te urządzenia (art. 89 ust. 7 u.p.a.). Sprzedawca wyrobów akcyzowych nieobjętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie, określonych w ust. 1 pkt 9, 10 i 15, jest obowiązany w przypadku sprzedaży osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej - do uzyskania od nabywcy oświadczenia, że nabywane wyroby są przeznaczone do celów opałowych, uprawniających do stosowania stawek akcyzy określonych w ust. 1 pkt 9, 10 i 15; oświadczenie to powinno być załączone do kopii paragonu lub kopii innego dokumentu sprzedaży wystawionego nabywcy, a w przypadku braku takiej możliwości sprzedawca jest obowiązany wpisać na oświadczeniu numer i datę wystawienia dokumentu potwierdzającego tę sprzedaż. Oświadczenie składne przez osobę fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej winno zawierać, stosownie do art. 89 ust. 8 u.p.a: 1) imię i nazwisko nabywcy, numer dowodu osobistego lub nazwę i numer innego dokumentu stwierdzającego tożsamość nabywcy; 2) adres zameldowania nabywcy oraz adres zamieszkania, jeżeli jest inny od adresu zameldowania; 3) określenie ilości, rodzaju oraz przeznaczenia nabywanych wyrobów; 4) określenie liczby posiadanych urządzeń grzewczych, w których mogą być wykorzystane te wyroby oraz miejsc (adresów), gdzie znajdują się te urządzenia; 5) wskazanie rodzaju i typu urządzeń grzewczych; 6) datę i miejsce sporządzenia oświadczenia oraz czytelny podpis składającego oświadczenie. Zgodnie zaś z art. 89 ust. 9 u.p.a, osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej nabywająca wyroby akcyzowe, określone w ust. 1 pkt 9, 10 i 15, jest obowiązana do okazania sprzedawcy dokumentu, o którym mowa w ust. 8 pkt 1, w celu potwierdzenia jej tożsamości. W myśl art. 89 ust. 16 u.p.a., w przypadku niespełnienia warunków określonych w ust. 5-15 stosuje się stawkę akcyzy określoną w ust. 4 pkt 1. Odpowiadając na pytanie, czy każdy z braków występujących w oświadczeniu nabywcy oleju opałowego może skutkować zastosowaniem stawki podatku z art. 89 ust. 4 pkt 1 u.p.a., zauważyć należy, że TK - w postanowieniu z 11 lutego 2014 r. (P 50/11) o umorzeniu postępowania zainicjowanego pytaniem WSA w Białymstoku - uznał, że we wskazanym przepisie (art. 89 ust. 16 u.p.a.) ustawodawca nie wprowadził żadnej klasyfikacji wad oświadczeń nabywców wyrobów energetycznych ani ich wartościowania, a propozycja takiego podziału może być traktowana jedynie jako wniosek de lege ferenda. Jednocześnie Trybunał zwrócił uwagę na materialnoprawny charakter obowiązków związanych ze sprzedażą oleju opałowego i na tym tle stwierdził, że ustawodawca nie dopuścił późniejszego poprawiania lub uzupełniania oświadczeń. Zdaniem Trybunału, taka wykładnia mieści się w granicach językowego znaczenia art. 89 ust. 16 u.p.a. Podobny pogląd prezentowany jest też w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. m.in. wyroki: WSA w Białymstoku I SA/Bk 69/10, WSA w Poznaniu III SA/Po 1361/13, WSA we Wrocławiu I SA/Wr 570/11 i I SA/Wr 1615/13, WSA w Gdańsku I SA/Gd 724/11, WSA w Łodzi III SA/Łd 628/12, WSA w Opolu I SA/Op 456/12, jak też wyroki NSA: I FSK 535/07, I GSK 194/10, I GSK 23/11, I GSK 1082/11, I GSK 669/12, I GSK 1002, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Sąd orzekający w sprawie przychyla się do tego poglądu. W ocenie Sądu, oświadczenia, aby mogły być podstawą stosowania przez sprzedawcę preferencyjnej stawki podatku akcyzowego, muszą być kompletne, tj. muszą zawierać wszystkie dane wymagane wskazanymi wyżej przepisami prawa. Nałożony na sprzedawcę obowiązek uzyskania prawidłowych, zarówno pod względem formalnym, jak i materialnym, oświadczeń o przeznaczeniu oleju opalowego, ma umożliwić organowi podatkowemu kontrolę rzeczywistego przeznaczenia nabywanego paliwa, tj. identyfikację nabywcy oraz jego urządzenia grzewczego, a następnie, w razie wątpliwości, sprawdzenie, czy rzeczywiście określony w oświadczeniu nabywca, w dacie wynikającej z oświadczenia, kupił olej opałowy do urządzenia grzewczego określonego w oświadczeniu, tj. kupił olej opałowy na cele opałowe. Jedynie prawidłowe pod względem formalnym oświadczenie pozwala organom podatkowym, w przypadku ustalenia, że nabywca oleju opałowego nabyty olej opałowy wykorzystał do celów innych niż opałowe (tj. niezgodnie z oświadczeniem) dochodzić od niego podatku akcyzowego. Posiadanie wadliwych oświadczeń uniemożliwia realizację prawa sprzedawcy do zastosowania preferencji podatkowych przy sprzedaży olejów napędowych przeznaczonych na cele opałowe. Takie stanowisko wyraził już wielokrotnie NSA, m. in. w wyrokach: z 7 grudnia 2011 r. I GSK 701/10, z 26 maja 2011 r. I GSK 292/10, z 10 maja 2011 r. I GSK 194/10 i z 28 kwietnia 2011 r. I GSK 185/10 (dostępne j/w). W rozpatrywanej sprawie spółka przyznając, że wskazane wyżej oświadczenia zawierają wady, jednocześnie stwierdziła, że zostały one usunięte w drodze czynności dowodowych. Należy zauważyć, co wynika ze wskazanych wyżej przepisów, że zastosowanie stawki preferencyjnej w podatku akcyzowym przez sprzedawcę oleju opałowego na cele opałowe jest uwarunkowane uzyskaniem od nabywcy tego oleju oświadczenia o przeznaczeniu nabywanego oleju na cele opałowe, najpóźniej w dniu dokonania sprzedaży, skoro powinno ono być dołączone do kopii faktury (może być również złożone na wystawianej fakturze). Oznacza to, zdaniem Sądu, że zarówno brak oświadczenia nabywcy o przeznaczeniu oleju na cele opałowe w momencie powstania obowiązku podatkowego w akcyzie, jak i brak prawidłowego oświadczenia, tj. takiego, które zawiera wszystkie elementy określone przepisami prawa, pozbawia podatnika uprawnienia do stosowania obniżonej stawki podatku. Stwierdzone w niniejszej sprawie braki w oświadczeniach, tj. brak rodzaju urządzenia grzewczego (także numeru dokumentu stwierdzającego tożsamość i przeznaczenia nabywanego wyrobu), pozwalają na przyjęcie, że oświadczenia te nie zawierają wszystkich wymaganych przepisami u.p.a. elementów, brak bowiem danych, o jakich mowa w art. 89 ust. 6 pkt 2 i 3 oraz ust. 8 pkt 1 u.p.a. Oświadczenie, które nie zawiera wszystkich danych wskazanych w art. 89 ust. 6 u.p.a., a w odniesieniu do nabywców - osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej wskazanych w art. 89 ust. 8 u.p.a., wywołuje skutek w postaci utraty przez sprzedawcę oleju opałowego prawa do obniżenia stawki podatku akcyzowego. Oświadczenia te nie mogą być jednocześnie uzupełnione w trakcie postępowania podatkowego. W sytuacji zatem, gdy zakwestionowane oświadczenia nie spełniały warunków wymaganych przepisami prawa, prawidłowo organy podatkowe przyjęły, że nie było podstaw do zastosowania preferencyjnej stawki podatku i w konsekwencji opodatkowały sporną ilość oleju opałowego według stawki określonej w art. 89 ust. 4 pkt 1 u.p.a., tj. 1822 zł/1.000 l. Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie organy podatkowe nie naruszyły wskazanych w skardze przepisów procesowych. Prawidłowo bowiem ustaliły stan faktyczny i oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, w szczególności w zakresie braków w posiadanych przez spółkę oświadczeniach nabywców o przeznaczeniu nabytego oleju na cele opałowe. Przyjęcie przez organy podatkowe, mimo oświadczeń nabywców złożonych w toku postępowania, że zakwestionowane oświadczenia nie uprawniały do zastosowania obniżonej stawki akcyzy, wynikało z jednoznacznych w tym zakresie regulacji prawnych, a nie z błędnej oceny zebranego w spawie materiału dowodowego. Niezasadne okazały się też zarzuty naruszenia powołanych w skardze przepisów prawa materialnego. Organy podatkowe właściwie zinterpretowały i zastosowały te przepisy. Zgodnie bowiem z art. 89 ust. 16 u.p.a., niespełnienie któregokolwiek z warunków, wynikających z art. 89 ust. 5-15 u.p.a., uzasadnia zastosowanie stawki akcyzy określonej w art. 89 ust. 4 pkt 1 u.p.a. Regulacja ta, jakkolwiek restrykcyjna, została jednak sformułowana w ustawie w sposób jasny i jednoznaczny. Sąd nie ma zatem podstaw do odmowy jej zastosowania w niniejszej sprawie. Tym bardziej, że art. 89 ust. 16 u.p.a. był już przedmiotem badania przez TK pod kątem zgodności tego przepisu z Konstytucją RP. W wyroku z 11 lutego 2014 r. (P 24/12), Trybunał stwierdził, że przepis art. 89 ust. 16 u.p.a., w zakresie, w jakim nakazuje stosować stawkę akcyzy określoną w art. 89 ust. 4 pkt 1 tej ustawy, w przypadku niespełnienia przez sprzedawcę oleju opałowego obowiązku, wyrażonego w art. 89 ust. 14 u.p.a, dot. sporządzenia i przekazania do właściwego naczelnika urzędu celnego, w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano sprzedaży, miesięcznego zestawienia oświadczeń nabywców tego wyrobu akcyzowego o jego przeznaczeniu do celów opałowych, jest zgodny z wywodzonym z art. 2 Konstytucji RP zakazem nadmiernej ingerencji ustawodawcy. Zdaniem TK, obowiązek dostarczania organom miesięcznych zestawień oświadczeń, chociaż żmudny, nie stanowi sam w sobie nadmiernej dolegliwości dla sprzedawcy oleju opałowego. Podobnie, zdaniem Sądu, trzeba ocenić art. 89 ust. 16 u.p.a. w świetle zarzutu skargi odnoszącego się do naruszenia art. 32 Konstytucji RP, w zakresie, w jakim nakazuje stosować stawkę akcyzy określoną w art. 89 ust. 4 pkt 1 u.p.a., w przypadku, gdy oświadczania, o których mowa w art. 89 ust. 5 u.p.a., nie spełniają wszystkich warunków z art. 89 ust. 6 i 8 u.p.a. Skoro Trybunał ocenił, że obowiązek o charakterze formalnym, jakim jest terminowe złożenie miesięcznego zestawienia oświadczeń, nie narusza zakazu nadmiernej ingerencji ustawodawcy (proporcjonalności sankcji do błędów podatnika), to tym bardziej tego zakazu nie narusza obowiązek odebrania przez sprzedawcę oleju kompletnego oświadczenia nabywcy o jego przeznaczaniu. Również nieuprawniony jest zarzut dotyczący treści samych decyzji (art. 210 § 1 i 4 O.p.). W ocenie Sądu, zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, zawierają wszystkie elementy wskazane w art. 210 § 1 O.p., w tym uzasadnienie faktyczne i prawne, zgodnie z wymogami nałożonymi powołanymi wyżej przepisami. Organy podatkowe podały fakty, które uznały za udowodnione, dowody, którym dały wiarę oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówiły wiarygodności. W uzasadnieniu prawnym przytoczyły podstawy prawne rozstrzygnięć i dokonały ich prawidłowej wykładni, wyjaśniając stronie w sposób jasny i wyczerpujący zasady opodatkowania podatkiem akcyzowym oleju opałowego i znaczenie oświadczeń nabywców tego oleju o jego przeznaczeniu na cele opałowe dla skorzystania z preferencyjnych zasad opodatkowania. Podsumowując, Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie dokonano za badany okres rozliczeniowy prawidłowego wymiaru podatku akcyzowego, wcześniej należycie ustalając materialno-prawną podstawę tego wymiaru. Mając powyższe na względzie Sąd, działając na podstawie art. 151 u.p.p.s.a., oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło