II OSK 3322/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-10-12
Skład orzekający: Paweł Miładowski, Małgorzata Masternak - Kubiak, Tamara Dziełakowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchylenie decyzji o pozwoleniu na budowę stanowi podstawę do wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, a w konsekwencji do odmowy jego udzielenia?Ratio decidendi
Uchylenie decyzji o pozwoleniu na budowę stanowi podstawę do wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., ponieważ decyzja o pozwoleniu na użytkowanie jest wydawana w oparciu o decyzję o pozwoleniu na budowę. W sytuacji braku prawomocnego pozwolenia na budowę, nie jest możliwe spełnienie wymogów formalnych do uzyskania pozwolenia na użytkowanie, co skutkuje koniecznością odmowy jego udzielenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy udzielenia pozwolenia na użytkowanie niepublicznego zakładu stomatologicznego po tym, jak decyzja o pozwoleniu na budowę została uchylona w wyniku wznowionego postępowania. Organy nadzoru budowlanego uznały, że uchylenie pozwolenia na budowę stanowi podstawę wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie, a w konsekwencji odmówiły jego udzielenia z powodu braku możliwości spełnienia wymogów formalnych. Skarżąca kwestionowała zasadność wznowienia postępowania i odmowy udzielenia pozwolenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak Sędzia del. WSA Tamara Dziełakowska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 12 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. C. NZOZ "P." od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 17 września 2014 r. sygn. akt II SA/Rz 783/14 w sprawie ze skargi I. C. NZOZ "P." na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pozwolenia na użytkowanie we wznowionym postępowaniu oddala skargę kasacyjną.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę I. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z [...] kwietnia 2014 r. w przedmiocie uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.
Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Decyzją z dnia [...] września 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] na podstawie art. 55 pkt 1 i art. 59 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.) udzielił I. C. pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego pełniącego funkcję niepublicznego zakładu stomatologicznego, zrealizowanego na działkach nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w R. w oparciu o ostateczną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2008 r. o pozwoleniu na budowę.
Po zrealizowaniu inwestycji i po udzieleniu pozwolenia na użytkowanie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 9 grudnia 2010 r. (II SA/Rz 975/10), w wyniku rozpoznania skargi A. Ł., uchylił ostateczną decyzję Wojewody [...] o pozwoleniu na budowę. W następstwie ponownie przeprowadzonego postępowania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. uchylił w całości decyzję organu I instancji tj. Prezydenta Miasta R. z dnia [...] września 2008 r. i umorzył postępowanie w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Wyrokiem z dnia 11 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (II SA/Rz 699/11) oddalił skargę A. Ł. na decyzję z [...] czerwca 2011 r. wydaną w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 września 2013 r. (II OSK 983/12) oddalił skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia .
Wobec ostatecznego, a także prawomocnego wyeliminowania decyzji o pozwoleniu na budowę, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją o pozwoleniu na użytkowanie. Po przeprowadzeniu postępowania decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako "kpa") orzekł o jej uchyleniu i jednocześnie odmówił udzielenia pozwolenia na użytkowanie. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2014 r. Jak wynika z uzasadnień tych rozstrzygnięć organy nadzoru budowlanego obu instancji uznały, że z uwagi na uchylenie decyzji o pozwoleniu na budowę w sprawie zakończonej pozwoleniem na użytkowanie zaistniała podstawa wznowieniowa przewidziana w art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Rozstrzygając natomiast o istocie wznowionej sprawy przyjęły, że w sytuacji braku pozwolenia na budowę inwestor nie ma możliwości spełnienia wymagań określonych w art. 57 ust. 1 – 4 Prawa budowlanego warunkujących udzielenie pozwolenia na użytkowanie.
W skardze do sądu zakwestionowano zaistnienie podstawy wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Zarzucono naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnej i zasady wyrażonej w art. 9 kpa. Podniesiono też, że z przepisów prawa nie wynika konieczność legitymowania się przez inwestora decyzją o pozwoleniu na budowę dla uzyskania pozwolenia na użytkowanie.
Oddalając skargę – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), określanej dalej jako "P.p.s.a." – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie podzielił stanowisko organów co do zasadności przyjęcia w sprawie podstawy wznowieniowej, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Wyjaśnił, że przepis ten daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną, która została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które następnie zostało uchylone lub zmienione. Zwrócił uwagę, że postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie jest końcowym etapem procesu inwestycyjnego, mającym na celu sprawdzenie czy zrealizowany obiekt jest zgodny z obiektem projektowanym, na który organ administracji udzielił pozwolenia budowlanego, a więc z tym, co zakładano na etapie wstępnym procesu inwestycyjnego. Istotą tego postępowania jest ustalenie czy wybudowany obiekt może być użytkowany w sposób, który został określony w decyzji o pozwoleniu na budowę (por. wyrok NSA z dnia 10.06.2011 r., II OSK 492/11, LEX Nr 1083654). Ścisły związek decyzji o pozwoleniu na budowę i pozwolenia na użytkowanie, ich wzajemna relacja i umiejscowienie w procesie inwestycyjnym wskazują, że wyeliminowanie decyzji kończącej wcześniejszy etap tego procesu powoduje również konieczność weryfikacji decyzji zapadłej jako zwieńczenie procesu budowlanego. Sytuacja wygląda zresztą podobnie, zdaniem Sądu, jak w przypadku decyzji o warunkach zabudowy i decyzji o pozwoleniu na budowę. Eliminacja z obrotu pierwszej z nich powoduje konieczność wznowienia postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę. Zwrócił uwagę, że w tej kwestii wypowiedział się wyraźnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 marca 2012 r., II OSK 2568/10, LEX Nr 1420317, stwierdzając, że "wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę stanowi wymienioną w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. podstawę wznowienia postępowania pozwalającą na uchylenie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie". Odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że istotą wznowionego postępowania, w którym, tak jak w niniejszej sprawie, zaistniały przesłanki z art. 145 § 1 kpa, jest powrót sprawy do odpowiedniego stadium zwykłego postępowania instancyjnego. Postępowanie to prowadzi się tak, jakby pierwotna decyzja nie została w ogóle wydana, należy zatem po pierwsze uwzględnić aktualny stan faktyczny sprawy, po drugie zaś obecny stan prawny. Brak decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę powoduje z kolei, że nie jest możliwe wówczas spełnienie wszystkich wymogów z art. 57 Prawa budowlanego m. in. złożenie oświadczenia kierownika budowy o zgodności wykonania obiektu z projektem budowlanym i warunkami pozwolenia na budowę, bowiem pozwolenie takie w obrocie nie istnieje. Z kolei brak spełnienia tych wymogów skutkuje odmową udzielenia pozwolenia na użytkowanie stosownie do art. 59 ust. 5 ww. ustawy. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza zasady trwałości decyzji administracyjnej gdyż zasada ta doznaje ograniczenia właśnie w przypadku wznowienia postępowania co wyraźnie wynika z art. 16 kpa. Podnoszona przez skarżącą, a wywodzona z klauzuli państwa prawnego zawarta w art. 2 Konstytucji RP zasada ochrony praw nabytych również nie ma absolutnego charakteru, co wielokrotnie podkreślał w swoich orzeczeniach Trybunał Konstytucyjny. Dokonywanie od niej odstępstw możliwe jest tylko w sytuacjach szczególnych, a do takich niewątpliwie należą tryby nadzwyczajne określone w kpa – w tym instytucja wznowienia postępowania. Sąd stwierdził ponadto, że analiza akt sprawy nie wskazuje na uchybienie przez organy zasadzie wyrażonej w art. 9 kpa.
W skardze kasacyjnej, zaskarżając w całości wyrok Sądu pierwszej instancji, skarżąca zarzuciła:
1) naruszenie prawa materialnego tj.
a) art. 59 ust. 5 w zw. z art. 59 ust. 1 i art. 59a Prawa budowlanego przez uznanie, że w przedmiotowym stanie faktycznym zaistniały przesłanki na uchylenie pozwolenia na użytkowanie i odmowę udzielenia tego pozwolenia w sytuacji, gdy w sprawie nie wystąpiła żadna z ustawowych przesłanek takiej odmowy,
b) art. 57 ust. 4 Prawa budowlanego w związku z brakiem wezwania przez właściwy organ administracyjny do uzupełnienia dokumentów wymienionych w art. 57 ust. 1-3 Prawa budowlanego,
c) art. 59 a Prawa budowlanego poprzez nieprzeprowadzenie obowiązkowej kontroli budowy przez właściwy organ administracyjny, w celu stwierdzenia prowadzenia jej zgodnie z ustaleniami i warunkami określonymi w pozwoleniu na budowę;
2) naruszenie przepisów postępowania tj.
a) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a w zw. z art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 kpa poprzez niedopełnienie spoczywającego na organie administracji obowiązku wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy,
b) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 16 § 1 kpa poprzez naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnych, co naraziło skarżącą na szkody,
c) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 9 kpa poprzez błędne informowanie skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków oraz nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącej,
d) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a w zw. z art. 107 § 3 kpa m. in. poprzez brak ustosunkowania się do zarzutów odwołania od decyzji organu I instancji.
e) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 w zw. z art. 149 § 2 i art. 151 § 1 pkt 2 kpa polegające na tym, że organ administracyjny w ramach wznowienia postępowania ograniczył się jedynie do kwestii istnienia podstawy wznowienia, natomiast nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w celu rozstrzygnięcia o istocie sprawy,
f) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 kpa poprzez błędne przyjęcie, iż uchylenie pozwolenia na budowę jest podstawą wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie, co miało wpływ na wynik sprawy.
W oparciu o tak skonstruowane podstawy skargi kasacyjnej skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu podstaw skarżąca stwierdziła, że kwestia wzajemnej zależności decyzji o pozwoleniu na budowę i pozwoleniu na użytkowanie jest sporna w orzecznictwie. Można bowiem bronić poglądu, że obie te decyzje nie pozostają w związku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 8 kpa, a mianowicie że decyzja o pozwoleniu na użytkowanie nie jest wydawana "w oparciu" o pozwolenie na budowę. Wskazując na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2007 r. o sygnaturze II OSK 975/06 skarżąca podniosła, że w najnowszym orzecznictwie przyjmuje się, że wśród wymogów koniecznych do uzyskania pozwolenia na użytkowanie nie mieści się legitymowanie przez inwestora prawomocną decyzją o pozwoleniu na budowę. Warunku takiego nie przewiduje bowiem art. 57 Prawa budowlanego określający, jakie dokumenty inwestor obowiązany jest dołączyć do wniosku o pozwolenie na użytkowanie. Zwrócono uwagę, że decyzja o pozwoleniu na budowę nie stanowi nawet załącznika do wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie. Zacytowano treść przepisów art. 57 ust. 1 art. 59 ust. 1 oraz 59 ust. 5 Prawa budowlanego, wywodząc, że żaden z nich nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę. Argumentowano, że w sytuacji gdy inwestor wykona roboty zgodnie z ustaleniami i warunkami pozwolenia na budowę oraz w okresie ważności tego pozwolenia to nie można mu zarzucić realizacji robót niezgodnie z przepisami. Skoro zatem zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym dotyczącym samowoli budowlanej możliwe jest wydanie pozwolenia na użytkowanie po uchyleniu pozwolenia na budowę to konsekwentnie nie można przyjmować, że pozwolenie na budowę "wchodzi w skład podstawy prawnej" rozstrzygnięcia o pozwoleniu na użytkowanie i że ta druga decyzja jest wydawana "w oparciu" o pozwolenie na budowę w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Podniesiono, że z uwagi na zasadę wyrażoną w art. 16 kpa przepis art. 145 § 1 pkt 8 kpa nie powinien być interpretowany rozszerzająco. Powinien on obejmować jedynie sytuacje, w których uchylona decyzja lub orzeczenie stanowiły konieczny element podstawy faktycznej lub prawnej rozstrzygnięcia w sprawie z wyłączeniem przypadków w których związek między wcześniejszym rozstrzygnięciem a decyzją ostateczną jest luźniejszy i pośredni tak jak w przypadku związku, który zachodzi między pozwoleniem na budowę a pozwoleniem na użytkowanie.
Niezależnie od powyższego argumentowano, że nawet gdyby przyjąć zaistnienie podstawy wznowieniowej w sprawie to i tak w wyniku jej ponownego rozpoznania należało wydać decyzję odpowiadającą w swej istocie decyzji dotychczasowej tzn. o udzieleniu pozwolenia na użytkowanie, albowiem inwestorka spełniła wszystkie wymagania konieczne dla jej uzyskania, co zresztą znalazło wyraz w decyzji z dnia [...] września 2010 r. Zwrócono uwagę, że pozwolenie na użytkowanie to decyzja administracyjna, która ma tak zwany charakter związany, a to oznacza, że organ ma obowiązek jego udzielenia chyba, że wystąpią określone w przepisie przesłanki odmowy. Przesłanki te z kolei w sposób wyczerpujący wymieniają przepisy art. 59 ust. 5 w zw. z art. 59 ust. 1 i art. 59a Prawa budowlanego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Podstawy te, określone łącznie w dziewięciu punktach naruszeń przepisów materialnych i przepisów postępowania w istocie sprowadzają się do rozstrzygnięcia dwóch zagadnień prawnych, a mianowicie po pierwsze, czy pomiędzy decyzją o pozwoleniu na budowę a decyzją o pozwoleniu na użytkowanie zachodzi związek, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 8 kpa w tym znaczeniu, że ta ostatnia wydana jest "w oparciu" o pozwolenie na budowę w rozumieniu tego przepisu, a po drugie, w przypadku pozytywnego przesądzenia tej kwestii, czy dla wydania pozwolenia na użytkowanie po wznowieniu postępowania niezbędne jest istnienie w obrocie prawnym decyzji o pozwoleniu na budowę.
Odnosząc się do pierwszego z tych zagadnień należy wskazać, że wbrew twierdzeniom skarżącej zawartym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie występuje rozbieżność co do zależności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie od decyzji o pozwoleniu na budowę charakteryzującej się tym, że byt tej ostatniej wydawanej w procesie inwestycyjnym (pozwolenia na użytkowanie) jest warunkowany bytem decyzji o pozwoleniu na budowę. Wręcz przeciwnie, zależność decyzji o pozwoleniu na użytkowanie od decyzji o pozwoleniu na budowę może stanowić wręcz akademicki przykład wydania decyzji "w oparciu" o inną w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli decyzja wydana została w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Zatem norma ta wymienia jako przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego przypadek, w którym zachodzi potrzeba rozpoznania wpływu zmiany czy też uchylenia decyzji administracyjnej lub orzeczenia sądowego na bezpośrednio zależną od niego decyzję administracyjną. Chodzi tu o rozstrzygnięcie jakiejś sprawy lub pojedynczej kwestii zawartej w decyzji administracyjnej lub orzeczeniu sądowym wydanych w odrębnej i samodzielnej sprawie stanowiącej istotny fakt prawotwórczy w następnej, już innej sprawie administracyjnej w sytuacji, w której albo w ogóle nie mogłaby być wydana decyzja administracyjna, albo nie mogłaby być wydana decyzja administracyjna określonej treści bez stanu prawnego lub faktycznego ukształtowanego lub stwierdzonego wcześniejszym rozstrzygnięciem administracyjnym czy też sądowym innej - odrębnej sprawy. Zmiana bądź uchylenie decyzji administracyjnej lub orzeczenia sądowego powoduje, że od określonej daty albo upada istotny dla późniejszej sprawy fakt prawotwórczy, albo też zmienia się jego treść. W obu przypadkach jest podstawa do ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej co do istoty. Zatem regulacja ta nawiązuje do sytuacji w której mamy do czynienia z ciągiem działań prawnych, gdy jedna decyzja stanowi podstawę do wydania drugiej (innej) decyzji. Natomiast wydanie tej drugiej decyzji nie jest możliwe bez uprzedniego wydania decyzji pierwszej. Owa zależność rozstrzygnięć jest w każdym przypadku analizowana i badana w oparciu o regulacje materialnoprawne. Taka sytuacja ma miejsce w odniesieniu do decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, którą stosownie do art. 55 Prawa budowlanego, inwestor ma obowiązek uzyskać: 1) przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego wzniesionego na podstawie pozwolenia na budowę, o ile obiekt ten należy do określonej kategorii, 2) w przypadkach określonych w art. 49 ust. 5 albo 51 ust. 4 tej ustawy, 3) gdy przystąpienie do użytkowania ma nastąpić przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych. Ta ostatnia sytuacja dotyczy wykonania części robót przewidzianych właśnie w decyzji o pozwoleniu na budowę, a przypadki z art. 49 ust. 5 i art. 51 ust. 4 dotyczą uzyskania pozwolenia na użytkowanie w sytuacji gdy taki obowiązek właściwy organ nałożył w uprzednio wydanej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót lub decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego podjętych w toku postępowań naprawczych (por. art. 49 ust. 4 i art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego). Z art. 55 Prawa budowlanego wynika zatem jednoznacznie, że decyzja o pozwolenie na użytkowanie może być wydana wyłącznie po uprzednim uzyskaniu decyzji o pozwoleniu na budowę, o której mowa w art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, bądź decyzji wymienionych w art. 49 ust. 4 i 51 ust. 4 Prawa budowlanego. Z powyższych względów w orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz piśmiennictwie jednolicie przyjmuje się, że uchylenie przez sąd administracyjny decyzji o pozwoleniu na budowę (w części lub w całości) rodzi dla wydanej wcześniej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, konsekwencje wynikające z art. 145 § 1 pkt 8 kpa (zob. np. wyrok NSA z dnia 13 lipca 2007 r., sygn. akt II OSK 1063/06, Lex nr 503509, a także Z. Kostka [w] Prawo budowlane, Komentarz pod red. A. Glinieckiego, LexisNexis, Warszawa 2014 str. 752 i przywołane tam piśmiennictwo). Istotą prowadzenia postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie jest bowiem ustalenie, czy wybudowany obiekt może być użytkowany w sposób, który został określony w decyzji o pozwoleniu na budowę. Jest to końcowy etap procesu inwestycyjnego skierowany na sprawdzenie, czy zrealizowany obiekt jest zgodny z obiektem projektowanym, na który organ administracyjny udzielił pozwolenia budowlanego, a więc z tym, co zakładano na etapie wstępnym procesu inwestycyjnego. Konsekwencją udzielenia pozwolenia na użytkowanie lub dokonanie skutecznego zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektu budowlanego jest uznanie przez organ, iż proces budowlany został zakończony (zob. np. wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 660/09, Lex nr 597761). Powołany w skardze kasacyjnej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2007 r. w sprawie II OSK 975/06 mający wskazywać na odmienny w tym zakresie pogląd dotyczy innego zagadnienia, a mianowicie zawieszenia postępowania w sprawie pozwolenia na użytkowanie w przypadku wstrzymania wykonania pozwolenia na budowę. Nie odnosi się zatem do kwestii wyeliminowania pozwolenia na budowę po udzieleniu pozwolenia na użytkowanie, jak w rozpoznawanej sprawie.
Drugie z postawionych na wstępie zagadnień prawnych odnosi się z kolei do rozstrzygnięcia o istocie sprawy wznowionej, czyli sprawy o udzielenie pozwolenia na użytkowanie rozpoznawanej po pozytywnym przesądzeniu zaistnienia podstawy wznowieniowej przewidzianej w art. 145 § 1 pkt 8 kpa. W tym zakresie prawidłowe jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że sprawa ta musiała być rozstrzygnięta na nowo z uwzględnieniem faktu, że w obrocie nie istniała już decyzja o pozwoleniu na budowę. Chybione są zatem zarzuty naruszenia przepisów art. 59 ust. 5 w zw. z art. 59 ust. 1 i art. 59 a Prawa budowlanego, jak również art. 57 ust. 4 i art. 59 a tej ustawy. Skarżąca nie dostrzega, że w ponownie prowadzonym postepowaniu co do istoty organ nie mógł uwzględnić dysponowania przez nią uchyloną decyzją o pozwoleniu na budowę, lecz musiał uwzględnić fakt jej wyeliminowana. Wprawdzie rzeczywiście przepisy prawa nie przewidują dołączenia do wniosku o pozwolenie na użytkowanie decyzji o pozwoleniu na budowę, tym niemniej może ona być wydana jedynie w przypadkach określonych w art. 55 tej ustawy tj. w przypadku uprzedniego legitymowania się decyzją o pozwoleniu na budowę, o której mowa w art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego lub decyzjami w których stosownie do art. 49 ust. 5 bądź 51 ust. 4 tej ustawy nałożono na inwestora obowiązek jej uzyskania. Wobec uchylenia pozwolenia na budowę, które w myśl art. 55 pkt 1 wymagane było dla uzyskania pozwolenia na użytkowanie organ w wyniku rozstrzygania o istocie sprawy na nowo miał obowiązek odmowy jego udzielenia. Niemożliwe było bowiem spełnienie warunków określonych w art. 59 ust. 1 i art. 57 ust. 1 – 4 Prawa budowlanego. Żadnego znaczenia w sprawie nie mogło mieć, że warunki te uznano za spełnione w chwili załatwiania sprawy decyzją z dnia 23 września 2010 r. kiedy w obrocie prawnym istniała ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę.
Za chybione należało uznać także zarzuty naruszenia art. 16 kpa i art. 9 kpa. Były one podnoszone również w skardze do Sądu pierwszej instancji i Sąd ten prawidłowo w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odniósł się do nich. Jak wynika z treści art. 55 i nast. Prawa budowlanego związek pomiędzy decyzjami o pozwoleniu na budowę i pozwoleniu na użytkowanie nie jest li tylko pośredni "luźniejszy", jak twierdzi skarżąca, lecz jest bezpośredni w tym sensie, że decyzja o pozwoleniu na budowę stanowiła element podstawy prawnej udzielenia decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.
Na zakończenie należy wyjaśnić, że wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją o pozwoleniu na użytkowanie i jej wyeliminowanie jest konieczne dla uruchomienia przez organ nadzoru budowlanego postępowania naprawczego uregulowanego w art. 51 Prawa budowlanego w stosunku do obiektu zrealizowanego w czasie obowiązywania decyzji o pozwoleniu na budowę, która następnie została uchylona (por. A. Gliniecki [w] Prawo budowlane, Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2014, str. 680 oraz przywołane tam orzecznictwo).
Z powyższych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, również z przyczyn branych pod uwagę z urzędu (por. art. 183 § 1 P.p.s.a i art. 189 P.p.s.a.) orzeczono o jej oddaleniu stosownie do art. 184 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło