I SA/Wa 2312/13

WyrokWSA w Warszawie2014-07-22

Skład orzekający: Marta Kołtun-Kulik, Joanna Gierak-Podsiadły, Włodzimierz Kowalczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy brak osobistego udziału biegłego w rozprawie wywłaszczeniowo-odszkodowawczej oraz sporządzenie opinii szacunkowej na zlecenie inwestora, a nie organu, stanowi rażące naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji wywłaszczeniowej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że brak osobistego udziału biegłego w rozprawie wywłaszczeniowej, choć stanowi naruszenie przepisów, nie jest rażącym naruszeniem prawa, jeśli rozprawa została przeprowadzona z udziałem właściciela, a ustalona wysokość odszkodowania jest zgodna z prawem. Podobnie, sporządzenie opinii szacunkowej na zlecenie inwestora przez rzeczoznawcę wpisanego na listę biegłych wojewody, nawet przed wszczęciem postępowania, nie stanowi rażącego naruszenia prawa, jeśli opinia jest rzetelna i zgodna z przepisami.
Stan faktyczny
Skarżący W. K. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości w części dotyczącej odszkodowania, zarzucając m.in. brak udziału biegłego w rozprawie i sporządzenie opinii szacunkowej na zlecenie inwestora. Organy administracji utrzymały w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności, uznając, że zarzucane uchybienia nie stanowią rażącego naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie: WSA Joanna Gierak-Podsiadły WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.) Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2014 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzja z dnia [...] znak [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), po rozpatrzeniu odwołania W. K. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...] w części dotyczącej odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] ozn. jako działki nr [...] o pow. [...] m2. stanowiącej współwłasność K. K. i E. K. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta [...] orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] ozn. jako działki nr [...] o pow. [...] m2, stanowiącej współwłasność K. K. i E. K. Odszkodowanie ustalono w kwocie [...] zł. Wnioskiem z dnia [...] W. K. zwrócił się o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...] w części dotyczącej odszkodowania. Decyzją z dnia [...] nr [....] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [....] nr [...] w części dotyczącej odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. jako działki nr [...] o pow. [...] m2, stanowiącej współwłasność K. K. i E. K. W uzasadnieniu organ nadzorczy wskazał, iż z akt sprawy nie wynika aby badane orzeczenie było dotknięte jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a., gdyż odszkodowanie ustalono zgodnie z przepisami prawa. Odwołanie od tej decyzji złożył W. K. Skarżący podniósł, iż organ wywłaszczeniowy dopuścił się rażącego naruszenia przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r., albowiem w rozprawie wywłaszczeniowo- odszkodowawczej nie brał udziału biegły. Nadto biegły nie został powołany przez organ wywłaszczeniowy, a działał na zlecenie ubiegającego się o wywłaszczenie. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, wskazał, że w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w trybie nadzoru o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, organ prowadzący to postępowanie ma obowiązek rozpatrywać sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 K.p.a., to znaczy, że nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak w postępowaniu odwoławczym. Celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja dotknięta jest jedną z wad enumeratywnie wymienionych w przepisie art. 156 § 1 K.p.a. (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 28.05.1985 r" sygn. 1 SA 89/85, publ. ONSA 1985/1/30, wyrok NSA w Warszawie z dnia 22.05.1987 r., sygn. IV SA 1062/86, publ. ONSA 1987/1/35). Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji administracyjnej jest jednoznacznie sprzeczna z treścią przepisu prawa i gdy taka decyzja nie może być zaakceptowana przez organy praworządnego państwa, to powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia prowadząca do nadania prawa lub jego odmowy wbrew wszystkim przesłankom przepisu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16.03.2005 r., sygn. I SA/Wa 188/05, nie publ.). W kontekście tych rozważań organ odwoławczy stwierdził, że Wojewoda [...] prowadząc postępowanie nadzorcze prawidłowo uznał, iż ustalenie odszkodowania za wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości dokonane zostało zgodnie z art. 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (j.t. Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.). Zawiadomieniem z dnia [...] nr [...] poinformowano strony o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego i terminie rozprawy wywłaszczeniowo- odszkodowawczej odnośnie przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie z art. 22 ww. ustawy odszkodowanie ustalano na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych. Opinia powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie. Z przepisu art. 22 ustawy wynika przede wszystkim obowiązek przeprowadzenia rozprawy. Ustalenie więc odszkodowania bez przeprowadzenia rozprawy mogłoby ewentualnie podlegać ocenie pod kątem wystąpienia podstaw do stwierdzenia nieważności przewidzianych w art. 156 K.p.a. W niniejszej sprawie taki przypadek nie miał miejsca, bowiem organ wyznaczył rozprawę i przeprowadził ją w dniu 25.07.1980 r. Z protokołu z rozprawy nie wynika, aby brał w niej udział biegły, który sporządził opinię szacunkową i dokonał wyceny przedmiotowej nieruchomości. Jednakże, mimo że w rozprawie wywłaszczeniowo-odszkodowawczej biegły nie uczestniczył, to brał udział w postępowaniu poprzez sporządzenie pisemnej opinii szacunkowej. Ponadto zgodnie z orzecznictwem - brak biegłych na rozprawie stanowi wprawdzie naruszenie przepisów ustawy, ale nie może być oceniany w kategoriach przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowo- odszkodowawczej (por. wyrok NSA z dnia 20.11.2009 r., sygn. I OSK 195/09, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl, wyrok NSA z dnia 06.11.2008 r., sygn. akt I OSK 1459/2007, publ. LexPolonica nr 2025942 oraz wyroki WSA w Warszawie z dnia 05.05.2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1749, z dnia 20.01.201 1 r" sygn. akt SA/Wa 1348/10, z dnia 14.01.2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1347/10 i z dnia 19.02.2009 r" sygn. akt I SA/Wa 1770/08). W rozprawie wzięła udział K. K. Wyraziła ona zgodę w imieniu swoim i męża na wywłaszczenie za ustalonym odszkodowaniem. Odnosząc się natomiast do zarzutu wnioskodawcy, iż Prezydent Miasta [...] przy ustaleniu odszkodowania wykorzystał opinię sporządzoną przez rzeczoznawcę majątkowego nie powołanego przez organ wywłaszczeniowy, stwierdzono, iż biegły - rzeczoznawca ds. rolnych mgr inż. B. P., który w dniach [...] i [...] (aneks) sporządził opinię dotyczącą wyceny nieruchomości, był biegłym wpisanym na listę Wojewody [...], czyli biegłym powołanym przez ten organ. Ponadto wskazano, że inwestor po uzyskaniu decyzji lokalizacji i dokonaniu w miarę możliwości pomiarów nieruchomości niezbędnej do realizacji określonych zadań, obowiązany był zwrócić się do właściciela nieruchomości o dobrowolne odstąpienie jej za cenę określoną według zasad szacunkowych ustawy wywłaszczeniowej przez biegłych z listy prezydium wojewódzkiej rady narodowej. W celu wydania opinii szacunkowej inwestor zwracał się do właściwego organu o wskazanie osoby biegłego lub o zlecenie dokonania szacunku nieruchomości konkretnym biegłym z listy. Biegły nie mógł przyjmować zlecenia na opracowanie opinii szacunkowej lub opinii w innym przedmiocie od właściciela nieruchomości będącej przedmiotem nabycia przez inwestora zarówno w drodze umowy, jak i w trybie postępowania wywłaszczeniowego. Właściciel mógł, jeśli uzasadnił potrzebę ponownego szacunku nieruchomości przez innego biegłego lub wydania opinii w innym przedmiocie dotyczącym nabywanej nieruchomości, zwrócić się do organu orzekającego o wywłaszczeniu i odszkodowaniu o zlecenie biegłemu dokonania takiej czynności. Biegły nie mógł również przyjmować takiego zlecenia od inwestora nabywającego nieruchomość, którego był pracownikiem. W takich przypadkach biegły podlegał wyłączeniu na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż w tego rodzaju sytuacjach mogły powstać wątpliwości co do jego bezstronności (por. W. Ramus - Biegły w postępowaniu wywłaszczeniowym, Wydawnictwo Prawnicze 1968 r.). Zakres czynności biegłego w postępowaniu o ugodowe nabycie nieruchomości był w zasadzie taki sam, jak w postępowaniu wywłaszczeniowym. Dlatego też opinia szacunkowa biegłych sporządzona na zlecenie inwestora w tej fazie postępowania była również przydatna w postępowaniu wywłaszczeniowym, jakie zostało później wszczęte, jeśli nie doszło do ugodowego nabycia nieruchomości. A zatem już na etapie wezwania do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości, cena kupna nieruchomości była ustalana z uwzględnieniem zasad szacunkowych określonych w art. 8 ustawy wywłaszczeniowej, na podstawie opinii biegłego z listy właściwego wojewody i nabywca nie mógł zapłacić ceny wyższej od ustalonej na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Tak więc nawet gdyby organ powołał kolejnego biegłego, to kwota odszkodowania pozostałaby taka sama. Podkreślono, że obecna na rozprawie była właścicielka została zapoznana z wysokością odszkodowania ustaloną w oparciu o opinię biegłych i nie kwestionowała wysokości odszkodowania za grunt. Ponadto zwrócono uwagę na specyfikę opinii wydawanych na potrzeby wywłaszczania nieruchomości pod rządami ustawy z 1958 r., przejawiającą się w tym, że w omawianym okresie czasu nie istniał wolny rynek, a oszacowanie gruntu opierało się na "sztywnych stawkach". Zatem odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia gruntu wyliczane było nie w odniesieniu do materiału porównawczego (jak jest obecnie), lecz polegało na prostym działaniu matematycznym - przemnożeniu powierzchni nieruchomości przez ściśle określoną, stałą i niezmienną cenę za 1 m2 (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 07.04.2011 r., sygn. akt 1 SA/Wa 808/10, wyrok WSA w Warszawie z dnia 30.11.2011 r., sygn. akt 1 SA/Wa 1429/10). Ponadto w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16.12.2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1103/10, publ. LEX nr 750570," sąd odnosząc się do zarzutu sporządzenia operatu przez rzeczoznawców powołanych przez podmiot, który wnioskował o wywłaszczenie, uznał że osoby te były uprawnione do sporządzania takich opinii i sporządziły je prawidłowo. Natomiast okoliczność ich sporządzenia jeszcze przed wszczęciem postępowania oraz fakt, że były sporządzone na zlecenie wnioskodawcy wywłaszczenia - nie mogła mieć wpływu na ustaloną wysokość odszkodowania i nie może stanowić rażącego naruszenia prawa. W przedmiotowej sprawie nie zostały również naruszone przepisy dotyczące ustalenia wysokości odszkodowania, gdyż zostało ono prawidłowo ustalone na podstawie przepisów ustawy z 1958 r. Mimo błędnego podania w podstawie operatu zarządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 22 stycznia 1974 r. w sprawie cen, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (M.P. Nr 7, poz. 54), które utraciło moc z dniem 08.08.1979 r., należy wskazać, że na podstawie obowiązującego wówczas zarządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 25 lipca 1979 r. w sprawie cen, warunków i trybu sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych (M.P. Nr 19, poz. 114), stawka [...] zł za 1 m2, pozostawała taka sama. Biegły dokonał wyceny na podstawie art. 8 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Rzeczoznawca B. P. ustalił cenę za grunt jako iloczyn ilości metrów kwadratowych i ceny takiego metra ([...] = [...] zł). Przyjęta przez biegłego wysokość stawki została ustalona na podstawie decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...], w sprawie podwyżki cen odszkodowania za wywłaszczone grunty w mieście - jak dla osób, których jedynym źródłem utrzymania jest praca w rolnictwie. Taka też kwota została podana w sporządzonym przez niego w dniu [...] aneksie do opinii. Opinia ta stanowiła faktyczną podstawę rozstrzygnięcia o wysokości odszkodowania przez Prezydenta Miasta [...] w przedmiotowej sprawie. Na rozprawie przeprowadzonej w dniu [....] ustalono, iż odszkodowanie za składnik roślinny zostanie wypłacone odrębnie. Decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...] zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy posiada elementy wymagane tym przepisem, tj. zawiera ustalenie przedmiotu wywłaszczenia, wskazuje na czyj wniosek nastąpiło wywłaszczenie, zawiera ustalenia dotyczące odszkodowania, uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o środkach odwoławczych. Biorąc powyższe pod uwagę powyższe okoliczności Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji we wskazanym zakresie. Skargę na tę decyzję złożył W. K. Decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zarzucił naruszenie: I art. 7, art 77 i art. 80 k p a poprzez: - pominięcie istotnych dla rozpoznawanej sprawy dowodów z dokumentów, dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, skutkującą dokonaniem ustaleń nie znajdujących żadnego potwierdzenia w materiale dowodowy, a przez to rażąco sprzecznych z tym materiałem, - nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu od utrzymanej w mocy decyzji Wojewody [...] oraz całkowite pominięcie powołanego w tym odwołaniu orzecznictwa sądowo - administracyjnego. II art. 8 k p a. stanowiącego, że organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli; III art. 3 ust. 1, art. 8 ust. 8 i 9, art. 16 ust 2 pkt 7, ust. 3 pkt 1, art 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w związku z art 156§1 pkt 2 poprzez przyjęcie, ze kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja wywłaszczeniowa nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, pomimo istnienia kompletnego materiału dowodowego potwierdzającego, że postępowanie wywłaszczeniowe nie powinno być wszczęte, albowiem wniosek o wywłaszczenie z dnia [...] nie spełniał wymagań zakreślonych art. 16 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. 1. Brak było podstaw od wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, albowiem do wniosku o wywłaszczenie wnioskodawca wywłaszczenia nie załączył wyników rokowań o dobrowolne odstąpienie nieruchomości, z wymienieniem ceny żądanej przez właściciela. 2. Brak było podstaw od wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, albowiem we wniosku o wywłaszczenie przywołano decyzje o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] nr [...] Urzędu Miejskiego w [...], dokumentu nie wymaganego przepisami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. 3. Stanowiący podstawę ustalenia odszkodowania operat szacunkowy został sporządzony na zlecenie wnioskodawcy wywłaszczenia na podstawie umowy z rzeczoznawcą za opłatą przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego. IV art 84 § 1 i 2 kpa w związku z art 22 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. poprzez błędną wykładnię treści tych przepisów polegającą na nieuprawnionym przyjęciu, że opinia biegłego w sprawie może zostać uzyskana w inny sposób niż poprzez powołanie biegłego przez organ i zwrócenie się do niego o wydanie opinii. W konsekwencji Skarżący wnosił o uchylenie decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] w całości. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, sąd uznał, że skarga nie jest uzasadniona. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] dnia [...] nr [...] odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [....] z dnia [...] nr [...], w części dotyczącej odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości położonej w [...] przy ul. [....], ozn. jako działki nr [...] o pow. [...] m2. stanowiącej współwłasność K. K. i E. K. W pierwszej kolejności należy wskazać, że o tym, jaki jest charakter i zakres żądania zawarty w piśmie wniesionym przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostatecznie strona, a nie organ, do którego pismo zostało skierowane. Wobec tego stwierdzić należy, iż W. K. w piśmie z dnia [...] domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] jedynie w zakresie wysokości ustalonego odszkodowania. Słusznie zatem organy prowadziły postępowanie z wniosku Skarżącego wyłącznie w zakresie części w/w decyzji odnoszącej się do kwestii odszkodowania. Tego zagadnienia dotyczy wyłącznie treść rozstrzygnięć organów w kontrolowanym postępowaniu. W związku z tym za chybione należy uznać zarzuty skargi odnoszące się do zasadności i prawidłowości wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego bowiem wychodzą poza zakres sprawy. Z tego też powodu za nieistotne dla rozstrzygnięcia należy uznać uchybienie organu odwoławczego polegające na nieodniesieniu się w skarżonej decyzji do zarzutów odwołania dotyczących uchybień związanych z wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego. Przechodząc do merytorycznej oceny skarżonej decyzji wskazać należy, że postępowanie toczące się w sprawie nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Postępowanie to prowadzone jest na podstawie przepisów art. 156-158 kodeksu postępowania administracyjnego i podlega podobnym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe, inny jest jednak przedmiot obu postępowań. W postępowaniu nadzorczym jego przedmiotem jest bowiem z reguły ostateczna decyzja i ustalenie, czy została ona wydana z wadami, o których stanowi art. 156 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. W toku takiego postępowania organ administracji bada czy przy wydawaniu decyzji podlegającej weryfikacji zostały spełnione ustawowe wymagania warunkujące wydanie orzeczenia zgodnego z prawem. W tym miejscu wskazać należy, że w ugruntowanym już orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że rażące naruszenie prawa zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu, a rozstrzygnięciem objętym tą decyzją. Charakterystycznym dla rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie. Należy mieć bowiem na uwadze, że decyzje, które są ostateczne i znajdują się w obiegu prawnym podlegają domniemaniu legalności chyba, że w sposób oczywisty i niewątpliwy domniemanie to zostanie obalone. Potwierdzeniem dla takiego sformułowania jest zawarta w art. 16 kodeksu postępowania administracyjnego zasada trwałości decyzji. W przedmiotowej sprawie materialno-prawną podstawę wydania zaskarżonych orzeczeń stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 10, poz. 64). W złożonej do Sądu skardze W. K. wskazał na naruszenie prawa materialnego - art. 22 ww. ustawy polegające na przyjęciu, że biegły powinien osobiście uczestniczyć w rozprawie wywłaszczeniowej, a opinia biegłego może być sporządzona wyłącznie w toku postępowania przed organem orzekającym w sprawie wywłaszczenia i wyłącznie na jego zlecenie. Inne sytuacje skutkują nieważnością decyzji wywłaszczeniowej. Wskazać należy, że zgodnie z tym przepisem, odszkodowanie ustala się na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez wojewodę (zgodnie z § 2 pkt 15 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia zadań i uprawnień należących do powiatowych rad narodowych i naczelników powiatów, które przejmują wojewódzkie rady narodowe i wojewodowie (Dz. U. 75.17.94). Opinia biegłych powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie. Z przepisu powyższego wynika przede wszystkim obowiązek przeprowadzenia rozprawy, natomiast jej przebieg i ewentualne uchybienia nie mogą być ocenione w kategoriach rażącego naruszenia prawa (por. wyrok NSA z dnia 6 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1459/07). Niewątpliwie nieobecność biegłych na rozprawie wywłaszczeniowej stanowi naruszenie art. 22 ustawy wywłaszczeniowej jednak naruszenie takie należy rozważyć w kontekście całości postępowania w danej sprawie. Należy wobec tego ustalić czy stwierdzone uchybienie miało wpływ na wysokość odszkodowania oraz ocena funkcji jaką pełnią przepisy art. 21 i 22 ustawy wywłaszczeniowej w regulacji dotyczącej wywłaszczania nieruchomości. Z powołanych przepisów wynika przede wszystkim obowiązek przeprowadzenia rozprawy administracyjnej i niewykonanie tego obowiązku niewątpliwie stanowiłoby rażące naruszenie prawa. Jednak w rozpoznawanej sprawie rozprawa administracyjna odbyła się z udziałem właścicielki nieruchomości działającej również w imieniu męża, która nie domagała się obecności biegłego ani też nie zgłaszała żadnych zastrzeżeń co do wysokości odszkodowania. Art. 21 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej stanowi, że organ wydaje decyzję, dotyczącą wywłaszczenia po przeprowadzeniu rozprawy. Skoro zatem z treści przepisów art. 21-23 powołanej wyżej ustawy można wywieść wniosek, że tylko brak rozprawy stanowi rażące naruszenie prawa uznać należy, że nieobecność biegłego na rozprawie może ale nie musi stanowić naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Uznać zatem należy, że organy administracji orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo stwierdziły, iż nieobecność biegłego na rozprawie nie stanowiła rażącego naruszenia prawa, gdyż organ wyznaczył rozprawę i ją przeprowadził. Również podniesiona w skardze okoliczność sporządzenia opinii szacunkowej na zlecenie wnioskodawcy wywłaszczenia a nie organu wywłaszczeniowego, nie może być uznana za rażące naruszenie prawa. Wskazać bowiem należy, że rzeczoznawca był niezależny, gdyż powołany został z listy biegłych Wojewody [...]. Podobnie należy ocenić zarzut sporządzenia opinii przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego. Podkreślić należy, iż została ona sporządzona w toku prowadzonych między stronami rokowań poprzedzających wszczęcie postępowania przed Prezydentem Miasta [...]. Wskazać trzeba, że instytucja stwierdzenia nieważności nie ma na celu usuwania wad postępowania administracyjnego, lecz służy wyłącznie usuwaniu z obrotu prawnego wadliwego rozstrzygnięcia. Ponadto wskazać należy, że dla oceny czy decyzję wywłaszczeniowo-odszkodowawczą wydano z rażącym naruszeniem prawa nie można pominąć okoliczności, czy - niezależnie od oczywistych uchybień organu wywłaszczeniowego - orzeczona wysokość odszkodowania odpowiadała prawu. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 lutego 2002 r., sygn. I SA 1834/00: " Aby ocenić, czy decyzję odszkodowawczą wydano z rażącym naruszeniem prawa - w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. - nie można pominąć zagadnienia, czy - niezależnie od oczywistych uchybień organu odszkodowawczego - orzeczona wysokość odszkodowania odpowiadała prawu." W sprawie niniejszej Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wykazał, że odszkodowanie zostało ustalone w sposób prawidłowy na podstawie przepisów ustawy oraz przepisów wykonawczych. W postępowaniu wywłaszczeniowym spełniono wymóg sporządzenia opinii szacunkowej (przez niezależnego biegłego) oraz przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy orzekające w sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy jej rozstrzyganiu. Uzasadniły przy tym przekonująco swoje stanowisko, zaś wydane decyzje zawierają niezbędne elementy, o jakich mowa w art. 107 § 1 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło