II SA/Gd 244/14

WyrokWSA w Gdańsku2014-07-30

Skład orzekający: Jolanta Górska, Wanda Antończyk, Mariola Jaroszewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy doręczenie tytułu wykonawczego oraz postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia powinno nastąpić na adres pełnomocnika strony, mimo że postępowanie egzekucyjne wszczyna się z chwilą doręczenia tytułu wykonawczego zobowiązanemu?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że choć doręczenie postanowienia o nałożeniu grzywny z naruszeniem art. 40 § 2 k.p.a. było nieprawidłowe, to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ skarżący wniósł zażalenie i nie został pozbawiony uprawnień. Sąd przyjął, że doręczenie tytułu wykonawczego bezpośrednio zobowiązanemu było prawidłowe, opowiadając się za poglądem, że pełnomocnik w postępowaniu egzekucyjnym nie jest uprawniony do odbioru upomnienia i tytułu wykonawczego. Wysokość nałożonej grzywny w celu przymuszenia została uznana za prawidłową i uzasadnioną.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Z. D. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakładające grzywnę w celu przymuszenia do rozbiórki samowolnie wykonanych obiektów budowlanych. Wcześniejsze decyzje nakazujące rozbiórkę zostały utrzymane w mocy przez kolejne instancje, w tym przez NSA. Mimo upomnienia i tytułu wykonawczego, zobowiązany nie wykonał obowiązku rozbiórki. Organ pierwszej instancji nałożył grzywnę w wysokości 10 000 zł. Pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie przepisów o doręczaniu pism oraz wygórowaną wysokość grzywny. Organ odwoławczy utrzymał postanowienie w mocy, uznając częściowo zasadność zarzutu naruszenia przepisów o doręczaniu, ale nie uchylając postanowienia.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Górska, Sędziowie Sędzia WSA Wanda Antończyk, Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz, po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2014 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi Z. D. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Decyzją z dnia 10 lutego 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nakazał Z. D. rozbiórkę samowolnie wykonanego obiektu letniskowego nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej o wymiarach 7,20m x 7,10m pełniącego funkcję obiektu rekreacji indywidualnej wraz z obiektem budowlanym pełniącym funkcję sanitariatu znajdujących się na działce nr [...] w miejscowości K. gm. K. W trybie odwoławczym organ nadzoru budowlanego decyzją z dnia 6 sierpnia 2010r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 1 grudnia 2010 r., w sprawie sygn. akt II SA/Gd 730/10 oddalił skargę Z. D. na wskazaną decyzję organu drugiej instancji w przedmiocie nakazu rozbiórki w/w obiektów budowlanych. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt OSK 457/11, oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku. Wobec uchylania się strony zobowiązanej od wykonania obowiązku rozbiórki przedmiotowych obiektów budowlanych, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przesłał upomnienie z zagrożeniem, które zostało doręczone stronie zobowiązanej w dniu 21 lutego 2011 r. Pomimo prawidłowo doręczonego upomnienia zobowiązany nadal nie wykonał rozbiórki. W konsekwencji organ egzekucyjny pierwszej instancji w dniu 18 marca 2011 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...], który doręczono Z. D. w dniu 22 marca 2011 r. Następnie postanowieniem z dnia 8 listopada 2013 r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na Z. D. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 10 000 zł, albowiem zobowiązany nadal nie wykonywał nałożonego na niego obowiązku rozbiórki. Wysokość grzywny uzasadniono koniecznością zastosowania wobec zobowiązanego środka o takiej dolegliwości, który zmotywuje go do realizacji ciążącego na nim obowiązku. W zażaleniu na powyższe postanowienie zawodowy pełnomocnik Z. D. wskazał, że zaskarżone postanowienie zostało doręczone z naruszeniem art. 40 § 2 k.p.a., ponieważ organ pierwszej instancji pominął ustanowionego przez stronę pełnomocnika. Ponadto, pełnomocnik strony zaskarżonemu postanowieniu zarzucił nałożenie grzywny w zbyt wygórowanej wysokości. Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 12 marca 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, że w sytuacji, gdy zobowiązany nie wywiązał się z nałożonego obowiązku organ nadzoru budowlanego był zobligowany nałożyć grzywnę w celu przymuszenia w wysokości zgodnej z art. 121 § 2 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, albowiem rozbiórka dotyczyła obiektów nietrwale związanych z gruntem. Wobec tego organ egzekucyjny prawidłowo realizował procedurę egzekucyjną doręczając zobowiązanemu w pierwszej kolejności upomnienie z zagrożeniem, a wobec jego bezskuteczności wystawiając tytuł wykonawczy. Ustosunkowując się do zarzutów zażalenia organ odwoławczy powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne zajął stanowisko, że doręczenie tytułu wykonawczego bezpośrednio zobowiązanemu było prawidłowe, choć organ powinien był wyjaśnić dokładnie kwestię momentu przystąpienia pełnomocnika do postępowania egzekucyjnego. Uznał bowiem, że pełnomocnik jest uprawniony do udziału w postępowaniu egzekucyjnym dopiero z chwilą jego wszczęcia, czyli doręczenia tytułu wykonawczego zobowiązanemu. Dopiero z tą chwilą organ egzekucyjny ma do czynienia ze stroną, której uprawnienia są regulowane przepisami art. 10 k.p.a., art. 32 k.p.a. i art. 40 k.p.a. Natomiast doręczenie postanowienia o nałożeniu grzywny do zobowiązanego, zamiast do pełnomocnika - wobec złożenia aktualnego pełnomocnictwa w dniu 23 lutego 2011 r., organ odwoławczy uznał za nieprawidłowe i naruszające art. 40 § 2 k.p.a. Stwierdził jednak, że pełnomocnik w ustawowym dla strony terminie złożył zażalenie, które podlega rozpatrzeniu, dlatego wskazane naruszenie nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Oceniając sposób naliczenia grzywny organ odwoławczy uznał, że wysokość grzywny ustalona na kwotę 10 000 zł, nie narusza dyspozycji przepisu w jego obecnym brzmieniu. Organy nadzoru budowlanego biorąc pod uwagę również upływ czasu od wydania decyzji nakazującej rozbiórkę (prawie 4 lata) winny dążyć do jak najszybszego wyegzekwowania obowiązku rozbiórki, zaś nakładanie grzywny w mniejszej wysokości byłoby niecelowe i nieefektywne. Szczególnie więc w sytuacji gdy może ona być nałożona tylko jeden raz (art.121 § 4 cyt. wcześniej ustawy) wysokość tej grzywny winna realnie wpływać na wykonanie obowiązku. Podkreślono, że grzywna nie jest karą, a zobowiązany może jej uniknąć, jeśli wykona obowiązek wynikający z decyzji nakazującej rozbiórkę. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na wskazane postanowienie, reprezentowany przez radcę prawnego skarżący Z. D. wniósł o uchylenie postanowienia organów pierwszej i drugiej instancji, zarzucając naruszenie art. 40 § 2 k.p.a. poprzez pominięcie prawidłowo ustanowionego pełnomocnika i doręczanie pism bezpośrednio stronie oraz naruszenie art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji wydanego z naruszeniem przepisów o doręczaniu pism w postępowaniu administracyjnym. W uzasadnieniu skargi wskazano, że z pełnomocnictwa udzielonego w dniu 23 lutego 2011 r. wynika umocowanie radcy prawnego do reprezentowania w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym. Obowiązek doręczania ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi ma charakter bezwzględny i nie ma możliwości doręczania pisma stronie z pominięciem jej pełnomocnika. Od chwili ustanowienia pełnomocnika wszystkie pisma w postępowaniu egzekucyjnym powinny być kierowane na adres pełnomocnika skarżącego. Uchybienie temu obowiązkowi wywołało taki skutek, że postanowienie z dnia 8 listopada 2013 r. nie zostało w ogóle doręczone, a zatem powinno zostać uchylone. Organ drugiej instancji zgodził się, że uchybiono obowiązkowi wynikającemu z art. 40 § 2 k.p.a., jednak nie uchylił zaskarżonego postanowienia. Jako bez znaczenia ocenia skarżący fakt istnienia obowiązku rozbiórki, skoro niniejsze postępowanie dotyczy nałożenia grzywny. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje. Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) stanowi, że sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W świetle powołanego przepisu wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną (postanowienie) z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dniu wydania tej decyzji (postanowienia). Kontrolując zaskarżone postanowienie w świetle kryterium legalności sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną zakwestionowanych w skardze rozstrzygnięć był przepis art. 119 oraz art. 121 § 2 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.). Niemniej w pierwszej kolejności, aprobując zastosowanie w niniejszej sprawie wskazanych przepisów, sąd musi się odnieść do zasadniczego zarzutu skargi, powtórzonego za zażaleniem, jakim jest naruszenie w toku postępowania przed organem egzekucyjnym pierwszej instancji przepisu art. 40 § 2 k.p.a. Stosownie do treści art. 40 § 2 k.p.a., odnoszącego się do postępowania administracyjnego, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii doręczenia tytułu wykonawczego, a następnie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia (wydanego w pierwszej instancji) bezpośrednio zobowiązanemu, z pominięciem ustanowionego przez niego pełnomocnika (radcy prawnego). O ile kwestia nieprawidłowego doręczenia postanowienia z dnia 8 listopada 2013 r., z naruszeniem art. 40 § 2 k.p.a. nie może budzić wątpliwości, co było przedmiotem trafnych rozważań organu drugiej instancji, o tyle prawidłowość doręczenia na gruncie niniejszej sprawy tytułu wykonawczego bezpośrednio zobowiązanemu (w dniu 22 marca 2011 r.), mimo ustanowienia w dniu 23 lutego 2011 r. pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym, nie jest tak jednoznaczna jak twierdzi organ, ani jak twierdzi skarżący. Pozostaje jedynie niewątpliwe, że organ administracji musi zostać zawiadomiony o fakcie ustanowienia pełnomocnika w konkretnej sprawie, poprzez złożenie tego dokumentu do akt prowadzonego postępowania administracyjnego (art. 33 § 2 i 3 k.p.a.). W orzecznictwie podkreśla się bowiem, że organ administracji nie ma obowiązku poszukiwania pełnomocnictwa w aktach innych, niż akta konkretnej sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt II FSK 2782/11 i orzeczenia w nim przywołane, dostępny w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym w kontrolowanym postępowaniu dopiero złożenie pełnomocnictwa w dniu 23 lutego 2011 r., a więc po skutecznym przesłaniu zobowiązanemu upomnienia z zagrożeniem, mogło skutkować obowiązkiem doręczania na adres pełnomocnika, a nie zobowiązanego, mimo że pełnomocnikiem w postępowaniu egzekucyjnym jest radca prawny będący pełnomocnikiem skarżącego uprzednio w sprawie rozbiórki. Niemniej odnotować należy rozbieżność w judykaturze, polegającą na sformułowaniu dwóch odmiennych poglądów co do możliwości doręczenia upomnienia i tytułu wykonawczego pełnomocnikowi strony. Według pierwszego z nich, możliwość ustanowienia pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym jest ograniczona i nie obejmuje możliwości doręczenia do rąk pełnomocnika upomnienia oraz tytułu wykonawczego, bowiem jest to czynność relacji wierzyciel – zobowiązany. Akcentuje się przy tym, że postępowanie egzekucyjne wszczyna się z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, jak o tym mowa w art. 26 § 5 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (zob. m. in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt II FSK 2782/11; z dnia 23 grudnia 2008 r., sygn. akt II FSK 1483/07; z dnia 11 maja 2007 r., sygn. akt II FSK 365/06, dostępne w CBOSA). Drugi pogląd odwołuje się do treści art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i wyjaśnia, że skoro przepis ten stanowi podstawę do stosowania w postępowaniu egzekucyjnym przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie ustanawiania pełnomocnika i doręczania mu pism zgodnie z art. 32 oraz art. 40 § 2 k.p.a., to organ ma obowiązek doręczyć upomnienie lub tytuł wykonawczy temu pełnomocnikowi. Od chwili bowiem ustanowienia pełnomocnika strona działa za jego pośrednictwem i wszelkie pisma doręcza się pełnomocnikowi, a nie stronie (por. m. in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 26 lipca 2013 r., sygn. akt II OSK 704/12; z dnia 11 września 2007 r., sygn. akt II FSK 996/06; z dnia 30 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 1197/07; z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 209/08, dostępne j.w.). Opowiadając się za tym drugim poglądem, na gruncie niniejszej sprawy stwierdzić należy, że upomnienie zostało doręczone niewątpliwie prawidłowo, gdyż na ten moment organ egzekucyjny nie posiadał pełnomocnictwa, natomiast doręczenie tytułu wykonawczego oraz postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia powinno nastąpić na adres pełnomocnika, stosownie do treści art. 40 § 2 k.p.a., a nie zobowiązanego, mimo treści art. 26 § 5 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Niemniej wymaga podkreślenia, że w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym nie naruszono poprzez doręczenie zobowiązanemu tytułu wykonawczego wskazanego art. 26 § 5 pkt 1. Naruszono natomiast przepis art. 40 § 2 k.p.a. niedoręczając, jak trafnie wywodzi skarżący i z czym zgadza się organ odwoławczy, postanowienia z dnia 8 listopada 2013 r. na adres ustanowionego pełnomocnika. Jednakże wskazane naruszenie prawa procesowego, jak wynika z okoliczności sprawy, nie miało istotnego wpływu na jej wynik, co trafnie dostrzeżono w zaskarżonym postanowieniu. Skarżący nie został pozbawiony uprawnień wynikających z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w każdym razie pozbawienia takiego nie wykazano. Na postanowienie z dnia 8 listopada 2013 r. w terminie zostało wniesione zażalenie, zawierające również zarzut wygórowanej i nieuzasadnionej wysokości grzywny w celu przymuszenia, rozpatrzone przez organ drugiej instancji, który co do zasady jest organem merytorycznie rozpatrującym sprawę administracyjną. Tym samym zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. nie może zostać zaaprobowany, gdyż nie było podstaw w postępowaniu odwoławczym do wydania innego postanowienia przewidzianego w art. 138 k.p.a. Wymaga podkreślenia, że zasadą jest wydanie przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, zgodnie z treścią art. 138 § 1 k.p.a., poprzez wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego. Odstępstwem od tej ogólnej zasady jest wynikające z art. 138 § 2 k.p.a. uprawnienie organu odwoławczego do wydania decyzji kasacyjnej. Jednakże samo naruszenie przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji, chociaż jest konieczną przesłanką uchylenia decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą. Zakończenie postępowania odwoławczego w sposób kasacyjny wymaga bowiem dodatkowo stwierdzenia, że zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. Chodzi więc o sytuacje, gdy zasada dwuinstancyjności postępowania wyłącza przeprowadzenie w tym zakresie uzupełniającego postępowania dowodowego, gdyż jego zakres wskazuje, że w swej istocie organ odwoławczy musiałby sam przeprowadzić postępowanie wyjaśniające odnośnie kwestii mogących mieć bezpośredni wpływ na treść decyzji. Takich okoliczności sąd w niniejszej sprawie nie zauważa, niezależnie od tego, że w skardze również nie zostały wykazane. Samo powołanie się na wadliwość doręczenia wywodzoną z przepisu procesowego - art. 40 § 2 k.p.a. bez wykazania, jaki istotny wpływ na wynik sprawy miało to naruszenie, nie jest wystarczające dla uwzględnienia skargi w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie prawa skarżącego nie zostały tym naruszeniem uszczuplone. Kontrolując zaskarżone postanowienie na zasadzie określonej w art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) sąd odnosi się również do uzasadnienia organu odwoławczego odnośnie zasadności i wysokości nałożonej grzywny. Należy zatem wyjaśnić, że organ egzekucyjny był uprawniony do zastosowania w niniejszej sprawie środków przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ponieważ skarżący Z. D. nie wykonał nałożonego na niego ostateczną decyzją administracyjną obowiązku rozbiórki opisanych w decyzji z dnia 10 lutego 2010 r. obiektów budowlanych nietrwale związanych z gruntem, wybudowanych bez pozwolenia na budowę na działce nr [...] w K., gmina K. W tym kontekście nie można zgodzić się ze skargą, że niewykonanie obowiązku rozbiórki jest w niniejszej sprawie egzekucyjnej kwestią obojętną. Zgodnie z art. 6 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku, wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych, a takimi środkami w postępowaniu dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym są: grzywna w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, odebranie nieruchomości, opróżnienie lokali i innych pomieszczeń, przymus bezpośredni (art. 1a pkt 12 lit. b). Z uwagi na charakter obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej w niniejszej sprawie organ egzekucyjny miał możliwość zastosowania jedynie dwóch środków egzekucyjnych spośród wymienionych wyżej: grzywny w celu przymuszenia lub wykonania zastępczego. Zgodnie z dyspozycją art. 119 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego (§ 1). Grzywnę nakłada się, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji o charakterze niepieniężnym (§ 2). W tej sytuacji organ egzekucyjny winien był rozważyć zasadność zastosowania środków przewidzianych w ustawie w celu przymuszenia zobowiązanych do wykonania obowiązku rozbiórki. Z zasad postępowania egzekucyjnego w administracji, określonych w art. 7 § 2 ustawy (zasada racjonalnego działania) oraz w art. 7 § 3 (zasada niezbędności), wynika obowiązek organu egzekucyjnego zastosowania wobec zobowiązanego środka o takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji ciążącego na nim obowiązku i zaprzestania stosowania tej dolegliwości w momencie, gdy obowiązek ten zostanie spełniony. W niniejszej sprawie organy egzekucyjne obu instancji dokonały właściwego wyboru środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, jako środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego pomimo tego, że został określony w najwyższej wysokości przewidzianej przez ustawę. Dopiero brak skuteczności grzywny w celu przymuszenia winien być podstawą do zastosowania innego środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego. Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z art. 125 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w razie wykonania obowiązku przewidzianego w tytule wykonawczym, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia podlegają umorzeniu. Nadto, zgodnie z art. 126 tej ustawy, uiszczona lub ściągnięta grzywna może być w uzasadnionych przypadkach zwrócona w części lub całości. Unormowania te wskazują, że środek egzekucyjny w postaci grzywny jest, co do zasady, środkiem o charakterze łagodniejszym od wykonania zastępczego. W przypadku zastosowania tego drugiego środka, zobowiązany do dokonania rozbiórki zostaje bowiem, zgodnie z art. 127 i 133 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, obciążony pełnymi kosztami wykonania zastępczego. W niniejszej sprawie egzekucja dotyczy dwóch obiektów budowlanych nietrwale związanych z gruntem, niestanowiących budynków, zatem ustalenie wysokości grzywny powinno było nastąpić na podstawie art. 121 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten stanowi, że z zastrzeżeniem § 5, każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50 000 zł. Ustawa określa zatem górną granicę grzywny. Organ wymierzając grzywnę na tej podstawie działa w granicach uznania administracyjnego. Uznanie to nie oznacza jednak dowolności, organ winien zatem wskazać przesłanki, jakimi kierował się określając wysokość nałożonej grzywny. Organ winien wziąć pod uwagę takie okoliczności sprawy, jak postępowanie zobowiązanego po orzeczeniu nakazu rozbiórki, przyczyny niewykonania rozbiórki, upływ czasu, w jakim zobowiązany zwleka z wykonaniem nałożonego na niego obowiązku. Rozważając tę kwestię sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo określił i uzasadnił wysokość grzywny, kierując się przede wszystkim w okolicznościach przedmiotowej sprawy zapewnieniem skuteczności tego środka egzekucyjnego oraz charakterem nałożonego obowiązku. Wysokość wymierzonej grzywny mieści się w granicach wskazanych przez art. 121 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i została prawidłowo uzasadniona w zaskarżonym postanowieniu. Według sądu dokonana przez organ ocena nie nosi cech dowolności. Grzywna, aby odniosła pożądany skutek w postaci realnego przymuszenia zobowiązanego do wykonania obowiązku, powinna być nałożona przez organ egzekucyjny w odpowiedniej wysokości, tak aby jej dolegliwość zmobilizowała zobowiązanego do realizacji nakazu rozbiórki. Celem nałożenia grzywny jest między innymi uniknięcie konieczności sięgania do następnego dolegliwszego środka egzekucyjnego, jakim jest wykonanie zastępcze. Zgodnie z art. 121 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w przypadku egzekucji dotyczącej spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa. Wymierzając grzywnę organ musi zatem uwzględnić, że środek ten, z uwagi na jednokrotność zastosowania, powinien być odpowiednio dolegliwy, aby zapewnić jego skuteczność. Takie też stanowisko zawarto w zaskarżonym postanowieniu. Podkreślić w tym miejscu trzeba, co sądowi znane jest z urzędu, że działka, na której wybudowane zostały przedmiotowe obiekty budowlane znajduje się na terenie, na którym istnieje cały szereg samowolnie wybudowanych obiektów, pełniących funkcje rekreacyjne. Względy społeczne uzasadniały zatem, by organy nadzoru budowlanego zastosowały wszelkie dostępne środki w celu przymuszenia zobowiązanego do jak najszybszego wykonania rozbiórki wzniesionych samowolnie obiektów budowlanych, z którą jak wskazują ustalone okoliczności skarżący zwleka. Organ egzekucyjny ustalając wysokość grzywny uwzględnił długotrwałe powstrzymywanie się skarżącego od wykonania rozbiórki, licząc od wydania ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę (z dnia 6 sierpnia 2010 r.). Decyzja ostateczna podtrzymująca nakaz rozbiórki stała się prawomocna z uwagi na prawomocny z dniem 29 maja 2012 r. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 grudnia 2010 r. oddalający skargę na nakaz rozbiórki. W tym okresie mimo upomnienia oraz wystawienia tytułu wykonawczego skarżący nie podjął żadnych faktycznych działań zmierzających do wykonania zobowiązania. Wskazane okoliczności uprawniały organ do wniosku, że skarżący uchyla się od wykonania nałożonego obowiązku, czego nie usprawiedliwia korzystanie z przysługujących mu uprawnień procesowych do zaskarżania wydawanych w sprawie rozstrzygnięć. Nałożona grzywna nie ma charakteru represji karnej, a jej jedynym celem jest przymuszenie zobowiązanego do wykonania orzeczonego nakazu. Skarżący ma obowiązek uiścić nałożoną grzywnę, ale może się z tego obowiązku zwolnić poprzez wykonanie orzeczonego nakazu rozbiórki, a wówczas zastosowanie znalazłaby dyspozycja wspomnianych przepisów art. 125 § 1 bądź art. 126 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo uzasadnił wysokość orzeczonej grzywny, uwzględniając istotne okoliczności sprawy. Grzywna w celu przymuszenia nałożona w przedmiotowej sprawie na skarżącego w wysokości 10 000 zł spełnia wymogi ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wybór tego środka egzekucyjnego, jak również wysokość nałożonej grzywny, odpowiadają rodzajowi nałożonego obowiązku, zostały umotywowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, a argumentacja organu w tym zakresie zasługuje na akceptację. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku skargę jako niezasadną oddalił, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło