II FZ 1185/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf - Kalamala po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Po 407/14 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 31 stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Po 407/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił M. L. przewrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że skarżący wraz ze skargą na decyzję podatkową (decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 31 stycznia 2014 r. określającą podatek dochodowy od osób fizycznych za 2009 r.) złożył wniosek o przywrócenie terminu do zaskrżenia przedmiotowego aktu. Skarżący wyjaśnił, że jego pełnomocnik A. J. nie odebrała adresowanej do niej i dwukrotnie awizowanej przesyłki pocztowej zawierającej zaskarżoną decyzję. O wydaniu decyzji pełnomocnik dowiedziała się dopiero podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem Izby Skarbowej w dniu 26 marca 2014 r. Skarżący nie był zatem odpowiedzialny za niedopatrzenie ze strony pełnomocnika i nie może ponosić konsekwencji jego działań. W uzupełnieniu wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik strony adwokat P. F. zarzucił, że nie został prawidłowo wypełniony druk, stanowiący według Poczty Polskiej zwrotne potwierdzenie odbioru. Brak w nim oznaczenia nazwy druku, przyczyny i daty zwrotu korespondencji do nadawcy. Tymczasem dowód potwierdzenia nadania jest dowodem urzędowym w rozumieniu art. 194 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), a skoro nie nosił odpowiedniej nazwy i nie był prawidłowo wypełniony przez doręczyciela, nie mógł stanowić dowodu prawidłowego awizowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w motywach rozstrzygnięcia wskazał, że strona reprezentowana w postępowaniu przez pełnomocnika ponosi odpowiedzialność za jego działania i jest obciążana w pełni skutkami jego zaniedbań. Zdaniem Sądu, na gruncie niniejszej sprawy nie można było przyjąć, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy skarżącego, skoro pełnomocnik - mimo dwukrotnej próby doręczenia przesyłki - nie odebrał korespondencji. W odniesieniu do zastrzeżeń strony co do wypełnienia druku potwierdzenia odbioru, Sąd wyjaśnił, że organ podatkowy zwrócił się do Poczty Polskiej o podanie brakujących informacji. Z pisma Poczty Polskiej z dnia 5 marca 2014 r. wynikało, że przesyłka była awizowana od dnia 4 lutego 2014 r. w urzędzie oddawczym adresata. Zawiadomienie powtórne zostało wystawione dnia 12 lutego 2014 r. Ostatecznie przesyłka została zwrócona nadawcy w dniu 20 lutego 2014 r. z adnotacją "nie podjęto w terminie" (art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe - Dz. U. z 2012 r., poz. 1529). Oznaczało to, że decyzja podatkowa została doręczona w trybie zastępczym w dniu 18 lutego 2014 r., a domniemanie doręczenia nie zostało przez stronę obalone. W świetle przedstawionych okoliczności Sąd nie dopatrzył się podstaw do przywrócenia terminu w oparciu o art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."). W zażaleniu M. L. wniósł o uchylenie powyższego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; stwierdzenie, że postanowienie nie podlega wykonaniu oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Ponadto zwrócono się o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów: książki korespondencyjnej B. sp. z o.o. za okres od dnia 27 stycznia 2014 r. do dnia 21 lutego 2014 r., książki korespondencyjnej A. J. za okres od dnia 3 lipca 2013 r. do dnia 10 marca 2014 r. oraz przykładowej korespondencji przy prawidłowym doręczeniu zastępczym. Jednocześnie skarżący zawnioskował o wystąpienie przez NSA z pytaniem do operatora Poczty Polskiej S.A. o to, w jakich dniach w okresie od 4 do 18 lutego 2014 r. A. J. odbierała przesyłki polecone w placówce pocztowej. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie i odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi, podczas gdy skarżący uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminowi spowodowany nieprawidłowym doręczeniem zastępczym decyzji podatkowej. W treści zażalenia strona argumentowała, że w okresie awizowania przesyłki pełnomocnik skarżącego prowadziła działalność gospodarczą, nie przebywała na urlopie i odbierała korespondencję pocztową, natomiast zawiadomienie o przesyłce nie zostało zamieszczone ani w drzwiach jej biura, ani w skrzynce korespondencyjnej. Na potwierdzenie przywołanych okoliczności autor zażalenia wskazał, że pełnomocnik odbierała korespondencję w dniach 11 i 17 lutego 2014 r., a w okresie awizowania przesyłki osobiście odbierała listy w placówce pocztowej. Co więcej, spółka B. sp. z o.o. działająca pod tym samym adresem co pełnomocnik i upoważniona do odbioru korespondencji kierowanej do A. J. również funkcjonowała w analizowanym okresie odbierając korespondencję w dniach 6-7, 10-11, 13, 17-19, 21 lutego 2014 r. Skarżący ponowił ponadto zarzuty dotyczące nieprawidłowości w wypełnieniu druku zwrotnego potwierdzenia odbioru wywodząc, że wobec nieprawidłowego doręczenia nie może on ponosić winy w uchybieniu terminowi do złożenia skargi. W odpowiedzi Dyrektor Izby Skarbowej w P. wniósł o oddalenie zażalenia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie wskazać należy, że regułą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Zasada ta nie ma jednakże charakteru bezwzględnego. Przepisy art. 86 § 1 zd. 1 oraz art. 87 § 2 p.p.s.a. przewidują bowiem możliwość przywrócenia terminu przez sąd na wniosek strony pod warunkiem, że uprawdopodobni ona brak winy w przekroczeniu terminu. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą przy ocenie przesłanki braku winy należy brać pod uwagę kryterium starannego działania wymaganego od osoby należycie dbającej o swoje interesy (zob. m. in. postanowienia NSA: z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162, publ. Mon. Prawn. 2003/8/340 i z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 997/10 – treść orzeczenia dostępna w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.nsa.gov.pl, zwanej dalej: CBOSA). Przywrócenie terminu może bowiem nastąpić wyjątkowo i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (zob. m. in. postanowienia NSA: z dnia 9 czerwca 2011 r., sygn. akt I OZ 402/11 i z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. akt I GZ 459/10 – treść orzeczeń dostępna w CBOSA). Zadaniem strony ubiegającej się o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest więc uwiarygodnienie przyczyn uchybienia terminowi jako przeszkód nie dających się pokonać nawet przy dołożeniu największego wysiłku. W świetle przedstawionych uwag stwierdzić należało, że powołane przez stronę okoliczności nie uprawdopodobniały braku winy w niedochowaniu terminu do złożenia skargi. Na obecnym etapie postępowania strona nie kwestionowała utrwalonego w orzecznictwie stanowiska Sądu pierwszej instancji co do obowiązku poniesienia przez skarżącego konsekwencji działań pełnomocnika (zob. w tym względzie np. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OZ 1198/13 – treść orzeczenia dostępna w CBOSA). Autor zażalenia zmierzał bowiem do obalenia domniemania związanego z doręczeniem przesyłki zawierającej decyzję podatkową i w ten sposób wykazania braku winy w spóźnionym wniesieniu skargi. Wskazane przez skarżącego okoliczności w żaden jednak sposób nie mogły świadczyć o nieprawidłowości doręczenia. Sam fakt odbioru korespondencji (czy to bezpośrednio przez adresata, czy przez osobę upoważnioną w spółce B.) w innych dniach niż daty pozostawienia zawiadomień o awizowaniu spornej przesyłki, nie przesądzały o uchybieniach w procesie doręczenia. Z dołączonych do zażalenia kserokopii z ksiąg korespondencyjnych nie wynikało by w dniach 4 i 12 lutego 2014 r. miał miejsce odbiór jakiejkolwiek korespondencji, co mogłoby uwiarygodnić argumentację skarżącego. Oceny prawidłowości doręczenia nie podważały również ani fakt odbioru innej korespondencji w placówce pocztowej w okresie awizowania, ani braki w wypełnieniu druku zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki. Dostrzeżone przez stronę uchybienia (brak oznaczenia daty i przyczyn zwrotu przesyłki) zostały zauważone również przez organ podatkowy, który wystąpił do operatora pocztowego o wyjaśnienie tych kwestii (zob. wniosek reklamacyjny z dnia 25 lutego 2014 r. – k. 432 akt administracyjnych). W odpowiedzi Poczta Polska S.A. jednoznacznie wskazała zarówno daty awizowania korespondencji (4 i 12 lutego 2014 r.), datę zwrotu przesyłki adresatowi (20 lutego 2014 r.), jak i przyczynę zwrotu tejże przesyłki (nie podjęto w terminie) (zob. pismo z dnia 5 marca 2014 r. – k. 434 akt administracyjnych). Wszelkie zatem wątpliwości, jakie mogły nasuwać się w związku z niedokładnym wypełnieniem zwrotnego potwierdzenia odbioru zostały wyjaśnione. Strona tymczasem nie zdołała podważyć zarówno prawidłowości tych ustaleń, jak i przebiegu zdarzeń związanych doręczeniem korespondencji poprzestając na gołosłownych w istocie stwierdzeniach, że pełnomocnik nie zauważyła żadnego awiza w drzwiach biura, czy też, że awizo powtórne nie zostało pozostawione w drzwiach biura ani w skrzynce korespondencyjnej. Nie sposób przy tym podzielić poglądu skarżącego co do braku mocy dowodowej pisma Poczty Polskiej S.A. stanowiącego odpowiedź na reklamację, skoro strona nie przedstawiła argumentów, okoliczności czy dowodów mogących przeczyć zawartym w tym piśmie informacjom. Samo niezamieszczenie określonych danych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki nie przesądza automatycznie – jak zdaje się sugerować strona – o konieczności przywrócenia terminu z uwagi na niezawiniony brak odbioru korespondencji i w konsekwencji niezawinione opóźnienie w złożeniu środka zaskarżenia. Stanowisko takie należy uznać za zbyt daleko idące w szczególności w przypadku, gdy brakujące informacje (dane) dotyczące doręczenia wynikają z pisma operatora pocztowego i potwierdzają prawidłowość dokonanych czynności, a strona nie przedstawia wiarygodnych twierdzeń co do uchybień doręczyciela. W świetle powołanych okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że nie było podstaw do stwierdzenia jakoby przesyłka zawierająca decyzję podatkową nie została doręczona w sposób przewidziany w art. 150 Ordynacji podatkowej, a tym samym, że pełnomocnik A. J. ze względu na nieprawidłowości po stronie operatora pocztowego nie ponosiła winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi od decyzji określającej podatek dochodowy za 2009 r. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Odnosząc się do wniosków stron o zasądzenie kosztów postępowania, należało wskazać, że brak jest podstawy prawnej do ich przyznania w postępowaniu zażaleniowym.