II FSK 40/15

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-02-17

Skład orzekający: Bogdan Lubiński, Beata Cieloch, Jan Grzęda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy doszło do skutecznego doręczenia zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, a w konsekwencji, czy zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzję organu odwoławczego. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że doręczenie zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia nie było skuteczne z powodu naruszenia procedury doręczenia zastępczego (art. 150 Ordynacji podatkowej). W związku z tym, bieg terminu przedawnienia nie został zawieszony, a zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 rok. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, powołując się na zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, uznając, że doręczenie zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia było nieskuteczne, co skutkowało przedawnieniem zobowiązania. Zarówno Dyrektor Izby Skarbowej, jak i podatnik wnieśli skargi kasacyjne od wyroku WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi kasacyjne Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi oraz A. K.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Bogdan Lubiński (sprawozdawca), Sędzia NSA Beata Cieloch, Sędzia NSA del. Jan Grzęda, Protokolant Anna Dziewiż-Przychodzeń, po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skarg kasacyjnych Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi oraz A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 600/14 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 5 marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. oddala skargi kasacyjne. Wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Łd 600/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uwzględnił skargę A. K. (zwanego dalej "Skarżącym") i uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 5 marca 2014 r. w przedmiocie uchylenia w całości zaskarżonej decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 rok z działalności gospodarczej zgodnie z art. 30c i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżoną decyzją uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia 21 listopada 2013 r. określająca Skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. na kwotę 150.729 zł i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Decyzja Dyrektora Izby Skarbowej została zaskarżona przez Skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wnosząc o jej uchylenie, zasądzenie kosztów postępowania oraz przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z załączonych dokumentów, zarzucił naruszenie: 1) art. 122, art. 123 § 1, art. 200 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. – zwanej dalej "ord. pod."), poprzez umożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu wskutek niewyznaczenia siedmiodniowego terminu na wypowiedzenie się w sprawie, a także poprzez nieprzeprowadzenie postępowania na okoliczność wszczęcia postępowania karnoskarbowego i skuteczności doręczenia stronie zawiadomienia o wszczęciu postępowania karnoskarbowego oraz nieuwzględnienie upływu przedawnienia zobowiązania podatkowego, 2) art. 150 w zw. z art. 148 § 1 i art. 149 ord. pod., poprzez uznanie za doręczone w trybie zastępczym zawiadomienia z dnia 5 grudnia 2013 r., mimo że zobowiązanemu nie została doręczona wskazana korespondencja, pod adresem jego zamieszkania w L. przy ul. T., nie zostało złożone w okresie wskazywanym przez organ żadne awizo, podatnik w terminach wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie zamieszkiwał pod adresem ul. Z. [...] w A., o czym został powiadomiony Urząd Pocztowy, a wobec tego nie miało miejsca skuteczne doręczenie w trybie zastępczym powołanego pisma, 3) art. 70 § 1, art. 70 § 6 pkt 1 i art. 70c ord. pod., poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego, co stanowiło konsekwencję błędnego przyjęcia przez organ, że w sprawie miało miejsce zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, mimo że do 31 grudnia 2013 r. nie zostało wszczęte in personam postępowanie karnoskarbowe o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, którego podejrzenie popełnienia wiązałoby się z niewykonaniem zobowiązania, a nadto o wszczęciu postępowania karnoskarbowego o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, którego podejrzenie popełnienia wiązałoby się z niewykonaniem zobowiązania, Skarżący nie został powiadomiony przed upływem terminu przedawnienia, a zatem zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Sąd pierwszej instancji – uzasadniając rozstrzygnięcie – wskazał, że na art. 70 § 1 i § 6 pkt 1 oraz art. 70c ord. pod. Stwierdził, że do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1 pkt 6 ord. pod. konieczne jest skuteczne doręczenie przynajmniej zawiadomienia, o którym mowa w art. 70c ord. pod. W niniejszej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej powołuje się na pismo z dnia 5 grudnia 2013 r., którym Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z., powołując się na art. 70c ord. pod., miał zawiadomić podatnika o tym, że bieg terminu przedawnienia jego zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. został zawieszony z dniem 2 grudnia 2013 r. na skutek wystąpienia przesłanki, o której mowa w art. 70 § 6 pkt 1 ord. pod., to jest wszczęcia dochodzenia w sprawie o przestępstwo skarbowe z art. 56 § 2 K.k.s., polegające na podaniu nieprawdy Naczelnikowi w zeznaniu podatkowym PIT 36L za 2007 r. Pismo zawierające wskazane zawiadomienie miało być doręczone na adres: R., ul. Z. [...], poczta A. Doręczenie – jak podnosi organ odwoławczy – zostało dokonane w trybie przewidzianym w art. 150 ord. pod. z upływem czternastodniowego terminu liczonego od daty awizowania przesyłki. Powołując się na art. 150 § 1 pkt 1, art. 150 § 1a i art. 150 § 2 ord. pod. WSA podkreślił, że jedynie doręczenie zgodne z powołanymi przepisami wywołuje skutki prawne przewidziane w Ordynacji podatkowej. Sam fakt przechowywania pisma w placówce pocztowej przez okres 14 dni, o którym mowa w art. 150 § 1 ord. pod. bez względu na zachowanie terminów 7-dniowych z art. 150 § 1a tej ustawy, przy awizowaniu nie jest wystarczającą przesłanką do uznania, że doszło do skutecznego doręczenia pisma w drodze doręczenia zastępczego. Niedopuszczalna jest rozszerzająca wykładnia art. 150 § 1 pkt 1 i art. 150 § 1a ord. pod., a w szczególności takiej, która prowadziłaby do faktycznego skrócenia obu 7 dniowych terminów awizowania przesyłki. Terminy te gwarantują adresatowi określony minimalny poziom i odstęp czasowy w otrzymaniu informacji o nadejściu przesyłki. Są to terminy ustawowe nie zaś instrukcyjne. Sąd podał, że z treści zwrotnego potwierdzenia doręczenia przesyłki zawierającej zawiadomienie z dnia 5 grudnia 2013 r. wynika, że przesyłka była awizowana dnia 9 grudnia 2013 r. Oznaczona jest również data zwrotu korespondencji nadawcy (24 grudnia 2013 r.). Nie ma natomiast żadnej informacji o powtórnym zawiadomieniu adresata o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej. W tej sytuacji, pismo zawierające powyższe zawiadomienie nie zostało prawidłowo doręczone adresatowi. W konsekwencji Sąd przyjął, że organy podatkowe nie wypełniły w sposób należyty, wynikającego z art. 70c ord. pod., obowiązku zawiadomienia podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia. W tej sytuacji nie doszło również do zawieszenia biegu tego terminu, a w konsekwencji – zobowiązanie Skarżącego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. uległo przedawnieniu. Organy podatkowe utraciły tym samym prawo do samodzielnego określenia tego zobowiązania w formie decyzji podatkowej. Uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego, merytorycznego rozpoznania temu organowi, Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi dopuścił się zatem naruszenia art. 70 § 1, art. 70 § 6 pkt 1 i art. 70c ord. pod. Powyższy wyrok został zaskarżony w całości skargą kasacyjną Skarżącego, który wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz o zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie: 1) przepisów postępowania, a mianowicie art. 133 § 1, art. 135, art. 106 § 3 i § 5, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej "p.p.s.a.") w zw. z art. 150 § 1 pkt 1, § 1a, § 2 oraz w zw. z art. 148 § 1 i art. 149 ord. pod., oraz w zw. z art. 233, art. 235, art. 244 i art. 245 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101) w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez pominięcie istotnej okoliczności w sprawie wynikającej z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym przede wszystkim z dokumentów złożonych w toku postępowania przed sądem administracyjnym, że Skarżący nie zamieszkiwał pod adresem wskazanym przez organ podatkowy w korespondencji zawierającej pismo z dnia 5 grudnia 2013 r., a wobec tego nie mogło nastąpić również skuteczne awizowanie przez doręczyciela przesyłki dnia 9 grudnia 2013 r. ani skuteczne zawiadomienie w tym dniu Skarżącego o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej i wobec tego brak było podstaw do zastosowania trybu z art. 150 ord. pod., 2) przepisów postępowania, a mianowicie art. 141 § 4 p.p.s.a w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku z naruszeniem dyrektyw sporządzenia uzasadnienia wyroku wskazanych w tym przepisie, poprzez pominięcie istotnej okoliczności w sprawie wynikającej z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym przede wszystkim z dokumentów złożonych w toku postępowania przed sądem administracyjnym, iż skarżący nie zamieszkiwał pod adresem wskazanym przez organ podatkowy w korespondencji zawierającej pismo z dnia 5 grudnia 2013 r., brak rozważań Sądu co do złożonych dokumentów, oraz nie wyjaśnienie przez Sąd, jakie znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma okoliczność, że Skarżący nie zamieszkiwał pod adresem, na który wysłano korespondencję, 3) prawa materialnego, a mianowicie art. 70 § 1, art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c ord. pod., poprzez jego błędną wykładnię i w rezultacie poprzez błędne przyjęcie, że może nastąpić skuteczne zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, mimo iż do dnia upływu terminu przedawnienia tj. w niniejszej sprawie do dnia 31 grudnia 2013 r., nie zostało wszczęte in personam postępowanie karnoskarbowe o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, którego podejrzenie popełnienia wiązałoby się z niewykonaniem zobowiązania, jeśli do tego dnia podatnik został skutecznie powiadomiony w trybie art. 70c ord. pod. o wszczęciu postępowania karnoskarbowego o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, którego podejrzenie popełnienia wiązałoby się z niewykonaniem zobowiązania, mimo iż jest ono w fazie in rem. Powyższy wyrok został również zaskarżony w całości skargą kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej, który na podstawie art. 106 § 3 i § 5 i art. 193 p.p.s.a w związku z art. 244 K.p.c. wniósł o dopuszczenie dowodów z decyzji Poczty Polskiej z dnia 29.10.2014 r. Sekcja Reklamacji Przesyłek Indywidualnych dot. sprawy nr [...] oraz jej uzupełnienia z dnia 10.11.2014 r. wraz z wydrukiem z systemu śledzenia przesyłek oraz duplikatem potwierdzeń odbioru oraz o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi celem ponownego jej rozpoznania, a także o zasądzenie na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego według norm przepisanych. Autor skargi kasacyjnej, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzucił naruszenie: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 150 § 1 pkt 1 i § 1a ord. pod., poprzez uwzględnienie skargi i uznanie, że brak informacji o powtórnym zawiadomieniu adresata o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej, powoduje, że zawiadomienie nie zostało prawidłowo doręczone adresatowi, chociaż powtórna awizacja została dokonana, a doręczenie podatnikowi zawiadomienia skutkujące zawieszeniem biegu terminu przedawnienia było skuteczne, zatem uchylenie decyzji przez WSA w Łodzi było przedwczesne, 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 113 § 1 oraz art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 150 § 1 pkt 1 i § 1a oraz art. 187 § 1 i art. 70c ord. pod., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Sąd nie skorzystał z możliwości odroczenia rozprawy i przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z dokumentu w postaci informacji z Poczty Polskiej., czy dokonano powtórnej awizacji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w rezultacie Sąd uchylił zaskarżaną decyzję uznając, że zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu z powodu niewypełnienia obowiązku zawiadomienie podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia, chociaż w dniu 17 grudnia 2013 r. dokonano powtórnej awizacji i zawiadomienie o pozostawieniu pisma umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata, co wynika z pisma Poczty Polskiej z dnia 29.10.2014 r., 3) art. 141 § 4 p.p.s.a w zw. z art. 150 § 1 pkt 1 i § 1a oraz art. 70c ord. pod., poprzez przesądzenie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że organy podatkowe w przedmiotowej sprawie utraciły prawo do określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. w formie decyzji podatkowej oraz poprzez brak wskazań co do dalszego postępowania, w sytuacji kiedy nie zostało wyjaśnione w sposób bezsporny, czy pismo zawierające zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zostało powtórnie awizowane, 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a w zw. z art. 70 § 1, art. 70 § 1 pkt 6 i art. 70c, i art. 150 § 1 pkt 1 i § 1a ord. pod., poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. uległo przedawnieniu na skutek tego, że pismo zawierające zawiadomienie podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia nie zostało prawidłowo doręczone adresatowi, chociaż bieg terminu przedawnienia został skutecznie zawieszony wobec prawidłowego doręczenia pisma zawiadamiającego o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia. W ocenie organu, powyższe uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej Skarżący wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej organu oraz o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania ze skargi kasacyjnej, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skargi kasacyjne nie zasługują na uwzględnienie. Odnosząc się do skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej, w związku z zawartym w skardze kasacyjnej wnioskiem o przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 i § 5 i art. 193 p.p.s.a. w zw. z art. 244 K.p.c. dowodów z "dokumentów" pozyskanych po wydaniu zaskarżonego orzeczenia i załączonych do skargi kasacyjnej wyjaśnienia wymaga, że w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, co do zasady, wyłączone jest stosowanie art. 106 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem, sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Wprawdzie w postępowaniu kasacyjnym, jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, na podstawie art. 193 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jednak nie znaczy to, że do tego postępowania stosuje się art. 106 § 3 p.p.s.a. Należy mieć na względzie, że "odpowiednie" stosowanie przepisów może polegać na zastosowaniu przepisu (lub jego części) wprost, z modyfikacją lub nawet na odmowie zastosowania (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2001 r. o sygn. akt III ZP 25/01, LEX nr 49689). W postępowaniu sądowoadministracyjnym normodawca dopuszcza możliwość przeprowadzenia przez sąd administracyjny dowodu z dokumentu, pod warunkiem, że dowód ten jest niezbędny do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Zatem możliwość przeprowadzenia uzupełniających dowodów należy odnosić do sytuacji wystąpienia istotnych wątpliwości związanych z oceną, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem, nie zaś do sytuacji wystąpienia istotnych wątpliwości związanych z ustaleniem zaistniałego w sprawie stanu faktycznego, które zgodnie z treścią art. 187 § 1 ord. pod. obowiązany jest wyjaśnić organ podatkowy. Inna wykładnia art. 106 § 3 p.p.s.a. mogłaby stanowić próbę przerzucenia odpowiedzialności za wnikliwe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego z organów podatkowych na sądy administracyjne, które zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 – zwanej dalej "p.u.s.a.") mają sprawować kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej (por wyrok NSA z dnia 27 września 2006 r., sygn. akt I FSK 1185/05 niepubl.). Odnosząc się z kolei do zarzutów skargi kasacyjnej, mając na uwadze przyczyny stanowiące podstawę uchylenia przez WSA zaskarżonej decyzji oraz argumentację skargi kasacyjnej przede wszystkim należało zwrócić uwagę, że przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. może zostać naruszony tylko wówczas, gdy Sąd przeprowadza uzupełniające postępowanie dowodowe, o jakim mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2006 r., II CK 372/05, LEX nr 172186). Pamiętać bowiem należy, że przepis art. 106 § 5 p.p.s.a. zawiera odesłanie nie tylko do przepisów K.p.c., ale i do art. 106 § 3 p.p.s.a. ustanawiającego kompetencję do przeprowadzenia ograniczonego postępowania dowodowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym. To zaś oznacza, że odpowiednie przepisy K.p.c. są wtórne w stosunku do regulacji zawartej w art. 106 § 5 i art. 106 § 3 p.p.s.a. Za nietrafny uznać należy zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 113 § 1 p.p.s.a. Naruszenie tego przepisu miało nastąpić poprzez "nie skorzystanie z możliwości odroczenia rozprawy i przeprowadzenia dowodu uzupełniającego w postaci informacji z Poczty Polskiej, czy dokonano powtórnej awizacji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy". Zgodnie z art. 113 § 1 p.p.s.a., przewodniczący zamyka rozprawę, gdy sąd uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną. Przepis ten ma charakter porządkowy, określa jedynie moment zakończenia fazy rozpoznawczej przed sądem administracyjnym. Postępowanie przed sądem administracyjnym nie wiąże się z czynieniem ustaleń faktycznych. Wobec tego sprawę za dostatecznie wyjaśnioną uznać można, jeżeli strony wyczerpały możliwość korzystania z przysługujących im uprawnień procesowych, a sąd nie znalazł podstaw do działania z urzędu (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wydanie 4, Wydawnictwo LEX). Mając na uwadze kompetencje sądów administracyjnych, które to sądy, jak wynika z art. 1 p.u.s.a. i art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a., sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez badanie przede wszystkim legalności zaskarżonych aktów, uznać należy, że do naruszenia art. 113 § 1 p.p.s.a. mogłoby dojść, gdyby np. sąd zamknął rozprawę nie udzielając głosu stronom. To, że zdaniem autora skargi kasacyjnej, Sąd I instancji nie odroczył rozprawy i z "własnej inicjatywy" nie przeprowadził uzupełniającego postępowania dowodowego – bowiem tak należy interpretować jej stanowisko - nie oznacza, że doszło do naruszenia art. 113 § 1 p.p.s.a. Przez "dostateczne wyjaśnienie sprawy", o którym mowa w tym przepisie, rozumie się nie konieczność wyjaśnienia przez sąd stanu faktycznego sprawy istniejącego w rozpatrywanej sprawie, lecz stan zdolności sprawy do wydania wyroku, a zatem dokonania przez sąd oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu czy też nie. Przepis ten ma charakter techniczny, a więc może zostać naruszony tylko wtedy, gdyby przewodniczący nie wydał zarządzenia o zamknięciu rozprawy w ogóle, bądź wtedy, gdyby podjął taką czynność procesową w sytuacji, gdy sąd nie uznał jeszcze sprawy za dostatecznie wyjaśnioną do rozstrzygnięcia. (wyrok NSA z 18 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 1266/12. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). A zatem, w sytuacji, gdy Sąd pierwszej instancji nie przeprowadził żadnego dowodu w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a., wskazywanie na naruszenie przepisów wymienionych w pkt 2 dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 150 § 1 pkt 1 i § 1 a oraz art. 187 § 1 i art. 70 c ord. pod. jest bezprzedmiotowe. Reasumując, skoro w niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie przeprowadzał uzupełniającego postępowania dowodowego Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi nie można zatem skutecznie zarzucić naruszenia pozostałych przepisów postępowania wymienionych w pkt 1- 3 skargi kasacyjnej, tj. art. 141 § 4 w zw. z art. 150 § 1 pkt 1 i § 1a ord. pod. Skoro w realiach rozpatrywanej sprawy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisów postępowania okazały się nieusprawiedliwione, należy stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia wskazanych w niej przepisów prawa materialnego, również są bezzasadne. W ustosunkowaniu się do zarzutów skargi kasacyjnej strony skarżącej, mając na uwadze także wcześniejsze wywody należało dodać, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., "Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi". Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania. Skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność zaskarżonego aktu sąd ocenia jego zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu przed organem administracyjnym materiału dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 9 lipca 2008 r., II OSK 795/07, LEX nr 483232). Podstawą orzekania sądu jest zatem materiał zgromadzony przez organy w toku całego postępowania przed tymi organami oraz przed sądem (uwzględniając treść art. 106 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy oznacza bowiem jedynie zakaz wyjścia poza materiał znajdujący się w aktach sprawy (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2013 r., II GSK 2374/11, LEX nr 1296049). Do naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. dochodzi zatem wówczas, gdy sąd oddali skargę, mimo niekompletnych akt sprawy, gdy pominie istotną część tych akt, gdy przeprowadzi postępowanie dowodowe z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 tej ustawy, a co w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca. Z kolei przepis art. 135 p.p.s.a. zawiera uprawnienie sądu administracyjnego do orzekania w głąb sprawy, pozwalające na usunięcie z obrotu prawnego wszystkich rozstrzygnięć wydanych w sprawie niezgodnie z prawem. Nieskorzystanie przez sąd z przewidzianych w tym przepisie uprawnień nie może stanowić podstawy do zarzutu naruszenia prawa przez sąd. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 oraz art. 207 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.[pic]

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło