I SA/Wa 1808/14
WyrokWSA w Warszawie2014-09-03
Skład orzekający: Iwona Owsińska-Gwiazda, Marek Wroczyński, Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo oceniły dowody w postępowaniu wznowieniowym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego na rzecz Skarbu Państwa, w szczególności oświadczenia świadków dotyczące dzierżawy gruntów?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej dokonały dowolnej oceny materiału dowodowego w postępowaniu wznowieniowym, błędnie uznając oświadczenia świadków za niewiarygodne z uwagi na ich wiek i sprzeczność z protokołem oględzin. W rzeczywistości, dowody te były spójne i logiczne, a protokół oględzin był lakoniczny i tendencyjny, co prowadziło do błędnego uznania gospodarstwa za opuszczone. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku L. S. o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją o przejęciu gospodarstwa rolnego jego babki, M. K., na rzecz Skarbu Państwa w 1965 roku. Skarżący podnosił, że gospodarstwo nie było opuszczone, lecz dzierżawione przez miejscowych rolników. Organy administracji dwukrotnie odmawiały stwierdzenia nieważności decyzji, uznając oświadczenia świadków za niewiarygodne i sprzeczne z dokumentacją przejęcia. Skarżący kwestionował te oceny, wskazując na naruszenie art. 153 p.p.s.a. i brak wszechstronnej analizy dowodów.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...]; stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego L. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda Sędziowie: WSA Marek Wroczyński (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2014 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego L. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Syg. akt I SA/Wa 1808/14
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2012 roku, nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi biorąc za podstawę art. 138 § 1pkt 1 i art. 127 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( DZ.U z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej jako k.p.a.) po rozpatrzeniu wniosku L. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca, nr [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Podstawą wydania decyzji były następujące ustalenia faktyczne i dokonana ocena prawna.
Wojewoda [...] po rozpatrzeniu wniosku L. S. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia [...] stycznia 1965 roku, znak: [...] orzekającej o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha, położonego we wsi K. i stanowiącego własność M. K., decyzją z dnia [...] maja 1999 roku, znak: [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu.
Wskazał, że podstawę prawną przejęcia gospodarstwa rolnego stanowiły przepisy art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 roku o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 roku o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną
i osadnictwem rolnym( DZ.U z 1957 roku, nr 39, poz. 174 dalej ustawa o zmianie dekretu) oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 roku w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych( DZ.U z 1961 roku, nr 39, poz. 198 dalej jako rozporządzenie).
Po rozpatrzeniu odwołania L. S. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej decyzją z dnia [...] września 1999 roku, znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję .
Wnioskiem z dnia 3 lipca 2000 roku L. S. wniósł na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] września 1999 roku.
Wnioskodawca podnosił, że wyszły na jaw nowe okoliczności istniejące w dniu wydania decyzji , a nie znane organowi, który wydawał decyzję.
Argumentował, że gospodarstwo nie było opuszczone ponieważ było dzierżawione przez miejscowych rolników od jego babki. Na poparcie swojego stanowiska załączył oświadczenia złożone przez trzech rolników wsi K.
Wydane w wyniku wznowienia postępowania decyzje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2008 roku i [...] listopada 2007 roku zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2008 roku, syg. akt IV SA/Wa 284/08.
Sąd uchylając decyzje wskazał, że organ nie dokonał wszechstronnej oceny dowodów przedstawionych przez skarżącego w postaci załączonych oświadczeń, nie przeanalizował treści protokołu stanowiącego podstawę przejęcia gospodarstwa w kontekście jego struktury, okresu kiedy został sporządzony.
Organ mając na uwadze wytyczne Sądu przy ponownym rozpoznaniu sprawy wskazał, że zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydawania decyzji, nieznane organowi, który wydawał decyzję.
W przedmiotowej sprawie skarżący składając wniosek z dnia 3 lipca 2000 roku
o wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. jako nowy dowód w sprawie przedłożył oświadczenia trzech rolników, mieszkańców wsi K. H. K., J. Z. i W. P.
Organ oceniając te oświadczenia uznał je za niewiarygodne z uwagi na fakt, iż w dacie opuszczenia gospodarstwa przez właścicielkę M. K. świadkowie ci byli dziećmi – mieli 3 i 6 lat, a wszystkie oświadczenia są identycznej treści.
Zdaniem organu trudno dać wiarę zeznaniom świadków odnośnie zdarzeń, które miały miejsce w ich dzieciństwie oraz nie mogli posiadać świadomości o tym, że gospodarstwo M. K. było uprawiane przez miejscowych rolników na podstawie ustnych umów dzierżawy.
Nadto organ zauważył, że dowody przedstawione przez L. S. pozostają w sprzeczności z treścią dokumentów dotyczących przejęcia gospodarstwa. Wskazywał, że ogólnikowe oświadczenia złożone ponad czterdzieści lat po przejęciu nieruchomości nie mogą służyć za wiarygodne źródło dla podważenia sporządzonej ówcześnie dokumentacji sprawy.
W ocenie organu gdy inne dokumenty wskazywały na coś odmiennego, danie wiary tym oświadczeniom byłoby naruszeniem art. 80 k.p.a. nakazującemu organowi podejmowanie oceny, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego.
Organ nie widział potrzeby uwzględnienia wniosku o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej ponieważ winien ją przeprowadzić wtedy gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków, biegłych albo stron w drodze oględzin.
Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2012 roku oraz utrzymującą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2011 roku odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji Ministra Rolnictwa
i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] września 1999 roku wniósł L. S.
Zaskarżonej decyzji zarzucał naruszenie zarówno przepisów postępowania, jak
i przepisów prawa materialnego.
1) naruszenie § 1 ust.1 Rozporządzenia RM z 5 sierpnia 1961 roku przyjęcie, że gospodarstwo rolne należące do M. K. było gospodarstwem opuszczonym;
2) naruszenie art. 153 p.p.s.a poprzez niezastosowanie się do wskazań co dalszego postępowania wyrażonych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2008 roku, syg. akt IV SA/Wa 284/08;
3) naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;
4) naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego i samodzielnego ustalenia i zbadania całego stanu faktycznego.
Skarżący wskazywał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem
z dnia 16 kwietnia 2008 roku uchylając wydane rozstrzygnięcia organów administracji publicznej zarzucił brak wszechstronnej oceny przedstawionych przez skarżącego dowodów, między innymi brak wszechstronnej analizy dowodów w postaci zeznań świadków.
Organ ponownie rozpoznając sprawę co prawda oceniał te zeznania, ale błędnie pominął fakt, iż ci świadkowie w dacie wydawania decyzji o przejęciu gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa byli już dorosłymi ludźmi i mogli mieć wiedzę na temat dzierżawienia gruntów należących do jego babki M. K. Podnosił, że w tej wsi mieszkało tylko około 20 rodzin, co powodowało, że wszyscy się dobrze znali i wiedzieli o zdarzeniach tam się dokonujących.
Skarżący wskazywał, że skoro organ zarzucał ogólnikowość zeznań świadków, to powinien przeprowadzić wnioskowaną rozprawę administracyjną, celem wyjaśnienia wątpliwości.
Zarzucał, że organ stwierdzając, iż zeznania świadków pozostają w sprzeczności
z treścią dokumentów dotyczących przejęcia gospodarstwa winien wskazać z jakimi konkretnie dokumentami są sprzeczne i na czym ta sprzeczność polega, a tego w zaskarżonej decyzji organ nie uczynił. Na tę wadliwość rozstrzygnięcia wskazywał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 16 kwietnia 2008 roku.
Poza oceną organu pozostał protokół stanowiący podstawę przejęcia gospodarstwa rolnego w kontekście jego struktury oraz pory roku jego sporządzania([...] grudzień 1964).
Po rozpoznaniu skargi L. S. na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 czerwca 2012 roku, syg. akt IV SA/Wa 539/12 oddalił skargę.
Sąd administracyjny rozpoznając skargę wskazał, że należy zauważyć, iż kontrolowana decyzja wydana została w postępowaniu wznowieniowym dotyczącym z kolei innego postępowania nadzwyczajnego tj. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.
Z kolei w postępowaniu nieważnościowym prowadzonym w oparciu o przesłankę rażącego naruszenia prawa organ nadzoru ogranicza się do weryfikacji samej decyzji z wyłączeniem możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, której dotyczy weryfikowana decyzja.
Na tym etapie postępowania kolejną istotną kwestią przy rozstrzyganiu sprawy była ocena zastosowania się do przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 dalej jako p.p.s.a.).
Powołany przepis w sposób jednoznaczny wyznacza kierunek postępowania sądu pierwszej instancji, który nie posiada już, na tym etapie postępowania sądowoadmnistracyjnego swobody w zakresie wykładni prawa. Zasada ta obowiązuje także organ orzekający, który będąc związany wykładnią prawa w sprawie nie może odstąpić od oceny prawnej, ani od wskazań co do dalszego postępowania.
Zdaniem Sądu istotne w sprawie były wytyczne z wyroku sądu z 16 kwietnia 2008 roku gdzie sąd administracyjny nakazał dokonanie wszechstronnej oceny przedstawionych przez stronę dowodów tj. oświadczeń trzech świadków będących mieszkańcami wsi K., przeanalizowanie treści protokołu stanowiącego podstawę przejęcia w kontekście oświadczeń oraz pory roku kiedy został sporządzony oraz odniesienia się do wniosku strony o przeprowadzenie rozprawy administracyjnej.
Sąd administracyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2012 roku uznał, że organ zastosował się do oceny prawnej wskazanej w przywoływanym wyroku i wykonał wskazówki tam zawarte co do dalszego postępowania, a przeprowadzony tok rozumowania znalazł odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, choć sąd dostrzegł pewne braki uzasadnienia.
Zdaniem Sądu organ dokonał wszechstronnej oceny zeznań przesłuchanych świadków i doszedł do racjonalnego wniosku, że zeznania te złożone ponad czterdzieści lat po przejęciu gospodarstwa rolnego nie mogą służyć jako wiarygodne źródło dla podważenia dokumentacji sporządzonej w toku sprawy o przejęcie gospodarstwa. Stoją w sprzeczności z treścią dokumentów dotyczących jego przejęcia, są identyczne co poddaje w wątpliwość ich wiarygodność.
W ocenie Sądu stanowisko organu zasługuje na aprobatę bowiem dokumenty źródłowe, które powstały w latach 60, w konfrontacji z dowodami osobowymi, które po tylu latach obarczone są ryzykiem błędów, przeinaczeń i manipulacji, co jest naturalnym procesem związanym z upływem czasu. Trafnie ta kwestia została wyjaśniona przez organ w powołaniu na art. 80 k.p.a.
Organ również wyjaśnił z jakich powodów odstąpił od przeprowadzania rozprawy administracyjnej.
Z tych względów nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut skargi jakoby zaskarżona decyzja naruszała art. 153 p.p.s.a. bowiem organ wykonał zalecenia Sądu, a także dostosował się do oceny prawnej tamże wyrażonej.
W ocenie Sądu nie jest trafny również zarzut naruszenia § 1 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961 roku w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych. Z uzupełnionego materiału dowodowego, a temu służyło wznowienie postępowania i zgodnie z ponownie przeprowadzoną oceną materiału, nie wynika aby Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. bezpodstawnie uznało, że gospodarstwo rolne M. K. było opuszczone.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2008 roku, syg. akt IV SA/Wa 539/12 wniósł L. S.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucał naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 153 p.p.s.a. poprzez uznanie, że organ wykonał zalecenia Sądu, a także dostosował się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku WSA z 16 kwietnia 2008 roku( IV SA/WA 284/08) w sytuacji gdy do wniosku przeciwnego prowadzi analiza uzasadnień zapadłych przed wydaniem wyroku decyzji
2) z dnia [...] listopada 2007 roku i decyzji z [...] stycznia 2008 roku, oraz decyzji zapadłych po wydaniu wyroku tj. decyzji z dnia [...] lipca 2011 roku i decyzji z dnia [...] stycznia 2012 roku;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz przepisu art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji gdy odmienne rozstrzygnięcie polegające na uchyleniu zaskarżonej decyzji było uzasadnione ze względu na naruszenie przez organy przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a w tym:
a) art. 80 k.p.a. polegające na odmówieniu wiarygodności dowodom stanowiącym podstawę wznowienia postępowania w sytuacji gdy i. wbrew wskazaniom organu brak jest istotnych sprzeczności pomiędzy faktami i dowodami stanowiącymi podstawę wznowienia a pozostałym materiałem dowodowym albowiem:
- protokół nr [...] z [...] grudnia 1964 roku nie zawiera szczegółowych danych, które wskazywałyby na rzetelność dokonywanych ustaleń, a ustalenia są wątpliwe tym bardziej, że zostały dokonywane w porze zimowej;
- uwarunkowania przejęcia gospodarstwa wskazują, że podpis sołtysa pod protokołem stwierdzającym, że gospodarstwo było opuszczone był jedynie formalnością, przy czym ocena mocy dowodowej tego podpisu powinna być dokonywana z uwzględnieniem wynikającego z zeznań świadków faktu, że sołtys był zainteresowany nabyciem przejmowanych nieruchomości od Skarbu Państwa;
ii. - pomiędzy twierdzeniami H. K., W. P., J. Z., a podnoszonymi w toku postępowania argumentami L. S. wbrew wskazaniom organu brak jest sprzeczności, które by dyskwalifikowały wiarygodność dowodów albowiem:
- L. S. nie zawierał umów dzierżawy, natomiast wiedzę o tych umowach powziął w 2000 roku od mieszkańców wsi K.; stąd też twierdzenia co do formy umowy dzierżawy stanowiły jego przypuszczenia oparte na uwarunkowaniach istniejących w dacie zawierania umów;
- w rzeczywistości brak jest niezgodności pomiędzy określeniem stopnia pokrewieństwa pomiędzy L. S. a M. K., albowiem jak wyjaśnił skarżący była ona siostrą jego matki, a skarżący zwracał się do niej babciu, nie zaś ciociu jak to było przyjęte w tamtym środowisku.
iii. – brak jest podstaw do kwestionowania możliwości poznawczych świadków H. K., W. P., J. Z., którzy jako źródło wiedzy o faktach mających znaczenie dla sprawy wskazali własne spostrzeżenia oraz opowieści rodziców, co w środowisku małych społeczności wiejskich jest typowym sposobem poznawania losów rodzin, które funkcjonują lub funkcjonowały w tej społeczności:
b) art. 107 § 3 k.p.a. polegające na skonstruowaniu niepełnego i pozornego uzasadnienia decyzji i nieustosunkowaniu się do twierdzeń strony uważanych przez nią za istotne – uszczegółowiając – twierdzeń w zakresie błędów organu popełnionych przy ocenie wiarygodności i mocy dowodowej zebranych w sprawie dowodów.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2014 roku, syg. akt
I OSK 2524/12 uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania.
Sąd administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną zgodził się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym co do tego, że Minister wykonał zalecenia z wyroku z 16 kwietnia 2008 roku. Nie zgodził się zaś z sądem, że wnioski wyciągnięte przez organ z materiału dowodowego ocenianego we wznowionym postępowaniu można uznać za nadające się do zaakceptowania.
Zdaniem Sądu nie ma racji ani Sąd Wojewódzki, ani Minister, że przedstawione przez L. S. dowody wykazują, że gospodarstwo M. K. prawidłowo zostało uznane przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. za opuszczone.
Sąd wskazał, że dokumentem stwierdzającym, iż gospodarstwo było opuszczone był protokół z oględzin, sporządzony w dniu [...] grudnia 1964 roku. Wynika z niego, iż M. K. opuściła gospodarstwo w 1944 roku i zamieszkała w G. Gospodarstwo ma pow. [...] ha i w jego skład wchodzą grunty kl.VI, z których część jest obsiewana przez miejscowych rolników, pastwisko leży ugorem, a część z nich porasta brzozowy las.
Następnie Sąd wskazał, że z oświadczeń świadków J. Z., W. P. oraz H. K. – przedłożonych przez L. S. wynika, że znają oni gospodarstwo M. K. co do jego powierzchni i struktury gruntów, że od rodziców wiedzą o losach M. K. – o przyczynie jej wyjazdu do G., że przekazała ona ziemię do uprawy rolnikom, ich rodzicom, a każdy z nich wskazał powierzchnię i rodzaj gruntów dzierżawionych – na podstawie umowy dzierżawy pisemnej, z którą się nie ujawniali z uwagi na obowiązki podatkowe. Wskazywali, że grunty dzierżawione od M. K. uprawiali z rodzicami, a potem robili to sami do połowy lat 70 –tych, gdyż uprawa stała się nieopłacalna. Czynsz dzierżawny płacili częściowo gotówką, a częściowo płodami rolnymi.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z konfrontacji z wcześniej powołanych dokumentów należy wyprowadzić wniosek, że nie są one ze sobą sprzeczne. Dowody zgromadzone w sprawie pozwalają na stwierdzenie, że wyjaśnienia rolników są obszerne, obejmujące stan rzeczy i jego przyczyny, zaś protokół jest lakoniczny i wydaje się raczej dość tendencyjny, tak samo jak wniosek
z niego wyciągnięty.
Nie można zatem kwestionować oświadczeń i zeznań rolników i twierdzeń skarżącego, bowiem nie są one sprzeczne, układają się one w logiczną całość, rozwiewają one wątpliwości co do stanu sprawy, nadto są zgodne z ustaleniami
z protokołu z [...] grudnia 1964 roku, co do powierzchni, struktury i zagospodarowania gospodarstwa. Nie podważa ich wiarygodności także wiek rolników, bowiem o ile rację może mieć organ, iż nie mogli mieć wiedzy bezpośredniej co do przyczyn opuszczenia gospodarstwa przez M. K., gdyż byli dziećmi, to już co do stanu gospodarstwa w 1964 roku wiedzę mieli bowiem byli ludźmi dorosłymi.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego całokształt materiału dowodowego
w sprawie wznowieniowej pozwala na stwierdzenie, że w 1964 roku błędnie uznano gospodarstwo rolne M. K. za opuszczone, jeśli idzie o jego zagospodarowanie, bowiem było ono uprawiane przez dzierżawców, co z protokołu z [...] grudnia 1964 roku wynika, a co potwierdziły wyjaśnienia rolników – dzierżawców i następcy prawnego M. K.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Katalog rozstrzygnięć, możliwych do podjęcia przez sąd administracyjny w stosunku do zaskarżonej decyzji, precyzuje przepis art. 145 § 1 p.p.s.a.).
Uwzględniając skargę, sąd może, w zależności od rodzaju stwierdzonego naruszenia, uchylić, stwierdzić nieważność lub wydanie decyzji z naruszeniem prawa.
Rozważania Sądu należy zacząć od uwagi, iż zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawną dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia prawa w rozumieniu przepisu art. 190 p.p.s.a. obejmuje zarówno prawo materialne, jak i prawo procesowe (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2009 roku, sygn. akt II FSK 827/08).
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 kwietnia 2014 roku uznał, że wadliwa była ocena zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie dokonana przez organy administracji publicznej, a następnie zaakceptowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 czerwca 2012 roku, syg. akt IV SA/Wa 539/12.
Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż zasadne są zarzuty skargi L. S. z dnia 1 marca 2012 roku i wnioski o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.
Faktycznie organy wykonały zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2008 roku, syg. akt IV SA/Wa 284/08 i dokonały wszechstronnej oceny dowodów przedstawionych przez skarżącego w postępowaniu wznowieniowym.
Podstawą wydania decyzji z dnia [...] stycznia 1965 roku, znak: [...] przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. orzekającej o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, położonego we wsi K., a stanowiącego własność M. K. były przepisy art. 2 ustawy o zmianie dekretu oraz § 1 rozporządzenia.
Organ przed wydaniem decyzji sporządził w dniu [...] grudnia 1964 roku protokół
z oględzin. z którego wynikało, iż M. K. gospodarstwo położone we wsi K., o pow. [...] ha opuściła w 1944 roku i zamieszkała w G.
W skład gospodarstwa weszły grunty przeważnie kl.VI, z których część była obsiewana przez miejscowych rolników, pastwisko leży ugorem, część z nich porasta brzozowy gaj.
Skarżący L. S. przedstawił oświadczenia świadków J. Z., W. P. oraz H. K.
Organ administracji publicznej dokonując oceny zeznań świadków stanął na stanowisku, iż są one niewiarygodne z racji wieku świadków i co za tym idzie braku możliwości i zdolności do wiarygodnej oceny zdarzeń związanych z opuszczeniem gospodarstwa, a następnie dzierżawienia gruntów z gospodarstwa M. K.
Następnie organ wskazał, że dowody te pozostają w sprzeczności z ustaleniami wynikającymi z protokołu z dnia [...] grudnia 1964 roku.
W ocenie organu w sytuacji gdy inne dokumenty wskazują na coś odmiennego, danie wiary tym oświadczeniem byłoby naruszeniem art. 80 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie rozpoznając sprawę mając na względzie uwarunkowania przepisu art. 190 p.p.s.a. uznaje, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Organ administracji publicznej prowadząc postępowanie wznowieniowe winien ocenić, czy nowe okoliczności w sprawie nieznane organowi mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Okolicznościami tymi są fakty dzierżawienia gruntów należących do M. K. przez miejscowych rolników. Fakty te skarżący udowadniał zeznaniami świadków, którzy wspólnie z rodzicami, bądź samodzielnie dzierżawili te grunty.
Dokonana ocena zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie zdaniem Sądu jest oceną dowolną, a wyciągnięte wnioski nie zasługują na aprobatę.
Nie było podstaw do uznania, że oświadczenia świadków z uwagi na wiek tych osób są niewiarygodne ponieważ, co prawda w dacie opuszczania gospodarstwa przez M. K. świadkowie byli dziećmi, ale w poźniejszych latach wspólnie z rodzicami, bądź samodzielnie uprawiali dzierżawione grunty i tym zakresie już zarzut, że oceny dokonują osoby małoletnie był bezpodstawny.
Nadto przedstawione oświadczenia, wbrew stanowisku organu nie pozostają w sprzeczności z protokołem oględzin z dnia [...] grudnia 1964 roku.
Należy zauważyć, iż zapisy w protokole wskazywały na uprawianie części gruntów przez miejscowych rolników.
Rolnicy w swoich oświadczeniach szczegółowo opisują fakt dzierżawienia gruntów, ich powierzchnię, okoliczności zawarcia umów, okresy kiedy to miało miejsce,
w przeciwieństwie do protokołu oględzin, który w sposób pobieżny i lakoniczny przedstawia stan sprawy, a wniosek o uznaniu gospodarstwa rolnego M. K. za opuszczone był błędny.
W tych okolicznościach sprawy organy administracji publicznej prowadząc sprawę w trybie wznowieniowym dokonały nieprawidłowej oceny zgromadzonego materiału w sprawie, uznając, iż nie ma podstaw do eliminacji z obrotu prawnego decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji.
Z tych też względów Sąd biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt lit. c) p.p.s.a. orzekł jak na wstępie. O kosztach postępowania orzeczono biorąc za podstawę art. 200 p.p.s.a.
Organ ponownie rozpoznając sprawę, biorąc pod uwagę dokonaną przez Sąd administracyjny ocenę prawną przeprowadzi postępowanie, mając na uwadze związanie z art. 153 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło