II SA/Bd 461/14
WyrokWSA w Bydgoszczy2014-09-03
Skład orzekający: Wojciech Jarzembski, Anna Klotz, Jarosław Wichrowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w celu założenia gazociągu, wydana na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, może zostać utrzymana w mocy, jeśli przebieg inwestycji nie jest jednoznacznie określony w planie miejscowym lub decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, a decyzja nie zawiera terminu, na jaki zezwolenie zostało udzielone?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania. Kluczowe uchybienia obejmowały brak jednoznacznego określenia przebiegu gazociągu w planie miejscowym lub decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, a także brak wskazania terminu, na jaki zezwolenie na ograniczenie korzystania z nieruchomości zostało udzielone, co jest istotnym elementem decyzji wydawanej na podstawie art. 124 u.g.n. Ponadto, sąd wskazał na wątpliwości co do prawidłowego oznaczenia działki w planie miejscowym.Stan faktyczny
Właścicielka nieruchomości B.S. wniosła skargę na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty, która ograniczyła sposób korzystania z jej nieruchomości na rzecz P. Oddział w G. w celu założenia gazociągu. Właścicielka nie zgodziła się na propozycję wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu, co doprowadziło do wszczęcia postępowania administracyjnego. Skarżąca zarzuciła organom nierzetelne rozpoznanie sprawy i naruszenie jej prawa własności.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty G.-D. i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Sędziowie Sędzia WSA Anna Klotz Sędzia WSA Jarosław Wichrowski(spr.) Protokolant asystent sędziego Maciej Hoffman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 września 2014 r. sprawy ze skargi B.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia korzystania z nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty G. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Starosta G.-D. decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2 i art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, dalej zwanej u.g.n.), oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej zwanej k.p.a.) po rozpatrzeniu wniosku P.:
1) ograniczył sposób korzystania z nieruchomości gruntowej położonej w jednostce ewidencyjnej G.–D., oznaczonej numerem geod. [...] o pow. [...] ha, stanowiącą własność B. S., poprzez udzielenie zezwolenia P. Oddział w G. na wykonanie prac związanych z założeniem i przeprowadzeniem odcinka sieci gazowej gazociągu średniego ciśnienia [...] relacji K. P. G.–D. o przekroju 315 milimetrów na długość 10,9 metra, przechodzącej na przedmiotowej działce na głębokości co najmniej 1 metra, o strefie kontrolowanej wynoszącej łącznie 1 metr, licząc od osi gazociągu w dwie strony po 0,5 metra, zgodnie z załącznikiem graficznym;
2) zobowiązał P. Oddział w G. do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu i przeprowadzeniu odcinka sieci, a jeżeli byłoby to niemożliwe albo powodowałoby nadmierne trudności lub koszty, wnioskodawca będzie zobowiązany do zapłaty odszkodowania;
3) ostateczna decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej.
W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2013 r., inwestor – P. Oddział w B., powołując się na art. 124 u.g.n., zwróciła się o ograniczenie w drodze decyzji sposobu korzystania z nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka [...] w celu założenia i przeprowadzenie odcinka sieci gazowej gazociągu średniego ciśnienia. Załączona do wniosku notatka z negocjacji została spisana pomiędzy właścicielką ww. działki B. S. a przedstawicielami przedsiębiorstwa gazowniczego. W protokole została przedstawiona propozycja dotycząca ustanowienia służebności przesyłu na kwotę [...] zł. B. S. nie przyjęła propozycji, zażądała wynagrodzenia w wysokości [...] zł. Kolejne próby zawarcia porozumienia z dnia [...] stycznia 2013 r. oraz [...] kwietnia 2013 r. nie przyniosły rezultatów. Strony nie doszły do porozumienia. W związku z powyższym zgodnie z art. 124 ust. 1 u.g.n., starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Zgodnie z przedłożonym przez inwestora wypisem i wyrysem z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego działka nr [...] znajduje się w jednostce strukturalnej planu o symbolu ZN - zieleń nieurządzona. Na podstawie przedłożonego wypisu i wyrysu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego organ stwierdził, że planowane zamierzenie inwestycyjne jest zgodne z planem miejscowym. Przedmiotowa inwestycja stanowi cel publiczny w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt. 2 u.g.n. - "celami publicznymi w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami są budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń". Gazociąg na analizowanym terenie zostanie wykonany metodą przewiertu sterowanego (technologia bezwykopowa). Początek przewiertu oraz jego koniec znajdują się w znacznej odległości od granic działki nr [...], w związku z tym stwierdzić należy, że nie będą wykonywane na niej żadne roboty budowlane naziemne. Przebieg projektowanego gazociągu wskazuje załącznik nr 1 do niniejszej decyzji.
W toku postępowania P. została przejęta przez P. Następnie dnia [...] września 2013 r. doszło do zmiany firmy z P. w W. na P. w W.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się B. S. i składając odwołanie zarzuciła Staroście nierzetelne rozpoznanie sprawy oraz podjęcie niekorzystnej i krzywdzącej dla niej decyzji, która umożliwi spółce położenie gazociągu bez uczciwego odszkodowania. Odwołująca się podnosiła również brak woli porozumienia ze strony spółki.
Wojewoda K.-P. decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ powołując się na treść art. 124 ust. 1 u.g.n. wskazał, że skoro decyzja o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości jest rodzajem decyzji o wywłaszczeniu, to mają do niej odpowiednie zastosowanie pozostałe przepisy rozdziału 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące wywłaszczania nieruchomości, w tym przede wszystkim art. 112 ust. 1 tej ustawy, określający dopuszczalność wydania zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości tylko wówczas, jeżeli nieruchomość lub jej część objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że działka nr [...] jest objęta zapisem obowiązującej uchwały Nr [...] Rady Miasta G.-D. z dnia [...] kwietnia 2006 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Miasta G.-D., która to uchwała w rozdziale 5 wyznacza zasady obsługi w zakresie infrastruktury technicznej. Wynika z nich między innymi, że sieci infrastruktury technicznej powinny być prowadzone przez tereny dróg, placów, ciągów pieszo-jezdnych i pieszych oraz ścieżek rowerowych. Ponadto preferowanymi czynnikami grzewczymi są: gaz. energia elektryczna, olej opałowy nisko siarkowy lub inne odnawialne źródła energii. Natomiast podstawą gazyfikacji obszaru objętego planem będzie ekonomiczna efektywność inwestycji lub wystąpienie strategicznego odbiorcy gazu zapewniającego tą efektywność.
Z dotychczasowej praktyki organ bazując na utrwalonych orzeczeniach sądów przestrzegał zasady, że usytuowanie czy przebieg różnych inwestycji, w tym liniowych, powinien wynikać z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i jego części graficznej lub z konkretnej decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Pozwala to bowiem na szczegółowe określenie zarówno przebiegu urządzenia, jak i obszaru zajętości terenu niezbędnego dla jego posadowienia jak i wybudowania. Pomimo wątpliwości Wojewody wyrażonych już w decyzji z dnia [...] września 2013 r. znak [...], uchylającej poprzednią decyzję organu I instancji w tym samym przedmiocie, czy taki ogólny zapis planu daje staroście rękojmię do lokalizowania urządzeń uzbrojenia komunalnego, organ I instancji uznał, że kwestię szczegółowości usytuowania urządzeń na konkretnym miejscu działki uzależnia się od możliwości i warunków technicznych dystrybutora sieci, który czyni to zgodnie ze stosownymi przepisami technicznymi regulującymi tego rodzaju inwestycje. Jak wskazał Wojewoda w ww. decyzji z dnia [...] września 2013 r., decyzja o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości może być wydana do takiej części obszaru nieruchomości, która to część jest niezbędna dla posadowienia na niej urządzeń oraz wykonania związanych z tym posadowieniem robót budowlanych. Decyzja oparta na przepisie art. 124 u.g.n. musi ściśle określać zakres ograniczenia prawa własności. W sposób jasny, opierając się na postanowieniach planu miejscowego lub decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, musi z niej wynikać jednoznaczny przebieg inwestycji i zakres uszczuplenia władztwa właściciela (tylko w zakresie niezbędnym do wykonania danej czynności), który z kolei musi wynikać z dokumentów, np. z załącznika mapowego. W przedmiotowej sprawie takich podstaw, tj. wynikających z planu lub decyzji, zdaniem Wojewody, nie ma. Starosta natomiast podstawy upatruje w dokumentach przedstawionych przez inwestora i na tej podstawie ustalił zakres ingerencji inwestora na działce nr [...], a projektowany gazociąg zilustrował na załączniku mapowym do zaskarżonej decyzji. Wyżej opisana sytuacja warunku tego z punktu widzenia prawa do końca nie spełnia. Tym niemniej Wojewoda uznał, że skoro gazociąg będzie zlokalizowany na terenie przeznaczonym pod zieleń nieurządzoną, co najmniej 1 m pod ziemią, bez wykonywania robót naziemnych na gruncie B. S., na którym i tak obowiązuje zakaz realizacji wszelkiej zabudowy mieszkaniowej, to zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawnych w stopniu powodującym jej uchylenie.
Poza tym zasadniczą kwestią w dopuszczalności wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n jest także to, że wymienione w nim urządzenia infrastruktury technicznej muszą mieć charakter celu publicznego, niezależnie od tego, kto jest ich inwestorem. Tylko bowiem dla takiego charakteru tych urządzeń dopuszczalne jest wydanie decyzji o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości. Niewątpliwie taki charakter można przypisać przedmiotowej inwestycji polegającej na gazyfikacji terenów, do tej pory, pozbawionych możliwości korzystania z tego rodzaju infrastruktury technicznej, a umożliwiającej zaspokojenie potrzeb potencjalnych odbiorców. Należy wskazać, że stosownie do zapisów art. 6 pkt 2 u.g.n. celem publicznym jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń.
Odnosząc się natomiast do zarzutu strony o braku chęci do porozumienia ze strony P. Wojewoda już w decyzji z dnia [...] września 2013 r. wyjaśnił, że spełnienie obowiązku przeprowadzenia rokowań jako przesłanki wszczęcia postępowania o uzyskanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości oznacza taką sytuację, w której inwestor określił i zaproponował właścicielowi określone warunki uzyskania zgody na wykonanie konkretnych prac inwestycyjnych. Stan, gdy właściciel nie odpowiedział na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażeniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia, należy potraktować jako niemożność uzyskania zgody na wykonanie prac. Nie podlega natomiast weryfikacji w trybie art. 124 u.g.n. okoliczność, czy inwestor zaproponował właścicielowi takie warunki, które są dla niego korzystne, czy takie, które są dla niego nie do przyjęcia (por. wyrok WSA w Warszawie, I SA/Wa 1657/11 z 1.12.2011 r.). Strony zmierzające do załatwienia sprawy w sposób określony w art. 124 ust. 3 u.g.n. nie są związane jakimikolwiek regułami w zakresie przeprowadzenia rokowań, oprócz obowiązku zainicjowania ich poprzez przedstawienie przez jedną z nich swojemu adwersarzowi propozycji jej rozstrzygnięcia. Rokowania mogą zostać zatem zakończone w dowolnym czasie, chociażby gdy - w ocenie którejś ze stron - nie ma szans na zawarcie porozumienia. Nie przewidziano przy tym jakiejś szczególnej formy ich zakończenia. Oznacza to, że strony samodzielnie i dowolnie decydują nie tylko o tym, czy na ich skutek dojdą do porozumienia skutkującego dokonaniem czynności prawnej, lecz również o tym, kiedy je zakończyć.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniosła B. S. W uzasadnieniu skargi powoływała się na to, że zostanie, wskutek wydania zaskarżonej decyzji, naruszone jej prawo własności oraz zarzuciła inwestorowi nieprawidłowe działanie.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub naruszenia innych przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd ma możliwość uwzględnienia skargi także ze względu na inne uchybienia, niż podniesione przez stronę w skardze, ponieważ sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę, gdyż stwierdził, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja pierwszej instancji naruszają przepisy postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisy prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c oraz art. 135 p.p.s.a. stanowi podstawę do ich uchylenia.
Na wstępie rozważań przypomnienia wymaga, że przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie stanowi decyzja Wojewody K.-P. utrzymująca w mocy decyzję Starosty G.-D., którą ograniczono sposób korzystania z części nieruchomości gruntowej położonej stanowiącej własność skarżącej, przez zezwolenie P. Oddział w G. na wykonanie prac związanych z założeniem i przeprowadzeniem odcinka sieci gazowej gazociągu średniego ciśnienia [...] relacji K. P. G.–D. o przekroju 315 milimetrów na długość 10,9 metra. Zgodnie z art. 112 ust. 1 u.g.n., przepisy niniejszego rozdziału (Rozdział 4. Wywłaszczanie nieruchomości) stosuje się do nieruchomości położonych (...) na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele publiczne albo do nieruchomości, dla których wydana została decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Materialnoprawną podstawę obu wydanych w sprawie aktów stanowił zatem znajdujący się w rozdziale 4 u.g.n. art. 124 ust. 1, zgodnie z którym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Udzielenie zezwolenia winno być przy tym poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie wnioskowanych prac (art. 124 ust. 3 u.g.n.).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że decyzja wydana na podstawie przepisu art. 124 u.g.n. prowadzi do ograniczenia prawa własności nieruchomości i z tego względu ma charakter wyjątkowy. To uprawnienie organów administracji może być realizowane wówczas, gdy nie ma zgody właściciela gruntu na wykonanie na jego gruncie niezbędnych prac związanych z przeprowadzeniem określonej inwestycji strukturalnej, a negocjacje między inwestorem i właścicielem nie doprowadziły do uzgodnienia warunków wejścia inwestora (wnioskodawcy) na daną nieruchomość. Oznacza to, że warunkiem wydania zezwolenia jest przeprowadzenie negocjacji z właścicielem nieruchomości. Wskazany przepis ustanawia pierwszeństwo umownego uregulowania kwestii dysponowania przez inwestora nieruchomością na cele budowlane związane z realizacją inwestycji, przed rozstrzygnięciem tej kwestii w formie decyzji administracyjnej. Nieosiągnięcie zgody pomiędzy właścicielem nieruchomości i inwestorem upoważnia organ administracyjny do wydania zezwolenia, o jakim mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. Jednocześnie zwrócić należy uwagę, że przepis art. 124 u.g.n. nie określa formy prowadzenia rokowań. W orzecznictwie przyjmuje się, że spełnienie obowiązku przeprowadzenia rokowań, jako przesłanki wszczęcia postępowania o uzyskanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości, oznacza taką sytuację, w której inwestor określił i zaproponował właścicielowi określone warunki uzyskania zgody na wykonanie prac wymienionych w art. 124 u.g.n. Z kolei niemożność uzyskania zgody właściciela oznacza stan, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażeniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia. Trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5.10.2006 r. (sygn. akt I OSK 1307/05, zamieszczony na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl), że w postępowaniu z art. 124 ust. 1 u.g.n. mamy do czynienia z dwiema stronami, tj. właścicielem i podmiotem ubiegającym się o dostęp do nieruchomości, a zatem chodzi o zawarcie między stronami stosownej umowy. Wyrażenie zgody przez właściciela w sprawie wejścia na teren zastępuje pozwolenie, o którym mowa w art. 124 ust. 1. Jeżeli zatem, mimo prowadzonych rokowań nie doszło do umowy, to tym samym właściciel nie wyraził zgody na wykonywanie prac, co niewątpliwie miało miejsce w niniejszej sprawie. Skarżąca de facto nie przeczy, aby takie rozmowy miały miejsce, a nawet wprost tę okoliczność przyznaje w skardze. Okoliczność ta wynika również wprost z notatki służbowej z dnia [...] grudnia 2012 r.
Nie ulega również wątpliwości to, że analizowana inwestycja polegać ma na przeprowadzeniu przez nieruchomość skarżącej przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji gazów w rozumieniu art. 124 ust. 1 u.g.n., i które stanowią cel publiczny w rozumieniu art. 112 ust. 1 w zw. z art. 6 pkt 2 u.g.n.
W przedmiotowej sprawie decyzja dotyczyła działki nr [...]. Sąd po wnikliwej analizie załącznika do planu miejscowego w postaci mapy nie doszukał się na niej istnienia działki o takim numerze. Już sama ta okoliczność stanowi uchybienie dające podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Na mapie znajduje się natomiast działka nr [...], można więc jedynie domniemywać, że działka nr [...] mogła powstać na skutek jej podziału, jednak okoliczność ta nie została poparta jakimikolwiek dowodami.
Należy również zwrócić uwagę na to, że, jak wskazują organy, działka nr [...] ma się znajdować na terenie oznaczonym w planie miejscowym jako ZN – zieleń naturalna (vide § 2 ust. 2 pkt 25 planu). Szczegółowe ustalenia dla tego terenu zostały zawarte w § 13 ust. 1-5 i ust. 9 planu miejscowego i nie wynika z nich w jakikolwiek sposób możliwość przeprowadzania przez ten teren gazociągu, a wręcz można wywnioskować, że nie można tego czynić.
Podkreślenia też wymaga, że decyzja wydana na podstawie art. 124 u.g.n. powinna ściśle określać zakres ograniczenia prawa własności, co wiąże się z koniecznością jednoznacznego określenia przebiegu inwestycji oraz zakresu uszczuplenia władztwa właściciela, i to tylko w zakresie niezbędnym do wykonania danej inwestycji oraz zgodnie z warunkami wynikającymi z planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Bezsporne w sprawie było to, że nie wydano dla planowanej inwestycji decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Jak natomiast słusznie podkreślił WSA w Rzeszowie w wyroku z 29.03.2012 r. (II SA/Rz 3/12), "zgoda na zajęcie nieruchomości może być odnoszona do inwestycji, której realizacja jest przewidziana w planie miejscowym, tzn. w tym planie został ustalony przebieg lub usytuowanie takiej inwestycji. Z przedstawionych akt nie wynika, jak projektowana linia energetyczna przebiega w obszarze położenia działki skarżącej. Zdaniem Sądu usytuowania takiej inwestycji nie można ustalić tylko na podstawie ogólnych zapisów planu, ale należy inwestycję w tym planie wskazać". Tymczasem w planie miejscowym brak jest określenia przebiegu dla projektowanego gazociągu. W jego § 5 pkt 3 wskazano jedynie, że "Sieci infrastruktury technicznej powinny być prowadzone przez tereny dróg, placów, ciągów pieszo-jezdnych i pieszych oraz tereny ścieżek rowerowych." Również pozostałe zapisy planu miejscowego nie precyzują w żaden sposób przebiegu gazociągu. Tym samym nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 124 ust. 1 zd. 2 u.g.n., tj. ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości nie nastąpiło zgodnie z planem miejscowym.
Cytowany przepis art. 124 ust. 1 u.g.n. wskazuje przy tym również na treści, o jakich organ orzekający winien rozstrzygnąć w decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Z jego brzmienia wynika, że omawiana decyzja prócz wskazania podmiotu, któremu udziela się zezwolenia, rodzaju zamierzonej do zrealizowania inwestycji oraz przedmiotu czasowego zajęcia (czyli wskazanie nieruchomości) i terytorialnego zakresu zajęcia, na który zezwolono, winna określać również termin, na który udziela się zezwolenia (por. Komentarz Ustawa o gospodarce nieruchomościami dr Jacek Jaworski, Arkadiusz Prusaczyk, Adam Tułodziecki, Marian Wolanin, wyd. C.H. Beck, 2011, str. 909). Obowiązek zastrzeżenia terminu wynika z użytych przez ustawodawcę w omawianym przepisie form czasownikowych "może ograniczyć", "przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie". Zgodnie z tymi zapisami właściciel nieruchomości ma obowiązek udostępnienia nieruchomości tylko na czas konieczny do wykonania celowych robót budowlanych. Stosownie do ust. 4 art. 124 u.g.n. niezwłocznie po dokonaniu tych robót stan nieruchomości musi zostać przywrócony do stanu pierwotnego. W cytowanym komentarzu podkreśla się, że termin jest zasadniczym elementem przedmiotowej decyzji, wyznaczającym horyzont czasowy pozbawienia właściciela i użytkownika wieczystego uprawnień rzeczowych do skutecznego sprzeciwu wobec udzielonego zezwolenia, jeżeli decyzja zawierająca to zezwolenie stanie się ostateczna. Z ostatecznej decyzji o zezwoleniu na czasowe zajęcie nieruchomości wynika bowiem kluczowy element tej instytucji prawnej, polegający na pozbawienia właściciela i użytkownika wieczystego nieruchomości skutecznego skorzystania z uprawnień eksmisyjnych określonych w art. 222 k.c. wobec podmiotu, któremu udzielono zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości. Dlatego istotne jest określenie w omawianej decyzji terminu, na który udzielono zezwolenia, aby czasowość ta miała realne odniesienie w decyzji. Nie może w związku z tym budzić wątpliwości konieczność rozstrzygnięcia w decyzji terminu, na jaki udziela się zezwolenia na zajęcie nieruchomości. W analizowanej sprawie o braku obowiązku określenia ww. terminu nie może przesądzać to, że, jak wynika z akt sprawy, założenie gazociągu przez działkę skarżącej miało odbywać się metodą przecisku. Po pierwsze okoliczność ta nie wynika z treści samej decyzji, a jedynie wymienia się ją w jej uzasadnieniu, a ponadto również wykonywanie prac tą metodą może ograniczać prawo skarżącej, ponieważ w ich trakcie możliwe jest, że nie mogłaby wykonywać na swojej nieruchomości określonych czynności, np. wjeżdżać na nią samochodem.
Na koniec należy jeszcze wskazać, że nie było zasadne umieszczanie w treści decyzji organu I instancji (pkt 3 decyzji) kwestii związanych z podstawą do dokonania wpisu w księdze wieczystej, ponieważ okoliczność te jest uregulowana ustawowo i podstawa ta wynika wprost z art. 124 ust. 7 zd. 1 u.g.n., w myśl którego decyzja ostateczna, o której mowa w ust. 1, stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej.
Wskazać też trzeba, że prawidłowe określenie spółki, winno obejmować wskazanie jej siedziby, a nie jedynie miejscowości, w której znajduje się jej oddział.
Ponowne rozpoznanie sprawy winno nastąpić z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd uwag. Organ winien w pierwszej kolejności ustalić dokładne położenie działki w planie miejscowym i następnie ustalić na podstawie planu miejscowego albo decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, czy nieruchomość została tam przeznaczona na inwestycje celu publicznego, biorąc pod uwagę wcześniejsze wywody Sądu zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Mając powyższe na uwadze, w oparciu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
Na podstawie art. 152 cyt. ustawy Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło