I OZ 1315/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 21 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 20 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Op 189/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi S.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Op 189/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił S.W. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi S.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż skarżący zwrócił się o zwolnienie z partycypowania w kosztach postępowania sadowego w całości z uwagi na dramatyczną sytuację materialną w rodzinie, znaczne wydatki "eksploatacyjno-medialne oraz konsumenckie", w tym "wielość obligatoryjnych tytułów płatniczych". Postanowieniem referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu z dnia 9 września 2014 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy został oddalony z uwagi na nieprzedłożenie dokumentacji pozwalającej na dokonanie oceny sytuacji materialnej skarżącego. Postanowieniem z dnia 27 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił sprzeciw od tego postanowienia, natomiast Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. akt I OZ 1133/14 odrzucił zażalenie na postanowienie Sądu. W piśmie z dnia 29 grudnia 2014 r. skarżący zawarł ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy "w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości", wnosząc o wyznaczenie terminu na zgromadzenie odpowiedniej dokumentacji. Wskazał na trudności związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, będące skutkiem agresywnej polityki marketingowej konkurencyjnych piekarni, a także na konieczność ponoszenia wysokich kosztów utrzymania 5-osobowej bezrobotnej rodziny. W związku z wydaniem przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia z dnia 18 lutego 2015 r., sygn. akt I OZ 116/15, oddalającego zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, skarżący w piśmie z dnia 2 marca 2015 r. zawarł kolejny wniosek w sprawie "wyrażenia zgody na zwolnienie z kosztów sądowych" oraz skorzystanie z prawa pomocy, w tym wpisu od skargi w kwocie 200 zł. Powtórzył wcześniejszą argumentację, dotyczącą problemów finansowych w wyniku zmniejszenia sprzedaży pieczywa produkowanego metodą tradycyjną na skutek rozwoju sieci hipermarketów. W następnym piśmie, z dnia 9 marca 2015 r., skarżący wskazał, że nie był w stanie zaoszczędzić kwoty 200 zł żądanej tytułem wpisu i wniósł o uznanie jego wyjątkowej sytuacji oraz wyrażenie zgody na zastosowanie instytucji zwolnienia od kosztów sądowych. Na wezwanie referendarza sądowego skarżący na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, że wraz z żoną oraz trojgiem dorosłych dzieci (w wieku 33, 32 i 27 lat) utrzymuje się z prowadzonej działalności gospodarczej - piekarnictwa, z której osiąga dochód wynoszący 9.000 zł miesięcznie. Jest właścicielem budynku mieszkalnego o pow. 82 m², jak też obiektów wymagających kapitalnego remontu, tj. magazynu o pow. 51 m² i budynku gospodarczego dla celów rolniczych o pow. 117 m². Ponadto jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 4,41 ha fiz., która stanowi nieużytek. Natomiast comiesięczne wydatki wskazywane przez skarżącego wynoszą: spłata kredytu - 2300 zł, energia elektryczna - 150 zł, woda - 140 zł, paliwo gazowe – 120 zł, leki - 200 zł, 3.000 zł - wyżywienie dla 5 dorosłych osób z uwzględnieniem diety, telefon stacjonarny i Internet - 150 zł, wizyty lekarskie - 200 zł, środki czystości - 80 zł, paliwo do samochodu Opel Kadett, w tym wyjazdy do lekarzy - 400 zł, inne wydatki medyczne - 200 zł. Skarżący wskazał też wydatki na opał w kwocie 4.200 - węgiel i 1.400 zł - drewno, składkę melioracyjną - 118 zł rocznie, a nadto jednorazowy wydatek 2.000 zł na remont i modernizację budynków gospodarczych, malowanie mieszkania, wymianę kanalizacji i posadzki w łazience. Za pismem z dnia 10 kwietnia 2015 r. skarżący przesłał szereg dokumentów, w tym: - zaświadczenie PUP w Namysłowie o rejestracji syna skarżącego M. jako bezrobotnego w okresie od 14 marca do dnia 2 lipca 2014 r. oraz o zarejestrowaniu córki skarżącego A. jako bezrobotnej od 13 stycznia 2014 r., - kartę leczenia szpitalnego A.W. w okresie od 26 lutego 2015 r. do 2 marca 2015 r. oraz skierowanie z dnia 9 kwietnia 2015 r. na rehabilitację zabiegi jonoforezy i pola magnetycznego na kolano prawe, - wyciągi z rachunków bankowych M.W. i A.W. za luty i marzec 2015 r., - bilans działalności skarżącego za okres od 1 stycznia do 28 lutego 2015 r., wykazujący dochód firmy w kwocie 13.471,40 zł (sprzedaż w kwocie 22.468, 45 zł w styczniu i 20.085 zł w lutym, tj. łącznie 42.554,39 zł oraz wydatki wynoszące 29.082,99 zł), - zeznanie podatkowe PIT-36 za rok 2014 (dochód do opodatkowania 77.609,60 zł) i za rok 2013 (dochód 71266,30 zł). Na wezwanie Sądu z dnia 21 kwietnia 2015 r. skarżący został zobowiązany ponadto do sprecyzowania zakresu ponownie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych skarżącego, jego małżonki oraz syna T.W., zaświadczenia o rejestracji T.W. w PUP, rachunków za leki, leczenie, zakupy dietetyczne oraz przedłożenie deklaracji VAT-7 od stycznia do marca 2015 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w piśmie z dnia 28 kwietnia 2015 r. wyjaśnił, że wnosi o zwolnienie z kosztów sadowych w całości, a wniosek o przyznanie prawa pomocy nie obejmował przyznania pełnomocnika z urzędu. Sprecyzował, że członkowie jego rodziny nie posiadają żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych oraz że posiadane pojazdy to Volkswagen dostawczy, r. prod. 1994 oraz Citroën Xara Picasso, r. prod. 2000. Poza tym wskazał, że spłaca kredyt zaciągnięty na remont i modernizację piekarni w kwocie 210.000 zł. Do pisma skarżący dołączył: wyciągi z rachunku bankowego własnego oraz małżonki B.W., umowę na kredyt inwestycyjny w kwocie 210.000 zł, zawartą na okres od 23 września 2008 r. do 10 września 2018 r., deklarację VAT-7K za I kwartał 2015 r. wskazującą, że sprzedaż towarów w tym okresie wynosiła 62.546 zł, pismo PUP w Namysłowie, że T.W. nigdy nie figurował w rejestrze osób bezrobotnych. Poza tym skarżący przedłożył dokumentację fotograficzną przedstawiającą - według oświadczenia - posiadaną nieruchomość rolną, samochody marki Volkswagen oraz marki Citroën, budynek magazynowy, pomieszczenie gospodarcze oraz stan posadzki w piekarni i pomieszczenia mieszkalnego. W piśmie z dnia 29 kwietnia 2015 r. skarżący stwierdził, że przedstawił stan zubożenia, co powinno skutkować uzyskaniem prawa pomocy oraz po raz kolejny podkreślił, że posiada majątek generujący koszty i wymagający przeprowadzenia kosztownych remontów, na które nie posiada środków. Wskazał ponadto na praktykę zwolnień z kosztów sądowych, powołując w tym zakresie postanowienie tut. Sądu o sygnaturze I SA/Op 548/12. Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Z zachowaniem ustawowego terminu skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym podkreślił, że prowadzi jednoosobowo wypiek pieczywa na naturalnym zakwasie, stąd prowadzona przez niego piekarnia jest manufakturą i nie ma charakteru dochodowego. Poinformował, że każda piekarnia prowadzona na tradycyjnej metodzie generuje najpierw koszty i wydatki, a potem dochody, w związku z czym skarżący posiada znaczny odsetek kosztów. Wniósł o powołanie "z ramienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu specjalnej Komisji" dla dokonania oględzin i w konsekwencji weryfikacji stanu majątkowego i zarobków oraz stanu rodzinnego, co pozwoli na stwierdzenie ubóstwa skarżącego. Poza tym wyjaśnił, że nie posiada samochodu Opel Kadett, gdyż został on skasowany, ale nabył pojazd marki Volkswagen Bus, który od wielu lat wymaga stałych napraw, a ich wykonywanie nie jest dokumentowane fakturami. Wskazał też, że jego piekarnia o pow. 81,50 m² jest zlokalizowana w budynku mieszkalnym, a sąsiedzi są ze skarżącym skonfliktowani. Podkreślił, że nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu od skargi wynoszącego 200 zł, gdyż spłaty zobowiązań kredytowych, koszty utrzymania domu wraz z pięcioosobową rodziną ledwie wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Podniósł poza tym, że codziennie wykonuje osobiście nocną pracę w piekarni, a stan jego zdrowia pogarsza się, stąd nie ma szans na podjęcie dodatkowej pracy, natomiast z uwagi na posiadany majątek, generujący koszty oraz konieczność przeprowadzenia kosztownych remontów, definitywnie wykluczone jest uiszczenie kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu rozpoznając wniosek przytoczył treść art. 260, art. 245 i art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Sąd wskazał, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana zarówno w aspekcie wysokości obciążeń finansowych, jakie muszą zostać poniesione przez stronę w tym konkretnym postępowaniu, a także w aspekcie możliwości finansowych strony w dacie wniesienia wniosku o prawo pomocy, z uwzględnieniem przyczyn takiej a nie innej sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Sąd zaznaczył, że w świetle art. 246 § 2 p.p.s.a. strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co uzasadnia wyjątkowe traktowanie. Dokonując oceny możliwości przyznania prawa pomocy według przedstawionych wyżej kryteriów i zasad, Sąd uznał, że treść oświadczeń i dokumentów złożonych przez skarżącego nie przekonuje o zasadności jego wniosku. Skarżący wykazał, że prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz trojgiem dorosłych dzieci, przy czym żaden z członków gospodarstwa domowego - poza skarżącym, prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie piekarnictwa - nie pracuje. Synowie skarżącego nie są też zarejestrowani jako bezrobotni. Skarżący z prowadzonej działalności sukcesywnie osiąga dochód, którego w aktualnych realiach nie można uznać za dochód niski. Okoliczność ta znajduje to potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. W I kwartale br. skarżący uzyskał przychód wynoszący 41.131 zł i jest to sytuacja stabilna, biorąc pod uwagę wysokość dochodów uzyskiwanych w latach poprzednich, tj. 2013 i 2014, w których według zeznań podatkowych osiągnięty dochód wynosił odpowiednio 71.266,30 zł oraz 77.609,60 zł. Skarżący oświadczył, że jego miesięczny dochód wynosi obecnie 9.000 zł brutto, co przy uwzględnieniu podatku wynosi 7.290 zł netto. Tak wyliczony dochód, stanowiący dwukrotność przeciętnego wynagrodzenia, znacznie przekracza minimalne wynagrodzenie, wynoszące od 1 stycznia 2015 r. kwotę 1750 zł brutto według § 1 rozporządzenia RM w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2015 r. (Dz. U. z 2014 r., poz. 1220). Z tych względów przedstawione przez skarżącego informacje na temat jego sytuacji majątkowej pozwalają stwierdzić, że dysponuje on środkami finansowymi pozwalającymi uregulować koszty związane z opłaceniem wpisu sądowego od skargi, który stosownie do § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193, z późn. zm.), w sprawach skarg, nie wymienionych w § 2 ust. 1-5, a w takiej kategorii mieści się skarga wniesiona przez S.W. z uwagi na przedmiot zaskarżenia, wynosi 200 zł. W ocenie Sądu przy tak ustalonym miesięcznym dochodzie skarżący jest w stanie zabezpieczyć środki niezbędne do pokrycia kosztów postępowania wywołanych wniesioną skargą. Zdaniem Sądu, skarżący nie udowodnił, że opłacenie wpisu sądowego od skargi spowoduje na tyle istotny uszczerbek majątkowy, którego konsekwencją będzie wymagany przepisem art. 246 § 2 p.p.s.a. brak środków utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Sąd wskazał, że kosztami "koniecznego utrzymania" w rozumieniu tego przepisu są niezbędne wydatki zmierzające do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, głównie mające charakter wydatków okresowych. Do kosztów tych należy więc bezspornie zaliczyć wydatki na żywność, odzież, środki czystości, leczenie, edukację oraz wydatki związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych, czyli koszty stałych opłat z tytułu czynszu, opłat za gaz, energię elektryczną, wodę, wywóz śmieci. Tego rodzaju wydatki wskazane i udokumentowane przez skarżącego na prąd, wodę, gaz, leki, żywność, leczenie, telefon, środki czystości oraz 1/12 część kosztów opału i opłaty melioracyjnej wynoszą ok. 4.700 zł miesięcznie (150 zł+140 zł+120 zł+200 zł+3.000 zł+150 zł+200 zł + 80 zł+200 zł+467 zł+9 zł). Pozostała zatem kwota może zostać przeznaczona na koszty sądowe, które należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, jakie powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Rezygnacji w danym miesiącu z niektórych wydatków, w związku z potrzebą poniesienia kosztów sądowych, nie można utożsamiać z uszczerbkiem w swoim niezbędnym utrzymaniu. Sąd zauważył, że skarżący wskazał ponadto jako miesięczny wydatek ratę kredytu inwestycyjnego (ok. 2.300 zł) zaciągniętego w roku 2007 w wysokości 210.000 zł. Wobec przeznaczenia tak znacznej kwoty na przedsięwzięcia związane z prowadzoną działalnością, wątpliwości budzą twierdzenia, nawet udokumentowane fotografiami, odnośnie katastrofalnego stanu technicznego pomieszczeń piekarni i urządzeń piekarniczych, co według skarżącego ma ograniczać możliwości produkcyjne. Poza tym, zdaniem Sądu, wbrew wywodom skarżącego, popyt na pieczywo wypiekane tradycyjnymi metodami utrzymuje się nadal, a nawet zwiększa, co zresztą znajduje odzwierciedlenie w dochodach uzyskiwanych przez skarżącego z prowadzonej jednoosobowo działalności. Do prowadzącego działalność należy natomiast rozpoznanie odpowiedniego rynku zbytu na własne produkty. Poza tym, o zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie mogą przesądzać ponoszę przez stronę koszty kredytów, gdyż zobowiązania cywilnoprawne nie powinny mieć pierwszeństwa wobec zobowiązań względem Skarbu Państwa. Odnośnie pozostałych potrzeb w zakresie remontów pomieszczenia gospodarczego i budynku gospodarczego Sąd wskazał, że tego rodzaju koszty nie są skierowane na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, stąd nie mogą zostać uznane za koszty koniecznego utrzymania w rozumieniu art. 246 § 2 p.p.s.a. Do kosztów koniecznego utrzymania mogą być zaliczone wyłącznie koszty remontu mieszkania i tylko w sytuacjach wyjątkowych, gdy remont ten jest absolutnie niezbędny do korzystania z mieszkania w sposób umożliwiający zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, a jego zaniechanie mogłoby spowodować niekorzystne skutki dla życia i zdrowia domowników, np. koszty związane z podłączeniem podstawowych mediów, koszty likwidacji skutków klęsk żywiołowych. W ocenie Sądu dokonując oceny sytuacji materialnej skarżącego nie można nie dostrzec, że skarżący zarówno we wniosku jak i sprzeciwie nie powołał przekonujących okoliczności świadczących o istnieniu przeciwwskazań do podjęcia pracy przez którekolwiek z pełnoletnich, niepracujących dzieci, pozostających na utrzymaniu skarżącego. Nie wykazał również przeciwwskazań do prowadzenia gospodarstwa rolnego przez żonę, będącą w wieku zdolności do pracy, zwłaszcza że jest ona ubezpieczona z tego tytułu. W przekonaniu Sądu nie da się usprawiedliwić faktu pozostawania na utrzymaniu rodziców dwóch dorosłych, młodych mężczyzn, zwłaszcza że nie są oni zarejestrowani w urzędzie pracy, ani nie zostało uprawdopodobnione, że w inny sposób poszukują pracy, bądź pomagają ojcu w prowadzeniu działalności. Sąd dodał, że zgodnie z art. 87 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego pełnoletnie dzieci mają obowiązek partycypowania w kosztach wspólnego utrzymania rodziny. Stąd należy uznać, że dzieci skarżącego mogą uzyskiwać dodatkowe dochody, o czym świadczy ich młody wiek (33-28 lat) i brak przeciwwskazań, np. zdrowotnych do pracy. Ponadto, istotną okolicznością jest fakt, że skarżący - pomimo wezwania Sądu - nie udokumentował stanu konta syna T., natomiast z wyciągów kont pozostałych dwojga dzieci wynika, że uzyskują one wpływy ze źródeł, których skarżący nie ujawnił. Sąd stwierdził, że wskazywane orzeczenie tut. Sądu nie mogło być miarodajne na gruncie rozpoznawanej sprawy, albowiem zostało podjęte na tle innych okoliczności faktycznych. Co do wniosku skarżącego o powołanie komisji i dokonanie wizji lokalnej Sąd wskazał, że obowiązujące przepisy nie przewidują takiej formy prowadzenia postępowania dowodowego przez sąd administracyjny przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżącego, który posiada majątek nieruchomy, w tym nieruchomość rolną, oraz osiąga stałe dochody z prowadzonej działalności, nie sposób uznać za osobę na tyle ubogą, że konieczne jest przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył S.W. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, iż Sąd pierwszej instancji dokonał niewłaściwej oceny sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny. Niewłaściwe zinterpretowanie zdolności do pracy członków rodziny. Skarżący ponowił żądanie powołania specjalnej Komisji rekrutacyjnej członków WSA Opole dla potrzeb ostatecznego i rzetelnego zweryfikowania twierdzeń skarżącego odnośnie jego stanu materialnego, zarobkowego i rodzinnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że skutki wniesienia sprzeciwu od orzeczenia Referendarza sądowego określa przepis art. 260 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wobec tego skutkiem prawidłowego wniesienia sprzeciwu jest utrata mocy wiążącej orzeczenia Referendarza sądowego z mocy ustawy. Tym samym skuteczne złożenie przez skarżącego sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego skutkowało utratą jego mocy. Orzeczenie to przestało niejako istnieć, a Sąd I instancji miał obowiązek rozpoznać na nowo wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej generalnej zasady stanowi art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zgodnie, z którym przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powyższego przepisu wynika obowiązek wykazania przez stronę, że w jej sytuacji majątkowej nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności jej wniosku. Zatem przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, określonym w art. 245 § 3 i 4 p.p.s.a., następuje w sytuacji wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jedynymi przesłankami warunkującymi udzielenie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym są zatem przesłanki materialne. Instytucja ta została wprowadzona w celu umożliwienia dochodzenia swoich praw przed sądami osobom znajdującym się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej, które w żadem sposób nie są w stanie uzyskać środków niezbędnych dla pokrycia kosztów postępowania sądowego. W świetle zgromadzonych w sprawie materiałów stwierdzić należy, iż skarżący nie może być uznany za osobę znajdującą się w takich właśnie skrajnie ciężkich warunkach materialnych. Jak wynika z akt sprawy skarżący jest jedyną osobą pracującą z pięcioosobowej rodziny. Zaznaczyć należy, iż skarżący nie przedstawił żadnych okoliczności, które uzasadniałyby pozostawanie jego żony oraz trójki dorosłych dzieci bez zatrudnienia. Ma to o tyle istotne znaczenie, gdyż jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji zgodnie z art. 87 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego pełnoletnie dzieci mają obowiązek partycypowania w kosztach wspólnego utrzymania rodziny. Dodatkowo zaznaczyć trzeba, iż skarżący nie przedstawił wyciągu z rachunku bankowego żony oraz jednego z synów T.W., zatem nie wykonał wezwania Sądu z dnia 21 kwietnia 2015 r. Okoliczności te wykluczają przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Bowiem jak wynika z art. 255 p.p.s.a. w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona zobowiązana jest złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jak przyjęto w judykaturze, dopiero fakt niedopełnienia w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W niniejszym postępowaniu Sąd pierwszej instancji skorzystał z możliwości określonej w art. 255 p.p.s.a. i wezwał stronę do przedłożenia odpowiednich dokumentów i wyjaśnień. Wezwany nie uczynił jednak zadość wezwaniu, bowiem nie udzielił odpowiedzi na wszystkie postawione w nim pytania oraz nie przedstawił wskazanych w wezwaniu dokumentów, uniemożliwiając tym samym pełną ocenę jego rzeczywistego stanu majątkowego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony. Strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania sądu, nie ma podstaw, by oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego ze złożonym wnioskiem (por. postanowienie NSA z dnia 28 kwietnia 2015 r. sygn. II OZ 348/15; postanowienie NSA z dnia 5 grudnia 2014 r. sygn. II OZ 1262/14; postanowienie NSA z dnia 3 kwietnia 2014 r. sygn. II OZ 321/14). Taki kierunek wykładni nadawanej art. 255 p.p.s.a. Sąd rozpoznający niniejsze zażalenie w pełni podziela. W odniesieniu do wniosku skarżącego o powołanie komisji i dokonanie wizji lokalnej należy w tym zakresie podzielić stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że obowiązujące przepisy nie przewidują takiej formy prowadzenia postępowania dowodowego przez sąd administracyjny przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie prawa pomocy. W związku z powyższym należało uznać, że wobec faktu niewykazania przez skarżącego, iż spełnia on przesłanki uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.