I FSK 1017/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-01-19
Skład orzekający: Małgorzata Niezgódka - Medek, Maria Dożynkiewicz, Bożena Dziełak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy doręczenie zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, na podstawie art. 70c w związku z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej, powinno być skierowane do pełnomocnika strony, jeśli pełnomocnictwo zostało złożone w innym postępowaniu prowadzonym przez inny organ podatkowy, a doręczenie nastąpiło w trybie zastępczym?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, o którym mowa w art. 70c Ordynacji podatkowej, nie musi być doręczane pełnomocnikowi strony, jeśli pełnomocnictwo zostało złożone w innym postępowaniu prowadzonym przez inny organ podatkowy i organ doręczający nie posiadał wiedzy o jego istnieniu. Sąd stwierdził, że doręczenie zastępcze, dokonane zgodnie z przepisami, jest skuteczne i stanowi poinformowanie podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia, nawet jeśli podatnik faktycznie nie zapoznał się z treścią pisma.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła podatku od towarów i usług za III kwartał 2008 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej zakwestionował podatnikowi prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur, uznając, że nie dokumentują one rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając, że zobowiązanie podatkowe nie uległo przedawnieniu z uwagi na skuteczne doręczenie zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia w trybie art. 70c w związku z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję, uznając doręczenie zawiadomienia za nieskuteczne, ponieważ zostało wysłane na adres podatnika, a nie do jego pełnomocnika ustanowionego w postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając doręczenie zawiadomienia podatnikowi za skuteczne.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka - Medek, Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz (sprawozdawca), Sędzia del. WSA Bożena Dziełak, Protokolant Joanna Tararuj-Młynik, po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Po 765/14 w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Dyrektor Izby Skarbowej w P. z dnia 9 czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za III kwartał 2008 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, 2) zasądza od P. K. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w P. kwotę 2.000 (słownie: dwa tysiące) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
1. Wyrokiem z 7 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Po 765/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną przez P.K. (zwanego dalej "podatnikiem" lub "skarżącym") decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z 9 czerwca 2014 r. i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. z 12 grudnia 2013 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za III kwartał 2008 r.
2. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, że decyzją z 12 grudnia 2013 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w S., na podstawie m.in. art. 86 ust. 1 i ust. 2, art. 87 ust. 1, art. 88 ust. 3a pkt 1 lit. a/ i pkt 4 lit. a/ ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r., nr 177, poz. 1054 ze zm.; dalej zwanej "u.p.t.u."), zakwestionował podatnikowi, prowadzącemu jednoosobowo działalność gospodarczą pod nazwą "O.", prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z fakturów VAT, na których jako wystawca figurowała firma M. S.A. W ocenie organu faktury te nie dokumentowały bowiem rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, mających dotyczyć wykonania prac instalacji teletechnicznych. W związku z powyższym, w wydanej decyzji, organ ten określił zobowiązanie w podatku od towarów i usług za III kwartał 2008 r. w kwocie innej niż zadeklarowanej przez podatnika.
3. Dyrektor Izby Skarbowej w P. 9 czerwca 2014 r., po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, wydał decyzję, w której utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W pierwszej kolejności Dyrektor Izby Skarbowej w treści wydanego rozstrzygnięcia ustosunkował się do kwestii przedawnienia zobowiązań podatkowych określonych zaskarżoną decyzją. Organ podniósł w tym zakresie, że Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] 18 listopada 2013 r. wystosował do podatnika pismo nr [...] w trybie art. 70c w związku z art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej "O.p."), w którym zawiadomił stronę o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za II, III i IV kwartał 2008 r. Powyższe pismo było dwukrotnie awizowane, tj. 25 listopada 2013 r. i 3 grudnia 2013 r., co oznacza, że zostało skutecznie doręczone na podstawie art. 150 § 2 O.p. W świetle powyższego organ uznał, że w sprawie nie nastąpiło przedawnienie w przedmiocie podatku od towarów i usług za wskazany na wstępie okres rozliczeniowy, bowiem zastosowanie znalazł art. 70 § 6 O.p.
Jednocześnie, organ II instancji nie zgodził się z tym, że powyższe zawiadomienie winno być skierowane do pełnomocnika, a nie bezpośrednio do skarżącego. Organ ten stwierdził też, że były podstawy do zakwestionowania prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez M. S.A., dowiedziono bowiem, że nie odzwierciedlają ona rzeczywistego zdarzenia gospodarczego.
4. Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę wskutek złożenia skargi przez podatnika, uznał, że w niniejszej sprawie skarżący nie został poinformowany o wszczęciu postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, a zatem nie doszło do zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Z akt sprawy wynika bowiem, że pismo informujące o zawieszenie biegu terminu przedawnienia zostało wysłane na adres skarżącego i było dwukrotnie awizowane. Sąd zwrócił uwagę na to, że skarżący pismem z 5 kwietnia 2013 r. ustanowił pełnomocnika. A zatem doręczenie pisma informującego o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia na adres skarżącego było nieskuteczne.
W ocenie Sądu, w sytuacji, gdy w przedmiocie określonego zobowiązania podatkowego prowadzone jest postępowanie podatkowe, w którym podatnika reprezentuje pełnomocnik, to zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wskutek wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe, nastąpi wyłącznie wtedy, gdy zawiadomienie podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia tego zobowiązania zostanie doręczone ustanowionemu w tym postępowaniu podatkowym pełnomocnikowi.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji nawet gdyby przyjąć, że to skarżącemu należało doręczyć przedmiotowe pismo, to i tak należało uznać, że ponieważ skarżący nie odebrał tego pisma, to nie wiedział o jego treści. A zatem nie został spełniony warunek określony w art. 70 § 6 pkt 1 O.p. i doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego. W ocenie Sądu pierwszej instancji nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż pełnomocnik skarżącego podniósł w skardze, że pełnomocnictwo do reprezentowania skarżącego złożył jeszcze przed 5 kwietnia 2013 r. i to w Urzędzie Skarbowym [...].
5. Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając, w oparciu o obie podstawy przewidziane w art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", naruszenie, tj.:
1. art. 135, 145 § 1 pkt 1 lit. a/, art. 145 § 1 pkl 1 lit. c/, art. 141 § 4, 133 § 1 oraz art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 70 § 6 pkt 1 i art. 70c oraz art. 150 § 2 O.p., poprzez uwzględnienie skargi, w rezultacie błędnej oceny przez Sąd przy rozpatrywaniu sprawy zgromadzonego w aktach sprawy materiału oraz uznaniu, że doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego w sytuacji gdy podatnik został zawiadomiony o toczącym się postępowaniu karnym skarbowym, zawiadomienie takie zostało doręczone podatnikowi, w trybie doręczenia zastępczego,
2. art. 135, 145 § 1 pkt 1 lit. c/, art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 2 i art. 70c O.p. poprzez uznanie, że w sytuacji gdy w toczącym się postępowaniu podatkowym ustanowiony jest pełnomocnik wówczas organ podatkowy właściwy w sprawie zobowiązania podatkowego, nie będący organem prowadzącym postępowanie w przedmiocie tego postępowania, winien doręczyć zawiadomienie, o którym mowa w art. 70c O.p., temu pełnomocnikowi,
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/, art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 187 § 1 i art. 191 O.p., poprzez przyjęcie stanu faktycznego odbiegającego od rzeczywistego, tj. nieuznanie skuteczności doręczenia w trybie zastępczym, pomimo jednoznacznego brzmienia przepisu art. 150 § 2 O.p.,
4. art. 135, 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 150 § 2 i art. 70c O.p., poprzez przyjęcie, że doręczone w trybie zastępczym, pismo wysłane przez organ podatkowy właściwy w sprawie zobowiązania podatkowego, nie stanowi powiadomienia, o jakim mowa w art. 70 § 6 pkt 1 O.p.,
5. art. 135, 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 141 § 4, art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 136 i 137 § 1, 2 i 3 i art. 70c O.p., poprzez wskazanie przez Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na okoliczność złożenia w organie podatkowym właściwym miejscowo dla podatnika, przez pełnomocnika "ogólnego" pełnomocnictwa - nie związanego z konkretnym toczącym się postępowaniem podatkowym, kontrolnym - do reprezentowania podatnika - bez wyjaśnienia jaki wpływ na ustalenie stanu faktycznego i rozstrzygnięcie w procedowanej sprawie ma ta okoliczność. W szczególności podkreślić należy, że jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania a ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia,
6. art. 70 § 6 pkt 1 O.p., poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że dla wystąpienia okoliczności przewidzianej przywołanym przepisem, tj. zawieszenia biegu terminu przedawnienia koniecznym jest faktyczne, bezpośrednie zapoznanie się podatnika z informacją, o wszczęciu postępowania karnego skarbowego i pominięcie skutków domniemania doręczenia przewidzianego w art. 150 § 2 O.p., tj. sytuacji gdy zawiadomienie o toczącym się postępowaniu karnym skarbowym zostało doręczone podatnikowi w trybie doręczenia zastępczego.
W oparciu o powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Naczelny Sąd administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest zasadna.
6.1. Na wstępie należy wskazać, że mimo iż autor skargi kasacyjnej powołał szereg zarzutów dotyczących tak naruszenia przepisów postępowania, jak i prawa materialnego dla oceny zarzutów skargi kasacyjnej istotne jest to, czy Sąd I instancji w sposób prawidłowy przyjął, że w sprawie nie doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, wskutek doręczenia na zasadzie tzw. fikcji doręczenia (określonej w art. 150 § 2 O.p.) zawiadomienia, o którym mowa w art. 70c O.p., bezpośrednio podatnikowi, a nie wyznaczonemu przez niego w postępowaniu wymiarowym prowadzonym przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej pełnomocnikowi.
6.2. Przed odniesieniem się do tego zagadnienia należy wskazać na pewne istotne uwarunkowanie faktyczne sprawy. Okolicznością bezsporną w sprawie było bowiem to, że strona była reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego P.K. - w prowadzonym przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej postępowaniu (pełnomocnictwo do reprezentowania skarżącego z 5 kwietnia 2013 r. - k. 7 tom I akt administracyjnych). Okolicznością bezsporną było również to, że organem właściwym do zawiadomienia pełnomocnika o okolicznościach uzasadniających zawieszenie biegu terminu przedawnienia był Naczelnik Urzędu Skarbowego [...]. Strona dodatkowo w toku postępowania sygnalizowała, nie załączając jednak przy tym żadnej dokumentacji na poparcie swej argumentacji, że stosowne pełnomocnictwo dla tegoż pełnomocnika zostało również złożone w Urzędzie Skarbowym [...]w kwietniu 2013 r.
6.3. Zdaniem Sądu I instancji skoro strona była reprezentowana w postępowaniu wymiarowym przez pełnomocnika, to zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia należało doręczyć pełnomocnikowi strony.
6.4. Z powyższym nie sposób się jednak zgodzić. Wymaga podkreślenia, że w aktach administracyjnych niniejszej sprawy, prowadzonej w przedmiocie podatku od towarów i usług w pierwszej instancji przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S., brak jest jakiejkolwiek informacji potwierdzającej okoliczność złożenia przez stronę pełnomocnictwa w Urzędzie Skarbowym [...] dla ww. pełnomocnika. Należy również podkreślić, że strona nie doręczyła stosownej kopii bądź odpisu pełnomocnictwa złożonego przed tym organem w toku prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego, co uprawdopodobniałoby jej stanowisko w tym zakresie. Nie uczyniła tego również na etapie postępowania kasacyjnego. Stąd też nie było podstaw by przyjmować, że w rozpatrywanej sprawie organ, o którym mowa w art. 70c O.p., tj. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] posiadał wiedzę odnośnie co do tego, że strona działała przez swego pełnomocnika. Warto przy tym raz jeszcze podkreślić, że w sprawie tej bezsporne jest, że postępowanie w przedmiocie podatku od towarów i usług było prowadzone przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S., natomiast organem zobowiązanym (na podstawie art. 70c O.p.) do zawiadomienia podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia w przypadku, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1 O.p., był w rozpatrywanej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego [...].
6.5. W świetle powyższych okoliczności, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie było podstaw aby przyjmować, że zawiadomienie, o którym mowa w art. 70c O.p. należało doręczyć pełnomocnikowi strony, a nie stronie. Inny organ prowadził bowiem wobec strony postępowanie wymiarowe, a inny był zobowiązany do dokonania czynności określonej w art. 70c O.p.
6.6. Wymaga wyjaśnienia, że na podstawie obowiązującej od 15 października 2013 r. nowelizacji Ordynacji podatkowej dodano do jej treści art. 70c (w dziale III Zobowiązania podatkowe w Rozdziale 8 Przedawnienie ustawy, a więc poza działem IV Postępowanie podatkowe), z którego wynika, że organ podatkowy właściwy w sprawie zobowiązania podatkowego, z którego niewykonaniem wiąże się podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego zawiadamia podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia w przypadku, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1 O.p., najpóźniej z upływem terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1 O.p. oraz o rozpoczęciu lub dalszym biegu terminu przedawnienia po upływie okresu zawieszenia.
6.7 Trafnie w odpowiedzi na skargę kasacyjną organ zauważa, że nie istniały podstawy prawne, które obligowałby organ do prowadzenia jednolitej bazy danych, wspólnej dla poszczególnych organów podatkowych, czy kontroli skarbowej, która stwarzałaby obowiązek uwzględnienia treści pełnomocnictw złożonych w toku różnych postępowań.
6.8. Powyższe powoduje, że nie można uznać, że w stanie prawnym właściwym dla rozpoznawanej sprawy pełnomocnictwo złożone w toku trwania postępowania kontrolnego, prowadzonego przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w S. (k. 7 akt administracyjnych, tom I), powinno być znane, a co za tym idzie, respektowane przez organ doręczający zawiadomienie, o którym mowa w art. 70c. O.p.
6.9. W obecnie obowiązującym stanie prawnym organy nie są bowiem uprawnione, ani zobowiązane do poszukiwania, czy innym organom, bądź w innym postępowaniu, stosowne pełnomocnictwo zostało udzielone (por. wyrok NSA z dnia 18 września 2009 r., sygn. akt I FSK 1843/07 oraz wyrok z dnia 24 października 2007 r., II FSK 1217/06). Posłużenie się przez organ pełnomocnictwem złożonym na potrzeby innego postępowania, choćby swym zakresem obejmowało ono przedmiot postępowania do którego akt nie zostało załączone, a następnie procedowanie z udziałem "rzekomego pełnomocnika" naraża organ na zarzut pozbawienia strony czynnego udziału w postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2008 r. II FSK 128/08).
Z uwagi na powyższe należało przyjąć, że skierowanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] zawiadomienia, o którym mowa w art. 70c O.p. w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 O.p., bezpośrednio podatnikowi wbrew temu co przyjął Sąd pierwszej instancji nie naruszało prawa. Jak trafnie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 kwietnia 2014 r. sygn. akt I FSK 1052/14 zawiadomienie o zwieszeniu biegu terminu przedawnienia nie jest w takiej sytuacji pismem procesowym doręczanym w toku i w ramach toczącego się postępowania.
6.10. Należało też ocenić, mając na uwadze stanowisko Sądu pierwszej instancji, czy wpływ na ocenę stanu świadomości podatnika, co do okoliczności związanych z zawieszeniem biegu terminu przedawnienia - z perspektywy stanowiska zawartego w wyroku TK z z 17 lipca 2012 r., sygn. akt P 30/11 na tle art. 70 § 6 pkt 1 O.p. - powinno mieć to, że doręczenie podatnikowi zawiadomienia nastąpiło w trybie, o którym mowa w art. 150 § 2 O.p., a więc na zasadzie tzw. fikcji doręczenia.
6.11. Jak wskazuje się w orzecznictwie instytucja doręczenia zastępczego stanowi próbę pogodzenia, z jednej strony - konieczności zapewnienia sprawności postępowania, z drugiej zaś strony - zapewnienia praw stronom postępowania, w tym także prawa do otrzymania decyzji (pism, wezwań) wydanych w tym postępowaniu. Ponieważ instytucja doręczenia zastępczego wywiera tak istotne skutki dla praw uczestników postępowania powinna być stosowana z zachowaniem reguł ustawowych, a każde odstępstwo winno skutkować przyjęciem, że w istocie nie doszło do zastępczego doręczenia pisma (por. wyrok NSA z 11 marca 2014 r., I FSK 1880/13).
6.12. Zasady funkcjonowania tzw. fikcji doręczenia omówił również Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 17 września 2002r., w sprawie SK 35/01. W wyroku tym Trybunał stwierdził, że domniemanie prawne, na którym opiera się doręczenie zastępcze, zakładające, że pismo doręczone w ten sposób dotarło do rąk adresata jest domniemaniem prawnym, które można obalić. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, w przypadku doręczeń zastępczych subiektywne przekonanie sądu o prawidłowości doręczenia zastępczego nie wyłącza bowiem możliwości dowodzenia, że pismo nie doszło do adresata (por. postanowienia Sądu Najwyższego z: 4 września 1970 r., sygn. I PZ 53/70, OSNCP nr 6/1971, poz. 100; 12 stycznia 1973 r., sygn. I CZ 157/72, OSNCP nr 12/1973, poz. 215; T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska, Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze, T. Ereciński (red.), tom I, Warszawa 1997, s. 241). Odwołując się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, Trybunał wskazał, że adresat musi być w sposób nie budzący wątpliwości powiadomiony o nadejściu pisma sądowego i o miejscu, gdzie może je odebrać. Brak zaś zawiadomienia, o którym mowa w art. 139 § 1 k.p.c. lub też wątpliwość, czy zostało ono dokonane czyni doręczenie zastępcze bezskutecznym. Nie zmienia to jednak ogólnej reguły, związanej z ciężarem udowodnienia, który spoczywa na adresacie pisma twierdzącym, że nie został zawiadomiony o przeznaczonym dla niego piśmie, złożonym w pocztowej placówce oddawczej. Do obalenia domniemania skuteczności doręczenia zastępczego, które (...) wymaga uprawdopodobnienia, że adresat nie wiedział o złożeniu pisma w urzędzie pocztowym, stosownie do wymogów art. 139 § 1 k.p.c, nie jest natomiast wystarczające samo zaprzeczenie adresata pisma, iż nie powziął wiadomości o złożeniu go w urzędzie pocztowym (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 4 września 1970 r., sygn. I PZ 53/70, OSNCP nr 6/1971, poz. 100).
6.13. Powyższe wypowiedzi, poczynione na tle procedury cywilnej, są również adekwatne na gruncie przepisów Ordynacji podatkowej. Nie powinno bowiem budzić wątpliwości, że wszystkie zastępcze formy doręczenia pism, niezależnie od procedury, w ramach której się odbywają, rodzą domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi. Wobec czego bez względu na to, czy pismo rzeczywiście w ten sposób doszło do rąk adresata, przyjmuje się prawdziwość twierdzenia o jego doręczeniu.
6.14. Na tle regulacji zawartych w Ordynacji podatkowej, które znalazły zastosowanie w niniejszej sprawie, istotne jest to, że wymogi sformułowane pod adresem doręczyciela w art. 150 O.p mają charakter gwarancyjny w stosunku do adresata pisma, a tym samym wypełnienie wszystkich określonych w nim warunków formalnych pozwala dopiero na przyjęcie fikcji prawnej doręczenia określonej w przepisie § 2 art. 150 O.p. stanowiącym, że w przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. W sytuacji, w której nie występują formalne, jak i materialne nieprawidłowości w toku próby doręczenia skarżącemu przesyłki nie ma podstaw aby kwestionować skuteczność takiego doręczenia.
6.15. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowe odczytanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2012 r., sygn. akt P 30/11 prowadzi zatem do wniosku, że dla wystąpienia skutku z art. 70 § 6 pkt 1 O.p. konieczne jest aby podatnik został poinformowany, że nastąpiło wszczęcie postępowania karno - skarbowego, które wywoła ten skutek, że przedawnienie nie nastąpi. Poinformowanie takie może nastąpić także w warunkach fikcji doręczenia przesyłki zawierającej wymaganą przez Trybunał Konstytucyjny informację (podobnie wypowiedziano się w wyrokach NSA z 28 maja 2015 r., I FSK 124/14 oraz z 20 listopada 2015 r., I FSK 1011/14).
7. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu winien uwzględnić powyższe stanowisko i ponownie ocenić zaskarżoną decyzję w kontekście zaistnienia przesłanki z art. 70 § 6 pkt 1 O.p., biorąc jednak pod uwagę kwestię prawidłowości i skuteczności doręczenia skarżącemu zawiadomienia z 18 listopada 2013 r. informującego o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia.
8. Z tych też względów, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał WSA w Poznaniu do ponownego rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 oraz art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło