II GSK 1466/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia del. WSA Bartłomiej Adamczak (spr.) Protokolant Anna Wojtowicz - Hess po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 1516/14 w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2. zasądza od W. M. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 700 (siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 11 lutego 2015 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1516/14) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi W. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2014 r. (nr [...]) w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2012 r. (nr [...]) oraz stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy. W dniu [...] września 2012 r. Inspekcja Transportu Drogowego w miejscowości P. zatrzymała do kontroli pojazd marki Mercedes-Benz o dopuszczalnej masie całkowitej pojazdu przekraczającej 3,5 t, który był prowadzony przez W.M. (dalej zwanego: "stroną", "skarżącym"). Podczas kontroli drogowej ustalono, że kierujący pojazdem nie uiścił opłaty za przejazd pojazdem ciężarowym po drodze ekspresowej S5 na odcinku węzeł S. - węzeł B. B. m.in. w dniu [...] sierpnia 2012 r. o godzinie 16:48, a na protokole zamieszczono adnotację: że kontrolowany kierowca nie wnosi zastrzeżeń do protokołu kontroli. W tej samej dacie, tj. w dniu [...] września 2012 r. doręczono stronie zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej, odebrano od strony oświadczenie, że w nawiązaniu do otrzymanego zawiadomienia o wszczęciu postępowania nie składa on wyjaśnień oraz wydano decyzję, którą orzeczono o nałożeniu na W. M. kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł. Od tej decyzji strona złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zarzucając organowi niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, z uwagi na twierdzenie, że urządzenie viaBOX prawdopodobnie działało wadliwie, zaś operator systemu VIATOLL zgodnie z zawartą umową powinien informować stronę za pośrednictwem sms-a, maila lub telefonu komórkowego o braku środków finansowych na koncie, umożliwiających zgodne z prawem wykonywanie przejazdu. Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, decyzją z dnia [...] marca 2014 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję o nałożeniu kary pieniężnej z dnia [...] września 2012 r. Wskazał, iż za nieuiszczenie opłaty elektronicznej za przejazd pojazdem ciężarowym nakłada się karę pieniężną na kierującego pojazdem na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 260 ze zm. – dalej jako: "u.d.p."). Organ wyjaśnił, że każde naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd stanowi odrębną podstawę do nałożenia kary pieniężnej zaś kwestią istotną w postępowaniu jest tylko ustalenie, czy opłata została uiszczona czy też nie. Organ podkreślił, że protokół kontroli drogowej stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej: "k.p.a."), a zatem sporządzony w przepisanej formie przez powołany do tego organ państwowy stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Podpisanie protokołu kontroli drogowej bez zastrzeżeń, co miało miejsce w niniejszej sprawie, stanowi dowód na okoliczności w nim stwierdzone i wyznacza granice postępowania administracyjnego co do faktów i stanu prawnego. Ponadto – jak stwierdził organ - z całokształtu materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że kontrolowany pojazd samochodowy poruszał się po drodze wymienionej w rozporządzeniu i za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata elektroniczna. Organ ponownie rozpoznając sprawę stwierdził, iż okoliczności podniesione przez skarżącego nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Ustawodawca nie przewidział bowiem okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13k ust. 1 i 2 u.d.p., w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Z tych względów przyczyny, z powodu których opłata nie została uiszczona nie są okolicznościami istotnymi dla rozpoznania niniejszej sprawy administracyjnej, gdyż kary pieniężne wynikające z naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych są nakładane na podstawie obiektywnie stwierdzonych naruszeń. Na powyższą decyzję W. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o jej uchylenie i o anulowanie kary pieniężnej powtarzając zarzuty z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając wyrokiem z dnia 11 lutego 2015 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1516/14) zaskarżoną decyzję z dnia [...] marca 2014 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2012 r. stwierdził, że organy Inspekcji Transportu Drogowego przy podejmowaniu decyzji w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych związane są rygorami procedury administracyjnej, a organy obu instancji przy wydawaniu decyzji naruszyły przepis art. 10 k.p.a., który statuuje zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. Sąd zwrócił uwagę, że decyzje administracyjne nakładające kary pieniężne za naruszenia przepisów prawnych regulujących sprawy uiszczenia opłaty elektronicznej za korzystanie z dróg publicznych, analogicznie jak sprawy transportu drogowego, mają charakter szczególny, gdyż nie stwarzają właściwym organom administracji praktycznie żadnych luzów interpretacyjnych. Organ orzekający ma obowiązek stwierdzenia, czy nastąpiło zdarzenie określone powołanymi wyżej przepisami, bez wnikania, jakie były jego przyczyny i kto ponosi za to winę, a zatem w takim mechanizmie odpowiedzialności podstawowe znaczenie mają ustalenia dotyczące stanu faktycznego stwierdzone w toku kontroli. W takiej sytuacji szczególnie ważne jest aby strona mogła wziąć rzeczywisty udział w postępowaniu i swobodnie wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów. Wręczenie w dacie kontroli zawiadomienia o wszczęciu postępowania i równoczesne wydanie w tej dacie decyzji o nałożeniu dotkliwej dla strony kary pieniężnej stanowi ewidentne naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, zagwarantowanej w art. 10 § 1 k.p.a. Podstawy odstąpienia od zasady zapewnienia stronie czynnego udziału i procedura z tym związana zawarta jest w § 2 i 3 tego przepisu, jednakże organ nie wskazał, iż zachodzą przyczyny uzasadniające odstąpienie od zasady określonej w § 1. Sąd I instancji stwierdził, że odebranie w czasie kontroli w dniu [...] września 2012 r. od skarżącego oświadczenia, że nie składa wyjaśnień nie oznacza, że skarżący zrzekł się możliwości zgłoszenia wyjaśnień oraz żądań w terminie kilku dni po przeanalizowaniu zaistniałej sytuacji. Należało bowiem uznać, że skarżący mógł być zaskoczony okolicznością, że w trakcie procesu kontroli, która trwała niecałe 2 godziny otrzymał kilka zawiadomień o wszczęciu postępowań i kilka decyzji o wymierzeniu kar w wysokościach przekraczających zdecydowanie jego zarobki. Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji stwierdził, że wydanie przez organ I instancji decyzji nastąpiło z naruszeniem wyżej wskazanej zasady postępowania, a organ II instancji utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję nie naprawił wskazanych uchybień, co stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej: "p.p.s.a."), stanowiło podstawę uchylenia obu decyzji. Skargę kasacyjną na ww. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Organ na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 i § 2 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, iż Główny Inspektor Transportu Drogowego wydając decyzję w I instancji bezpośrednio po przeprowadzeniu kontroli naruszył zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, podczas gdy strona na każdym etapie postępowania, w tym również na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, miała zapewniony czynny udział; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/, art. 135 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 i § 2 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy polegające na uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] września 2012 r. z uwagi na naruszenie przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, podczas gdy ewentualne naruszenie art. 10 k.p.a. w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie mogło mieć żadnego, a tym bardziej istotnego wpływu na wynik sprawy, wobec czego nie uzasadniło uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. i zastosowania środków przewidzianych w art. 135 p.p.s.a. Skarżący nie skorzystał z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpią - jak w tej sprawie - przesłanki nieważności postępowania, enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 pkt 1-6 p.p.s.a., to Naczelny Sąd Administracyjny, kontrolując zaskarżony wyrok, zobowiązany jest ograniczyć się do zbadania, czy wyrok ten uchybia przepisom wskazanym w skardze kasacyjnej w ramach podstaw z art. 174 p.p.s.a. W niniejszej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej zostały oparte na podstawie określonej w pkt 2 art. 174 p.p.s.a., tj. na podstawie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Konstrukcja tej normy prawnej wskazuje, że stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania, które w ocenie strony skarżącej zostały naruszone przez Sąd I instancji, należy uprawdopodobnić istnienie potencjonalnego związku przyczynowego między uchybieniem proceduralnym a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego, przy czym w tym wypadku nie chodzi o to, że ewentualne uchybienie mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, lecz wpływ istotny. W ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. kasator zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w zw. art. 10 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez uwzględnienie skargi w sytuacji, gdy organ zapewnił skarżącemu możliwość udziału na każdym etapie postepowania, w tym również na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego; a także naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/, art. 135 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji obu instancji z uwagi na uznanie naruszenia ww. przepisu postępowania (zasady czynnego udziału strony w postępowaniu przed wydaniem pierwszoinstancyjnej decyzji) pomimo nie wykazania w żaden sposób, że to (ewentualne) uchybienie organu w tym zakresie mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, tym bardziej istotny. Zgodnie z art. 10 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (§ 1), przy czym organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (§ 2). Sformułowana w przepisie art. 10 k.p.a. zasada czynnego udziału stron w postępowaniu oznacza, że organ ma obowiązek zawiadomienia wszystkich stron o wszczęciu postępowania (art. 61 § 4 k.p.a.), ma umożliwić stronom aktywne uczestnictwo w postępowaniu m.in. poprzez dostęp do akt sprawy (art. 73 i art. 74 k.p.a.) oraz umożliwić zgłaszanie wniosków dowodowych (art. 78 k.p.a.), a także umożliwić wypowiedzenie się na temat zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji (art. 81 k.p.a.). W postępowaniu odwoławczym zasada ta oznacza nałożenie na organ obowiązku powiadomienia pozostałych stron postępowania (w przypadku wielości stron) o wniesieniu odwołania oraz powiadomienia o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem przed wydaniem ostatecznej decyzji, w szczególności w przypadku, gdy na etapie postępowania odwoławczego było prowadzone dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie (art. 136 k.p.a.). Tak prowadzone postępowanie stanowi realizację zasady czynnego udziału strony i uchybienie tym standardom może stanowić podstawę uchylenia przez sąd administracyjny decyzji, wszak pod warunkiem, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2007 r., sygn. akt I OSK 1614/06, LEX nr 418155). Analiza przebiegu postępowania i podejmowanych w nim czynności przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego – wbrew ocenie Sądu I instancji - prowadzi do wniosku, że organ nie naruszył art. 10 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że w dniu kontroli, tj. w dniu [...] września 2012 r. skarżący został zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej na podstawie art. 13k ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. z powodu nieuiszczenia opłaty za przejazd w dniu 21 sierpnia 2012 r. (o godz. 16:48) po drodze krajowej (ekspresowej - S5) na odcinku węzeł S. - węzeł B. B. i jednocześnie został poinformowany o możliwości - w związku ze wszczętym i prowadzonym postępowaniem – wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań, zapoznania się z aktami sprawy oraz składania dodatkowych wyjaśnień i dokumentów, w każdym stadium postępowania zgodnie z art. 10 k.p.a. Z możliwości tej w dniu kontroli nie skorzystał dając temu wyraz w złożonym tego samego dnia oświadczeniu, że: "w nawiązaniu do otrzymanego w dniu 13.09.2012 r. zawiadomienia o wszczęciu postepowania administracyjnego w związku z przeprowadzoną kontrolą drogową udokumentowaną protokołem nr [...] – nie składam wyjaśnień". W tej sytuacji w dniu [...] września 2012 r. organ wydał decyzję o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej, która następnie została zaskarżona wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy. Na etapie postępowania odwoławczego organ dwukrotnie w piśmie z dnia [...] stycznia i [...] maja 2014 r. zawiadamiał stronę – stosownie do art. 10 § 1 oraz art. 73 § 1 k.p.a. – o prawie zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się, co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów (zarówno zgromadzonych w pierwszoinstancyjnym postępowaniu, jak też uzupełnionych w postępowaniu odwoławczym na podstawie informacji pochodzących od firmy obsługującej system elektronicznego poboru opłat viaToll). Z prawa tego skarżący skorzystał prezentując w odpowiedzi na ww. zawiadomienia organu swoje stanowisko w sprawie (pisma z dnia [...] stycznia i [...] maja 2014 r.). W takim stanie rzeczy Główny Inspektor Transportu Drogowego – po ponownym rozpatrzeniu sprawy – wydał w dniu [...] marca 2014 r. ostateczną decyzję w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Sekwencja i treść podejmowanych zarówno przez organ, jak i przez skarżącego czynności procesowych wskazuje, że skarżący w rzeczywistości miał zagwarantowaną możliwość czynnego uczestnictwa w postępowaniu. Skarżący – zgodnie z art. 64 § 4, art. 73 § 1, art. 81 k.p.a. - został powiadomiony o toczącym się postępowaniu, możliwości wypowiadania się co do zebranych dowodów i materiałów, zgłaszania żądań, prawie do przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów, był też szczegółowo informowany o gromadzonym przez organ w trybie art. 136 k.p.a. materiale dowodowym, w odniesieniu do którego na bieżąco wypowiadał się zgłaszając określone żądania i przedstawiając swoje stanowisko w sprawie. Okoliczności te wskazują na zrealizowanie w postepowaniu zasady określonej w art. 10 k.p.a. Nie sposób się zatem zgodzić ze stanowiskiem Sądu I instancji, że "wręczenie w dacie kontroli zawiadomienia o wszczęciu postępowania i równoczesne wydanie w tej dacie decyzji o nałożeniu dotkliwej dla strony kary pieniężnej stanowi ewidentne naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu". Abstrahując od faktu, że skarżący w dniu kontroli przed wydaniem pierwszoinstancyjnej decyzji dobrowolnie zrezygnował ze złożenia jakichkolwiek wyjaśnień w sprawie, to – co należy podkreślić i co zostało powyżej wyjaśnione - w dalszym toku postępowania skarżący niezaprzeczalnie brał czynny udział. Miał bowiem świadomość co do podjętych przez organ na etapie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy czynności dowodowych u operatora systemu viaToll i miał możliwość wypowiedzenia się w tym zakresie, także przed wydaniem ostatecznej decyzji w sprawie. Z tego powodu - w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie - prawo skarżącego wynikające z art. 10 k.p.a. nie zostało naruszone w postepowaniu prowadzącym do wydania zaskarżonej decyzji. Dodatkowo też – w odniesieniu do zarzutu formułowanego w punkcie 2. petitum skargi kasacyjnej – Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że Sąd I instancji stojąc na stanowisku, że organ w postępowaniu naruszył przepis postępowania administracyjnego, tj. art. 10 k.p.a. i uwzględniając z tego powodu skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a., winien był dodatkowo wykazać, że naruszenie tego przepisu mogło mieć istotny wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy. W orzecznictwie sądowo administracyjnym przyjmuje się, że wpływanie istotne na wynik sprawy, to prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc ukształtowanie w nich stosunku administracyjnego, materialnego lub procesowego, a zatem sąd uchylając z tych powodów decyzję lub postanowienie musi wykazać, że gdyby nie było stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 62/13, LEX nr 1488135; wyrok NSA z dnia 25 listopada 2014 r., sygn. akt II FSK 1224/13, LEX nr 1595886; wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2014 r., sygn. akt I OSK 160/13, LEX nr 1569474). Takiego wnioskowania Sąd I instancji nie zaprezentował w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, co czyni usprawiedliwionym zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w powiązaniu z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy, stosownie do przepisu art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W ponownie prowadzonym postępowaniu, Sąd I instancji weźmie pod uwagę przedstawioną wyżej wykładnię i ponownie oceni legalność zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).