II OZ 437/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Zofia Flasińska po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. K. oraz Stowarzyszenia zwykłego [...] w B., Stowarzyszenia zwykłego [...] w B., Fundacji [...] w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 19 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 47/14 o odmowie przyznania R. K. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...], Stowarzyszenia zwykłego [...] w B., Stowarzyszenia zwykłego [...] w B., Fundacji [...] w B. na decyzję Wojewody Podlaskiego z [...] 2013 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: 1. oddalić zażalenie R. K., 2. odrzucić zażalenie Stowarzyszenia zwykłego [...] w B., Stowarzyszenia zwykłego [...] w B., Fundacji [...] w B. Postanowieniem z dnia 19 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 47/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił R. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. |W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wskazał, iż R. K. formularzach z dnia 12 stycznia i 13 lutego 2015 r. wniósł w imieniu własnym o | |przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata | |(k. [...], [...]). Wnioskodawca występuje w sprawie jako pełnomocnik czterech skarżących organizacji, które złożyły własne wnioski o | |przyznanie prawa pomocy, które zostały rozpoznane negatywnie. | |Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wnioski R. K. o przyznanie prawa pomocy nie mogły zostać rozpatrzone pozytywnie, gdyż zostały | |złożone przez podmiot, który występuje w sprawie nie w imieniu własnym, ale jako pełnomocnik czterech skarżących organizacji | |społecznych. R. K. nie jest również samodzielnym uczestnikiem postępowania. Zgodnie z art. 243 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 | |sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., | |prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z przepisu tego | |wynika, że o prawo pomocy wnioskować może wyłącznie strona postępowania, a nie może tego skutecznie uczynić podmiot, który tego | |przymiotu nie posiada. W takiej sytuacji wnioski o prawo pomocy złożone przez R. K. w imieniu własnym nie mogły zostać pozytywnie | |rozpatrzone, gdyż nie pochodzą od strony. Stąd też podlegały oddaleniu na podstawie przepisu art. 243 § 1 p.p.s.a. | W piśmie z dnia 10 kwietnia 2015 r. zażalenie na to postanowienie wniósł R. K., wskazując, iż działa w imieniu własnym oraz w imieniu organizacji społecznych, których jest przedstawicielem: Stowarzyszenia zwykłego [...] w B., Stowarzyszenia zwykłego [...] w B. oraz Fundacji [...] w B. R. K. wskazał, że ze względu na nieporadność wnioskodawcy, jego sytuacje materialną oraz skomplikowany charakter sprawy wnosi o przyznanie mu prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie R. K. nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. R. K. nie jest stroną tego postępowania, lecz występuje w postępowaniu jako przedstawiciel wskazanych organizacji społecznych, zatem jego wniosek o przyznanie jemu osobiście prawa pomocy jest niedopuszczalny i słusznie Sąd I instancji odmówił uwzględnienia tego wniosku. Natomiast – zgodnie z art. 252 § 3 p.p.s.a. – zażalenie na postanowienie co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy przysługuje wyłącznie wnioskodawcy. Postanowieniem dnia 19 marca 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 47/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku rozpoznał wniosek o przyznanie prawa pomocy R. K. i odmówił przyznania mu tego prawa. Zatem zażalenie na to postanowienie przysługuje wyłącznie R. K. W związku z powyższym zażalenia Stowarzyszenia zwykłego [...] w B., Stowarzyszenia zwykłego [...] w B., Fundacji [...] w B. na postanowienie z dnia 19 marca 2015 r. podlegają odrzuceniu jako niedopuszczalne. Dodatkowo wskazać należy, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy wskazanym organizacjom społecznym był już rozpoznawany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny i postanowieniem z dnia 20 listopada 2014 r. Sąd odmówił przyznania im prawa pomocy. Zażalenie tych organizacji na to postanowienie zostało odrzucone postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 22 stycznia 2015 r., a Naczelny Sąd Administracyjny – postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2015 r., II OZ 275/15 – oddalił zażalenie na to postanowienie. Nadto wskazać należy, iż w tej sprawie ustalenia wymaga czy R. K. posiada odpowiednie umocowanie do reprezentowania wskazanych wyżej organizacji społecznych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się obecnie, iż skoro stowarzyszenie zwykłe nie ma osobowości prawnej, to w postępowaniu sądowoadministracyjnym legitymację procesową posiadają wszyscy członkowie tego stowarzyszenia, jako podmioty praw i obowiązków. Konieczne jest przy tym jednoznaczne zweryfikowanie przez sąd, w oparciu o przedłożone dokumenty, że wszystkie osoby podpisane pod skargą były założycielami czy też są członkami stowarzyszenia, uprawnionymi do złożenia skargi. (...) Właściwym dokumentem, z którego wynikałoby upoważnienie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego radcy prawnemu (innej osobie reprezentującej stowarzyszenie) przez stowarzyszenie zwykłe, jest dokument podpisany przez wszystkich członków stowarzyszenia. Źródłem takiego upoważnienia nie można natomiast uznać regulaminu, jako dokumentu statuującego li tylko powstanie stowarzyszenia zwykłego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2014 r., II OSK 2525/12, podobnie Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach: z dnia 14 maja 2014 r., II OSK 2966/12, z dnia 5 czerwca 2014 r., II OSK 714/14, z dnia 10 lipca 2014 r., II OSK 311/14, z dnia 30 września 2014 r., II OSK 729/13, wszystkie publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W tej sprawie Sąd I instancji powinien więc w pierwszej kolejności ustalić czy skarga stowarzyszeń zwykłych [...] w B. i [...] w B. została skutecznie wniesiona przez wszystkich członków tych stowarzyszeń poprzez wezwanie tych stowarzyszeń do przedstawienia stosownych uchwał wszystkich członków o wniesieniu skargi oraz do przedstawienia dokumentów, z których będzie wynikał skład osobowy tych obu stowarzyszeń. Ponadto Sąd powinien ustalić czy reprezentujący te stowarzyszenia R. K. legitymuje się uchwałami podpisanymi przez wszystkich członków odpowiednio Stowarzyszenia [...] w B. oraz Stowarzyszenia [...] w B. upoważniającymi go do reprezentowania tych stowarzyszeń w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z tym, że R. K. występuje w tej sprawie również jako pełnomocnik osoby prawnej - Fundacji [...] w B., Sąd powinien ustalić czy spełnia on przesłanki z art. 35 § 1 i 2 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oraz na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.