I SA/Wa 2040/14

WyrokWSA w Warszawie2014-11-19

Skład orzekający: Bożena Marciniak, Joanna Skiba, Tomasz Szmydt

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność decyzji administracyjnej, na podstawie której wydano inną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności tej drugiej decyzji?
Ratio decidendi
Stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. Skoro decyzja stwierdzająca nieważność decyzji o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego wywołuje skutek ex tunc, to decyzja uwłaszczeniowa wydana w oparciu o tę decyzję została wydana z rażącym naruszeniem prawa, naruszając prawa osób trzecich.
Stan faktyczny
Przedsiębiorstwo K. S.A. skarżyło decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, która utrzymała w mocy decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody z 1994 r. dotyczącej uwłaszczenia Przedsiębiorstwa gruntem. Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej złożyli następcy prawni dawnych współwłaścicieli nieruchomości, wskazując na wcześniejszą decyzję SKO stwierdzającą nieważność orzeczenia odmawiającego ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając decyzję Ministra za zgodną z prawem.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędzia WSA Tomasz Szmydt Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2014 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa K. S.A. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy własna decyzję z dnia [...] lutego .2013 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 1994 r., dotyczącej stwierdzenia uwłaszczenia Przedsiębiorstwa [...] w W. gruntem położonym w W. przy ul. [...] o powierzchni [...] m2, oznaczonym na wyrysie z mapy ewidencyjnej do celów prawnych z dnia [...] kwietnia 1994 r. jako działka nr [...] z obrębu [...], w zakresie odpowiadającym obszarowi dawnej nieruchomości hipotecznej [...] o powierzchni [...] m2, położonej przy ul. [...] w W. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie przedstawił następujący stan sprawy. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) oraz przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127), decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 1994 r., stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo Państwowej Komunikacji Samochodowej w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa położonego w W. przy al. [...] o pow. [...] m2, oznaczonego. jako dz. ew. nr [...] z obrębu [...] oraz nieodpłatne nabycie prawa własności budynków, budowli i innych urządzeń znajdujących na tym gruncie. Wnioskiem z dnia 30 września 2011 r. A. W., E. K., J. Z., J. B.. K. G., M. H., A. M., E. L. , I. H., J. H., G. G., P. R., B. B., G. W., I. H., J. N., K. H., W. R. i H. L. (następcy prawni byłych współwłaścicieli S. H., M. H., I. C., J. H., J. L., J. H., A. H. oraz W. H.) wystąpili o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 1994 r., wskazując na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2000 nr [...] stwierdzającą nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 1964 r., odmawiającego ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] w W. oznaczonej hipotecznie jako [...]. Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] Minister Transportu. Budownictwa i Gospodarki Morskiej stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 1994 r. nr [...] w zakresie odpowiadającym obszarowi dawnej nieruchomości hipotecznej [...] o powierzchni [...] m2. położonej przy ul. [...] w W/, wskazując że powyższa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 2 ust. 1 ww. ustawy z dnia 29.09.1990 r. (prawa osób trzecich). Przedsiębiorstwo S.A. w W., wystąpiło z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...]. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wskazał, że przedmiotowa decyzja została podjęta na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Zgodnie z art. 2 ust. 1-2 ww. ustawy z dnia 29 września 1990 r. ustawodawca uwłaszczył z dniem 5 grudnia 1990 r. państwowe i komunalne osoby prawne posiadające w zarządzie grunt stanowiący własność Skarbu Państwa lub gminy. Uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich. Przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) w związku z ustawą z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130), co potwierdza podstawa wpisu Skarbu Państwa w dziale II księgi wieczystej [...]. Prawo zarządu gruntem na rzecz Przedsiębiorstwa [...] w W. wynika z decyzji Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [...] czerwca 1988r. Spełnione zatem były przesłanki uwłaszczenia, o których mowa w art. 2 ust 1-2 ww. ustawy z dnia 29 września 1990r., z zastrzeżeniem nienaruszenia praw osób trzecich. W skład działki nr [...] objętej uwłaszczeniem wchodzi część dawnej nieruchomości hipotecznej [...] o powierzchni [...] m położonej przy ul. [...] w W/. Prezydium Rady Narodowej w W. orzeczeniem administracyjnym nr [...] z dnia [...] kwietnia 1964r. odmówiło J. i C. L., J. H., W. H., J. H., S. H., W. H. i innym ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] w W. oznaczonej hipotecznie jako [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2000r. nr [...] stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] kwietnia 1964 r. Stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] kwietnia 1964 r., wywołało skutek ex tunc, co oznacza, że w dniu uwłaszczenia aktualny pozostawał wniosek o przyznanie prawa własności czasowej m.in. do części działki nr [...] w zakresie odpowiadającym obszarowi dawnej nieruchomości hipotecznej [...] o powierzchni [...] m2położonej przy ul. [...] w W.. Zatem prawa osób trzecich wynikające z wyżej powołanej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., wywołującej skutki ex tunc, stanowiły przeszkodę do stwierdzenia uwłaszczenia Przedsiębiorstwa [...] w W. częścią działki nr [...] w zakresie odpowiadającym obszarowi dawnej nieruchomości hipotecznej [...] o powierzchni [...] m2 położonej przy ul. [...] w W. do czasu rozstrzygnięcia sprawy o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do tego terenu. Powyższe oznacza, że ww. decyzja uwłaszczeniowa, w zakresie odnoszącym się do obszaru dawnej nieruchomości hipotecznej [...] o powierzchni [...] m2 położonej przy ul. [...] w W., została wydana z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, tj. rażącym naruszeniem art. 2 ust. 1 ww. ustawy z dnia 29 września 1990 r. (prawa osób trzecich), co obliguje organ nadzoru do stwierdzenia jej nieważności, stosownie do przepisu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Minister wskazał , że w sprawie nie zaistniały nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 kpa). Jak wynika z KW nr [...] działka nr [...] jest własnością Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym Przedsiębiorstwa [...] S.A. w W., która powstała w wyniku komercjalizacji Przedsiębiorstwa [...] w W. na podstawie aktu komercjalizacji z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr Rep. A [...]. Fakt przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 51, poz. 298 ze zm.) w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. Zgodnie bowiem z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 19.05.1992 r. sygn. akt III CZP 49/92, w wyniku przekształcenia nie dochodzi, ani do zmiany właściciela przedsiębiorstwa, ani do zmiany właściciela kapitału, a jedynie państwowa osoba prawna zmienia swoją formę z przedsiębiorstwa państwowego w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa. Organ administracji wskazał również , że uwłaszczenie państwowych osób prawnych uniemożliwia realizację roszczenia byłych właścicieli przedmiotowej ą nieruchomości [...], wynikającego z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu warszawskiego. Rozpatrzenie wniosku dekretowego ma zatem pierwszeństwo przed wszelkimi innymi trybami dysponowania gruntami warszawskimi. Natomiast interes prawny wnioskodawców wynika z następstwa prawnego po dawnych właścicielach nieruchomości warszawskiej, które to następstwo prawne zostało wykazane stosownymi postanowieniami o stwierdzeniu nabycia spadku. Odnosząc się do pozostałych zarzutów organ stwierdził, że zgodnie z uchwałą Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 listopada .2012 r. sygn. akt 1 OPS 2/12 (opubl. CBOSA) stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 Kpa. Skargę na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] wniosło Przedsiębiorstwa [...] w W. S.A. Zaskarżonej decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2013 r. zarzucono naruszenie: - art. 156 § 1 pkt 2 KPA poprzez uznanie, iż istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1994 r. nr [...] jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności, pomimo iż przesłanki wymienione w art. 156 § 1 pkt 2 KPA na gruncie przedmiotowej decyzji nie zostały spełnione; - art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce. decyzją z dnia [...] grudnia 2000 r. nr [...] nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] kwietnia 1964 r. odmawiającej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] w W. oznaczonej hipotecznie jako [...], wykluczało możliwość nabycia przez Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej w W. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, stanowiącej działkę gruntu przy [...] o pow. [...] m2 stwierdzonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1994 r. nr [...] w zakresie odpowiadającym obszarowi dawnej nieruchomości hipotecznej [...] w o pow. [...] m2, położonej przy ul. [...] w W., z uwagi na naruszenie praw osób trzecich; - art. 157 § 2 KPA w zw. z art. 28 KPA poprzez przyjęcie, iż A. W., E. K., J. Z., J. B., K. G., M. H., A. M., E. L. , I. H., J. H., K. G., P. R., B. B., G. I. ¡, I. H., J. N., K. H., W. R., H. L. uzyskali status strony w postępowaniu prowadzonym przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zakończonym decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...]; - art. 145 § 1 pkt 8 KPA poprzez uznanie, iż stwierdzenie w dniu 12 grudnia 2000 r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 1964 r. stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 1994 r., podczas gdy w wyniku rozstrzygnięcia SKO zachodziła co najwyżej podstawa do wznowienia postępowania uwłaszczeniowego; - art. 107 § 1 KPA poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia (decyzji z dnia [...] czerwca 2013 nr [...]), w szczególności zaś nieprzeprowadzenia w dostateczny sposób rozważań co do przyczyn, dla których A. W., E. K., J. Z., J. B., K. G., M. H., A. M., E. L., I. H., J. H., K. G., P. R., B. B., G. W., I. H., J. N., K. H., W. R., H. L. uzyskali status strony w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...]; W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ oraz o zasądzenie kosztów postępowania Odpowiadając na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając sprawę w ramach tych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie jest zasadna , gdyż zaskarżona decyzja Ministra Transportu , Budownictwa i Gospodarki Morskiej zgodna jest z przepisami prawa. Kwestionowana w postępowaniu nadzorczym jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1994 r. nr [...], stwierdzająca nabycie z mocy prawa przez Przedsiębiorstwo [...] w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...][...] m2, oznaczonym jako działka nr [...] oraz nieodpłatne nabycie budynków , budowli i innych urządzeń znajdujących się na tym gruncie, została wydana na podstawie art.2 ust.1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.). Powyższa ustawa stanowiła akt prawny o zasadniczym znaczeniu dla przemian stosunków własnościowych w Polsce, znoszący skutki obowiązywania zasady jedności własności państwowej przez przyznanie wskazanym w niej podmiotom określonych praw do gruntów będących własnością Skarbu Państwa lub gmin albo roszczeń o ich ustanowienie. W dniu wejścia w życie powołanej wyżej ustawy, tj. 5 grudnia 1990 r., grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gmin (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa, z mocy prawa stały się przedmiotem użytkowania wieczystego tych osób (art.2 ust.1). Budynki i inne urządzenia wzniesione na gruncie, także ex lege, przeszły na własność państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa (art.2 ust.2). Nabycie prawa do gruntu miało charakter nieodpłatny, natomiast nabycie własności budynków co do zasady zostało uregulowane jako odpłatne, chyba że obiekty te były wybudowane ze środków własnych osób uprawnionych lub ze środków ich poprzedników prawnych. Przejście praw stwierdzał decyzją wojewoda w odniesieniu do gruntów państwowych albo zarząd gminy, w odniesieniu do gruntów gminnych (art.2 ust.3), które to decyzje wobec charakteru nabycia mają charakter deklaratoryjny. Jednocześnie ustawodawca w art. 2 ust.1 powołanej na wstępie ustawy zawarł zastrzeżenie, że uwłaszczenie państwowych osób prawnych nie narusza praw osób trzecich. Uwarunkowanie nabycia przez państwowe osoby prawne z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. użytkowania wieczystego gruntu oraz własności znajdujących się na tym gruncie budynków i innych urządzeń nie naruszaniem praw osób trzecich, uwzględniało istniejące w dniu wejścia w życie ustawy prawa podmiotowe tych osób, wynikające bądź z innych aktów prawnych, bądź z przysługujących tym osobom praw właścicielskich do gruntu. Na gruncie wskazanego wyżej stanu prawnego orzecznictwo sądowe ukształtowało wykładnię użytego w art.2 ust.1 wymienionej ustawy zwrotu "nie narusza praw osób trzecich". O naruszeniu praw osób trzecich można mówić wówczas, gdy przy zbiegu uprawnień państwowych osób prawnych z art. 2 ust.1 omawianej ustawy, z uprawnieniami związanymi z prawem własności do tego gruntu innych osób, dajemy pierwszeństwo uprawnionym z art.2 ust.1 ustawy, pozbawiając przez to osoby trzecie uprawnień związanych z tym gruntem (por. Komentarz do ustawy o gospodarce nieruchomościami, Gerard Bieniek, Eugeniusz Mzyk i inni, wydanie 2, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2007 r., str.618). Ugruntowany jest również pogląd, iż stwierdzenie przez ustawodawcę, że nabycie użytkowania wieczystego oraz własności budynków nie może naruszać praw osób trzecich oznacza, że ustawodawca dał pierwszeństwo uprawnieniom osób trzecich. Odnosząc dalsze rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że jej istota sprowadza się do dokonania oceny, czy organ nadzoru prawidłowo wydał decyzję o stwierdzeniu nieważności decyzji uwłaszczeniowej w części odnoszącej się do obszaru dawnej nieruchomości hipotecznej [...] o pow. [...] m2, położonej przy ul. [...] w W. w sytuacji, gdy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego został złożony dopiero w dniu [...] marca 2000 r., a stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] kwietnia 1964 r. o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego nastąpiło decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2000 r. nr [...]. Innymi słowy, czy w sytuacji, gdy w dacie wejścia w życie ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, czyli w dniu 5 grudnia 1990 r., nie były zgłoszone roszczenia osób trzecich oraz przy funkcjonującym w obrocie prawnym ostatecznym orzeczeniu o odmowie przyznania prawa własności czasowej, można mówić o naruszeniu praw osób trzecich. W tej kwestii zacząć należy od rozważenia skutków, jakie wywołuje decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego. W orzecznictwie sądów administracyjnych przez wiele lat funkcjonowały dwa poglądy odnośnie skutków jakie wywołuje stwierdzenie nieważności decyzji , w oparciu o którą wydano inną decyzję. Według pierwszego poglądu "stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą została wydana inna decyzja (zależna), nie stanowi podstawy z art. 145 §1 pkt 8 K.p.a. do wznowienia postępowania w stosunku do tej drugiej decyzji (zależnej), lecz stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności (art. 156 §1 pkt 2 K.p.a.), gdyż stwierdzenie nieważności decyzji powoduje skutki prawne z mocą ex tunc, a uchylenie decyzji w wyniku wznowienia postępowania – ex nunc". (wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 422/10 i wyrok NSA z dnia 3 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 825/10). Powyższe stanowisko przyjmowało założenie, że jeśli decyzja zależna była oparta na decyzji, której w wyniku stwierdzenia nieważności skutki prawne zostały zniesione od dnia jej wydania, to także decyzja zależna wydana została z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ organ administracji nie był właściwy i kompetentny do rozstrzygania innych odrębnych spraw, które w jakiś sposób dotyczą przedmiotu rozstrzygnięcia decyzji dotkniętej nieważnością. Drugi pogląd został wyrażony w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20 sierpnia 1999 r., sygn. akt IV SA 36/99; z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt II OSK 101/05; z dnia 22 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1880/06; z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 901/08. Naczelny Sąd Administracyjny uznał w nich, że stwierdzenie nieważności decyzji w oparciu, o którą została wydana decyzja zależna, stanowi przesłankę wznowienia postępowania na podstawie art. 145 §1 pkt 8 K.p.a. i nie prowadzi do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej. Stanowisko to było konsekwentnie podtrzymywane przed 2004 r. przez Sąd Najwyższy (por. wyrok SN z dnia 17 grudnia 1993 r., sygn. akt III ARN 50/93, wyrok SN z dnia 5 lipca 1996 r., sygn. akt III ARN 21/96). Przywołane rozbieżności w orzecznictwie spowodowały podjęcie przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchwały Składu Siedmiu Sędziów z dnia 13 listopada 2013 r. sygn.. akt OPS 2/12 (opublik. w CBOSA), w której wskazano, że stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, a nie do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. Skoro zatem decyzja stwierdzająca nieważność decyzji o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej wywołuje skutek ex tunc, to oznacza, że w dacie podejmowania kwestionowanej w tym postępowaniu nadzorczym decyzji uwłaszczeniowej, nie był rozpoznany wniosek dawnych współwłaścicieli nieruchomości o ustanowienie użytkowania wieczystego do gruntu złożony w dniu 25 września 1948 r. Wynika z powyższego, że stwierdzenie nieważności orzeczenia o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej oznacza, że co do uwłaszczonej nieruchomości postępowanie o przyznanie prawa następcom prawnym byłych współwłaścicieli jest w toku. Dotychczasowi współwłaściciele , a w niniejszej sprawie ich następcy prawni, uzyskali status prawny osoby trzeciej w rozumieniu art.2 ust.1 ustawy będącej podstawą wydania kwestionowanej decyzji uwłaszczeniowej. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 kwietnia 2006 r., sygn. I OSK 660/05, publ. Lex nr 209147: "Stwierdzenie nieważności orzeczenia o odmowie przyznania prawa do nieruchomości warszawskiej pociąga za sobą tek skutek, że były właściciel tej nieruchomości lub jego następca prawny staje się osobą trzecią w rozumieniu art. 2 ust.1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i stroną postępowania uwłaszczeniowego, którego przedmiotem jest nieruchomość objęta stwierdzeniem nieważności. Uwłaszczenie praw tych osób nie może naruszyć. Konsekwencją stwierdzenia nieważności orzeczenia dot. prawa do nieruchomości [...] jest również i to, że były właściciel lub jego następca prawny może domagać się wzruszenia decyzji o uwłaszczeniu w trybie nadzorczym, na podstawie art.156 §1 pkt 2 k.p.a.". Skoro zatem kwestionowana w postępowaniu nadzorczym decyzja uwłaszczeniowa naruszała prawa następców prawnych przedwojennych współwłaścicieli nieruchomości, to trafnie Minister Transportu , Budownictwa i Gospodarki Morskiej ocenił, że decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 2 ust.1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i zakwalifikował to naruszenie jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art.156 §1 pkt 2 k.p.a. Nie można też podzielić poglądu skarżącego, że osoby występujące z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej nie mają do tego legitymacji. Ze znajdujących się w aktach sprawy prawomocnych postanowieniach o stwierdzeniu nabycia spadku po byłych współwłaścicielach: S. H., M. H., I. C., J. H., J. i C. L., J. H., A. H. oraz W. H. wynika, że A. W., E. K., J. Z., J. B.. K. G., M. H., A. M., E. L., I. H., J. H., K. G., P. R., B. B., G. W., I. H., J. N., K. H., W. R. i H. L. są ich następcami prawnymi. Prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą na jego następców prawnych z chwilą jego śmierci (art.922 kodeksu cywilnego), a postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku ma charakter deklaratoryjny a nie konstytutywny. Stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogły skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994 r., sygn. akt II SA 2164/92, ONSA 1995/1/32). Nie budzi wątpliwości Sądu, że w niniejszej sprawie skutki stwierdzenia nieważności decyzji oddziałują na następców prawnych dawnych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości . Skoro przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa w trybie powołanego dekretu z dnia 26 października 1945 r., a uprawnione osoby złożyły w zakreślonym terminie wniosek, o którym mowa w art. 7 tego dekretu, to złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej wskazuje, że mają do tego gruntu roszczenie restytucyjne, które mogłyby być naruszone decyzją uwłaszczeniową. Tym samym niezasadny jest zarzut naruszenia art. 28 kpa w zw. z art. 157 § 2 kpa. Prawidłowo również organ nadzoru ocenił, że w sprawie nie zachodzą nieodwracalne skutki prawne i nie ma zastosowania art.156 §2 k.p.a. Jak wynika z [...] działka nr [...] jest własnością Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym Przedsiębiorstwa [...] S.A. w W., która powstała w wyniku komercjalizacji Przedsiębiorstwa [...] w W. na podstawie aktu komercjalizacji z dnia [...] grudnia 2010 r. Nr Rep. [...]. Fakt przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. Nr 51, poz. 298 ze zm.) w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. Sąd uznał również, że nie było podstaw do zawieszania postępowania sądowoadministracyjnego do czasu zakończenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2000 r. nr [...]. Zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.". sąd administracyjny wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, zarówno sądowych, jak i administracyjnych. Oznacza to, że sąd orzeka wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu lub podjęcia zaskarżonej czynności, a wynikającego z akt sprawy. W takim stanie sprawy należało uznać, że brak jest przesłanki do zawieszenia postępowania. Nie można bowiem uznać, że rozpoznanie skargi w niniejszej sprawie zależy od wyniku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2000 r. nr [...]. Niewątpliwie dopiero definitywne stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2000 r. może stanowić podstawę do wszczęcia postępowania nadzorczego w sprawie zakończonej decyzją uwłaszczeniową. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art.151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. .

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło