II SA/Ke 100/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 marca 2013r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. II SA/Ke 100/13 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy [...] przez Dyrektora Ośrodek Pomocy Społecznej z dnia [...], odmawiającą przyznania K. B. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem B. B. Organ ustalił, że wnioskiem z dnia 6 lipca 2012r. K. B. wystąpiła do Ośrodek Pomocy Społecznej o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ojcem B. B. Do wniosku załączyła orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 18 marca 2012r., zaliczające B. B. do znacznego stopnia niepełnosprawności i stwierdzające, że zachodzi konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wnosząc odwołanie od decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wnioskodawczyni wskazała, że jest jedyną najbliższą osobą, która może się zaopiekować ojcem B. B., który wymaga opieki osób drugich. Argumentowała, że matka M. B. - żona B. B., nie może sprawować opieki nad niepełnosprawnym mężem z uwagi na to, że pracuje zawodowo i dochód z jej pracy jest podstawowym źródłem utrzymania rodziny a ponadto matka jest osobą niepełnosprawną, posiadającą orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Rozpatrując odwołanie organ odwoławczy przytoczył treść art. 17 ust.1 – ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U.06.139.992 ze zm.), zwanej dalej ustawą wskazując, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. kodeks rodzinny i opiekuńczy ( Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka-jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a ustawy o świadczeniach pielęgnacyjnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba, że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i podkreślił, że spornym w niniejszej sprawie jest, czy K. B. spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, skoro ojciec B. B. osoba niepełnosprawna, pozostaje w związku małżeńskim z M. B., która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Posiada ona orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a dodatkowo podkreślono, że pracuje na cały etat w związku z czym nie może sprawować osobistej opieki nad swoim mężem. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że skoro żona B. B. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych, uniemożliwia przyznania świadczenia pielęgnacyjnego córce K. B.. Organ wskazał, że organy administracji publicznej są zobowiązane do orzekania zgodnie i w granicach ustanowionego prawa i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na ojca B. B., córce K. B. stanowiłoby naruszenie przepisu art. 17 ust 5 pkt 2 lit a ustawy. Na powyższe rozstrzygnięcie K. B. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach podnosząc, że odmowa przyznania jej świadczenia jest krzywdząca i nieuprawniona i niezgodna z Konstytucją. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przytaczanej dalej jako p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. W związku z powyższym sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może ją wzruszyć jedynie wówczas, gdy narusza ona przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów. W zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę w świetle tych kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. W niniejszej sprawie stan faktyczny jest bezsporny. K. B. wystąpiła do organu pierwszej instancji o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Do wniosku dołączyła m.in. orzeczenie, z którego wynika, że jej ojciec B. B. z uwagi na stwierdzony stan niepełnosprawności w stopniu znacznym, wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ojciec wnioskodawczyni pozostaje w związku małżeńskim z M. B, która posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i pracuje zawodowo, w związku z tym nie może zapewnić opieki mężowi, a opiekę tą faktycznie wykonuje córka K. B.. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 223, poz. 1456), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim chyba, że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przywołany wyżej przepis przesądza, że przesłanką negatywną w sprawie o świadczenie pielęgnacyjne jest pozostawanie osoby niepełnosprawnej w związku małżeńskim chyba, że współmałżonek również legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W niniejszej sprawie B. B posiadający orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności pozostaje w związku małżeńskim z M. B., która posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, tak więc w tym stanie faktycznym brak podstaw do przyznania córce K. B. wnioskowanego świadczenia, a tym samym decyzje organów są prawidłowe w świetle obowiązującego prawa. W ocenie Sądu organy dokonały prawidłowej wykładni art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych i w konsekwencji prawidłowo uznały, że skarżąca nie jest uprawniona do uzyskania wnioskowanego świadczenia z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem B. B. Ustawodawca w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób ścisły określił zasady i warunki przyznawania tych świadczeń, nie dopuszczając uznania administracyjnego. Odnosząc się natomiast do zarzutu, zawartego w skardze, że decyzja jest niezgodna z Konstytucją należy wskazać, że zgodnie z zasadą praworządności, określoną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Działanie na podstawie prawa oznacza działanie na podstawie przepisów prawa obowiązujących w dniu wydawania decyzji administracyjnej. Choć istotnie w myśl art. 8 Konstytucji, jest ona najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej i jej przepisy stosuje się bezpośrednio chyba, że Konstytucja stanowi inaczej, to jednak nie oznacza to, że organ ma prawo nie uwzględnić obowiązującego przepisu ustawy, uznając go we własnym zakresie za niekonstytucyjny. W wyroku z dnia 18 września 2008r. w sprawie II FSK 852/07 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał między innymi, że bezpośredniość stosowania Konstytucji nie oznacza kompetencji do kontroli obowiązującego ustawodawstwa przez sądy i inne organy powołane do stosowania prawa jako, że tryb tej kontroli został jednoznacznie ukształtowany przez samą ustawę zasadniczą. W sprawie II FSK 1013/06 z dnia 26 września 2007r. Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niedopuszczalne domaganie się od sądu administracyjnego, aby ten pominął korzystające z domniemania konstytucyjności regulacje prawne o randze ustawowej i przyjął za podstawę rozstrzygnięcia przepisy Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, kierując się wyrażoną w jej art. 8 zasadą nadrzędności ustawy zasadniczej i jej bezpośredniego stosowania. W sprawie II OSK 548/06 w wyroku z dnia 12 lipca 2006r. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że nawet on nie jest uprawniony do badania zgodności ustaw z Konstytucją, ponieważ jest to prerogatywa zastrzeżona do właściwości Trybunału Konstytucyjnego. NSA wskazał dalej, że sąd administracyjny nie może odmówić zastosowania przepisu ustawy, choćby uznał go za niekonstytucyjny. "Chociaż w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP wyrażono zasadę bezpośredniego jej stosowania, to jednak dopóki niekonstytucyjny przepis nie zostanie wyeliminowany z obrotu prawnego skutkiem orzeczenia TK, podlega stosowaniu." Mając powyższe na uwadze nie można skutecznie zarzucać organowi, że wydał decyzję sprzeczną z Konstytucją - zdaniem skarżącej - skoro przepisy te obowiązywały w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd - z mocy przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.