III SA/Kr 982/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie WSA Hanna Knysiak-Molczyk (spr.) WSA Tadeusz Wołek Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne skargę oddala. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia 3 kwietnia 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: k.p.a.) utrzymało w mocy decyzję nr [...] Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014 r. w przedmiocie skierowania J. K. na badania psychologiczne. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach: Komendant Wojewódzki Policji pismem z dnia 29 października 2013 r. wystąpił do Prezydenta Miasta o skierowanie J. K. (dalej: skarżącego) na badania psychologiczne w związku z otrzymaniem przez niego 25 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego w okresie od 6 grudnia 2012 r. do 19 października 2013 r. Skarżący wystąpił o umorzenie postępowania w tej sprawie twierdząc, że odbył szkolenie z zasad ruchu drogowego, zmniejszające liczbę nałożonych punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego o 6 pozycji. Decyzją z dnia [...] 2014 r. Prezydent Miasta skierował skarżącego – posiadającego prawo jazdy kategorii "B" – na badanie psychologiczne, przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. Organ pierwszej instancji wskazał, że skarżący przekroczył liczbę 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W ocenie organu i zgodnie ze stanowiskiem zajętym przez Komendanta Wojewódzkiego Policji, brak było podstaw do uwzględnienia żądania skarżącego o umorzenie postępowania. W odwołaniu od ww. decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania administracyjnego. Skarżący stwierdził, że przed skutecznym doręczeniem mu tej decyzji, w dniu 24 października 2013 r., odbył na własny koszt szkolenie z zasad ruchu drogowego, co w świetle przepisów powinno skutkować zmniejszeniem o 6 ilości punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Skarżący powołał się w powyższym zakresie na orzeczenia sądów administracyjnych. Zaskarżoną decyzją z dnia 3 kwietnia 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy ww. decyzję Prezydenta Miasta. Organ odwoławczy podkreślił, że w okresie od 6 grudnia 2012 r. do 19 października 2013 r. na skarżącego nałożono 25 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, co w świetle obowiązujących przepisów obliguje do skierowania skarżącego na badania psychologiczne. Odnosząc się z kolei do szkolenia, odbytego przez skarżącego w dniu 24 października 2013 r., organ wskazał, że w świetle § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2012 r., poz. 488; dalej: rozporządzenie), odbycie szkolenia nie zmniejsza liczby punktów za naruszenie prawa karnego, jeżeli liczba ta przekroczyła 24 przed odbyciem tego szkolenia. W ocenie organu, orzecznictwo sądów administracyjnych nie daje podstaw do kwestionowania legalności tej normy rozporządzenia. Organ wyjaśnił również, że jest związany treścią ewidencji punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego i dopóki właściwy organ nie dokona zmian w tej ewidencji, organy obu instancji są związane aktualnymi wpisami w tej ewidencji. Pismem z dnia 13 maja 2014 r. J. K. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie ze skargą na ww. decyzję, wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji. Skarżący zarzucił organowi błąd w ustaleniach faktycznych poprzez nieuwzględnienie argumentów podnoszonych przez niego w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący podtrzymał twierdzenia o oczekiwanym skutku odbycia szkolenia z przepisów ruchu drogowego. Podniósł również, że zgodnie z ustawą, każdy kto posiada uprawnienia do prowadzenia pojazdów dłużej niż 12 miesięcy, może odbyć szkolenie redukujące punkty, a rozporządzenie nie może wprowadzać w tym zakresie dodatkowych ograniczeń. W ocenie skarżącego rozporządzenie może regulować wyłącznie liczbę punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia, nie zaś określać okoliczności, w jakich odbycie wspomnianego szkolenia nie skutkuje zmniejszeniem liczby uzyskanych punktów za naruszenie prawa drogowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2014 r. Referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy zwalniając go od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie, zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria nie wykazała, by zaskarżona decyzja naruszała prawo w sposób uzasadniający jej uchylenie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. "b" w zw. z art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. "b" ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. Nr 30, poz. 151 ze zm.; dalej: u.k.p.). Stanowią one, że badaniu psychologicznemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, podlega kierujący pojazdem silnikowym, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. "b" u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli przekroczył on liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Jak dostrzega się w orzecznictwie, celem tych regulacji jest stworzenie mechanizmów minimalizujących zagrożenia w ruchu drogowym ze strony kierowców notorycznie naruszających przepisy o ruchu drogowym (zob. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 1296/13, LEX nr 1462211). Sąd wskazuje, że decyzja o skierowaniu na badania psychologiczne wydana na podstawie powołanych wyżej przepisów ma charakter związany. Oznacza to, że właściwy starosta nie ma wyboru co do możliwości skierowania lub odstąpienia od niego w przypadku złożenia wniosku przez komendanta wojewódzkiego Policji (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 1361/13, LEX nr 1437454). Zatem z chwilą przypisania 24 (lub większej liczby) punktów, starosta jest zobowiązany skierować takiego kierowcę na badania psychologiczne, na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji. W ocenie Sądu, uzyskawszy od skarżącego wiadomość o odbyciu szkolenia z zamiarem zmniejszenia liczby punktów, organ pierwszej instancji mógł jedynie zasygnalizować ten fakt właściwemu komendantowi, co w realiach kontrolowanej sprawy zostało dokonane pismem z dnia 17 grudnia 2013 r. Skoro jednak komendant nie zaktualizował liczby punktów pozostających "na koncie" skarżącego ani nie cofnął wniosku o skierowanie skarżącego na badanie psychologiczne, organy wydające decyzje w kontrolowanym postępowaniu nie mogły nie uwzględnić pierwotnego wniosku. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 sierpnia 2013 r. (sygn. akt I OSK 855/12; publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl) żaden z organów – starosta czy samorządowe kolegium odwoławcze prowadząc postępowanie w sprawie dotyczącej uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi, nie mają kompetencji do samodzielnego ustalania ilości punktów przypisanych kierowcy ze względu na naruszenie przez niego przepisów ruchu drogowego. Jedynie komendant wojewódzki Policji jest organem, który dokonuje wpisów do ewidencji i w drodze czynności materialno-technicznych ujawnia w ewidencji punkty karne przyznane poszczególnym kierowcom i dokonuje ich wykreśleń. Kwestia prawidłowości takich wpisów, a co za tym idzie, ilości punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego przyznanych danemu kierowcy, może być rozważana jedynie w sprawie ze skargi na taką czynność. Zgodnie z jednolitym stanowiskiem sądów administracyjnych (zob. wyroki NSA z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 127/13 i z dnia 9 sierpnia 2013 r. sygn. akt I OSK 855/12 – publ. http//orzeczenia.nsa.gov.pl) wpis do ewidencji prowadzonej przez komendanta wojewódzkiego Policji stanowi czynność materialnoprawną, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem przysługuje od niej prawo wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. W przypadkach spornych zatem tylko sąd administracyjny – w ramach odrębnego postępowania ze skargi na taką czynność – może stwierdzić nieprawidłowość dokonanego wpisu do wspomnianej wyżej ewidencji. W realiach niniejszej sprawy ani organy administracyjne obu instancji, ani sąd administracyjny, nie mogą weryfikować prawidłowości naliczenia punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego "na koncie" skarżącego. Z tego względu zagadnienie ewentualnej nielegalności § 8 ust. 6 ww. rozporządzenia nie ma wpływu na wynik niniejszej sprawy. Zwrócić należy jedynie uwagę w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym, iż ocena tego przepisu musi uwzględniać nie tylko wykładnię językową, ale też systemową i funkcjonalną. Istotne znaczenie ma tu zatem również treść art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. "b" ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.; dalej: p.r.d.), który zawiera nakaz poddania kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji kierowcy, w razie przekroczenia 24 punktów karnych wpisanych do ewidencji. Stąd § 8 ust. 6 ww. rozporządzenia (w brzmieniu: "Odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24") stanowi realizację przytoczonego wyżej przepisu p.r.d. Komentowany przepis rozporządzenia odpowiada zatem treści upoważnienia ustawowego zawartego w art. 130 ust. 4 p.r.d., w którym ustawodawca upoważniając organ naczelny zawarł równocześnie wyraźne wskazanie treściowe wyznaczając kierunek unormowań przyjętych w rozporządzeniu. Miały one na celu dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobiegania wielokrotnemu naruszaniu przepisów ruchu drogowego (zob. wyrok NSA z dnia 24 października 2012 r., sygn. akt I OSK 1552/11, LEX nr 1234015). Reasumując, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane zgodnie z prawem. Organy administracji wydały prawidłowe rozstrzygnięcia, uwzględniając aktualną liczbę punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, którymi obciążono skarżącego, a których w żaden sposób nie mogły kwestionować. Wydanie zaskarżonej decyzji zostało poprzedzone rzetelnym postępowaniem, w czasie którego umożliwiono skarżącemu przedstawianie własnych racji, zapewniając mu czynny udział w tym postępowaniu. Zarzuty skargi okazały się zatem nieuzasadnione. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie stwierdził również, by zaskarżona decyzja była dotknięta jakimikolwiek innymi uchybieniami, które uzasadniałyby jej uchylenie. Wobec powyższego skargę należało oddalić, stosownie do art. 151 p.p.s.a.