II FSK 1382/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-06-14
Skład orzekający: Beata Cieloch, Zbigniew Kmieciak, Marek Olejnik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wydatek poniesiony przez inwestora na zapłatę wynagrodzenia i odsetek na rzecz dalszego podwykonawcy, w ramach solidarnej odpowiedzialności inwestora z wykonawcą, może zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodu w podatku dochodowym od osób prawnych?Ratio decidendi
Wydatki poniesione przez inwestora na zapłatę wynagrodzenia i odsetek na rzecz dalszego podwykonawcy, w ramach solidarnej odpowiedzialności inwestora z wykonawcą, mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodu, o ile nie zostały zwrócone przez generalnego wykonawcę. Odpowiedzialność ta jest nieuchronnie związana z prowadzoną działalnością gospodarczą i stanowi jeden z prawnych warunków jej wykonywania, a wydatek ten nie różni się niczym od innych kosztów związanych z prowadzeniem działalności.Stan faktyczny
Spółka C. sp. z o.o. (inwestor) zawarła umowę na budowę budynku z wykonawcą (spółka A), który następnie zawarł umowę z podwykonawcą (spółka B). Spółka B wynajęła dalszego podwykonawcę (przedsiębiorstwo wielobranżowe C) do budowy dróg i placów. Z uwagi na nieuregulowanie przez spółkę B należności wobec przedsiębiorstwa C, inwestor został pozwany i ostatecznie zasądzono od niego wynagrodzenie na rzecz przedsiębiorstwa C. Inwestor zawarł z przedsiębiorstwem C porozumienia dotyczące spłaty zasądzonej kwoty w ratach. Spółka C zapytała, czy kwoty spłacone i przyszłe płatności mogą zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodu.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Beata Cieloch (sprawozdawca), Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak, Sędzia WSA (del.) Marek Olejnik, Protokolant Agata Milewska, po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie, działającego z upoważnienia Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 1693/14 w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie, działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 21 stycznia 2014 r. nr IPPB3/423-861/13-2/GJ w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na rzecz C. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
I.1. Zaskarżonym wyrokiem z 9 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 1693/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi C. sp. z o.o. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z 21 stycznia 2014 r. nr IPPB3/423-861/13-2/GJ, w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych, uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną, stwierdził, że nie może być ona wykonana w całości i zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego.
I.2. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że Spółka zwróciła się do Ministra Finansów z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych, podając, że w 2007 r. zawarła umowę ze spółką A na wybudowanie budynku produkcyjno-magazynowego. W umowie tej zawarto postanowienia pozwalające na wynajęcie przez A podwykonawcy. Spółka A podpisała umowę z podwykonawcą spółką B. Natomiast spółka B, aby wywiązać się w całości z podpisanego kontraktu wynajęła do budowy dróg, placów i parkingów wraz z ukształtowaniem terenu dalszego podwykonawcę przedsiębiorstwo wielobranżowe C. Zgodnie zaś z przepisami Kodeksu cywilnego zawierający umowę z podwykonawcą oraz inwestor i wykonawca ponoszą solidarną odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę. Dlatego też podwykonawca może domagać się zapłaty od wykonawcy niezależnie od tego, czy podwykonawca opóźnia płatność na jego rzecz; roszczenia podwykonawcy mogą mieć miejsce również w sytuacjach, gdy inwestor prawidłowo rozliczył się z podwykonawcą. Ponieważ B nie uregulowała zobowiązań wobec swojego podwykonawcy C, to C złożyła pozew do sądu przeciwko Skarżącej w celu odzyskania należnych pieniędzy z tytułu wykonanych prac budowlanych. Ostatecznie wyrokiem z 8 marca 2011 r. Sąd Apelacyjny zasądził od Skarżącej na rzecz C należne mu wynagrodzenie na podstawie faktur wystawionych przez C na rzecz B wraz z odsetkami. Dnia 8 kwietnia 2011 r. Skarżąca oraz C zawarły porozumienie dotyczące spłaty kwot zasądzonych wyrokiem w celu rozłożenia ich na raty, czyli od kwietnia 2011 r. do stycznia 2013 r. w wysokości 2723544,19 zł oraz rezygnacji przez C z części roszczeń o zapłatę odsetek. W dniu 7 lutego 2013 r. Skarżąca i C podpisały kolejne porozumienie w celu rozłożenia na raty ostatniej płatności z porozumienia z 8 marca 2011 r. Na jego podstawie strony umówiły się na spłatę kwoty 1797044,19 zł wraz z należnymi odsetkami w terminie od stycznia 2013 r. do 31 maja 2016 r. W okresie od kwietnia 2011 r. do stycznia 2013 r. Skarżąca spłaciła na rzecz spółki C część należności głównej, koszty sądowe oraz odsetki od tych kwot. Od lutego 2013 r. spłacana jest pozostała część należności głównej oraz naliczone według ustalonej stopy odsetki.
W związku z tak przedstawionym stanem faktycznym Skarżąca zapytała:
1) Czy kwota zasądzona na rzecz C (należność główna, odsetki, zwrot kosztów procesu) spłacona w ratach od 2011 r. może zostać zaliczona przez Skarżącą do kosztów uzyskania przychodu?
2) Czy kolejne płatności dokonywane na podstawie porozumienia w ratach w latach przyszłych będą mogły być zaliczone do kosztów uzyskania przychodu?
Zdaniem Skarżącej płatności te stanowią koszty uzyskania przychodów, mimo że dokonywane są na rzecz podwykonawców, w związku z odpowiedzialnością solidarną Skarżącej wobec tych dalszych podwykonawców. Skoro realizacja dużej inwestycji wymaga korzystania z usług podwykonawców, by możliwe było jak najszybsze jej ukończenie i rozpoczęcie działalności (np. wynajmu), to związek ponoszonego wydatku z przychodami Spółki jest zatem wyraźny i bezsporny.
Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z 21 stycznia 2014 r. uznał stanowisko Skarżącej w zakresie zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kwot zasądzonych na rzecz podwykonawcy za nieprawidłowe, w zakresie natomiast zaliczenia do kosztów podatkowych kwot z tytułu zwrotu kosztów procesu – za prawidłowe. Organ ten uznał, że skoro kosztem uzyskania przychodów jest "koszt poniesiony", rozumiany jako odnoszący się do konkretnej operacji gospodarczej i zarachowany w księgach rachunkowych na podstawie faktury lub innego dowodu księgowego, to zapłata wynagrodzenia dalszego podwykonawcy nie stanowi dla Skarżącej kosztu uzyskania przychodu. Minister podkreślił, że kwoty, które chce ona zaliczyć do kosztów podatkowych, wynikają z faktur wystawionych przez dalszego podwykonawcę podwykonawcy, z którym nie wiąże jej umowa. W sytuacji, gdy Skarżąca obciążyła swoje koszty podatkowe wynagrodzeniem Wykonawcy na podstawie otrzymanej od niego faktury, to obciążenie tych kosztów kwotą wynikającą z faktury dalszego podwykonawcy, wystawionej innemu podwykonawcy, spowodowałoby, że Skarżąca ponownie obciążyłaby kwotą za wykonane roboty swoje koszty podatkowe. Minister Finansów podkreślił, że odpowiedzialność Skarżącej ma miejsce w sytuacji, gdy podwykonawca na podstawie otrzymanej faktury od dalszego podwykonawcy miał już prawo obciążyć swoje koszty podatkowe kwotą wynagrodzenia za roboty budowlane, wykonane przez dalszego podwykonawcę (czyli tą samą kwotą, którą teraz chce obciążyć swoje koszty podatkowe Skarżąca). Zaakceptowanie stanowiska Skarżącej spowodowałoby niedopuszczalne dwukrotne obciążenie budżetu państwa tymi samymi kosztami - najpierw u podwykonawcy na zasadzie "memoriałowej", a następnie u inwestora na zasadzie "kasowej". Dodatkowo Minister Finansów zauważył, że konsekwencją spełnienia przez Skarżącą (jako jednego z dłużników solidarnych) świadczenia jest zwolnienie innych dłużników solidarnych wobec wierzyciela, co nie oznacza, że dłużnik, który spełnił świadczenie, nie może żądać zwrotu tego świadczenia od pozostałych dłużników - art. 376 Kodeksu cywilnego. Wydatek ten nie ma więc charakteru definitywnego. Skoro kosztu podatkowego nie może stanowić kwota główna zobowiązania wynikającego z faktur wystawionych przez dalszego podwykonawcę na rzecz podwykonawcy, nie mogą go stanowić także odsetki za zwłokę od tych faktur.
I.3. W skardze do WSA Skarżąca zarzuciła zaskarżonej interpretacji indywidualnej naruszenie m.in. art. 15 ust. 1 w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r., Nr 74, poz. 397 ze zm.; dalej u.p.d.o.p.) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
I.4. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi.
I.5. Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę, bowiem w jego ocenie Minister Finansów naruszył art. 15 ust. 1 w zw. z art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p. przez uznanie, że wydatki ponoszone przez Spółkę na wynagrodzenie i odsetki za zwłokę należne dalszemu podwykonawcy, poniesione z tytułu odpowiedzialności solidarnej Spółki, nie stanowią jej kosztu uzyskania przychodu. Sąd podzielił stanowisko Spółki, że w świetle przepisów wyżej wymienionej ustawy poniesione przez Spółkę koszty spełniają wszelkie przesłanki uznania ich za koszt uzyskania przychodu, gdyż zostały poniesione w celu uzyskania, zachowania lub zabezpieczenia źródła przychodu i nie zostały uznane jak wydatek nie stanowiący źródła przychodu. Zdaniem WSA do kosztów uzyskania przychodów należy zaliczyć wydatki, poniesione przez inwestora na rzecz podwykonawców generalnego wykonawcy, na podstawie wyroku sądowego, wydanego w oparciu o uznanie odpowiedzialności solidarnej inwestora, które nie zostały zwrócone w jakikolwiek sposób przez generalnego wykonawcę. Uznanie wydatku za koszt uzyskania przychodu może nastąpić, jeśli wydatek: a) został poniesiony przez podatnika, b) był definitywny (rzeczywisty), c) pozostawał w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, d) był poniesiony w celu uzyskania przychodów, zachowania lub zabezpieczenia ich źródła lub miał inny wpływ na wielkość osiągniętych przychodów, e) został właściwie udokumentowany.
Dalej WSA wskazał, że odpowiedzialność inwestora wobec podwykonawców wynika z ustawy, ma charakter gwarancyjny, a jej ramy określa umowa wykonawcy z podwykonawcą. Inwestor nie może zatem zwolnić się od przewidzianej w art. 647¹ § 5 Kodeksu cywilnego odpowiedzialności wobec podwykonawcy. Zobowiązany jest zapłacić podwykonawcom należne wynagrodzenie także wtedy, gdy sam już zapłacił całe wynagrodzenie wykonawcy. Ponoszenie odpowiedzialności, o której mowa w art. 647¹ § 5 Kodeksu cywilnego, w odniesieniu do prowadzonej przez Stronę działalności gospodarczej, jest zatem nieuchronnie związane z wykonywaniem jej działalności - jest jednym z prawnych warunków jej wykonywania, a nadto jest jednym z elementów prawnej organizacji źródła dochodu. Jeżeli zatem, przy prowadzeniu działalności gospodarczej przez Stronę, zaistnieją warunki solidarnej odpowiedzialności, wynikającej z art. 647¹ § 5 Kodeksu cywilnego, wydatek powstały z tej odpowiedzialności jest kosztem uzyskania przychodu, jako spełniający podane wyżej warunki.
Pod względem prawnym wydatek ten nie różni się bowiem niczym od innych kosztów, związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej i podpada - na równi z innymi - pod pojęcie kosztów uzyskania, zachowania i zabezpieczenia przychodów z tej działalności oraz nie może być traktowany jako oddzielne zdarzenie, odrębne od całokształtu prowadzonej przez stronę działalności, a nawet jakoby w ogóle z nią nie związane, gdyż składa się na ostateczny finansowo-ekonomiczny wynik podatnika. Stanowisko to zgodne jest z gospodarczą interpretacją przepisów prawa podatkowego.
Uznanie w powyższej sytuacji, że poniesiony przez Skarżącą koszt nie miał związku z zachowaniem lub zabezpieczeniem źródła przychodu, wykracza - zdaniem WSA - poza ogólną regułę wyrażoną w art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. Kosztami uzyskania przychodów są bowiem wszelkie koszty w szerokim tego słowa znaczeniu, a więc obok nakładów bezpośrednich, również nakłady pośrednie, straty, wydatki niezbędne, wymagające poniesienia w relacji do któregoś z elementów nakładów bezpośrednich. Z tego względu WSA wskazał, że rozpoznając sprawę ponownie, organ podatkowy zobowiązany jest dokonać interpretacji przepisów prawa podatkowego w kontekście przedstawionego we wniosku stanu faktycznego i oceny prawnej wyrażonej w wyroku, dokonując prawno-podatkowej kwalifikacji, jako kosztów uzyskania przychodów, wskazanych we wniosku wydatków strony. Związek wydatków z prowadzoną działalnością gospodarczą jest bowiem w niniejszej sprawie bezpośredni i oczywisty.
II. Minister Finansów w skardze kasacyjnej zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego:
- polegające na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu art. 15 ust. 1 w zw. z art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. b u.p.d.o.p. poprzez nieuprawnione przyjęcie, że wydatki ponoszone przez Skarżącą na wynagrodzenie i odsetki za zwłokę należne dalszemu podwykonawcy, poniesione z tytułu odpowiedzialności solidarnej na zasadzie art. 647 ze zn. 1 § 5 Kodeksu cywilnego stanowią koszt uzyskania przychodu:
- polegające na wadliwym niezastosowaniu art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. b u.p.d.o.p., gdyż WSA doszedł do błędnego wniosku, że wydatek Skarżącej na wynagrodzenie i odsetki za zwłokę należne dalszemu podwykonawcy spełnia przesłanki z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. Tymczasem omawiany wydatek winien podlegać wyłączeniu z kosztów uzyskania przychodu na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. b u.p.d.o.p.
III. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie udzielono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna wobec braku usprawiedliwionych podstaw nie zasługiwała na uwzględnienie.
Została ona oparta tylko na jednej podstawie kasacyjnej (art.174 pkt 1 p.p.s.a. ) tj. naruszeniu prawa materialnego poprzez dokonanie błędnej wykładni i niewłaściwe zastosowanie art. 15 ust. 1 w zw. z art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. b u.p.d.o.p. poprzez nieuprawnione przyjęcie, że wydatki ponoszone przez Skarżącą na wynagrodzenie i odsetki za zwłokę należne dalszemu podwykonawcy, poniesione z tytułu odpowiedzialności solidarnej na zasadzie art. 647 ze zn. 1 § 5 Kodeksu cywilnego stanowią koszt uzyskania przychodu oraz polegające na wadliwym niezastosowaniu art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. b u.p.d.o.p., ponieważ WSA doszedł do błędnego wniosku, że wydatek Skarżącej na wynagrodzenie i odsetki za zwłokę należne dalszemu podwykonawcy spełnia przesłanki z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. Tymczasem omawiany wydatek winien podlegać wyłączeniu z kosztów uzyskania przychodu na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 10 lit. b u.p.d.o.p.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 14b § 3 O.p., składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Specyfika postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej polega między innymi na tym, że o ile w ramach zwykłego postępowania podatkowego, prowadzonego na podstawie przepisów działu IV Ordynacji podatkowej, organ podatkowy obowiązany jest do ustalenia wszystkich okoliczności faktycznych, rzeczywiście zaistniałych, to w postępowaniu interpretacyjnym organ wydający interpretację może "poruszać się" tylko i wyłącznie w ramach stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę, w granicach zadanego przez niego pytania oraz wyrażonej oceny prawnej (zajętego stanowiska). A zatem w postępowaniu tym postępowanie organu interpretacyjnego zawężone jest do analizy okoliczności podanych we wniosku (por. wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2011 r., sygn. akt I FSK 897/10, LEX nr 976050). Organ wydający interpretację jest zatem "związany" merytorycznie zakresem problemu prawnego, jaki strona przedłoży we wniosku. Organy podatkowe nie są uprawnione do udzielania interpretacji w obszarze regulacji prawnych, które nie zostały przedstawione w stanowisku wnioskodawcy odnośnie do podatkowej kwalifikacji danego stanu faktycznego (por. wyrok NSA z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1523/10, LEX nr 1123044). Zwrócenia uwagi wymaga, że istota sporu sprowadzała się do odpowiedzi na pytania, " Czy kwota zasądzona na rzecz C (należność główna, odsetki, zwrot kosztów procesu) spłacona w ratach od 2011 r. może zostać zaliczona przez Skarżącą do kosztów uzyskania przychodu?
2) Czy kolejne płatności dokonywane na podstawie porozumienia w ratach w latach przyszłych będą mogły być zaliczone do kosztów uzyskania przychodu?
A zatem wyłącznie przedmiotem oceny organów i w konsekwencji Sądu mogło być zagadnienie możliwości zaliczenia przez podatnika w świetle treści art. 15 ust.1 u.p.d.o.p. poniesionego wydatku do kosztów uzyskania przychodów.
Z tych względów zarzut skargi kasacyjnej polegający na wadliwym nie zastosowaniu art. 16 ust.1 pkt 10 lit. b) ustawy nie mógł zostać naruszony w żaden sposób, gdyż przepis ten w sprawie nie miał zastosowania.
Dokonując analizy powyższej kwestii należy wyjaśnić, że konstrukcja kosztów uzyskania przychodów, określona w art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. oparta jest na swoistej klauzuli generalnej, która stanowi, że kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów enumeratywnie wymienionych w art. 16 u.p.d.o.p. W orzecznictwie i literaturze przedmiotu przyjmuje się, że uznanie wydatku za koszt uzyskania przychodu może nastąpić pod następującymi warunkami: wydatek musi: a) zostać poniesiony przez podatnika, b) być definitywny (rzeczywisty), c) pozostawać w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, d) być poniesiony w celu uzyskania przychodów, zachowania lub zabezpieczenia ich źródła lub mieć inny wpływ na wielkość osiągniętych przychodów, e) zostać właściwie udokumentowany. Zasadność poniesienia wydatku należy ocenić na podstawie jego związku z uzyskanym przychodem, mając na uwadze racjonalność określonego działania dla osiągnięcia przychodu. Poniesienie wydatku musi zatem być powiązane z prowadzoną przez podatnika działalnością gospodarczą, ukierunkowaną na uzyskanie przychodów - wydatek winien przynajmniej potencjalnie wpływać na wielkość uzyskiwanych lub spodziewanych przychodów z tej działalności. Kosztowa kwalifikacja konkretnego wydatku u danego podatnika musi więc uwzględniać charakter i profil prowadzonej działalności oraz ekonomiczną racjonalność poniesionego wydatku. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie wypowiadano się na temat charakteru związku między wydatkami a przychodem, który musi zaistnieć, aby wydatki mogły zostać zaliczone do kosztów uzyskania przychodów podatnika (por. np. wyroki NSA z dnia 2 sierpnia 1995 r. sygn. IIISA 502/94 - ONSA 1996 nr 2, poz. 95; z dnia 20 listopada 1998 r. sygn. SA/Rz 406/98; z dnia 18 lutego 1999 r. sygn. ISA/Kr 1448/97). Decydującym kryterium przy kwalifikacji prawnej danego wydatku, jako kosztu uzyskania przychodów w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. pozostaje kryterium celu poniesienia kosztu, poza tym niezbędne jest istnienie bezpośredniego lub pośredniego tylko związku pomiędzy kosztem a realizacją wymienionych w tym przepisie celów.
Do przepisów regulujących wykonywanie działalności gospodarczej przez stronę należą przepisy nakładające na stronę/inwestora solidarną odpowiedzialność inwestora i generalnego wykonawcy, względnie wykonawców, za umowy z podwykonawcami (art. 647¹ § 5 k.c.). Z solidarnego charakteru zobowiązania inwestora wynika, że podwykonawca - wierzyciel - może żądać zapłaty całości albo części należności od wszystkich zobowiązanych solidarnie łącznie, od niektórych z nich lub od każdego z osobna. Oznacza to możliwość skierowania przez podwykonawcę w całości żądania zapłaty należnego wynagrodzenia bezpośrednio do inwestora. Odpowiedzialność inwestora wobec podwykonawców wynika z ustawy, ma charakter gwarancyjny, a jej ramy określa umowa wykonawcy z podwykonawcą. Inwestor nie może zatem zwolnić się od przewidzianej w art. 647¹ § 5 k.c. odpowiedzialności wobec podwykonawcy. Inwestor zobowiązany jest zapłacić podwykonawcom należne wynagrodzenie także wtedy, gdy już zapłacił całe wynagrodzenie wykonawcy. Ponoszenie tej odpowiedzialności w odniesieniu do prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej jest zatem w sposób konieczny i nieuchronny związane z wykonywaniem tej działalności - jest jednym z prawnych warunków jej wykonywania, a nadto jest jednym z elementów prawnej organizacji źródła dochodu. Jeżeli zatem, przy prowadzeniu działalności gospodarczej przez stronę, zaistnieją warunki solidarnej odpowiedzialności, wynikającej z art. 647¹ § 5 k.c., wydatek powstały z tej odpowiedzialności jest kosztem uzyskania przychodu, jako spełniający podane wyżej warunki. Pod względem prawnym wydatek ten nie różni się bowiem niczym od innych kosztów, związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej i na równi z innymi wydatkami zawarty jest w pojęciu kosztów uzyskania, zachowania i zabezpieczenia przychodów z tej działalności oraz nie może być traktowany jako oddzielne zdarzenie, odrębne od całokształtu prowadzonej przez stronę działalności, a nawet jakoby w ogóle z nią nie związane, gdyż składa się na ostateczny finansowo-ekonomiczny wynik podatnika.
W przedstawionym stanie faktycznym sprawy należało uznać, że inwestor może zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów wydatek poniesiony na zapłatę określonych kwot na rzecz podwykonawców w ramach solidarnej odpowiedzialności z generalnym wykonawcą, w części, w jakiej nie zostały one zwrócone w jakikolwiek sposób przez generalnego wykonawcę, nawet wtedy, gdy już zapłacił on (inwestor) wynagrodzenie wykonawcy. Zasadą przyjętą przez polskiego ustawodawcę w podatkach dochodowych jest bowiem opodatkowanie dochodu będącego, co do zasady, nadwyżką przychodów nad kosztami ich uzyskania. Interpretacja dokonana przez organ, wskazująca sposób rozliczenia kosztów uzyskania przychodów bez uwzględnienia w ich ciężarze wydatków związanych z zapłatą podwykonawcy wynagrodzenia za wykonane prace remontowo-budowlane w ramach solidarnej odpowiedzialności z wykonawcą wynikającej z ustawy, skutkuje nałożeniem na stronę nieadekwatnych obciążeń podatkowych, sprzecznych z konstrukcją tego podatku. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszym składzie podzielił pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2016 roku sygn. akt II FSK 837/14 ( publ.CBOIS).
Zważywszy na przedstawione argumenty, uprawniona jest konstatacja, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art.204 pkt 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło