II SA/Sz 880/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 lutego 2015 r. sprawy ze skargi G. S. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania ostatecznego wpisu do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego oddala skargę. Pismem z dnia [...] Wojewódzki Komendant Policji poinformował G.S., w odpowiedzi na jego wniosek z dnia [...], iż brak jest podstaw do sprostowania w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego liczby przypisanych mu punktów, poprzez wpisanie liczby 4 punktów za wykroczenie z dnia [...]. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Na podstawie § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r., poz. 488), wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone m.in. prawomocnym mandatem karnym. Wojewódzki Komendant Policji nadmienił, iż zgodnie z art. 98 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2013 r., poz. 395 ze zm.), w postępowaniu mandatowym można nakładać grzywnę w drodze mandatu karnego kredytowanego, wydawanego ukaranemu za potwierdzeniem odbioru. Natomiast zgodnie z § 3 mandat ten staje się prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru przez ukaranego. Stosownie do treści § 2 ust. 3 ww. rozporządzenia, do ewidencji wpisuje się naruszenia wraz z odpowiadającą im liczbą punktów, zgodnie z wykazem określonym w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Wykaz naruszeń przepisów ruchu drogowego i liczbę punktów odpowiadającą tym naruszeniom przedstawia tabela, zamieszczona w wymienionym załączniku. Poszczególnym naruszeniom przypisuje się liczbę punktów określoną w tabeli, z zastrzeżeniem przepisów § 2 rozporządzenia. W świetle obowiązujących przepisów, policjant za popełnione wykroczenie drogowe nie ma możliwości przypisania mniejszej liczby punktów niż określona w załączniku do rozporządzenia. Kwestia uchybień formalnych w postaci błędnego wpisania liczby punktów na mandacie karnym kredytowanym, nie może mieć wpływu na punktację ujętą w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Konkretnemu przewinieniu przypisuje się bowiem z mocy prawa właściwą, wynikającą ze stosownego rozporządzenia liczbę punktów i nanosi się ją do ewidencji wyłącznie na podstawie informacji precyzującej popełnione wykroczenie, a nie na podstawie formularza sporządzonego mandatu karnego. W dniu [...] na G.S. nałożono mandat karny kredytowany [...], za wykroczenie w ruchu drogowym - przekroczenie dopuszczalnej prędkości o 32 km/h, za który to czyn załącznik nr 1 do ww. rozporządzenia przewiduje 6 punktów i taka liczba punktów została wpisana do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Podobne stanowisko wyrażone zostało w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1110/12, gdzie wskazano m.in., iż organy administracji publicznej nie mają możliwości działania w ramach uznania administracyjnego - zobowiązane są w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów ruchu drogowego przypisać temu naruszeniu określoną liczbę punktów, wynikającą z rozporządzenia z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236, poz. 1998). Wpis punktów do ewidencji ma jedynie charakter techniczny będący konsekwencją naruszenia przepisów ruchu drogowego. Punkty karne przypisywane kierowcom w związku z popełnionym przez nich wykroczeniem lub przestępstwem drogowym mają charakter akcesoryjny w stosunku do tego wykroczenia lub przestępstwa. O ich naliczeniu nie decyduje policjant lub sąd, lecz są one przypisywane ex lege do poszczególnych naruszeń. Po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa, G.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na naruszającą prawo czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji, polegającą na braku sprostowania ostatecznego wpisu 6 (sześciu) zamiast 4 (czterech) punktów do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, prowadzonej przez Komendanta Wojewódzkiego Policji, zgodnie z treścią nałożonego na niego mandatu karnego [...] z dnia [...]. Zaskarżonej czynności zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1966 r. Kodeks postępowania administracyjnego (DZ.U.z 2013 r., poz.267 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", i wyrażonej w tym przepisie zasady praworządności, poprzez działanie w sposób sprzeczny z §4 rozporządzenia MSW; 2. art. 7 K.p.a. i wyrażonej w tym przepisie zasady prawdy obiektywnej, poprzez dokonanie wpisu do ewidencji niezgodnie z prawomocnie wymierzoną karą, co z kolei nie tylko narusza interes skarżącego, ale prowadzi także do naruszenia interesu społecznego w wyniku aprobowania sytuacji, w której organ administracji publicznej przyznaje sobie bez podstawy prawnej uprawnienie do skorygowania prawomocnie orzeczonej kary; 3. art. 76 § 1 K.p.a., poprzez dokonanie wpisu w ewidencji kierowców wbrew dokumentowi urzędowemu, jakim jest mandat karny, nie przeprowadzając przy tym dowodu przeciwko treści tego dokumentu; 4. § 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r. poz. Nr 488), zwanym dalej "rozporządzenie MSW", w zw. z art. 101 ustawy Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wpisanie na podstawie tego przepisu 6 punktów karnych do ewidencji kierowców, a tym samym dokonanie zmiany prawomocnego, wydanego w postępowaniu wykroczeniowym, mandatu karnego podczas, gdy prawomocny mandat karny nakładał na skarżącego 4 punkty karne i w tym zakresie zawierał wymiar kary nałożonej na G.S., a treść czynności materialnotechnicznej nie może modyfikować wymierzonej kary, a dodatkowo wpisu do ewidencji dokonuje się na podstawie prawomocnego mandatu karnego, a nie załącznika do rozporządzenia. Mając na uwadze powyższe uchybienia G.S. wniósł o: 1) stwierdzenie bezskuteczności czynności polegającej na wpisaniu do ewidencji na podstawie prawomocnego mandatu karnego z dnia [...] numer [...] sześciu punktów karnych zamiast czterech punktów karnych; 2) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego. Uzasadniając swoje stanowisko skarżący wskazał, że dnia [...] otrzymał od funkcjonariusza Komendy Miejskiej Policji mandat karny [...] za wykroczenie w ruchu drogowym. Na mocy nałożonego mandatu karnego skarżącemu została przypisana liczba 4 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, co wynika z treści mandatu karnego. Tymczasem ostateczny wpis do ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzonej przez Komendanta Wojewódzkiego Policji otrzymał treść: "[...], SAMOCHÓD OSOBOWY, [...], Przekroczenie prędkości od 31 do 40 km/h; Punkty 6". O powyższym skarżący dowiedział się dnia [...], kiedy to jego pełnomocnik zapoznał się z aktami postępowań w sprawie wydania decyzji o cofnięciu uprawnień w zakresie kategorii BCE prawa jazdy oraz w sprawie decyzji kierującej na egzamin kontrolny z zakresu kategorii B, C, CE, prawa jazdy. Pismem z dnia [...] skarżący wezwał Komendanta Wojewódzkiego Policji do usunięcia naruszenia prawa, poprzez sprostowanie treści ewidencji i dostosowanie jej brzmienia do treści wydanego mandatu karnego. W odpowiedzi na wezwanie organ stwierdził, że brak jest podstaw do sprostowania ewidencji kierowców. Zgodnie z § 4 rozporządzenia MSW wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się jeżeli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym mandatem karnym. Stosownie do art. 32 § 1 Kodeksu postępowania w sprawach wykroczeń jedną z form rozstrzygnięć w tych sprawach stanowi mandat karny. Postępowanie mandatowe prowadzone jest za zgodą karanego, a w razie jej braku sprawa jest kierowana do sądu (art. 97 § 3 i art. 99 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia). Rodzaje mandatów karnych zostały uregulowane w art. 98 §1 ww. Kodeksu. Jednym z tych rodzajów jest mandat karny kredytowany. Stosownie do art. 98 § 3 zd. 3 Kodeksu mandat taki staje się prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru przez ukaranego. Skarżący został ukarany właśnie mandatem karnym kredytowanym. Stał się on więc prawomocny w dniu jego odbioru, tj. w dniu [...]. Skarżący przyjął ten mandat, bowiem uwidoczniona na nim liczba punktów przyznanych za popełnione wykroczenie wynosi cztery. Tymczasem ilość punktów przypisanych G.S. uwidoczniona w ewidencji kierowców wynosi sześć. Sytuację taką, zdaniem skarżącego, należy uznać za nieuzasadnioną i niezgodną z prawem ingerencję organu publicznego w wymierzoną karę. Skarżący podkreślił, że poprzez przyjęcie mandatu nakładającego 4 punkty karne wyraził zgodę na taką, a nie inną wysokość przypisanych mu punktów. Powołał się na art. 42 ust. 2 zd. 1 Konstytucji RP zgodnie, z którym każdy, przeciw komu prowadzone jest postępowanie karne, ma prawo do obrony we wszystkich stadiach postępowania. Dodał, że z art. 42 ust. 3 Konstytucji RP wynika z kolei, że każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu. Wobec powyższego sprowadzanie ilości przyznawanych punktów w innej wysokości aniżeli ilość orzeczona prawomocnym mandatem karnym wyłącznie do uchybienia formalnego, w ocenie skarżącego, jawi się jako pozbawione podstaw ingerowanie w orzeczenie wykroczeniowe. Takie stanowisko znajduje odzwierciedlenie także w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 marca 2012 r. (III SA/Gd 37/12). Zgodnie z tym wyrokiem nie da się pogodzić z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą demokratycznego państwa prawnego stanowiska organów administracji, według którego wymieniona w mandacie karnym ilość punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego ma charakter czysto informacyjny. WSA przytacza także § 4 ust. 1 pkt 2 lit. c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 lutego 2002 r. w sprawie nakładania grzywien w drodze mandatu karnego (Dz. U. Nr 20, poz. 201 ze zm.), zgodnie z którym funkcjonariusz, nakładając na sprawcę wykroczenia mandat karny kredytowany na odcinku "C" formularza wpisuje m. in., w przypadku naruszenia przepisów o ruchu drogowym, liczbę punktów przewidzianych za to naruszenie na podstawie odrębnych przepisów. Ujęcie tej liczby w prawomocnym akcie, mającym charakter rozstrzygnięcia opatrzonego autorytetem władzy publicznej, czyni niemożliwym uznanie ustalonej w mandacie liczby punktów za całkowicie niewiążącą. Następnie skarżący wskazał, że naruszenie ww. przepisów powoduje równolegle uchybienie przez organ wyrażonej w art. 6 K.p.a. zasadzie praworządności, bowiem w przedmiotowej sprawie organ, dokonując korekty kary wymierzonej prawomocnym mandatem karnym, przekroczył te granice. Organ naruszył również wyrażoną w art. 7 K.p.a. zasadę prawdy obiektywnej, gdyż takie postępowanie jest nie tylko sprzeczne z prawem i nie zmierza do ochrony praworządności, ale również godzi w interes skarżącego oraz interes społeczny. Za niedopuszczalne należy bowiem uznać akceptowanie sytuacji umożliwiającej organowi zmianę prawomocnie orzeczonej kary w sposób nieprzewidziany prawem. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w piśmie z dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz.270). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że pismo właściwego organu prowadzącego ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego w sprawie ustalenia liczby punktów karnych jest czynnością z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i podlega zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego, po uprzednim wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 sierpnia 2011 r., I OSK 1413/11, z 9 marca 2010 r., I OSK 329/10 oraz wyrok z 4 kwietnia 2013 r., I OSK 127/13, przywołane w uzasadnieniu wyroku NSA z 17 grudnia 2013 r., I OSK 2114/13). Reasumując, skarżący mógł zwrócić się z wnioskiem do organu prowadzącego ewidencję kierowców o zmianę liczby punktów, a po otrzymaniu niesatyfakcjonującej odpowiedzi wezwać do usunięcia naruszenia prawa i wnieść skargę do sądu administracyjnego na czynność polegającą na odmowie zmiany liczby przypisanych mu punktów. Z przepisu art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U.z 2012 r., poz.1137 ze zm.) wynika, iż podmiotem, któremu ustawodawca powierzył zadanie prowadzenia ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego jest policja. Podmiot ten ma dokonać oceny, czy zaistniał fakt naruszenia przepisów ruchu drogowego, a następnie winien stwierdzonemu naruszeniu przyporządkować właściwą liczbę punktów w skali od 0 do 10. Kolejnym krokiem jest wprowadzenie tej liczby punktów do ewidencji. Czynności wymienionych w tym przepisie podmiot prowadzący ewidencję dokonuje samodzielnie. Użyte bowiem w zdaniu drugim art. 130 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym zwroty "przypisuje się" i "wpisuje się" odnoszą się, wprost do zdania pierwszego i dotyczą podmiotu prowadzącego ewidencję. Fakt naruszenia przepisów ruchu drogowego przez danego kierowcę organ prowadzący ewidencję stwierdza w oparciu o wyroki sądu, mandaty karne albo orzeczenia dyscyplinarne (§ 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. Nr 236, poz.1998), obowiązującego w dacie popełnienia wykroczenia przez skarżącego). W myśl art. 98 § 3 ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia mandat karny kredytowy staje się prawomocny z chwilą pokwitowania jego odbioru przez ukaranego. Przyjęcie mandatu oznacza przyznanie się sprawcy do winy i prawomocne zakończenie postępowania. Mandat karny zawiera określenie wykroczenia zarzucanego sprawcy, wskazuje więc rodzaj i kwalifikację prawną czynu (art. 97 § 3 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia). Na tle przedstawionych rozważań należy stwierdzić, iż prawomocny mandat karny w świetle art. 130 ust. 1 i 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym jest kategorią normatywną o tyle, o ile stwierdza popełnione naruszenie, określając jego rodzaj i kwalifikację prawną. Mandat karny nie posiada takiego waloru, jeśli chodzi o liczbę uwidocznionych w nim punktów. Organ prowadzący ewidencję na podstawie treści mandatu ustala jedynie rodzaj popełnionego naruszenia i jego kwalifikację prawną, dalszych czynności dokonuje już samodzielnie w oparciu o przepis art. 130 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Na takie rozumienie tego przepisu wskazuje też użyty przez ustawodawcę zwrot "przypisuje się". "Przypisywać" oznacza bowiem "ustanowić związek czegoś z kimś lub z czymś" (Słownik języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN). Chodzi tu zatem o ustanowienie związku pomiędzy popełnionym naruszeniem przepisów ruchu drogowego a przewidzianą dla niego, w przepisach rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 20 grudnia 2002 r., liczbą punktów karnych. Dodać należy, że liczba punktów przypisana wykroczeniu polegającemu na przekroczeniu prędkości od 31 do 40 km/h zarówno w ww. rozporządzeniu z 2002 r., jak i w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz.U. z 2012 r., poz.488), wynosi 6. W świetle powyższego, wpis punktów do ewidencji ma jedynie charakter techniczny, będący konsekwencją naruszenia przepisów ruchu drogowego, a o ich naliczeniu nie decyduje wystawiający mandat policjant lub sąd, lecz są one przypisywane z mocy prawa do poszczególnych naruszeń. Reasumując, to organ prowadzący ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego jest uprawniony do przypisania określonemu naruszeniu odpowiedniej liczby punktów karnych. Słusznie zatem organ uznał, że był uprawniony do samodzielnego przyporządkowania prawidłowej liczby punktów karnych, niezależnie od liczby punktów ujawnionych w mandacie karnym. W tym zakresie skład orzekający sądu podziela stanowisko zaprezentowane w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OPS 1991/11, I OSK 1110/12 (dostępne w internecie). W ocenie sądu, zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 6, 7 i 76 K.p.a., jak i zarzut naruszenia § 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego w związku z art.101 ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (dot. uchylenia prawomocnego mandatu), nie zasługują na uwzględnienie. Rozpoznając sprawę w świetle powołanego wyżej kryterium legalności sąd uznał, iż skarga nie może być uwzględniona, bowiem podejmując zaskarżoną czynność organ prawa nie naruszył. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.