I OSK 1292/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-02-27
Skład orzekający: Maria Wiśniewska, Irena Kamińska, Ewa Kwiecińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja administracyjna uchylająca wcześniejsze decyzje, na mocy których strona nabyła prawo, wydana na podstawie zgody strony wyrażonej w stanie wyłączającym swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, może być uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym stanowić podstawę do stwierdzenia jej nieważności?Ratio decidendi
Sąd administracyjny nie jest właściwy do badania wad oświadczenia woli w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, takich jak brak świadomości lub swobody przy składaniu oświadczenia. Takie kwestie podlegają rozstrzygnięciu w postępowaniu cywilnym. W konsekwencji, decyzja administracyjna wydana na podstawie zgody strony, nawet jeśli zgoda ta została złożona w stanie wyłączającym swobodne powzięcie decyzji, nie może być uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. z tego powodu, a tym samym nie stanowi podstawy do stwierdzenia jej nieważności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 1978 r., która uchyliła wcześniejsze decyzje z lat 1974-1975 dotyczące sprzedaży lokalu mieszkalnego i oddania gruntu w użytkowanie wieczyste. Skarżąca E. R. (z domu F.) podnosiła, że zgoda na uchylenie decyzji została wyrażona pod przymusem, w stanie wyłączającym swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, co stanowiło wadę oświadczenia woli w rozumieniu Kodeksu cywilnego i rażące naruszenie prawa. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówiły stwierdzenia nieważności decyzji, uznając, że zgoda stron została wyrażona, a sąd administracyjny nie jest właściwy do badania wad oświadczeń woli.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska (spr.), Sędzia NSA Irena Kamińska, Sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska, Protokolant starszy inspektor sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1169/12 w sprawie ze skargi E. R. na decyzję Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1169/12 oddalił skargę E. R. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
W uzasadnieniu powyższego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną.
Decyzją z dnia [...] października 1974 r., nr [...] Naczelnik Dzielnicy W. orzekł o sprzedaży lokalu nr [...] w budynku przy ul. P. [...] w W. na rzecz H. F. Powyższe rozstrzygnięcie zostało zmienione decyzją Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] stycznia 1975 r., nr [...] w części dotyczącej ceny sprzedaży lokalu, uwzględniając 10% zniżkę przysługującą kupującemu. Następnie decyzją z dnia [...] maja 1975 r., nr [...] Naczelnik Dzielnicy W. oddał H. F. w użytkowanie wieczyste ułamkową część gruntu, na którym usytuowany jest budynek, przynależną do lokalu nr [...]. Aktem notarialnym z dnia 17 lipca 1975 r., Rep. [...], została zawarta na rzecz H. i X. małż. F. umowa sprzedaży przedmiotowego lokalu wraz z oddaniem w użytkowanie wieczyste związanej z lokalem ułamkowej części gruntu.
Wnioskiem z dnia 26 kwietnia 1978 r. X. F. i jej córka E. F., spadkobierczynie ustawowe po zmarłym w dniu 9 czerwca 1976 r. H. F., zwróciły się do Naczelnika Dzielnicy W. z prośbą o rozwiązanie umowy notarialnej kupna przedmiotowego lokalu, w związku z planowanym wyjazdem na stałe z Polski.
Decyzją z dnia [...] maja 1978 r., nr [...] Naczelnik Dzielnicy W. uchylił za zgodą stron, na wniosek X. F. i E. F., decyzje Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] października 1974 r., z dnia [...] stycznia 1975 r. oraz z dnia [...] maja 1975 r. w sprawie sprzedaży lokalu nr [...] w domu przy ul. P. [...] na rzecz H. F. oraz wyraził zgodę na rozwiązanie umowy notarialnej sprzedaży przedmiotowego lokalu wraz z oddaniem w użytkowanie wieczyste ułamkowej części gruntu, na którym usytuowany jest budynek. Na podstawie umowy sporządzonej w Państwowym Biurze Notarialnym w W. w dniu 12 maja 1978 r., Rep. [...], umowa sprzedaży lokalu nr [...] zawarta z X. F. i E. F. uległa rozwiązaniu.
Pismem z dnia 8 stycznia 1996 r. E. R. (z domu F.) złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] maja 1978 r., nr [...]. W uzasadnieniu podniosła, że oświadczenie X. F. z dnia 26 kwietnia 1978 r. wyrażające zgodę na oddanie mieszkania na rzecz Skarbu Państwa w związku z planowanym wyjazdem, zostało złożone w stanie wyłączającym swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, a w konsekwencji nie może być traktowane jako zgoda na zmianę decyzji. Uchylenie decyzji ostatecznej bez zgody strony, która na mocy decyzji nabyła prawo (art. 155 K.p.a.) stanowi rażące naruszenie prawa i skutkuje stwierdzeniem nieważności takiej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] maja 1978 r., uchylającej za zgodą stron decyzje Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] października 1974 r., z dnia [...] stycznia 1975 r. oraz z dnia [...] maja 1975 r. oraz wyrażającej zgodę na rozwiązanie umowy notarialnej sprzedaży lokalu nr [...] przy P. [...] wraz z oddaniem w użytkowanie wieczyste części gruntu.
Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, po rozpatrzeniu odwołania E. R., decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że zgoda stron na uchylenie decyzji z dnia [...] października 1974 r. została wyrażona jednoznacznie, zaś organ który wydał decyzję był właściwy w sprawie. Minister dodał, że przepisy art. 82-88 K.c. dotyczące wad oświadczenia woli nie mają zastosowania do decyzji administracyjnych. Tym samym zarzuty strony co do wydania decyzji z dnia [...] maja 1978 r. z rażącym naruszeniem prawa, tj. z wadą kwalifikowaną z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., należy uznać za niezasadne.
E. R. wniosła na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2012 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca podniosła, że zgoda, o jakiej mowa w ówcześnie obowiązującym art. 136 K.p.a., została wyrażona przez X. F. i E. R. pod przymusem, a zatem w stanie wyłączającym swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli. Oświadczenie takie z całą pewnością nie zostałoby złożone, gdyby nie warunkowało ono możliwości uzyskania paszportów i wyjazdu do I. Skarżąca uznała, że okoliczność ta już sama w sobie stanowi wadę oświadczenia woli wymienioną w art. 82 K.c., co przesądza o rażącym naruszeniu prawa przy wydaniu decyzji z dnia [...] maja 1978 r. Dodała, że X. F. i E. R. wyraziły jedynie zgodę na rozwiązanie umowy notarialnej kupna lokalu nr [...], nigdy natomiast nie wyraziły zgody na zmianę lub uchylenie decyzji organu dotyczących sprzedaży tego lokalu na rzecz małżeństwa F. Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a skarga jest niezasadna i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., dalej P.p.s.a.) ją oddalił.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, w wyniku przeprowadzonego postępowania nadzorczego organy prawidłowo uznały, że decyzja Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] maja 1978 r. nie narusza prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., bowiem zgodnie z wówczas obowiązującym art. 136 K.p.a warunkiem uchylenia decyzji, na mocy której strona nabyła prawo, była zgoda strony, a tę X. F. i E. R. wyraziły w piśmie z dnia 26 kwietnia 1978 r.
Odnosząc się do zarzutu skarżącej, że oświadczenie wyrażające zgodę na rozwiązanie umowy z 1975 r. zostało złożone w stanie wyłączającym swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, a w konsekwencji nie mogło być traktowane przez organ jako zgoda i stanowi wadę oświadczenia woli wymienioną w art. 82 K.c., Sąd pierwszej instancji stwierdził, że niewątpliwie brak świadomości lub swobody to wada, której wystąpienie po jednej ze stron skutkuje nieważnością czynności prawnej w całości. Uchylenie się jednak od skutków wad oświadczenia woli musi odbywać się w trybie postępowania cywilnego (przed sądem powszechnym), a nie przed organami administracji publicznej. Powództwo o ustalenie nieważności czynności prawnej (z powodu wystąpienia wady) może wytoczyć każdy kto ma w tym interes prawny, ale tylko w postępowaniu cywilnym. Sąd administracyjny nie jest właściwy do badania ewentualnego naruszenia przepisów prawa cywilnego, w tym do ustalania istnienia wad oświadczenia woli, gdyż sprawowany przez sądy administracyjne wymiar sprawiedliwości stanowi sądową kontrolę zgodności z prawem (legalności) działalności administracji publicznej.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że do 1990 r. obowiązywał w polskim porządku prawnym dwustopniowy system sprzedaży przez państwo lokali. Zawarcie stosownej umowy w formie aktu notarialnego było poprzedzone decyzjami administracyjnymi i z aktów tych wynikało jednoznacznie, że decyzje administracyjne stanowiły podstawę ich zawarcia. Decyzje administracyjne określały bowiem zarówno nabywcę, przedmiot nabycia, cenę, jak i inne warunki sprzedaży, które następnie były ujęte w akcie notarialnym. Z decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] października 1974 r., dotyczącej sprzedaży H. F. lokalu mieszkalnego nr [...] przy P. [...], wynikało wprost, że w terminie późniejszym organ wyda decyzję w sprawie oddania w użytkowanie wieczyste na rzecz nabywcy części gruntu, na którym położony jest ww. budynek oraz określi termin zawarcia umowy w Państwowym Biurze Notarialnym. W konsekwencji powyższego, umowa notarialna została zawarta w dniu 17 lipca 1975 r. Niezasadne są zatem w ocenie Sądu pierwszej instancji zarzuty skarżącej, że prośba o rozwiązanie powyższej umowy notarialnej nie dotyczyła zgody na zmianę decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] października 1974 r., z dnia [...] stycznia 1975 r. oraz z dnia [...] maja 1975 r. Bez tych decyzji nie doszłoby bowiem do zawarcia aktu notarialnego sprzedaży lokalu mieszkalnego oraz odwrotnie, bez uprzedniego uchylenia ich nie doszłoby do rozwiązania tego aktu.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zarzuty podniesione skardze nie mają usprawiedliwionych podstaw.
Od powyższego wyroku E. R. wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zaskarżając wyrok w całości, jako podstawę kasacyjną wskazała na naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. przez jego niezastosowanie w sytuacji, w której doszło do naruszenia przez organy pierwszej i drugiej instancji przepisów postępowania (tj. art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.) w związku z dawnym art. 136 K.p.a. (obecnym art. 155 K.p.a.), zobowiązującym Sąd pierwszej instancji do zastosowania ww. przepisu P.p.s.a. i uchylenia zaskarżonych decyzji Wojewody [...] oraz Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej;
2. art. 141 § 4 P.p.s.a. przez niewyjaśnienie w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób poddający się weryfikacji z punktu widzenia wymogów ww. przepisu podstawy prawnej przyjętego rozstrzygnięcia, a w szczególności poprzez nienależyte wyjaśnienie dlaczego Sąd nie uwzględnił argumentacji i zarzutów podniesionych przez E. R. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a dotyczących wadliwości zgody X. F. i E. R. na uchylenie decyzji z dnia [...] października 1974 r., z dnia [...] stycznia 1975 r. oraz z dnia [...] maja 1975 r., dotyczących sprzedaży lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy P. [...].
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że składając oświadczenie o zgodzie na rozwiązanie aktu notarialnego kupna lokalu X. F. i E. R. działały w położeniu przymusowym. Oświadczenia takiego z całą pewnością by nie złożyły, gdyby nie warunkowało ono możliwości uzyskania paszportów, a tym samym wyjazdu za granicę. Zgoda ta została zatem wyrażona w stanie wyłączającym swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli. Okoliczność ta stanowi wadę oświadczenia woli wymienioną w art. 82 K.c. i przesądza jednocześnie o rażącym naruszeniu prawa przy wydaniu decyzji z dnia [...] maja 1978 r.
Ponadto, z dokumentacji sprawy wynika, że X. F. i E. R. wyraziły zgodę na "rozwiązanie umowy notarialnej kupna tego lokalu". Nigdy natomiast nie wyraziły zgody na zmianę lub uchylenie decyzji organu dotyczących sprzedaży tego lokalu na rzecz małżeństwa F. W ocenie skarżącej, całkowicie zasadne jest zatem twierdzenie, że wydając decyzję z dnia [...] maja 1978 r. Naczelnik Dzielnicy W. nie posiadał zgody stron lub co najwyżej posiadał zgodę domniemaną lub dorozumianą. Taka zgoda nie wypełniała w 1978 r. przesłanki zastosowania dawnego art. 136 K.p.a. Zgoda musiała być bowiem wyrażona wprost i wyraźnie. Okoliczność ta ponownie - i całkowicie niezależnie od okoliczności wymienionej powyżej - przesądza o rażącym naruszeniu prawa towarzyszącemu wydaniu decyzji objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności.
W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznanie sprawy ograniczył do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w podstawach skargi kasacyjnej.
Na wstępie zauważyć należy, że kontrolowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] została wydana w postępowaniu nadzwyczajnym – stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 K.p.a.). Przy zastosowaniu tej instytucji trzeba mieć na uwadze fundamentalną zasadę postępowania administracyjnego, jaką jest ogólna zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych sformułowana w art. 16 § 1 K.p.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się bowiem na konieczność ostrożnego korzystania z instytucji prawnych pozwalających na wzruszanie decyzji ostatecznych i stosowania ich jedynie w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
Wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] maja 2012 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] maja 1978 r., uchylającej za zgodą stron decyzje Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] października 1974 r., z dnia [...] stycznia 1975 r. oraz z dnia [...] maja 1975 r. w sprawie sprzedaży lokalu nr [...], w budynku przy ul. P. [...], na rzecz H. F. oraz wyrażającej zgodę na rozwiązanie umowy notarialnej sprzedaży tegoż lokalu wraz z oddaniem w użytkowanie wieczyste ułamkowej części gruntu, na którym usytuowany jest budynek.
W decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] maja 1978 r. jako podstawa prawna jej wydania wskazany został art. 136 K.p.a. (obecny art. 155 K.p.a.). Zgodnie z tym przepisem, w brzmieniu na dzień podjęcia rozstrzygnięcia: "Decyzja, na mocy której strony nabyły prawo, może być za ich zgodą uchylona lub zmieniona przez organ administracji państwowej, który decyzję wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie decyzji. Przepis art. 135 § 2 stosuje się odpowiednio". Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń Sądu pierwszej instancji, w związku z zamiarem wyjazdu na stałe z Polski do I. i związanej z tym konieczności rozliczenia się z zajmowanego mieszkania przy P. [...] m. [...] w W., X. F. i E. F. w dniu 26 kwietnia 1978 r. wniosły do Naczelnika Dzielnicy W. o rozwiązanie notarialnej umowy kupna tego lokalu z 1975 r. Jednocześnie we wniosku tym zawarły prośbę o zwrot wpłaconych, przez kupujących, pieniędzy na zakup tego lokalu i nieobciążanie ich kosztami sporządzenia aktu notarialnego. Obowiązek rozliczenia się z lokalu wynikał z faktu, że został on nabyty na własność jako kwatera wojskowa, na zakup której ówczesne Ministerstwo Obrony Narodowej przekazało dotację w wysokości 90% ceny lokalu. W konsekwencji po formalnym przekazaniu lokalu Wojskowemu [...] Zarządowi Kwaterunkowo -Budowlanemu, X. F. i E. F., miały otrzymać zwrot uiszczonej 10% ceny zakupu lokalu.
Podstawę prawną wydanych dnia [...] października 1974 r., dnia [...] stycznia 1975 r. oraz dnia [...] maja 1975 r. przez Naczelnika Dzielnicy W. decyzji w sprawie sprzedaży lokalu nr [...], przy. P. [...] i oddania w użytkowanie wieczyste ułamkowej części gruntu na rzecz H. F. stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159, ze. zm.) oraz wydane na jej podstawie przepisy aktów wykonawczych, czyli rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 maja 1970 r. w sprawie sprzedaży przez Państwo budynków z równoczesnym oddawaniem działek w użytkowanie wieczyste (Dz.U. Nr 13, poz. 117, ze zm.) i rozporządzenie Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 18 maja 1970 r. w sprawie trybu oddawania w użytkowanie wieczyste terenów państwowych i sprzedaży położonych na nich budynków (Dz.U. Nr 13, poz. 120, ze zm.). Z przepisów powołanych wyżej aktów normatywnych wynikało, że sprzedaż nieruchomości państwowych składała się z dwóch etapów, należących do dwóch różnych trybów. Zbywanie tych nieruchomości musiało być bowiem poprzedzone decyzją organów administracji państwowej o oddaniu terenu w użytkowanie wieczyste i o sprzedaży lokalu w domu wielomieszkaniowym. W tej pierwszej, administracyjnej fazie postępowania, organ gospodarki komunalnej i mieszkaniowej w wydanej przez siebie decyzji stwierdzał, że nieruchomość sprzedawana jest na cele zgodne z ustawą oraz na rzecz osoby posiadającej uprawnienia do nabycia konkretnej nieruchomości. W drugim etapie, o cywilnym charakterze, zawierano umowę notarialną, której podstawą była wydana uprzednio decyzja. Zasadą generalną przyjętą przy zbywaniu nieruchomości państwowych było zatem to, że konieczną przesłankę do zawarcia umowy notarialnej ustanowienia użytkowania wieczystego i sprzedaży domów lub lokali mieszkalnych stanowiła decyzja administracyjna (zob. wyrok SN z dnia 10 października 1977 r., III CRN 98/77, OSNC 1978/7/119). W decyzji tej bowiem, jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, określano konkretny lokal, wskazywano nabywcę, cenę i pozostałe warunki sprzedaży, które były następnie ujęte w akcie notarialnym.
Przenosząc powyższe rozważania na okoliczności niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skoro wnioskiem z dnia 26 kwietnia 1978 r. X. F. i E. F. zwróciły się do właściwego organu, tj. Naczelnika Dzielnicy W. o rozwiązanie umowy notarialnej sprzedaży lokalu mieszkalnego nr [...], przy P. [...] i zwrotu wpłaconych pieniędzy na jego zakup, to w obowiązującym wówczas stanie prawnym - regulowanym przepisami ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach oraz wydanymi na jej podstawie aktami wykonawczymi – wymagało to uprzedniego uchylenia w administracyjnym trybie wydanych przez Naczelnika Dzielnicy W. decyzji z dnia [...] października 1974 r., z dnia [...] stycznia 1975 r. i z dnia [...] maja 1975 r. w sprawie sprzedaży lokalu i oddania gruntu w użytkowanie wieczyste oraz jednoczesnego wyrażenia zgody na rozwiązanie umowy notarialnej kupna - sprzedaży, której podstawą zawarcia były wymienione wyżej i powołane w tej umowie decyzje.
W takiej sytuacji wydanej przez Naczelnika Dzielnicy W., na podstawie art. 136 K.p.a., decyzji z dnia [...] maja 1978 r. uchylającej za zgodą stron wcześniejsze decyzje tego samego organu w sprawie sprzedaży lokalu i oddania gruntu w użytkowanie wieczyste nie można przypisać rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Bezpośrednim powodem wydania decyzji uchylającej z dnia [...] maja 1978 r. była inicjatywa stron, bowiem ich stanowisko i żądania zawarte we wniosku z dnia 26 kwietnia 1978 r. w istocie rzeczy zawierały również zgodę na zmianę decyzji i traktowane były zasadnie jako zgoda stron, o której mowa w art. 136 K.p.a. Ponadto w decyzji z dnia [...] maja 1978 r., zgodnie z żądaniem stron – właścicieli lokalu, zawarto również rozliczenia dotyczące zwrotu kwoty stanowiącej cenę zakupu lokalu. Wobec powyższego, podniesiony w podstawach skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 136 K.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. należało uznać za niezasadny.
Wskazany wyżej zarzut nie mógł odnieść również zamierzonego skutku z podniesionej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej tej przyczyny, że jak twierdzi skarżąca, zgoda na uchylenie decyzji Naczelnika Dzielnicy W. w sprawie sprzedaży przedmiotowego lokalu i oddania gruntu w użytkowanie wieczyste została wydana w stanie wyłączającym swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, co miałoby stanowić wadę oświadczenia woli wymienioną w art. 82 K.c. Należy bowiem podzielić stanowisko funkcjonujące w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym, wady oświadczenia woli w rozumieniu przepisów art. 82-88 K.c. nie mogą stanowić przedmiotu badania w postępowaniu administracyjnym (zob. wyroki NSA: z dnia 9 października 2013 r., II GSK 846/12; z dnia 11 lipca 2007 r., II OSK 1042/06 i z dnia 30 listopada 2001 r., II SA 2142/00 – dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tego względu należy stwierdzić tym samym, że trafnie wywiódł Sąd pierwszej instancji, iż sąd administracyjny jako powołany do kontroli działalności organów administracji nie jest właściwy do badania w oparciu o stosowne przepisy Kodeksu cywilnego ewentualnych wad oświadczeń woli składanych przez stronę w toku postępowania administracyjnego.
Tak samo za oparty na nieusprawiedliwionych podstawach należało uznać zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a., określającego co powinno zawierać uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera bowiem wszystkie elementy, o których mowa w powołanym wyżej przepisie, w tym w szczególności stan faktyczny przyjęty jako podstawa rozstrzygnięcia. Ponadto, wbrew twierdzeniu skarżącej, uzasadnienie to pozwala prześledzić tok rozumowania Sądu, w stopniu umożliwiającym jego ocenę i kontrolę. W tym miejscu wypada też zauważyć, że jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 kwietnia 2008 r., II FSK 1695/06 (orzeczenia.nsa.gov.pl) – "Wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia nie musi szczegółowo odnosić się do wszystkich argumentów powołanych w skardze, jeśli argumentacja Sądu łącznie przesądza o ich bezzasadności".
Podniesione w podstawach kasacyjnych zarzuty naruszenia przepisów postępowania stanowiłyby zasadną podstawę kasacyjną, jeżeli rzeczywiście doszłoby do uchybienia tym przepisom i mogłoby to mieć wpływ na wynik sprawy. A zatem pomiędzy uchybieniem procesowym a wydanym w sprawie orzeczeniem podlegającym zaskarżeniu musi zachodzić związek przyczynowy. Rzeczą skarżącego kasacyjnie jest wykazanie możliwości takiego związku, czego skarżącej kasacyjnie w niniejszej sprawie nie udało się uczynić.
Wychodząc z powyższych założeń, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podstawy skargi kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione i na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło