II SA/Rz 1536/14

WyrokWSA w Rzeszowie2015-04-09

Skład orzekający: Krystyna Józefczyk, Małgorzata Niedobylska, Małgorzata Wolska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie krzewów bez zezwolenia, oparta na przepisach uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją, może zostać utrzymana w mocy?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając, że stanowiły one naruszenie prawa skutkujące koniecznością wznowienia postępowania. Podstawą uchylenia było orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją przepisów ustawy o ochronie przyrody, na podstawie których nałożono karę pieniężną, nawet jeśli Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej tych przepisów.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła administracyjnej kary pieniężnej nałożonej na D. R. za usunięcie krzewów bez wymaganego zezwolenia. Po uchyleniu pierwszej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, organ pierwszej instancji ponownie wydał decyzję nakładającą karę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów k.p.a. oraz ustawy o ochronie przyrody, a także powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność z Konstytucją przepisów stanowiących podstawę nałożenia kary.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...]. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska NSA Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant sekretarz sądowy Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi D. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie krzewów bez wymaganego zezwolenia I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...]; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej D. R. kwotę 495 zł /słownie: czterysta dziewięćdziesiąt pięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 1536/14 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi D. R. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2014 r., Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. Nr [...] w sprawie wymierzenia wyżej wymienionej administracyjnej kary pieniężnej w wysokości 16 486,14 zł za usunięcie krzewów bez wymaganego zezwolenia na działce o nr ewid. 229/2, położonej w miejscowości W. W podstawie prawnej decyzji Kolegium powołało art. 17 pkt 1 i 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16.10.2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r., poz. 627 ze zm.). Z uzasadnienia decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że po wszczęciu i przeprowadzeniu postępowania w sprawie usunięcia bez wymaganego zezwolenia krzewów z terenu działki nr ewid. 229/2, położonej w miejscowości W. Wójt Gminy [...] wydał pierwszą decyzję z dnia [...].12.2013 r. ([...]) i wymierzył D. R. administracyjną karę pieniężną w wysokości 5 391,09 zł za usunięcie trzech drzew gatunku wierzba biała, bez wymaganego zezwolenia. Na skutek złożonego odwołania decyzja ta została uchylona na mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...].02.2014 r. ([...]) a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Powodem uchylenia była konieczność prawidłowego ustalenia stron postępowania, określenia przedmiotu postępowania, tj. wyjaśnienie czy wycięte rośliny drzewiaste były drzewami czy też krzewami, ustalenie ich ilości i wieku a w przypadku drzew ustalenie obwodów pni. Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. Nr [...] wymierzył D. R. administracyjną karę pieniężną w wysokości 16 486,14 zł za usunięcie krzewów bez wymaganego zezwolenia na działce o nr ewid. 229/2, której wyżej wymieniona jest współwłaścicielem, położonej w miejscowości W. Jednocześnie organ termin płatności odroczył na okres 3 lat, licząc od dnia wydania decyzji pod warunkiem zachowania żywotności krzewów oraz zobowiązał D. R. do złożenia po 3 latach informacji o stanie tych krzewów. Organ podał, że w toku prowadzonego ponownie postępowania ustalono, że stroną postępowania jest jedynie D. R., która dokonała wycinki krzewów. Nadto powołany został biegły z zakresu dendrologii, który wydał opinię. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że wycięte rośliny były krzewami, natomiast wskazany przez biegłego gatunek krzewów, ich wiek oraz powierzchnia stanowiły podstawę do określenia wysokości kary. Odwołanie od tej decyzji złożyła D. R. zarzucając brak wyjaśnienia zarzutów zgodnie z zaleceniami SKO zawartymi w poprzednio wydanej decyzji. Jej zdaniem organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa strony do składania zeznań i wniosków. Postępowanie prowadzone było błędnie i niezgodnie z zasadami wyrażonymi w k.p.a., zatem nie może stanowić podstawy do ukarania za wycięcie krzewów. Nadto jak wynika z opinii biegłego z maja 2014 r., wiek krzewów nie przekroczył 10 lat. Odwołująca wyjaśniła, że przed dokonaniem w 2004 r. wycinki uzyskała od pracownika urzędu gminy informację, że jeżeli drzewa nie przekroczyły wieku 10 lat, to nie jest wymagane uzyskanie zezwolenia. Podała, że dokonując wycinki działała w przekonaniu, że czyni to legalnie, że pozwolenie nie jest potrzebne. Wycinki dokonała by wyczyścić grunty rolne z zakrzaczeń. W dalszej części odwołująca zarzuciła powoływanie się przez Wójta na protokół z rozprawy z dnia [...].10.2012 r., który co stwierdzono we wcześniejszej decyzji Kolegium, sporządzony został nieprawidłowo. Organ nie zabezpieczył także materiału dowodowego a same dowody, tj. plastry z pniaków, pobrano nieprawidłowo. Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] października 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium podniosło, że materialnoprawną podstawę decyzji stanowił art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody zgodnie z którym wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia. Zgodnie z art. 83 ust. 1 cyt. ustawy usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości możne nastąpić, po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta na wniosek posiadacza nieruchomości. Wyjątki od tej zasady przewiduje art. 83 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody m. in. dotyczy to drzew lub krzewów których wiek nie przekracza 10 lat. Jak zaznaczył organ posiadacz nieruchomości nie posiada uprawnień do samodzielnej oceny rodzaju, wielkości i wieku drzew lub krzewów i samowolnego ich usunięcia, które według jego oceny winny być usunięte. Kolegium zauważyło, że usunięcie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia skutkuje obligatoryjnym wymierzeniem kary administracyjnej, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, niezależnie od przyczyn samowolnego działania. Kolegium uznało, że organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, przy czym w pierwszej kolejności wyeliminował uchybienia wskazane przez SKO we wcześniejszej decyzji, tj. prawidłowo za stronę postępowania uznał jedynie D. R. Ustalił, że wyżej wymieniona, posiadaczka działki nr 229/2 położonej w obrębie W., dokonała w 2012 r. wycinki krzewów, bez wymaganego zezwolenia. Powołany w sprawie biegły rzeczoznawca z zakresu ochrony środowiska – J. G., w opinii z dnia [...].05.2014 r., uzupełnionej w dniu [...].07.2014 r., stwierdził, że wycięte zostały rośliny należące do krzewów. Gatunek wyciętych krzewów to mieszaniec międzygatunkowy wierzb krzewiastych z przewagą cech wierzby szarej i mieszaniec międzygatunkowy wierzb krzewistych z dominacją cech wierzby purpurowej. Biegły ustalił, że wiek krzewów w kępie oznaczonej nr 6, wynosi 12 lat, zaś powierzchnia to 22m2. Powyższe ustalenia zdaniem organu stanowiły wystarczającą podstawę do wymierzenia przez organ kary pieniężnej. W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo ustalił wysokość opłaty za wycięcie krzewów a w decyzji przedstawił sposób jej wyliczenia. Powyższe pozostaje w zgodzie z art. 89 ust. 1 i art. 85 ust. 5 ustawy o ochronie przyrody. Równocześnie z uwagi na fakt zachowania przez wszystkie przycięte krzewy żywotności, organ prawidłowo zastosował art. 88 ust. 3 cyt. ustawy i odroczył na 3 lata termin uiszczenia kary pieniężnej. Jako błędne Kolegium uznało natomiast zawarcie w pkt 2 decyzji organu I instancji stwierdzenia o konieczności uiszczenia kary w terminie 14 dni od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna. Odnosząc się do argumentów odwołania SKO uznało, że powołanie biegłego, który posiadając wiedzę specjalistyczną dokonał stosownych ustaleń, stanowiło wystarczającą podstawę do wydania decyzji. Sama zaś decyzja, zdaniem organu odwoławczego, nie narusza prawa. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożyła D. R. wnosząc o jej uchylenie a także uchylenie poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...].08.2014 r., umorzenie postępowania z uwagi na przewlekłe prowadzenie sprawy z rażącym naruszeniem przepisów przez pracowników Urzędu Gminy a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca kwestionowanej decyzji zarzuciła rażące naruszenie przepisów k.p.a., tj.: - art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, brak przeprowadzenia czynności niezbędnych do prawidłowego wyjaśnienia stanu faktycznego czym naruszono dobro materialne i interes społeczny i słuszny interes obywatela; - art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia na podstawie materiału dowodowego niepozwalającego na jednoznaczne ustalenia okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, niewyjaśniającego wszelkich wątpliwości; - art. 8 K.p.a. poprzez naruszenie zasady praworządności wskutek zmiany poglądów w wydanych przez SKO decyzjach; - art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, wyrażające się w "wybiórczej, wyrwanej z kontekstu opinii rzeczoznawcy"; - art. 75 k.p.a. poprzez brak rozpatrzenia całości materiału dowodowego w związku z nieuwzględnieniem żądań i wniosków skarżącej jako strony. Strona zarzuciła także naruszenie art. 88 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody poprzez posłużenie się nieprawidłowo sporządzonymi protokołami z wizji i dowodami zebranymi w sposób niezgodny z zasadami prawa oraz z naruszeniem art. 89 tej ustawy poprzez nienależyte zastosowanie w celu określenia wieku drzew (cięcie pniaków niosło za sobą niszczenie dowodów). W uzasadnieniu podkreśliła, że organ I instancji przez własne zaniechania doprowadził do sytuacji w której przeprowadzenie dowodu z opinii rzeczoznawcy nie było możliwe ze względu na upływ czasu (ok. 2 lat), doszło do przeschnięcia materiału dowodowego i odrośnięcia nowych pędów na pniakach, co potwierdził sam biegły. Zwróciła uwagę, że wycinki dokonała w przeświadczeniu, że czyni to zgodnie z prawem i po uzyskaniu stosownych informacji od pracownika Urzędu Gminy. Końcowo wskazała na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r., który stwierdził niezgodność art. 88 ust. 1 pkt 2 z Konstytucją RP a który to przepis stanowił podstawę do wydania zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.). Uwzględnienie skargi skutkujące wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu prawnego w ramach tej kontroli może nastąpić wyłącznie przy spełnieniu warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a. Przepis ten obliguje Sąd do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub gdy zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności wymienione w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaistniały okoliczności dające podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.). Przesłanki wznowienia postępowania określone zostały w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 145a § 1 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Właśnie ta przesłanka, przesądzająca o uwzględnieniu skargi, zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Materialnoprawną podstawę decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2014 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r., stanowią przepisy ustawy z dnia 16 października 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2013 r., poz. 627 ze zm.) – tj. art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1. Zgodnie z tymi przepisami wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia, a wysokość tej kary ustala się w jako trzykrotną opłatę za usunięcie drzewa lub krzewu ustaloną na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4-6 ustawy o ochronie przyrody. W tym miejscu odnotować należy, że w dniu 1 lipca 2014 r. Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok o sygn. akt SK 6/2012 (Dz.U. poz. 923) w którym w pkt I orzekł, że art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody przez to, że przewidują obowiązek nałożenia przez właściwy organ samorządu terytorialnego administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia lub zniszczenie przez posiadacza nieruchomości drzewa lub krzewu, w sztywno określonej wysokości, bez względu na okoliczności tego czynu, są niezgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast w pkt II postanowił, że wymienione przepisy tracą moc obowiązującą z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu tego orzeczenia Trybunał stwierdził, że konstytucyjnie dopuszczalne jest ustanawianie przez ustawodawcę kar finansowych (pieniężnych) za zachowania naruszające przepisy prawa publicznego, poza systemem prawa karnego. Przyzwolenie jednak na istnienie w państwie, obok prawa karnego, równoległego systemu karania na podstawie prawa administracyjnego nie oznacza, że ustawodawca ma pełną swobodę kształtowania kar administracyjnych i trybu ich nakładania. Granice tej swobody wyznaczają konstytucyjne zasady demokratycznego państwa prawnego oraz ochrony praw i wolności jednostki, a także zasady proporcjonalności, równości i sprawiedliwości. Stosowanie kar administracyjnych nie może się opierać na idei odpowiedzialności czysto obiektywnej, całkowicie oderwanej od okoliczności konkretnego przypadku, w tym winy sprawcy. Przesłanki stosowania kar pieniężnych oraz ich wysokość powinny być ukształtowane przez ustawodawcę w sposób odpowiadający zasadzie adekwatności ingerencji państwa w chronioną konstytucyjnie sferę jednostki. Ich surowość powinna być adekwatna do stopnia naruszenia dobra chronionego za pomocą kary – w rozpatrywanej sprawie do stopnia uszczerbku w środowisku przyrodniczym. Ustanawiając te sankcje ustawodawca nie powinien również całkowicie abstrahować od sytuacji ekonomicznej osoby podlegającej ukaraniu. Jak wyżej wskazano przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie są decyzje orzekające o nałożeniu na D. R. kary administracyjnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia krzewów. Podstawą materialnoprawną tych rozstrzygnięć (co też już wyżej podniesiono) były m.in. art. 88 ust. 1 pkt 2 oraz art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, których konstytucyjność została podważona powołanym wyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Stosownie do art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Natomiast zgodnie z ust. 3 cytowanego przepisu, wchodzą one w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego (termin ten nie może przekroczyć 18 miesięcy, gdy chodzi o ustawę oraz 12 miesięcy, gdy chodzi o inny akt normatywny). Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania (art. 190 ust. 4 Konstytucji RP). W świetle obowiązującej zasady prawa administracyjnego intertemporalnego - tempus regit actum - punktem odniesienia dla dokonywanej przez sąd administracyjny oceny zaskarżonej decyzji jest stan prawny obowiązujący w dacie wydania takiego aktu. W dacie wydawania zaskarżonych do WSA w Rzeszowie decyzji (z dnia [...] października 2014 r. i [...] sierpnia 2014 r.), Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 1 lipca 2014 r. orzekł o niekonstytucyjności regulacji zawartych w art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Przy czym Trybunał stwierdzając niezgodność z Konstytucją przedmiotowych unormowań postanowił jednocześnie, że tracą one moc obowiązującą nie z dniem ogłoszenia wyroku, lecz z upływem 18 miesięcy od tej właśnie daty. Czasowe odroczenie przez Trybunał Konstytucyjny utraty mocy obowiązywania powołanych przepisów (art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody) może budzić wątpliwości co do skutków tego wyroku w okresie 18 miesięcy do chwili wygaśnięcia tych przepisów. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 marca 2007 r., sygn. akt III PK 96/2006 (OSNP 2008, z. 5-6, poz. 61), stanął na stanowisku, że odroczenie na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza, że przepis uznany za niezgodny z Konstytucją musi być stosowany do daty wskazanej przez Trybunał. Nie jest bowiem tak, że do tak oznaczonego dnia jest on zgodny z Konstytucją, a od tego dnia staje się on niezgodny. Przepis uznany za niekonstytucyjny, ma ten charakter od dnia jego wydania, a samo odroczenie utraty mocy obowiązującej ma na celu umożliwienie odpowiedniemu organowi stosowną zmianę tegoż przepisu, tak by był on zgodny z Konstytucją lub innym aktem nadrzędnym (por. wyrok NSA z dnia 26.05.2009 r., sygn. akt II OSK 290/09; wyrok NSA z 7.06.2013 r, sygn. akt I OSK 1178/12; z dnia 2.04.2014 r., sygn. akt I OSK 2296/12, publ.: baza orzeczeń). Obowiązywanie danego przepisu nie zawsze oznacza nakazu jego stosowania i taka właśnie sytuacja, w której Trybunał Konstytucyjny uznał dany przepis za niekonstytucyjny wraz z odroczeniem terminu jego mocy obowiązywania oznacza wprawdzie jego obowiązywanie, ale już jego stosowanie w tym okresie winno być zawsze przedmiotem szczegółowej analizy (por. R. Hauser, J. Trzciński: Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2008 r., s. 70 i nast.). Powyższe oznacza zaś, że sąd administracyjny może odmówić zastosowania przepisu niezgodnego z Konstytucją w okresie odroczenia jego mocy obowiązującej (uchwała NSA z 7.12.2009 r., sygn. akt I OPS 9/09; wyrok NSA z 16.02.2010 r. sygn. akt I FSK 2075/08; wyrok NSA z 6.02.2008 r. sygn. akt II OSK 1745/07, publ.: baza orzeczeń). Jako nieuzasadnione należałoby ocenić postępowanie, gdyby tylko z uwagi na odroczenie mocy obowiązywania niekonstytucyjnych przepisów, tak organy administracyjne jak i sądy byłyby zobowiązane w majestacie prawa do dalszego tolerowania a wręcz nakazywania jego stosowania i tym samym naruszania Konstytucji. Nie można mówić o bezwzględnej konieczność stosowania przepisu niezgodnego z Konstytucją tylko dlatego, że kierując się określonymi względami Trybunał Konstytucyjny odroczył moc obowiązywania takiego przepisu. Skoro dany przepis nie jest zgodny z Konstytucją, to mając na uwadze hierarchiczny układ aktów prawnych, nakaz jego stosowania nie może być uznany za realizację zasady państwa prawnego. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni zgadza się z poglądem zawartym w wyroku NSA z dnia 29.04. 2011 r., sygn. akt I OSK 1070/10, publ. Lex nr 1080864 oraz w powołanym wyżej wyroku WSA w Krakowie z 11.07.2014 r., sygn. akt II SA/Kr 738/14, zgodnie z którym w przypadku zastosowania przez Trybunał Konstytucyjny art. 190 ust. 3 Konstytucji, sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenia wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, powody, dla których Trybunał odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu. Sąd w rozpoznawanej sprawie uwzględnił zarówno przedmiot regulacji prawnej, znaczenie naruszonego dobra (prawa własności i braku proporcjonalności w ingerencji w to prawo) oraz przyczyn, dla których strona skarżąca dokonała usunięcia krzewów. Przesądzenie zatem przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności przepisów zawartych w art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 89 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody musi skutkować uznaniem, że objęte skargą decyzje są wadliwe. Oceny tej nie może zmienić fakt odroczenia utraty przez nie mocy obowiązującej. Powyższe skutkuje zaś odstąpieniem od zasady badania kontrolowanych aktów na podstawie stanu prawnego obowiązującego w dacie jego podjęcia. Zaistniała bowiem podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego, określona w art. 145a § 1 K.p.a., która obliguje Sąd do uchylenia wydanych przez organy decyzji zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę przyczyny uchylenia wydanych w tej sprawie decyzji zbędne stało się odnoszenie do poszczególnych zarzutów skargi. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy wyjaśnią okoliczności związane z wycinką krzewów na działce nr ewid. 229/2, położonej w miejscowości W., uwzględniając kwestie podniesione w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego, sygn. akt SK 6/2012. Przy czym tut. Sąd nie przesądza czy okoliczności te powinny wpłynąć na obniżenie wysokości naliczonej kary, ani na ile kara ta powinna być obniżona, niemniej jednak organy winny te okoliczności rozważyć. Z tych wszystkich względów, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. W związku z uwzględnieniem skargi Sąd zastosował art. 152 P.p.s.a. i określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Koszty postępowania zasądzono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło