I FSK 1528/15

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-09-05

Skład orzekający: Janusz Zubrzycki, Roman Wiatrowski, Hieronim Sęk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy obrót z tytułu odpłatnej dostawy i wynajmu/dzierżawy nieruchomości stanowiących mienie komunalne, które są środkami trwałymi i są używane przez gminę, powinien być uwzględniany przy kalkulacji współczynnika struktury sprzedaży (proporcji VAT) zgodnie z art. 90 ust. 3 i 5 ustawy o VAT, jeśli sprzedaż tych nieruchomości nie stanowi integralnej części zwykłej działalności gospodarczej gminy?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wyrok WSA był błędny, ponieważ nieprawidłowo zinterpretował art. 90 ust. 5 ustawy o VAT. Sąd podkreślił, że wyłączenie z proporcji VAT obrotu ze sprzedaży dóbr inwestycyjnych (środków trwałych) dotyczy sytuacji, gdy sprzedaż ta nie stanowi integralnej części zwykłej działalności gospodarczej podatnika. Jeśli sprzedaż środków trwałych jest zwykłą działalnością gospodarczą, obrót z niej należy wliczać do proporcji. W przypadku gminy, sprzedaż mienia komunalnego wykorzystywanego w działalności gospodarczej, która nie jest sporadyczna ani pomocnicza, powinna być uwzględniana w proporcji, chyba że stanowi ona integralną część zwykłej działalności gospodarczej. Sąd uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Stan faktyczny
Gmina G. wniosła o interpretację indywidualną dotyczącą rozliczania podatku VAT. Gmina, będąca czynnym podatnikiem VAT, wykorzystuje swoje nieruchomości (środki trwałe) zarówno w działalności publicznoprawnej, jak i w ramach umów cywilnoprawnych (opodatkowanych lub zwolnionych z VAT). Gmina pytała, czy obrót z tytułu sprzedaży, wynajmu/dzierżawy nieruchomości oraz ustanowienia służebności i użytkowania wieczystego powinien być uwzględniany przy kalkulacji współczynnika VAT (art. 90 ust. 3 ustawy o VAT), powołując się na wyłączenie z art. 90 ust. 5 ustawy. Minister Finansów uznał stanowisko Gminy za nieprawidłowe, twierdząc, że obrót ten powinien być wliczany do proporcji. WSA w Szczecinie uchylił interpretację, uznając stanowisko Gminy za prawidłowe. Minister Finansów złożył skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie. Zasądził od Gminy G. na rzecz Szefa Krajowej Administracji Skarbowej kwotę 340 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki (spr.), Sędzia NSA Roman Wiatrowski, Sędzia NSA Hieronim Sęk, Protokolant Krzysztof Zaleski, po rozpoznaniu w dniu 5 września 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Ministra Finansów (obecnie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 1463/14 w sprawie ze skargi Gminy G. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie, 2) zasądza od Gminy G. na rzecz Szefa Krajowej Administracji Skarbowej kwotę 340 (słownie: trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji i przedstawiony przez ten Sąd tok postępowania przed organami. 1.1. Wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2015 r. w sprawie I SA/Sz 1463/14 ze skargi Gminy G. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. 1.2. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że we wniosku o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług Gmina G. wskazała, że jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT, wykonuje zadania nałożone na nią odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których została powołana. Większość zadań wykonywanych przez Gminę jest dokonywana w ramach reżimu publicznoprawnego. Wybrane czynności Gmina wykonuje również na podstawie umów cywilnoprawnych zawieranych z podmiotami trzecimi i traktuje je jako podlegające regulacjom VAT. W ramach tych czynności Gmina dokonuje zarówno transakcji opodatkowanych VAT według odpowiednich stawek, jak również podlegających opodatkowaniu VAT, aczkolwiek zwolnionych z podatku. Podatek naliczony wynikający z wydatków związanych zarówno z działalnością opodatkowaną VAT, jak również zwolnioną od podatku, Gmina rozlicza za pomocą tzw. współczynnika VAT, tj. zgodnie z zasadami określonymi w art. 90 ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054, ze zm., dalej: u.p.t.u.). Gmina wskazała, że jest właścicielem nieruchomości, w tym gruntów, budynków, budowli lub ich części, które są wykorzystywane przez Gminę do prowadzonej przez nią działalności w różny sposób, tj. zarówno do działalności wykonywanej na podstawie zawieranych umów cywilnoprawnych z podmiotami trzecimi, podlegającej opodatkowaniu VAT, jak również do działalności wykonywanej przez Gminę w ramach reżimu publicznoprawnego, niepodlegającej opodatkowaniu VAT. W ramach czynności wykonywanych przez Gminę na podstawie zawieranych z podmiotami trzecimi umów cywilnoprawnych (mogą to być czynności opodatkowane VAT lub zwolnione z VAT) Gmina dokonuje lub będzie dokonywać w szczególności: odpłatnej dostawy gruntów, budynków, budowli lub ich części; wynajmu/dzierżawy, a także ustanowienia prawa służebności i użytkowania wieczystego gruntów; dzierżawy/wynajmu budynków oraz budowli lub ich części. W związku natomiast z działalnością wykonywaną przez Gminę w ramach reżimu publicznoprawnego, niepodlegającą opodatkowaniu VAT, nieruchomości Gminy są/będą wykorzystywane w następujący sposób: budynki, budowle lub ich części są/będą używane przez Gminę na jej potrzeby administracyjne; grunty, budynki, budowle lub ich części są/będą używane przez Gminę do wykonywania jej zadań publicznych. Grunty, budynki, budowle lub ich części, które są/będą przedmiotem wspomnianych dostaw, wynajmu/dzierżawy lub ustanowienia prawa służebności i użytkowania wieczystego są/będą środkami trwałymi Gminy w rozumieniu regulacji dotyczących rachunkowości budżetowej. W związku z powyższym Gmina zapytała, czy dla celów kalkulacji wartości współczynnika, o którym mowa w art. 90 ust. 3 u.p.t.u., powinna uwzględniać obrót z tytułu odpłatnej dostawy wynajmu/dzierżawy gruntów, budynków, budowli lub ich części oraz z tytułu ustanowienia prawa służebności i użytkowania wieczystego gruntów, w przypadku gdy przedmiotowe czynności będą podlegać opodatkowaniu VAT (tj. będą bądź objęte zwolnieniem VAT bądź opodatkowane z zastosowaniem odpowiedniej stawki VAT). Jednocześnie Gmina stwierdziła, że w jej ocenie, dla celów kalkulacji wartości współczynnika, o którym mowa w art. 90 ust. 3 u.p.t.u., nie powinna uwzględniać obrotu z tytułu odpłatnej dostawy i wynajmu/dzierżawy gruntów, budynków, budowli lub ich części oraz obrotu z tytułu ustanowienia prawa służebności i użytkowania wieczystego gruntów, w przypadku gdy przedmiotowe czynności będą podlegać opodatkowaniu VAT (tj. będą bądź objęte zwolnieniem VAT bądź opodatkowane z zastosowaniem odpowiedniej stawki VAT), powołując się przy tym na regulacje zawarte w art. 90 ust. 5 ww. ustawy. Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z dnia 26 sierpnia 2014 r. za nieprawidłowe uznał stanowisko Gminy w powyższym zakresie. Organ podatkowy stwierdził, że obrót z tytułu transakcji odpłatnej dostawy gruntów, budynków, budowli lub ich części, a także ustanowienia prawa służebności i oddania gruntów w użytkowanie wieczyste, nie powinien być wliczany do proporcji sprzedaży, o której mowa w art. 90 ust. 3 u.p.t.u., jeżeli przed zbyciem nieruchomości te są/będą przez Gminę faktycznie wykorzystywane. Wyłączenie nie dotyczy jednak obrotu z tytułu sprzedaży tych nieruchomości, które stanowią środki trwałe oddane w najem lub dzierżawę, gdyż "użytkownikiem" w rozumieniu art. 90 ust. 5 u.p.t.u. jest jedynie taki właściciel, który do momentu sprzedaży korzystał z towaru w ten sposób, że faktycznie go używał, a nie tylko pobierał pożytki związane z faktem jego posiadania. Gmina dokonując kalkulacji proporcji sprzedaży, o której mowa w art. 90 ust. 3 u.p.t.u., winna uwzględnić obrót uzyskany z transakcji dotyczących dostawy i wynajmu/dzierżawy gruntów, budynków, budowli lub ich części oraz z tytułu ustanowienia prawa służebności i użytkowania wieczystego gruntów, jeżeli transakcje te nie są/nie będą pomocnicze. Oceniając, czy transakcje te mają charakter pomocniczy, obrót uzyskany z tytułu ich realizacji należy - zdaniem organu - odnosić do czynności realizowanych przez Gminę jako podatnika podatku od towarów i usług, a nie do całokształtu podejmowanych przez nią czynności. Istotną kwestią w tym zakresie jest wartość przewidywanych wpływów z tytułu tych transakcji w kontekście uchwalania budżetu Gminy. Organ wskazał, że wyszczególnione we wniosku Gminy transakcje zaliczyć należy do czynności stanowiących część składową podstawowej działalności gospodarczej Gminy charakteryzujących się stałością (niestanowiących czynności pomocniczych), a tym samym nie można ich uznać za czynności dokonywane sporadycznie/pomocniczo, w rozumieniu art. 90 ust. 6 u.p.t.u. Z tych powodów organ podatkowy wskazał, że dokonując kalkulacji proporcji sprzedaży, o której mowa w art. 90 ust. 3 u.p.t.u., Gmina winna uwzględnić obrót uzyskany z tytułu wskazanych we wniosku czynności dotyczących nieruchomości stanowiących mienie komunalne (zarówno opodatkowanych VAT, jak i zwolnionych od podatku) - z uwagi na niespełnienie przesłanek zawartych w art. 90 ust. 5 i ust. 6 ww. ustawy. 2. Skarga do Sądu pierwszej instancji. 2.1. W skardze do WSA w Szczecinie Gmina wniosła o uchylenie opisanej wyżej interpretacji indywidualnej oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego. Organowi podatkowemu Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 90 ust. 5 w zw. z art. 90 ust. 3 u.p.t.u., poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że w przedmiotowej sprawie: - grunty, budynki, budowle lub ich części (stanowiące środki trwałe Skarżącej) oddane w najem/dzierżawę lub wieczyste użytkowanie nie spełniają przesłanki "używania" na potrzeby działalności Skarżącej w myśl art. 90 ust. 5 u.p.t.u.; - obrót z tytułu dostawy i wynajmu/dzierżawy gruntów, budynków, budowli lub ich części oraz z tytułu ustanowienia prawa służebności i użytkowania wieczystego gruntów Gmina powinna uwzględniać w kalkulacji proporcji sprzedaży, o której mowa w art. 90 ust. 3 u.p.t.u. Ponadto Skarżąca wskazała na naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 120 i art. 121 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, ze zm., dalej: "O.p."), poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 90 ust. 5 u.p.t.u. i tym samym działanie naruszające zasadę praworządności i pogłębiania zaufania do organów, ze względu na brak merytorycznej poprawności i staranności działania organu. 2.2. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w kwestionowanej interpretacji indywidualnej. 3. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. 3.1. WSA w Szczecinie stwierdził, że skarga jest zasadna. 3.2. Za nieprawidłowe Sąd uznał stanowisko organu, zgodnie z którym wskazane przez Skarżącą transakcje winny zostać uwzględnione w proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 3 u.p.t.u. 3.3. Sąd podkreślił, że w świetle art. 90 ust. 5 u.p.t.u., do obrotu, o którym mowa w ust. 3, nie wlicza się obrotu uzyskanego z dostawy towarów i usług, które na podstawie przepisów o podatku dochodowym są zaliczane przez podatnika do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji, oraz gruntów i praw wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli są zaliczane do środków trwałych podatnika - używanych przez podatnika na potrzeby jego działalności. Z kolei na mocy art. 90 ust. 6 u.p.t.u., do obrotu, o którym mowa w ust. 3, nie wlicza się obrotu uzyskanego z tytułu transakcji dotyczących nieruchomości lub usług wymienionych w art. 43 ust. 1 pkt 37-41, w zakresie, w jakim czynności te są dokonywane sporadycznie, co oznacza, że ust. 6 powołanego przepisu ma zastosowanie do transakcji dotyczących nieruchomości, które nie są zaliczane do środków trwałych podatnika. 3.4. W kontekście powyższego WSA uznał, że jedynymi warunkami do spełnienia w oparciu o art. 90 ust. 5 u.p.t.u. jest konieczność zaliczenia ogólnie mówiąc mienia komunalnego do środków trwałych oraz używania ich przez podatnika podatku od towarów i usług przed ich sprzedażą na potrzeby jego działalności (niezależnie, czy transakcje te są sporadyczne, czy też nie), zaś w oparciu o regulację art. 90 ust. 6 u.p.t.u. - sporadyczność czynności. W ocenie Sądu, Skarżąca spełnia pierwszy warunek zastosowania wyłączenia przewidzianego w art. 90 ust. 5 u.p.t.u. Wyłączenie to ma miejsce niezależnie od tego, czy grunty, budynki, budowle lub ich części, w tym co do których ustanowiono prawo wieczystego użytkowania lub służebność, podlegają amortyzacji, czy też nie. Istotne jedynie jest - zdaniem Sądu - czy są one zaliczane przez podatnika podatku od towarów i usług do środków trwałych. Wskazać przy tym należy, że składniki majątku trwałego nie podlegały amortyzacji dla celów podatku dochodowego ze względu na przedmiotowe zwolnienie Skarżącej z tego podatku. Niemniej jednak te składniki majątku stanowią środki trwałe i jako takie podlegają amortyzacji rachunkowej (zgodnie z zasadami określonymi w regulacjach dotyczących rachunkowości). Sąd zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 851, ze zm., dalej: "u.p.d.o.p.") od podatku tego zwalnia się jednostki samorządu terytorialnego w zakresie dochodów określonych w przepisach ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Jednostki samorządu terytorialnego są zwolnione z podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie, w jakim korzystają z posiadanego przez siebie majątku (lokale, budynki, budowle) i w konsekwencji nie dokonują odpisów amortyzacyjnych dla celów podatku dochodowego od osób prawnych w odniesieniu do tych składników swojego majątku. Drugi warunek wymieniony w art. 90 ust. 5 u.p.t.u. również, w ocenie Sądu, został przez Skarżącą spełniony, tj. używanie mienia komunalnego przez podatnika podatku od towarów i usług na potrzeby swojej działalności. Sąd wskazał, że zgodnie z literalnym brzmieniem przepisu, zwrot "używanie mienia na potrzeby swojej działalności" obejmuje każdy rodzaj wykorzystywania nieruchomości w ramach prowadzonej działalności, przy czym bez znaczenia jest, czy nieruchomości te znajdują się w faktycznym posiadaniu Skarżącej, czy też zostały oddane w posiadanie zależne na podstawie umów cywilnoprawnych (najem, dzierżawa). Mienie Skarżącej wskazane we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego (grunty, budynki, budowle lub ich część) bez wątpienia stanowi dobra inwestycyjne Skarżącej w rozumieniu art. 174 ust. 2 lit. a) dyrektywy 2006/112/WE. Dobra te były oraz będą przez nią używane - w szeroko pojętym znaczeniu. Mienie to nie jest "towarem handlowym", a stanowi "dobro inwestycyjne", z wykorzystaniem którego Skarżąca prowadzi działalność opodatkowaną podatkiem od towarów i usług. 3.5. WSA przyjął, że wobec zaistnienia w niniejszej sprawie przesłanek określonych w art. 90 ust. 5 u.p.t.u. uzasadniających wyłączenie z obrotu, o którym mowa w ust. 3, dostaw i czynności opisanych we wniosku o wydanie interpretacji, nie jest konieczna analiza przepisu art. 90 ust. 6 i ustalenie, czy również w świetle tego przepisu wyłączenie spornych dostaw z obrotu byłoby możliwe. 4. Skarga kasacyjna. 4.1. Minister Finansów zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi pierwszej instancji w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1. art. 90 ust. 5 w powiązaniu z art. 90 ust. 3 oraz art. 15 ust 2 u.p.t.u., poprzez ich błędną wykładnię i nieprawidłową ocenę możliwości zastosowania do przedstawionego we wniosku stanu faktycznego, polegającą na przyjęciu przez Sąd, że Gmina przy kalkulacji współczynnika struktury sprzedaży nie powinna uwzględniać obrotu z tytułu dostawy oraz wynajmu/dzierżawy, z tytułu ustanowienia prawa służebności gruntowych i użytkowania wieczystego przez Skarżącą mienia komunalnego, takiego jak nieruchomości gruntowe, budynkowe, lokalowe, ujętego w środkach trwałych i używanych przez Gminę w działalności, pomimo że prawidłowe rozumienie tych przepisów powinno prowadzić do oceny, że w stanie faktycznym przedstawionym we wniosku o wydanie interpretacji nie zaistniały przesłanki do zastosowania wyłączenia określonego w art. 90 ust. 5 u.p.t.u.; 2. art. 90 ust. 6 u.p.t.u., poprzez jego błędną wykładnię i nieprawidłową ocenę możliwości zastosowania do przedstawionego we wniosku stanu faktycznego, polegającą na niewłaściwym przyjęciu, że nie znajduje on zastosowania w niniejszej sprawie, podczas gdy analiza jego treści w powiązaniu z art. 90 ust. 5 u.p.t.u wskazuje, że istotne było ustalenie, czy w jego świetle również było możliwe wyłączenie spornych dostaw z obrotu uwzględnianego przy kalkulacji wartości współczynnika struktury sprzedaży, o którym mowa w art. 90 ust. 3 u.p.t.u. Minister Finansów wniósł przy tym o uchylenie skarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie tego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. 4.2. Gmina nie złożyła odpowiedzi na skargę kasacyjną. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie z uwagi na trafność sformułowanych w niej zarzutów, aczkolwiek nie można podzielić całości przedstawionej w skardze argumentacji w zakresie tychże zarzutów. 5.1. Jak stwierdził Sąd pierwszej instancji istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w świetle art. 90 ust. 5 w związku z art. 90 ust. 3 u.p.t.u. obrót z tytułu dostaw oraz wynajmu/dzierżawy nieruchomości gruntowych, budynkowych i lokalowych lub ich części stanowiących mienie komunalne oraz z tytułu ustanowienia prawa służebności i użytkowania wieczystego w odniesieniu do ww. składników mienia (zarówno opodatkowanych VAT, jak i zwolnionych od podatku), należy uwzględniać w kalkulacji proporcji sprzedaży, o której mowa w art. 90 ust. 3 u.p.t.u. 5.2. Sąd pierwszej instancji za nieprawidłowe uznał stanowisko organu, zgodnie z którym wskazane przez Skarżącą transakcje winny zostać uwzględnione w proporcji, o której mowa w art. 90 ust. 3 u.p.t.u. W ocenie Sądu pierwszej instancji istotne dla zastosowania art. 90 ust. 5 u.p.t.u. w okolicznościach niniejszej sprawy jest jedynie, czy przedmiotowe grunty, budynki, budowle lub ich części są zaliczane przez podatnika podatku od towarów i usług do środków trwałych oraz czy przedmiotowe mienie komunalne jest używane przez podatnika podatku od towarów i usług na potrzeby swojej działalności, przy czym zwrot "używanie mienia na potrzeby swojej działalności" obejmuje każdy rodzaj wykorzystywania nieruchomości w ramach prowadzonej działalności, w tym także wydanie ich w posiadanie zależne na podstawie umów cywilnoprawnych (najem, dzierżawa). Stwierdzając, że obydwa ww. warunki do zastosowania art. 90 ust. 5 u.p.t.u. są w tej sprawie przez Gminę spełnione, Sąd podzielił jej stanowisko i uznał, że w przedmiotowej sprawie przy kalkulacji współczynnika sprzedaży ma zastosowanie wyłączenie z art. 90 ust. 5 u.p.t.u., co oznacza, że Gmina - kalkulując współczynnik z art. 90 ust. 3 ustawy - może nie uwzględniać w nim obrotu z tytułu odpłatnej dostawy i wynajmu/dzierżawy gruntów, budynków, budowli lub ich części oraz z tytułu ustanowienia prawa służebności i użytkowania wieczystego gruntów. Stanowisko to uznać jednak należy za nieprawidłowe. 5.3. Przepis art. 90 ust. 5 u.p.t.u. jest bezpośrednią implementacją regulacji wynikającej z art. 174 ust. 2 lit. a) Dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz. UE z dnia 11 grudnia 2006 r., Nr 347, s. 1, ze zm., dalej: dyrektywa 2006/112/WE), zgodnie z którą, w drodze odstępstwa od ust. 1 (sposób wyliczenia proporcji stosowanej przy odliczaniu podatku naliczonego), przy obliczaniu proporcji podlegającej odliczeniu nie uwzględnia się wysokości obrotu uzyskanego z dostaw dóbr inwestycyjnych używanych przez podatnika do potrzeb jego przedsiębiorstwa (należy podkreślić, że przepis ten odnosi się jedynie do dostaw, a więc z pominięciem usług takich, jak np. wynajem/dzierżawa nieruchomości gruntowych, budynkowych i lokalowych). Oznacza to, że przepis art. 90 ust. 5 u.p.t.u. powinien być interpretowany z uwzględnieniem wykładni art. 174 ust. 2 lit. a) dyrektywy. W zakresie rozumienia ww. przepisu dyrektywy wypowiedział się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: "TSUE"), m.in. w wyrokach z dnia 6 marca 2008 r. w sprawie C-98/07 Nordania Finans A/S i BG Factoring A/S oraz z dnia 29 października 2009 r. w sprawie C-174/08 NCC Construction Danmark A/S. 5.4. W pierwszym z tych wyroków TSUE orzekł, że artykuł 19 ust. 2 Szóstej Dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz.Urz. UE L z 13 czerwca 1977 r. Nr 145, dalej powoływana jako "VI dyrektywa"), stanowiący odpowiednik art. 174 ust. 2 lit. a) dyrektywy 2006/112/WE, należy interpretować w ten sposób, że pojęcie "dóbr inwestycyjnych, z których korzysta podatnik w swoim przedsiębiorstwie", nie obejmuje pojazdów, które przedsiębiorstwo leasingowe nabywa, tak jak w postępowaniu przed sądem krajowym, w celu oddania ich w leasing, a następnie sprzedaży po zakończeniu umów leasingu, jeżeli sprzedaż pojazdów po zakończeniu tych umów stanowi integralną część zwykłej działalności gospodarczej tego przedsiębiorstwa. TSUE przede wszystkim stwierdził, że cel regulacji zawartej w 19 ust. 2 VI dyrektywy (art. 174 ust. 2 lit. a) dyrektywy 2006/112/WE) wynika z uzasadnienia propozycji VI dyrektywy przedstawionej Radzie Wspólnot Europejskich przez Komisję Wspólnot Europejskich w dniu 29 czerwca 1973 r. (zob. Biuletyn Wspólnot Europejskich, dodatek 11/73, str. 20), zgodnie z którym "elementy określone w tym ustępie należy wyłączyć z obliczania części podlegającej odliczeniu w celu uniknięcia możliwości zniekształcenia faktycznego znaczenia, w przypadku gdy takie elementy nie odzwierciedlają działalności gospodarczej podatnika. Jest tak w przypadku sprzedaży dóbr inwestycyjnych i czynności związanych z obrotem nieruchomości lub finansami, które są wykonywane tylko okazjonalnie, to jest mają jedynie znaczenie drugorzędne lub incydentalne w odniesieniu do łącznego obrotu przedsiębiorstwa. Czynności te są ponadto wyłączone tylko wówczas, gdy nie stanowią zwykłej działalności gospodarczej podatnika". W konsekwencji tego Trybunał stwierdził, że pojęcie "dóbr inwestycyjnych, z których korzysta podatnik w swoim przedsiębiorstwie", w rozumieniu art. 19 ust. 2 VI dyrektywy (art. 174 ust. 2 lit. a) dyrektywy 2006/112/WE) nie może obejmować tych dóbr, których sprzedaż ma dla danego podatnika charakter zwykłej działalności gospodarczej. Zatem dla zainteresowanego nabycie, a następnie sprzedaż takich dóbr, wymaga bieżącego wykorzystywania towarów i usług do użytku mieszanego. Gdy sprzedaż ta stanowi zwykłą i podlegającą opodatkowaniu działalność podatnika, należy uwzględnić uzyskany z niej obrót przy obliczaniu części podlegającej odliczeniu, ponieważ najlepiej odzwierciedla ona udział w wykorzystaniu na cele tej działalności towarów i usług na użytek mieszany, nie naruszając celu neutralności wspólnego systemu podatku VAT. Skoro zaś w rozpatrywanej przez Trybunał sprawie, sprzedaż pojazdów stanowiących przedmiot umów leasingu po zakończeniu tych umów wykazuje charakter bieżącej działalności danego podatnika, który wykonuje ją w sposób zawodowy i regularny, to byłoby sprzeczne ze wspomnianym celem neutralności podatkowej, gdyby podatnik ten nie był skutecznie zwolniony z części podatku VAT obciążającego koszty ogólne służące dokonaniu tej sprzedaży, a zatem wykonywaniu zwykłej opodatkowanej działalności gospodarczej. Wynika z tego, że obrót uzyskany z takiej sprzedaży nie może być uważany za wchodzący w zakres pojęcia "dóbr inwestycyjnych, z których korzysta podatnik w swoim przedsiębiorstwie", w rozumieniu art. 19 ust. 2 VI dyrektywy. 5.5. Podobne tezy Trybunał zawarł w drugim z powołanych wyroków orzekając, że art. 19 ust. 2 VI dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że sprzedaż przez przedsiębiorstwo budowlane budynków wybudowanych na własny rachunek nie może stanowić "okazjonalnej transakcji związanej z obrotem nieruchomościami" w rozumieniu tego przepisu, jeżeli działalność ta stanowi bezpośrednie, stałe i niezbędne rozwinięcie jego działalności podlegającej opodatkowaniu. W tych okolicznościach nie ma konieczności badania in concreto, w jakim zakresie ta działalność polegająca na sprzedaży, rozważana odrębnie, obejmuje wykorzystanie towarów i usług, w odniesieniu do których powstaje obowiązek zapłaty podatku VAT. Z orzeczenia tego też zatem wynika, że pojęcie "dóbr inwestycyjnych, z których korzysta podatnik w swoim przedsiębiorstwie", nie obejmuje takich dóbr, których sprzedaż stanowi integralną część zwykłej działalności gospodarczej tego przedsiębiorstwa. 5.6. Nie można zatem zgodzić się z poglądem Sądu pierwszej instancji, że każdy obrót z odpłatnego zbycia przez Gminę mienia komunalnego, takiego jak nieruchomości gruntowe, budynki, budowle lub ich części ujęte w środkach trwałych i używanych przez Gminę w działalności, nie powinien być uwzględniany przy kalkulacji wartości współczynnika struktury sprzedaży, o którym mowa w art. 90 ust. 3 u.p.t.u. Jak bowiem stwierdzono m.in. w wyroku NSA z dnia 29 września 2015 r. (sygn. akt I FSK 1047/14, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl) art. 90 ust. 5 u.p.t.u. należy tak interpretować, że przy kalkulacji wartości współczynnika struktury sprzedaży, o którym mowa w art. 90 ust. 3 u.p.t.u., nie należy uwzględniać sprzedaży środków trwałych, których sprzedaż nie stanowi integralnej części zwykłej działalności gospodarczej tego przedsiębiorstwa. A contrario oznacza to, że do współczynnika struktury sprzedaży, o którym mowa w art. 90 ust. 3 u.p.t.u., należy zaliczyć sprzedaż tych używanych przez podatnika środków trwałych, która stanowi zwykłą działalność gospodarczą podatnika. To równocześnie wyłącza zastosowanie art. 90 ust. 6 u.p.t.u., gdyż sprzedaż realizowana w ramach zwykłej działalność gospodarczej podatnika nie może mieć charakteru sporadycznego (incydentalnego). 5.7. Na tle niniejszej sprawy oznacza to, że - w rozumieniu art. 90 ust. 5 u.p.t.u. - do obrotu, o którym mowa w art. 90 ust. 3 u.p.t.u., nie wlicza się obrotu uzyskanego z dostawy środków trwałych używanych przez podatnika do potrzeb jego przedsiębiorstwa, tzn. mienia komunalnego Gminy, w tym budynków, gruntów i prawa użytkowania wieczystego gruntu, których sprzedaż nie jest przedmiotem zwykłej działalności gospodarczej w rozumieniu w art. 15 ust. 2 u.p.t.u. Zatem wyrażony w zaskarżonym wyroku pogląd Sądu pierwszej instancji, pomijający - na tle wykładni ww. przepisów - przesłankę sprzedaży, jako przedmiotu zwykłej działalności gospodarczej podatnika, nie jest prawidłowy. 5.8. Zgodzić się natomiast trzeba z Sądem pierwszej instancji, że dobrami inwestycyjnymi Gminy, o których mowa w ww. regulacji unijnej (art. 174 ust. 2 lit. a) dyrektywy 2006/112/WE ), są zarówno te środki trwałe, które Gmina wykorzystuje w swojej działalności statutowej, jak również mogą być te, z którymi wiąże się osiąganie przez Gminę przychodów (wynajmowane, wydzierżawiane, oddane w wieczyste użytkowanie, itp.). Nie jest zatem trafne twierdzenie skargi kasacyjnej, że skoro pojęcie "dóbr inwestycyjnych" użyte w tej regulacji nie może obejmować dóbr, których sprzedaż ma dla podatnika charakter zwykłej działalności gospodarczej, to oznacza, że wyłączona jest z tej regulacji dostawa tych środków trwałych Gminy, z którymi wiąże się osiąganie przychodów (wynajmowane, wydzierżawiane, oddane w wieczyste użytkowanie, itp.), gdyż nie stanowią one dóbr inwestycyjnych w rozumieniu ww. przepisu dyrektywy. W świetle powyższego orzecznictwa TSUE dla zastosowania art. 90 ust. 3 w zw. z ust. 5 u.p.t.u. nie chodzi o podział dóbr inwestycyjnych z uwagi na ich bezpośrednie używanie, czy też korzystania z nich pożytków, lecz o czynności sprzedaży dóbr inwestycyjnych (środków trwałych), które stanowią integralną część zwykłej działalności gospodarczej prowadzonej przez Gminę. Oczywiście z istoty rzeczy wyłączenie to będzie odnosiło się do tych środków trwałych Gminy, które są przez nią wykorzystywane w działalności gospodarczej, a nie statutowej, lecz nie oznacza to automatycznie, że każda dostawa tego rodzaju dóbr inwestycyjnych, które są przez Gminę wykorzystywane w jej działalności gospodarczej, stanowi sprzedaż mającą dla danego podatnika charakter zwykłej działalności gospodarczej. 5.9. Uwzględnić bowiem należy, że przedmiotem mienia komunalnego, w rozumieniu art. 43 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2013 r. poz. 594, ze zm.), są przede wszystkim rzeczy (w tym nieruchomości, tzn. grunty, budynki), czyli dobra materialne służące gminom (ich związkom) w celu wykonywania zadań o charakterze publicznym, jak również w ramach prowadzonej przez nie działalności gospodarczej. Jak trafnie stwierdzono w ww. wyroku NSA z dnia 29 września 2015 r. (sygn. akt I FSK 1047/14), niewątpliwie na podstawie art. 90 ust. 5 u.p.t.u. do obrotu, o którym mowa w art. 90 ust. 3 u.p.t.u., nie wlicza się sprzedaży tego mienia komunalnego, które służy gminie do wykonywania zadań o charakterze publicznym. Natomiast do obrotu, o którym mowa w art. 90 ust. 3 u.p.t.u., wlicza się sprzedaż tego mienia komunalnego gminy, które wykorzystywane jest w ramach prowadzonej przez nią działalności gospodarczej (w tym wynajmowanego, wydzierżawianego, oddanego w wieczyste użytkowanie, itp.), ale tylko odnośnie tej sprzedaży środków trwałych, która stanowi integralną część zwykłej działalności gospodarczej gminy. W tym zakresie sytuacja gminy nie różni się od sytuacji innych podmiotów gospodarczych, co oznacza, że do obrotu, o którym mowa w art. 90 ust. 3 u.p.t.u., wlicza się sprzedaż tego mienia komunalnego gminy, które w ramach prowadzonej działalności gospodarczej gminy przeznaczone jest do sprzedaży. Chodzi tu o taki rodzaj sprzedaży środków trwałych podatnika (gminy), który stanowi regularny i oczywisty element określonej jego działalności gospodarczej, co powinno być określane w każdym takim przypadku w sposób indywidualny. Należy zatem w tym zakresie wyłączyć ze sprzedaży te dobra inwestycyjne, które służą innym rodzajom działalności gospodarczej gminy, a z jakichś względów zostaną następnie zbyte, gdy zbycie to nie jest naturalną (regularną i oczywistą) konsekwencją (częścią) tej działalności. W takich przypadkach sprzedaż mienia komunalnego służącego działalności gospodarczej gminy musi być natomiast oceniana w kontekście normy art. 90 ust. 6 u.p.t.u., tzn. sporadyczności takiej sprzedaży, a od 1 stycznia 2014 r. – jej pomocniczego charakteru. Dla uznania czynności sprzedaży nieruchomości za sporadyczne (pomocnicze), czyli niewliczane do obrotu, o którym mowa w art. 90 ust. 3 u.p.t.u., należy ustalić, że są one dokonywane poza główną (zasadniczą) działalnością podatnika i nie stanowią koniecznego i stałego jej rozszerzenia, oraz że opodatkowane VAT aktywa podatnika są wykorzystywane do wykonania tych czynności jedynie w niewielkim stopniu. 5.10. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając, że przedmiotowa skarga kasacyjna jest zasadna, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w celu ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji skierowanej do niego skargi i oceny zaskarżonej w niej interpretacji, z uwzględnieniem wykładni zawartej w niniejszym wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło