I SA/Kr 1975/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.Z., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 03.10.2014r. , nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za IV kwartał 2008r. postanawia 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych ponad kwotę 300 zł., 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek D.Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 03.10.2014r. , nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za IV kwartał 2008r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz akt sprawy o sygn. I SA/Kr 1973/14 D.Z. ur. w 1972r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną M.Z. ur. w 1970r. oraz synem K.Z. ur. w 1996r. Wynagrodzenie wnioskodawcy, po potrąceniach z tytułu postępowań egzekucyjnych wynosi 3 095,44 zł., miesięcznie, netto. W 2014r. uzyskał on dochód w wysokości 99 690,71 zł., przy przychodzie na poziomie 101 025,71 zł. M.Z. otrzymuje natomiast wynagrodzenie, które po potrąceniach komorniczych wynosi 1 294,04 zł., miesięcznie , netto. W 2014r. uzyskała ona dochód w wysokości 51 396 zł., przy przychodzie na poziomie 52 731 zł. Miesięczne koszty utrzymania rodziny obejmują : czynsz – 638,84 zł., opłatę za energię elektryczną – 209,65 zł., opłatę za telewizję kablową UPC – 203,53 zł., opłatę za treningi pływania syna – 180 zł. Ponadto D.Z. płaci alimenty w kwocie 600 zł., miesięcznie. W stosunku do D.Z. prowadzone jest postępowanie egzekucyjne o sygn. akt KM 627/14, w którym do zapłaty jest należność w wysokości 88 962,54 zł. W stosunku do M.Z. prowadzone są z kolei dwa postępowania egzekucyjne o sygn. akt : KM 1834/10, w którym do zapłaty jest kwota 101 126,07 zł. oraz KM 627/14, w którym do zapłaty jest kwota 88 962,54 zł Wnioskodawca nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Jest on natomiast wraz z żoną współwłaścicielem, na prawach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej, mieszkania o pow. 46 m2, znajdującego się w bloku z 1997 roku. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje w części na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty sądowe w razie przyznania prawa pomocy (por. postanowienie SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postanowienie NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i być stosowane w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia ). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania , jeżeli posiada stały miesięczny dochód czy ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004r. sygn. akt OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11, postanowienie NSA z dnia 01.07.2014r., sygn. akt I FZ 152/14, postanowienie NSA z dnia 07.07.2014r., sygn. akt II FZ 953/14, postanowienie NSA z dnia 21.07.2014r., sygn. akt II FZ 1096/14 ). Zasada partycypacji w kosztach prowadzonego postępowania ma więc zastosowanie w takim przypadku, jak rozpatrywany, kiedy zarówno wnioskodawca jak i jego żona otrzymują stały miesięczny dochód, który łącznie wynosi 4 389,48 zł. (3 095,44 zł. + 1 294,04 zł. = 4 389,48 zł.). Oczywiście stopień partycypacji musi być uzależniony z jednej strony od sytuacji majątkowej strony skarżącej, z drugiej zaś od wysokości należnych kosztów sądowych. Przed tutejszym Sądem toczą się trzy postepowania ze skarg D.Z., o sygn. akt I SA/Kr 1973/14 , I SA/Kr 1974/14 i I SA/Kr 1975/14 a łączna suma wpisów od skarg w tych sprawach wynosi 3033 zł. (1500 zł. + 1123 zł. + 410 zł. = 3033 zł.). Dochód rodziny wynosi 4 389,48 zł. a wydatki , które miesięcznie ponosi stanowią sumę 1 832,02 zł. (638,84 zł. + 209,65 zł. + 203,53 zł. + 180 zł. + 600 zł. = 1832,02 zł.). Do dyspozycji rodziny pozostaje więc kwota 2 557,46 zł. (4 389,48 zł. – 1 832,02 zł. = 2 557,46 zł.). Trzeba mieć jednak na względzie , że z tej kwoty pokryte muszą być jeszcze potrzeby żywnościowe. Stąd też przeznaczenie jej w całości na koszty sądowe przekraczałoby możliwości płatnicze strony skarżącej ale już przeznaczenie jej części - w wysokości 900 zł. stanowi obciążenie nieprzekraczające tych możliwości. W takim wypadku stronie zostaje bowiem kwota ponad 1 600 zł., którą może wykorzystać na pokrycie kosztów żywności i środków czystości. Takie rozstrzygnięcie jest wynikiem racjonalnego miarkowania możliwości finansowych wnioskodawcy w oparciu o przedstawione okoliczności faktyczne. Stanowi jednocześnie bardzo znaczną pomoc finansową ze strony Skarbu Państwa. Łączne, należne koszty w postępowaniach o sygn. akt I SA/Kr 1973 -75/14, zostały bowiem zmniejszone z 3033 zł. do 900 zł. (w każdej sprawie do 300 zł. ) czyli prawie o dwie trzecie. Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.).