VI SA/Wa 2084/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant st. ref. Renata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi A.M. na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę A. M. (dalej zwana też skarżącą, aplikantką) złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na uchwałę Nr [...] Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] czerwca 2013 r. utrzymującą w mocy uchwałę Nr [...] Rady Izby Notarialnej w L. z dnia [...] lipca 2012 r. odmawiającą wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Krajowa Rada Notarialna wskazała art. 72 § 2 oraz art. ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 z późn. zm.) oraz art. 219, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - dalej jako K.p.a. A. M. wystąpiła do Rady Izby Notarialnej w L. z wnioskiem z dnia [...] lipca 2012 r. o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej. Uchwałą z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] Rada Izby Notarialnej w L. odmówiła wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej. Pismem z dnia [...] lipca 2012 r. A. M. wniosła zażalenie do Krajowej Rady Notarialnej za pośrednictwem Rady Izby Notarialnej w L. Uchwałą z dnia [...] sierpnia 2012 r. Krajowa Rada Notarialna stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. A. M. złożyła za pośrednictwem Krajowej Rady Notarialnej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 2141/12 WSA w Warszawie uchylił zaskarżoną uchwałę Krajowej Rady Notarialnej i stwierdził, że zażalenie A. M. zostało wniesione w terminie. W konsekwencji Krajowa Rada Notarialna merytorycznie rozpatrzyła przedmiotowe zażalenie. Krajowa Rada Notarialna uchwałą z dnia z dnia [...] czerwca 2013 r. Nr [...] utrzymała w mocy uchwałę Rady Izby Notarialnej w L. z dnia [...] lipca 2012 r. o odmowie wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej. Wskazała, że aplikantka nie zrealizowała programu aplikacji notarialnej - nie uzyskała pozytywnej oceny z kolokwium, co powoduje, że nie spełnia warunków do uzyskania zaświadczenia o odbyciu aplikacji. W skardze złożonej do tutejszego Sądu skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej uchwały i utrzymanej nią w mocy uchwały Rady Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] lipca 2012 r. oraz zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie przepisów: prawa materialnego, a także przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy tj: 1. art. 72 § 1 i § 2, art. 74 § 2 ustawy Prawo notariacie poprzez odnowę wydania zaświadczenia o ukończeniu aplikacji notarialnej wbrew dyspozycji ww. przepisów, przy jednoczesnym braku podstawy materialnoprawnej w aktach normatywnych o charakterze powszechnie obowiązującym do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, 2. art. 72 § 1 i § 2, Art. 74 § 2 ustawy Prawo notariacie poprzez odmowę wydania zaświadczenia i bezpodstawne przyjęcie, iż Skarżąca nie odbyła aplikacji notarialnej, 3. art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 218 § 1 i art. 219 k.p.a. poprzez odmowę wydania zaświadczenia o ukończeniu aplikacji notarialnej pomimo nałożonego na organ ustawowego obowiązku, przy jednoczesnym braku podstawy materialnoprawnej w aktach normatywnych o charakterze powszechnie obowiązującym do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. 4. art. 74 § 3 ustawy Prawo notariacie (Dz. U. 1991 r. Nr 22 poz. 91 z późn. zm.) poprzez uznanie kompetencji po stronie organu II instancji do weryfikacji przygotowania merytorycznego aplikanta, jak również ustanawiania sankcji niezaliczenia kolokwiów i sprawdzianów przeprowadzanych podczas szkolenia aplikacyjnego, przy jednoczesnym braku podstawy materialnoprawnej w aktach normatywnych o charakterze powszechnie obowiązującym do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Krajowa Rada Notarialna w obszernej odpowiedzi na skargę wnosiła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga A. M.nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 72 § 2 Prawa o notariacie aplikantowi, który odbył aplikację notarialną rada właściwej izby notarialnej wydaje zaświadczenie o odbyciu aplikacji notarialnej. Stosownie do treści art. 74 § 2 Prawa o notariacie, do egzaminu notarialnego może przystąpić osoba, która ukończyła aplikację notarialną i otrzymała zaświadczenie o jej odbyciu. W rozpatrywanej sprawie Rada Izby Notarialnej w G. uznała, że okoliczność w postaci niezdania przez skarżącego kolokwium po II roku aplikacji (również poprawkowego) uprawnia do przyjęcia wniosku, że aplikant nie zrealizował programu aplikacji a więc nie odbył aplikacji notarialnej o której mowa w art. 72 § 1 ustawy Prawo o notariacie, co z kolei - zdaniem organu - obligowało Radę Izby Notarialnej do odmowy wydania zaświadczenia o treści żądanej przez stronę wnioskującą. Według Sądu, stanowisko organu należy podzielić. Przy wykładni art. 72 § 2 ustawy Prawo o notariacie należy bowiem uwzględnić, że żaden przepis prawa nie jest oderwaną jednostką, lecz występuje w pewnym kontekście systemowym - jest częścią określonego aktu normatywnego, który z kolei jest częścią określonej gałęzi prawa przynależącej do systemu prawa polskiego. Wykładając więc dany przepis prawa, należy brać pod uwagę jego relacje do innych przepisów danego aktu normatywnego (wykładnia systemowa wewnętrzna) oraz do przepisów zawartych w innych ustawach (wykładnia systemowa zewnętrzna). Tylko bowiem realizacja tej dyrektywy wykładni prawa, określanej jako argumentum a rubrica, gwarantuje zupełne i niesprzeczne odczytanie danej instytucji prawa z przepisów prawa (por. L. Morawski, op. cit., s. 152 i n.). Sąd podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, że w procesie wykładni prawa interpretatorowi nie wolno całkowicie ignorować wykładni systemowej lub funkcjonalnej poprzez ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej pojedynczego przepisu. Może się bowiem okazać, że sens przepisu, który wydaje się językowo jasny, okaże się wątpliwy, gdy go skonfrontujemy z innymi przepisami lub weźmiemy pod uwagę cel regulacji prawnej. Jednym z najmocniejszych argumentów o poprawności interpretacji jest okoliczność, że wykładnia językowa, systemowa i funkcjonalna dają zgodny wynik (por. uchwały składu siedmiu sędziów NSA: z dnia 14 marca 2011 r., II FPS 8/10, oraz z dnia 2 kwietnia 2012 r" II FPS 3/11 - publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/; postanowienie SN z dnia 26 kwietnia 2007 r., I KZP 6/07, OSNKW 2007/5/37, Biuletyn SN 2007, nr 5, poz. 18; postanowienie NSA z dnia 9 kwietnia 2009 r., II FSK 1885/07; wyroki NSA: z dnia 19 listopada 2008 r., II FSK 976/08, z dnia 2 lutego 2010 r., II FSK 1319/08, z dnia 2 marca 2010 r., II FSK 1553/08, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ oraz wypowiedzi doktryny: M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2010, s. 291 i n., L. Morawski, op. cit., Toruń 2010, s. 74-83). Z art. 17 Konstytucji RP wynika, że samorząd zawodowy ma podwójne zadania: reprezentowanie osób wykonujących zawód zaufania publicznego oraz sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem tego zawodu w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Podkreślenia wymaga, że znaczenie art. 17 ust. 1 Konstytucji w zakresie "zasady sprawowania pieczy" zostało najpełniej wyjaśnione w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 18 lutego 2004 r., sygn. P 21/02 (OTK ZU nr 2/A/2004, poz. 9). Trybunał Konstytucyjny stwierdził w nim, że unormowanie wynikające z powyższego przepisu ustawy zasadniczej upoważnia samorządy zawodów zaufania publicznego do sprawowania "pieczy nad należytym wykonywaniem tych zawodów". Ma być ona sprawowana - z wyraźnego nakazu ustrojodawcy - "w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony". Sformułowanie to, po pierwsze, precyzuje cel i granice sprawowanej "pieczy nad (...) wykonywaniem zawodów". Cel ten to przestrzeganie właściwej jakości - w sensie merytorycznym i prawnym - czynności składających się na "wykonywanie zawodów". Stan "docelowy" ustawodawca konstytucyjny określił wyrażeniem: "należyte wykonywanie zawodu". Po wtóre, sformułowanie art. 17 ust. 1 Konstytucji wyznacza ramy i ukierunkowanie sprawowanej "pieczy". Ramy te determinuje "interes publiczny". Sprawowana piecza służyć winna - mocą postanowienia konstytucyjnego - ochronie tego interesu. Każde działanie samorządu zawodowego w zakresie "sprawowania pieczy" podlega zatem konstytucyjnie ukierunkowanej ocenie, dokonywanej z punktu widzenia interesu publicznego i nakierowania na jego ochronę. Określenie działań w sferze "sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodów" i unormowanie kompetencji służących jej urzeczywistnieniu winno być ujęte w sposób pozwalający na ich ocenę z punktu widzenia "interesu publicznego". Inne ujęcie (w tym brak sprecyzowania kryteriów i tym samym - dopuszczenie dowolności w doborze wartości, którym zostały przyporządkowane) nie odpowiada rygorom określonym w art. 17 ust. 1 Konstytucji, dotyczącym granic i kryteriów sprawowania "pieczy nad należytym wykonywaniem zawodów zaufania publicznego". Trybunał Konstytucyjny w sprawie K 1/2010 wyraził pogląd, iż zakres "pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu zaufania publicznego" powinien być rozumiany szeroko. Może on obejmować w szczególności dokonywanie czynności związanych z władczym decydowaniem lub współdecydowaniem o dopuszczeniu do wykonywania zawodu, ustaleniem zasad etyki (deontologii) zawodowej, orzecznictwem dyscyplinarnym w sprawach odpowiedzialności za postępowanie sprzeczne z prawem, zasadami etyki lub godności zawodu bądź za naruszenie obowiązków zawodowych (zob. H. Izdebski, Sprawowanie pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu przez samorządy zawodowe, [w:] Zawody zaufania publicznego a interes publiczny - korporacyjna reglamentacja versus wolność wykonywania zawodu, Warszawa 2002, s. 35). Wskazał również, że w swoim orzecznictwie Trybunał Konstytucyjny wśród elementów pieczy wymienia dodatkowo prowadzenie przez organy samorządu rejestru osób aktualnie wykonujących dany zawód zaufania publicznego (zob. wyrok TK z 22 maja 2001 r., sygn. K 37/00, OTK ZU nr 4/2001, poz. 86), jak również posiadanie odpowiedniego wpływu na kształtowanie zasad odbywania aplikacji oraz na ustalanie zakresu merytorycznego egzaminu zawodowego (zob. wyrok TK z 19 kwietnia 2006 r., sygn. K 6/06, OTK ZU nr 4/A/2006, poz. 45; por. też wyrok TK z 8 listopada 2006 r., sygn. K 30/06, OTK ZU nr 10/A/2006, poz. 149). Trybunał Konstytucyjny zaakcentował, iż sprawowanie wspomnianej "pieczy" odgrywa szczególną rolę w zapewnieniu realnego "zaufania publicznego", które powinno towarzyszyć wykonywaniu zawodów określonych w art. 17 ust. 1 Konstytucji. Na zaufanie to składa się wiele czynników, a przede wszystkim: przekonanie o profesjonalnym przygotowaniu wykonującego ten zawód, jego doświadczeniu, dyskrecji, takcie i kulturze osobistej, zachowaniu dobrej woli, właściwych motywacji, należytej staranności zawodowej oraz przestrzeganiu wartości istotnych dla profilu danego zawodu (zob. sygn. P 21/02). W odniesieniu do wykonywania prawniczych zawodów zaufania publicznego do istotnych wartości należy również pełne i integralne respektowanie prawa, w tym zwłaszcza - przestrzeganie wartości konstytucyjnych (w ich hierarchii) oraz dyrektyw postępowania (zob. ibidem). Konieczność spełniania tych wymogów wiąże się przede wszystkim z prowadzeniem spraw lub ochroną wartości (dóbr) o zasadniczym i (najczęściej) osobistym znaczeniu dla osób korzystających z usług w sferze zawodów zaufania publicznego. Z kolei w wyroku z 19 kwietnia 2006 r. o sygn. K 6/06 Trybunał stwierdził: "(...) wybór modelu naboru do zawodów prawniczych należy do ustawodawcy działającego na gruncie obowiązujących unormowań konstytucyjnych. Konstytucja nie przesądza jednoznacznie trybu kształcenia teoretycznego oraz przygotowania praktycznego do wykonywania reglamentowanych zawodów prawniczych. Niemniej dla dobra wymiaru sprawiedliwości stanowiącego element interesu publicznego i dla dobra osób (podmiotów) korzystających z pomocy prawnej przygotowanie to winno odpowiadać kryteriom wysokiej jakości i wiarygodności kojarzonej z pojęciem zaufania publicznego. (...) Zadaniem ustawodawcy (i przedmiotem jego odpowiedzialności) jest określenie optymalnego w danej sytuacji modelu przygotowania i wykonywania zawodu prawnika. Przyjęte rozwiązania cechować musi wszakże koherencja i brak sprzeczności, równe traktowanie osób wykonujących poszczególne zawody prawnicze lub aspirujących do ich wykonywania, unikanie rozwiązań sprzyjających omijaniu prawa, a także przerzucaniu ryzyka niewłaściwie świadczonych usług prawniczych na odbiorców tych świadczeń (w tym zwłaszcza: gorzej sytuowanych). W ocenie Trybunału zawody zaufania publicznego wymagają szczególnej ochrony odbiorców świadczonych w ich ramach usług. Z tego powodu tak weryfikacja przygotowania do zawodu, jak i nabór do zawodu nie mogą być pozostawione nieograniczonej swobodzie gry rynkowej, bez jakichkolwiek regulacji i wymogów profesjonalnych i etycznych. Określenie wymogów należy do ustawodawcy, który ponosi społeczną i polityczną odpowiedzialność za dokonany wybór. (...) Od decyzji ustawodawcy zależy ponadto wyposażenie wykreowanych samorządów zawodowych w konstytucyjną gestię sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu. W świetle przepisów art. 35 pkt 3 i art. 73 Prawa o notariacie oraz przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie organizacji aplikacji notarialnej (Dz. U. z 2005 r. Nr 258, poz. 2169 ze zm.) organizowanie i prowadzenie aplikacji notarialnej jest obowiązkiem rad izb notarialnych. Osadzenie tej kompetencji rad izb notarialnych w Konstytucji i obowiązku sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodu oznacza, że organizując szkolenie zawodowe aplikantów notarialnych organy te zobligowane są do zapewnienia jak najwyższego poziomu szkolenia. Niewątpliwie oznacza to konieczność nie tylko zapewnienia odpowiedniego poziomu prowadzonych zajęć szkoleniowych, ale również sprawdzania (weryfikacji) nabytych w toku tych zajęć umiejętności i wiedzy. Stosownie do treści art. 73 omawianej ustawy, aplikację notarialną organizuje i prowadzi rada izby notarialnej na podstawie programu ustalonego przez Krajową Radę Notarialną (v. art. 40 § 1 pkt 9 ustawy Prawo o notariacie). Z kolei przepis § 13 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie organizacji aplikacji notarialnej (Dz. U. Nr 258, poz. 2169, ze zm.) w brzmieniu obowiązującym dla potrzeb niniejszej sprawy stanowi, że Rada Izby Notarialnej może dla sprawdzenia stopnia opanowania przez aplikantów notarialnych dziedzin prawa, z których prowadzone jest szkolenie, przeprowadzać kolokwia i sprawdziany. Z powyższego wynika, że uchwała Krajowej Rady Notarialnej Nr [...] z dnia [...] września 2009 r. w sprawie programu aplikacji notarialnej (ze zmianami wprowadzonymi uchwałą Nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r.) oparta została na wyraźnej, delegacji ustawowej i jako taka zawiera normy obowiązującego prawa wewnątrzkorporacyjnego. W myśl § 6 Uchwały Krajowej Rady w sprawie programu aplikacji notarialnej Nr [...] r. z dnia [...] września 2009 r., zmienionej uchwałą z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w czasie odbywania aplikacji aplikanci składają dwa kolokwia. Pierwsze po odbyciu pierwszego roku aplikacji, drugie po odbyciu co najmniej dwóch lat aplikacji. Kolokwium obejmuje materiał będący przedmiotem szkolenia od dnia rozpoczęcia aplikacji do dnia poprzedzającego drugie kolokwium, przy czym aplikanci, którzy zaliczyli z pozytywnym wynikiem pierwsze kolokwium, o którym mowa w ust. 2, drugie kolokwium składają w zakresie ograniczonym do materiału będącego przedmiotem szkolenia prowadzonego po pierwszym kolokwium. Z powyższych uregulowań wynika więc, zdaniem Sądu, że dla stwierdzenia, iż aplikant opanował wiedzę z dziedzin prawa z których prowadzone jest szkolenie konieczne jest zaliczenie przez niego z wynikiem pozytywnym obydwu kolokwiów. W przeciwnym razie, w ocenie Sądu, zbędny byłby zapis mówiący o możliwości ograniczenia zakresu materiału drugiego kolokwium. Uchwała z [...] listopada 2011 r. weszła w życie z dniem podjęcia i ma zastosowanie także do aplikantów, którzy rozpoczęli zajęcia seminaryjne po [...] stycznia 2010 r. a więc również do skarżącego. Należy przy tym wskazać, że przed zmianą dokonaną uchwalą z dnia 19 listopada 2011 r. przepis § 6 ust. 3 Uchwały Krajowej Rady w sprawie programu aplikacji notarialnej Nr [...] r. z dnia [...] września 2009 r. stanowił wprost "Drugie kolokwium aplikant składa po odbyciu co najmniej dwóch lat aplikacji i zaliczeniu z pozytywnym wynikiem pierwszego kolokwium". Dokonana zmiana jest korzystna dla aplikanta gdyż pozwala mu w istocie na zdawanie kolokwium obejmującego materiał pierwszego i drugiego kolokwium dopiero po odbyciu dwóch lat aplikacji. Nie zmienia to jednak faktu, że zarówno w pierwotnym stanie prawnym jak i po nowelizacji aplikant ma uzyskać wynik pozytywny ze sprawdzianu wiedzy obejmującego cały materiał będący przedmiotem szkolenia (tj. składający się na obydwa kolokwia). Analizując powołany na wstępie przepis art. 74 § 2 Prawa o notariacie, zgodnie z którym do egzaminu notarialnego może przystąpić osoba, która ukończyła aplikację notarialną i otrzymała zaświadczenie o jej odbyciu, należy dojść do przekonania, że przy założeniu, iż mamy do czynienia z racjonalnym ustawodawcą przesłanką otrzymania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej jest jej ukończenie, co oznacza, że aplikant powinien wywiązać się z ciążących na nim obowiązków przewidzianych programem aplikacji, czyli także wykazać się wiedzą (znajomością) materiału objętego kolokwiami. Na gruncie rozpatrywanej sprawy nie jest sporne, że skarżąca nie zaliczyła kolokwium po II roku aplikacji. W tym stanie rzeczy uprawnione było uznanie przez organ, że na dzień wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem A. M. nie wywiązała się z ciążących na niej obowiązkach w przewidzianych programem aplikacji. Przyznając dokumentom urzędowym (spełniającym określone warunki) moc dowodu zupełnego k.p.a. nie wyłącza możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści takiego dokumentu, a więc dopuszcza możliwość wykazania fałszywości zawartego w nim oświadczenia. Zagadnienie odrębne od prawdziwości dokumentu (czyli zgodności jego treści z prawdą) stanowi kwestia jego autentyczności, co nie jest przedmiotem sporu na gruncie niniejszej sprawy, zatem Sąd pozostawia tę kwestię poza rozważaniami. Z kolei obowiązek wydania przez organ zaświadczenia kształtuje się różnie w zależności od tego czy żądanie osoby zainteresowanej oparte jest na przepisie prawa, czy też nie. W pierwszym przypadku - odnoszącym się do realiów rozpatrywanej sprawy - organ nie może odmówić wydania zaświadczenia choćby nie miał do tego danych w posiadanej przez siebie dokumentacji. Organ będzie wtedy musiał przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie koniecznym do ustalenia faktów lub stanu prawnego, którego potwierdzenia w formie zaświadczenia domaga się zainteresowany (szerzej patrz; Zbigniew R. Kmiecik "Instytucja zaświadczenia w prawie administracyjnym" Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie- Skłodowskiej , Lublin 2002). Celem postępowania określonego w art. 218 § 2 k.p.a. jest ustalenie, czy zostały spełnione przesłanki do wydania zaświadczenia w danej kwestii. W niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające w zakresie koniecznym dla potrzeb przedmiotu sprawy zostało przeprowadzone, a wyniki tego postępowania znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Ze względu na to, że skarżąca nie zrealizowała programu aplikacji organ słusznie odmówił A. M. wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej, co uzasadnia oddalenie skargi przez Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. Dodatkowo można podnieść, że w sprawach toczących się przed tutejszym Sądem dotyczących skarg na postanowienia - uchwały Rad Izb Notarialnych o odmowie wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej (a więc przedmiotowo tożsamych ze sprawą niniejszą) przywoływana jest niejednokrotnie argumentacja zakładająca, że weryfikacja wiedzy aplikanta notarialnego ma miejsce podczas egzaminu państwowego, a zatem sprawdzenie wiedzy zdobytej podczas aplikacji (w postaci zaliczenia kolokwiów) nie ma przesądzającego znaczenia dla rekonstrukcji normy z art. 74 § 2 Prawa o notariacie. Zdaniem Sądu, jest to zbyt daleko idące uproszczenie. Do egzaminu notarialnego może bowiem przystąpić osoba, która ukończyła aplikację notarialną i otrzymała zaświadczenie o jej odbyciu oraz osoba, o której mowa w art. 12 § 2 tejże ustawy. Zgodnie np. z art. 12 § 2 pkt 3 p.n., do egzaminu notarialnego składanego przed komisją kwalifikacyjną bez odbycia aplikacji notarialnej mogą przystąpić osoby, które po ukończeniu wyższych studiów prawniczych przez co najmniej 5 lat, w okresie nie dłuższym niż 10 lat przed złożeniem wniosku o dopuszczenie do egzaminu, wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane z czynnościami wykonywanymi przez notariusza w kancelarii notarialnej, na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej. W myśl art. 74a § 4 pkt 6 p.n., wyżej wskazane osoby dołączają do wniosku o dopuszczenie do egzaminu notarialnego odpowiednio dokumenty zaświadczające co najmniej 5-letni okres zatrudnienia lub wykonywania wymagających wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związanych z czynnościami wykonywanymi przez notariusza na podstawie umów cywilnoprawnych w kancelarii notarialnej. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 30 listopada 2011 r. sygn. akt K 1/2010 wskazał m.in. że sformułowanie powyższej normy prawnej znajduje dodatkowe uzasadnienie w wykładni celowościowej, uwzględniającej ratio legis kwestionowanego przepisu, a mianowicie to, żeby osoby przystępujące do egzaminu notarialnego odznaczały się odpowiednią praktyką zawodową równoważną odbyciu aplikacji, dającą rękojmię należytego wykonywania zawodu notariusza (por. sygn. K 30/06). Uwzględniając powyższe, problematyka związana z samym egzaminem notarialnym (jego celem, istotą etc.) powinna pozostać poza rozważaniami związanymi z rozpatrywaną na gruncie niniejszej sprawy kwestią pojmowania terminu "ukończenie aplikacji notarialnej" czy też terminu "odbycie aplikacji notarialnej". Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach z dnia 30 października 2013 r., sygn. akt II GSK 1629/13 i II GSK 865/13, II GSK 990/13 z dnia 4 listopada 2013 r., czy w sprawie II GSK 979/13 z dnia 11 grudnia 2013 r. Z powyższych względów Sąd skargę oddalił na mocy art. 151 p.p.s.a.