II SAB/Po 50/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi K. B. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego postanawia odrzucić skargę. /-/ Jakub Zieliński K. B. wniósł drogą elektroniczną w dniu 13 marca 2015 r. (data przekazania skargi przez tutejszy Sąd do właściwego organu) skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego (k. 3-6). Po zwrotnym przekazaniu skargi przez organ w dniu 14 kwietnia 2015 r.(k. 14) skarżący został wezwany w dniu 5 maja 2015 r. (data doręczenia wezwania - k. 1, 19) do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie (na załączonej kopii - k. 17) – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania i pod rygorem odrzucenia skargi. Braki formalne skargi nie zostały uzupełnione w wymaganym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. W myśl art. art. 57 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm. - dalej: p.p.s.a.) skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Podstawowe wymogi, jakim powinny odpowiadać pisma w postępowaniu sądowym określają zaś art. 46 i art. 47 p.p.s.a. Stosownie do art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Niedochowanie tego rodzaju podstawowych warunków formalnych skargi, pomimo stosownego wezwania do uzupełnienia jej braków, wiąże się z obowiązkiem odrzucenia skargi, o czym stanowi art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W rozpatrywanej sprawie skarżący wniósł skargę drogą elektroniczną. Wobec tego należy wyjaśnić, że w uchwale z dnia 12 maja 2014 r. sygn. akt I OPS 10/13, (ONSAiWSA z 2014/5/70) Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów wyjaśnił, że w aktualnym stanie prawnym w postępowaniu sądowoadministracyjnym – z uwagi na treść art. 46 p.p.s.a. – nie jest dopuszczalne wniesienie do sądu pisma opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz.U. z 2013 r., poz. 262), w tym także za pośrednictwem organu administracji publicznej, za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W uzasadnieniu tej uchwały NSA zwrócił uwagę, że w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że pismo procesowe sporządzone w formie elektronicznej, opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym spełnia warunek formalny pisma procesowego, o którym mowa w art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Powołana uchwała ma tzw. ogólną moc wiążącą wynikającą z art. 269 § 1 p.p.s.a., co powoduje, że wiąże ona sądy administracyjne we wszystkich sprawach, w których miałby być stosowany interpretowany przepis (por. A. Skoczylas, Działalność uchwałodawcza Naczelnego Sądu Administracyjnego, C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 221 i nast.). Ponadto w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się jednolicie, iż pismo wniesione drogą elektroniczną – po jego wydrukowaniu – jest dotknięte brakiem formalnym, który może być uzupełniony przez autora pisma poprzez złożenie podpisu własnoręcznego na jego wydruku (np. postanowienia NSA: z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I OZ 1188-1191/13; z dnia 22 października 2013 r. sygn. akt II OZ 890/13; z dnia 17 października 2013 r. sygn. akt I OSK 2391/13; z dnia 1 sierpnia 2013 r. sygn. akt II OZ 327/13; z dnia 22 sierpnia 2012 r. sygn. akt II OPP 11/12; z dnia 3 sierpnia 2012 r. sygn. akt II OZ 657/12; z dnia 25 lipca 2012 r. sygn. akt I OSK 1640/12; z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 1366/12; z dnia 13 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OZ 228-229/12; z dnia 21 grudnia 2011 r. sygn. akt II FZ 447/11; z dnia 17 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 380/11; z dnia 10 września 2008 r. sygn. akt I OZ 673/08; z dnia 4 lipca 2008 r. sygn. akt I OPP 25/08 - orzeczenia dostępne w internetowej bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Trzeba mieć też na uwadze, że podpis elektroniczny, w tym bezpieczny podpis elektroniczny, jest zawsze integralną częścią dokumentu elektronicznego. Możliwość skutecznego posługiwania się takim podpisem w pismach procesowych sporządzonych w formie elektronicznej (stanowiących zbiór danych w postaci elektronicznej) jest z kolei uzależniona od prawnej możliwości składania do sądu pism w tej formie, co musi być wyraźnie uregulowane w przepisach ustawy procesowej. Obecnie – z uwagi na treść art. 46 p.p.s.a. i brak w ustawie regulującej postępowanie przed sądami administracyjnymi przepisów szczególnych dopuszczających wniesienie pisma procesowego za pomocą środków komunikacji elektronicznej, opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym – nie jest dopuszczalne wniesienie takiego pisma do sądu administracyjnego aż do dnia wejścia w życie art. 4 ustawy z dnia 10 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2014 r., poz. 183). Zmiany w postępowaniu sądowoadministracyjnym wprowadzone ustawą wskazaną w powołanej uchwale, m.in. art. 46 § 2a p.p.s.a. dotyczący wnoszenia pism procesowych drogą elektroniczną, wejdą w życie po upływie 36 miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy, a więc dopiero od dnia 11 lutego 2017 r. (por. postanowienie WSA w Łodzi z dnia 26 marca 2015 r. sygn. akt III SA/Łd 149/15 – dostępne jw.). Reasumując dotychczasowe rozważania należy stwierdzić, że wniesienie skargi drogą elektroniczną bez następczego opatrzenia jej własnoręcznym podpisem nie pozwala uznać, że spełnia ona warunek formalny pisma procesowego, o którym mowa w art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Brak podpisu jest bowiem, jak już wcześniej wspomniano, wadą formalną skargi w rozumieniu art. 57 § 1 in initio w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. i uzasadnia wezwanie do jego usunięcia na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. Skutkiem nieuzupełnienia tego braku pomimo prawidłowego wezwania jest – stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – odrzucenie skargi oraz bezskuteczność czynności strony w postępowaniu sądowym obejmującej wniesienie skargi do sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia. /-/ Jakub Zieliński