I OZ 1824/15

Dnia 15 stycznia 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.S. i P.S. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego K.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 października 2015 r. o sygn. akt II SA/Wa 490/15 odrzucające skargę kasacyjną J.S. i P.S. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego K.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 490/15 w sprawie ze skargi J.S. i P.S. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego K.B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: oddalić zażalenie. Wyrokiem z dnia 26 czerwca 2015 r. o sygn. akt II SA/Wa 490/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J.S. i P.S. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego K.B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 lutego 2015 r. nr [...] wydaną w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Odpis ww. wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącej w dniu 10 sierpnia 2015 r. Wskazać również należy, że w dniu 24 sierpnia 2015 r. (por. pismo z k- 56) Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie wyznaczyła pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej adwokata D.K. W dniu 15 października 2015 r. (data wpływu do Biura Podawczego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie) pełnomocnik skarżącej wniósł do Sądu skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 października 2015 r. odrzucił skargę kasacyjną. Sąd pierwszej instancji wskazał w uzasadnieniu, że ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658, dalej: ustawa zmieniająca), dokonano nowelizacji ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 2 Ustawy zmieniającej, przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 niniejszej ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Zmiany w p.p.s.a., które zostały dokonane Ustawą zmieniającą weszły w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z art. 173 § 1 p.p.s.a., od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (art. 177 § 1 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 178 p.p.s.a., sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po terminie lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że odpis wyroku z dnia 26 czerwca 2015 r. z uzasadnieniem został doręczony stronie skarżącej w dniu 10 sierpnia 2015 r., (por. zwrotne potwierdzenie odbioru z k-55). W związku z powyższym, trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał w dniu 9 września 2015 r. Tymczasem ustanowiony z urzędu przy piśmie ORA w W. z dnia 30 sierpnia 2015 r., (por. k-56) pełnomocnik złożył skargę kasacyjną dopiero w dniu 15 października 2015 r., a zatem z uchybieniem ustawowego terminu do jej wniesienia. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 178 p.p.s.a., postanowił o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli J.S. i P.S. reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego K.B., działający przez pełnomocnika – adw. D.K. W zażaleniu wskazano, że termin z art. 177 § 1 p.p.s.a. powinien być liczony w sprawie od dnia doręczenia pełnomocnikowi odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Ponadto pełnomocnik zaznaczył, że był przekonany, iż złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, gdyż taki dokument znajduje się w aktach pełnomocnika skarżących stanowiących kopię korespondencji złożonej do Sądu dnia 15 października 2015 r. W innym przypadku, stosownie do art. 49 p.p.s.a., jego zdaniem Sąd powinien był wezwać go do uzupełnienia skargi kasacyjnej. Ponadto skarżący podnieśli, że niestosowanie względem nich art. 177 § 3 p.p.s.a. stanowi naruszenie zasady równości (art. 32 Konstytucji RP) i jest pozbawione uzasadnienia, skoro obowiązek składania "sztucznych" wniosków o przywrócenie terminu było normą kreowaną orzeczniczo, a której współcześnie wobec wyraźnej podstawy ustawowej nie ma potrzeby uznawać. Zdaniem skarżących kasacyjnie zastosowanie przez pełnomocnika instytucji wniosku o przywrócenie terminu w niniejszej sprawie wypaczałoby sens tej instytucji prawnej. Z tych względów, jak wskazali, Sąd powinien był uznać, że skarga kasacyjna została wniesiona w sprawie w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie podlega uwzględnieniu, gdyż zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Jak w nim wskazano, ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658, dalej: ustawa zmieniająca), dokonano nowelizacji ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej, przepisy p.p.s.a., w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 ustawy zmieniającej stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym. Zmiany w p.p.s.a., które zostały dokonane ustawą zmieniającą weszły w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r. Z powyższej regulacji wynika jednoznacznie w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że wolą ustawodawcy było, aby do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej nie stosować przepisów art. 177 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 50 ustawy zmieniającej. Gdyby było inaczej, ustawodawca wskazałby tę zmianę w art. 2 ustawy zmieniającej. Skoro tego nie uczynił to tym samym przyjął, że w zakresie liczenia terminu na wniesienie skargi kasacyjnej od orzeczeń wydanych w postępowaniach wszczętych przed 15 sierpnia 2015 r. stosuje się regulację sprzed wejścia w życie ustawy nowelizującej. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zgodnie z art. 177 § 1 i 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej dla stron wiąże również prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Praw Dziecka. Jeżeli jednak orzeczenia nie doręcza się stronie prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich i Rzecznik Praw Dziecka mogą w terminie trzydziestu dni od dnia wydania orzeczenia wystąpić o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i wnieść skargę kasacyjną w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Z podanych wyżej przyczyn nie znajdują zaś w niniejszej sprawie, jako wszczętej przed 15 sierpnia 2015 r., zastosowania art. 177 § 3-6 p.p.s.a., w tym § 3 w brzmieniu: "W razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem". Stanowisko to zajmuje Naczelny Sąd Administracyjny także w innych orzeczeniach (zob. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2015 r., II FZ 725/15; postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2015 r., I OZ 1722/15; postanowienie NSA z dnia 23 października 2015 r., I OZ 1343/15; postanowienie NSA z dnia 7 października 2015 r., II OZ 948/15; postanowienie NSA z dnia 16 września 2015 r., I OZ 1073/15). Artykuł 177 § 1 p.p.s.a. uznaje się w orzecznictwie za jednoznaczny i nie pozostawiający wątpliwości co do początku biegu trzydziestodniowego terminu, czy też braku możliwości jego przesunięcia z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie wpadkowe o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika nie wpływa na bieg terminu do wniesienia skargi. Brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że przeszkoda w dokonaniu czynności, choćby niezawiniona przez stronę, powodowała przedłużenie terminu o okres trwania przeszkody w sposób zbliżony do zawieszenia terminu przedawnienia (por. post. NSA z 11 marca 2008 r., I GZ 11/08). Niemniej, jak wskazywano w literaturze, okoliczności z tym związane, np. wyznaczenie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po upływie tego terminu przez właściwą okręgową radę adwokacką, właściwą okręgową izbę radców prawnych, Krajową Radę Doradców Podatkowych lub Krajową Radę Rzeczników Patentowych, mogą stanowić przyczynę uzasadniającą złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, komentarz do art. 177, teza 7). W takiej sytuacji, aby skarga kasacyjna została rozpoznana, konieczne było złożenie wraz z nią wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wobec braku wniosku o przywrócenie terminu – kwestia jego przywrócenia leżała poza granicami niniejszego postępowania, a tym samym nie mogło dojść do naruszenia przepisu art. 87 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł przy tym uznać, że skarżący chcieli wnieść wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, na co miałaby wskazywać zawartość akt pełnomocnika, gdyż taka okoliczność w żaden sposób nie wynika ze skargi kasacyjnej. Przeciwnie, okoliczność tę trudno uznać za wiarygodną, skoro na stronie 10 skargi kasacyjnej wskazano: "w załączeniu odpis skargi kasacyjnej", zaś nie ma tam informacji, aby załączono także wniosek o przywrócenie terminu. Wobec braku takiego wniosku bezzasadny był również, podniesiony w zażaleniu, zarzut naruszenia art. 49 § 1 p.p.s.a., gdyż Przewodniczący z treści skargi kasacyjnej nie mógł się domyślać, iż wniesiono wniosek o przywrócenie terminu, a nadto wniosek ten nie stanowił w niniejszej sprawie braku formalnego. Formalnym uchybieniem, nie podlegającym uzupełnieniu, jest bowiem uchybienie terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej, który mógłby zostać przywrócony, gdyby został wniesiony stosowny wniosek. Godzi się także podkreślić, że w sprawie nie doszło w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego do naruszenia zasady równości, gdyż zróżnicowanie podmiotów jest jasne (oparte na dacie) i wynikające literalnie z ustawy. Kontestowanie zaś celowości i racjonalności zabiegu ustawodawcy nie mogło podważać treści obowiązujących przepisów prawa. Uwagi dotyczące zasadności wyłączenia art. 177 § 3 p.p.s.a. w postępowaniach wszczętych przed 15 sierpnia 2015 r. i składania – jak ujęto to w zażaleniu – "sztucznych wniosków o przywrócenie terminu" – mają w związku z tym wymiar polemiczny, stanowią krytykę polityki stanowienia prawa, jednak nie podważają stanowiących jej rezultat norm. Ich przestrzeganie jest zaś obowiązkiem Sądu wynikającym także z przywołanego w zażaleniu art. 7 Konstytucji RP. Konkludując, w świetle stosowanych w niniejszym postępowaniu przepisów, w ustalonym stanie faktycznym, skarżący uchybili terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej, a zatem Sąd pierwszej instancji prawidłowo ją odrzucił. Tym samym zażalenie wniesione na to postanowienie podlegało oddaleniu. Mając to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu, na podstawie art. 197 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 184 p.p.s.a.