II GZ 524/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. Spółki z o.o. we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 22 lipca 2015 r., sygn. akt III SA/Wr 368/15 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. Spółki z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 22 lipca 2015 r., sygn. akt III SA/Wr 368/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. odmówił P. Spółce z o.o. we W. wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej we W. z [...] maja 2015 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. Sąd stwierdził, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie może być oparty na przekonaniu o jej wadliwości, ponieważ na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania aktu Sąd nie ma możliwości dokonania oceny zgodności z prawem decyzji wydanych w toku postępowania administracyjnego, a taki argument strona podniosła we wniosku. W ocenie WSA skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów i nie udokumentowała w żaden sposób aktualnej sytuacji majątkowej Spółki i ewentualnego wpływu na tą sytuację wykonania decyzji, co dopiero umożliwiłoby Sądowi określenie prawdopodobieństwa wystąpienia zdarzeń określonych w art. 63 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.). Wobec tego WSA nie podzielił twierdzeń spółki, że w przypadku wykonania decyzji może dojść do zagrożenia jej bytu gospodarczego, a także że sytuacja finansowa Spółki nie jest stabilna i nawet stosunkowo "nieznaczna" kara finansowa, może prowadzić do zachwiania jej kondycji w stopniu utrudniającym lub nawet uniemożliwiającym dalsze prowadzenie gospodarczej aktywności. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca zaskarżając je w całości i składając równocześnie wniosek o jego zmianę w trybie art. 61 § 4 p.p.s.a. poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła na podstawie art. 194 § 3 p.p.s.a. oraz art. 61 § 4 p.p.s.a. "zmianę okoliczności, które uzasadniały odmowę udzielenia stronie ochrony tymczasowej polegającej na wstrzymaniu wykonania decyzji zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., w sytuacji w której w momencie orzekania w przedmiocie niniejszego środka odwoławczego nastąpiło już przedłożenie do akt sprawy dokumentów wskazujących na sytuację finansową strony oraz na realne niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody oraz trudnych lub wręcz niemożliwych do odwrócenia skutków". Spółka podniosła, że z przedłożonego przez nią rachunku zysków i strat oraz bilansu finansowego jednoznacznie wynika, że płynność finansowa Spółki w obliczu nakładanych na nią kar w sposób czytelny wskazuje na skutki prowadzące najpewniej do pozbawienia skarżącej możliwości funkcjonowania w obrocie gospodarczym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny rozpatruje zażalenie nie będąc związanym wskazanymi w nim podstawami. Art. 194 § 3 p.p.s.a. stanowi pełną regulację wymagań formalnych zażalenia. Skoro przepis ten nie przewiduje obowiązku wskazania podstaw zażalenia, to w postępowaniu zażaleniowym nie ma też zastosowania art. 174 p.p.s.a. i obowiązujące w postępowaniu inicjowanym skargą kasacyjną związanie Sądu granicami środka odwoławczego, w tym wskazaną podstawą prawną. Strona formułując pismo z [...] lipca 2015 r. wskazała wyraźnie, że wnosi do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na postanowienie WSA we W. z dnia [...] lipca 2015 r. Pismo wniesione zostało w trybie przewidzianym dla środka odwoławczego, wskazanym w pouczeniu doręczonym stronie wraz z odpisem powyższego postanowienia, z zachowaniem siedmiodniowego terminu. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrzył zażalenie, pomimo że została w nim również wskazana podstawa prawna żądania art. 61 § 4 p.p.s.a., która pozwala na zmianę lub uchylenie postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania aktu lub czynności w razie zmiany okoliczności, poza trybem odwoławczym - w wyniku wniosku strony. Jeżeli bowiem intencją strony byłoby niepoddanie zaskarżonego postanowienia kontroli instancyjnej, ale wyłącznie spowodowanie ponownego rozpatrzenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ze względu na zmianę okoliczności, powinna ona wystąpić w tej sprawie ze stosownym wnioskiem do WSA we W., gdyż ten właśnie Sąd, nie zaś Naczelny Sąd Administracyjny byłby właściwy do zmiany lub uchylenia zaskarżonego postanowienia w trybie art. 61 § 4 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OZ 210/13). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa na wnioskodawcy. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W sprawie Spółka mimo ciążącego na niej obowiązku, na etapie wydawania postanowienia przez Sąd I instancji nie wykazała zaistnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wniosek Spółki o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie został poparty dokumentami wspierającymi jej żądanie. W aktach sprawy w dacie orzekania przez Sąd I instancji w przedmiocie udzielenia ochrony tymczasowej nie znajdowały się żadne dokumenty obrazujące sytuację majątkową spółki. Brak uprawdopodobnienia przez skarżącą wystąpienia okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. uniemożliwił Sądowi ocenę wniosku. Nie można bowiem przyjąć, że w sytuacji, gdy wnioskodawca nie przedstawia konkretnych argumentów wskazujących na zaistnienie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, obowiązkiem sądu jest samodzielne poszukiwanie tych okoliczności. Lakoniczność wniosku i jego gołosłowność zostały należycie ocenione przez Sąd I instancji jako uzasadniające odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Dopiero po złożeniu zażalenia skarżąca załączyła pewien materiał dowodowy mający na celu zobrazowanie jej sytuacji majątkowej. Zażalenie nie mogło odnieść skutku, bowiem, co należy podkreślić, sąd kasacyjny bada zgodność z prawem działania sądu I instancji, a więc rozstrzyga na podstawie stanu, jaki istniał w dacie orzekania przez wojewódzki sąd administracyjny, a jak to już zostało powiedziane, skarżąca nie poparła wniosku żadną konkretną argumentacją. Nie można podnosić w zażaleniu argumentów, które miałyby wspierać bezpośrednio wniosek oddalony w pierwszej instancji, gdyż kontrola rozstrzygnięcia, na które wniesiono zażalenie, nie polega na ponownym rozpatrzeniu wniosku, lecz na sprawdzeniu, czy zasadnie - zgodnie z prawem i wymogami logiki oraz doświadczenia życiowego - oceniono, że wniosek o takiej a nie innej treści nie może być uwzględniony. Możliwość podnoszenia dodatkowych argumentów za wnioskiem w postępowaniu odwoławczym oznaczałaby zaprzeczenie funkcji kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, który byłby podmiotem ponownie oceniającym sam wniosek, a nie sposób jego rozstrzygnięcia przez Sąd I instancji. Tym samym przekreślono by sens instytucji środka odwoławczego, co byłoby tożsame z naruszeniem przepisów p.p.s.a. konstytuujących ów środek (por. postanowienia NSA z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 183/10, z dnia 23 września 2010 r., sygn. akt II FZ 464/10, z dnia 14 lutego 2012 r., sygn. akt II OZ 62/12, z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 764/13). Natomiast oddalenie określonej treści wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie tworzy powagi rzeczy osądzonej i nie uniemożliwia ponowienia wniosku na podstawie art. 61 § 4 p.p.s.a. Zmiana okoliczności musi zostać również uprawdopodobniona przez stronę. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji