I GZ 722/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Myślińska po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 3 września 2015 r. sygn. akt I SA/Lu 482/15 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 3 września 2015 r. sygn. akt I SA/Lu 482/15 odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych [...] (skarżący). Sąd I instancji oceniając sytuację majątkową skarżącego uznał, że nie znajduje się on w aż tak trudnej sytuacji materialnej, by nie stać go było na opłacenie kosztów sądowych. Skarżący wraz z małżonką dysponują kwotą ponad 11 tys. zł., z przedstawionych dokumentów nie wynika, aby ich koszty utrzymania były z jakichś przyczyny wyższe niż wydatki przeciętnie ponoszone. W ocenie Sądu, choć skarżący nie wymienia jakie dokładnie kwoty przeznacza na koszty utrzymania dla siebie i rodziny, to ceny np. żywności, leków, artykułów higienicznych, mediów, są znane Sądowi. Zatem przy braku dodatkowych kosztów należało przyjąć, że kwota 11 tys. zł pozwala na wygospodarowanie środków na pokrycie koniecznych kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowoadministracyjnym, w tym również uiszczenie wpisów w pozostałych sprawach zawisłych przed WSA. Sąd I instancji podkreślił, że należności publicznoprawne nie stanowią nadzwyczajnych wydatków, jakie podatnik zobowiązany jest uiścić do budżetu Państwa. Podkreślił, że kwota 8 tys. zł, którą podaje skarżący jako dochód z działalności gospodarczej jest kwotą netto zatem po odliczeniu kosztów koniecznych, aby działalność mogła być prowadzona. Zażalenie na powyższe orzeczenie Sądu złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie oraz dopuszczenie dowodów zgłoszonych w sprzeciwie. Zarzucając powyższemu orzeczeniu naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., p.p.s.a.). W związku z błędnymi ustaleniami Sądu I instancji dotyczącymi dobrej materialnej sytuacji skarżącego. W uzasadnieniu wskazał, że kwota jaką dysponuje (8 tys. zł z tytułu prowadzonej działalności wraz ze świadczeniem emerytalnym żony oraz wynagrodzeniem z tytułu umowy o pracę) nie wystarcza na pokrycie wszelkich wydatków. Podkreślił, że w obecnej sytuacji oprócz wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, spłaca zadłużenie w wysokości 3 mln zł. Osiągany dochód nie pozwala mu na spłatę zobowiązań wobec wierzycieli. Wskazał, że o złej sytuacji materialnej świadczy również fakt, że Naczelnik Urzędu Podatkowego w [...] wydał decyzje o rozłożeniu na raty zaległości podatkowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest przy tym obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie z tego obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia żadnych (jakichkolwiek) środków na poniesienie kosztów sądowych. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 p.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona, zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii, zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Stwierdzić trzeba, że w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji zasadnie zaskarżonym postanowieniem odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, eksponując w tym zakresie wysokość zadeklarowanych osiąganych w rodzinie dochodów. W żaden sposób nie świadczą one o tym, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przedstawiona przez niego sytuacja majątkowa i osobista wyklucza, bowiem uznanie jej za trudną. Skarżący wraz z małżonką dysponują kwotą ponad 11 tys. zł (w tym kwota 8 tys. zł, to dochód z działalności, stanowiący kwotę netto, kwota 1.239,16 zł. netto z tytułu umowy o pracę oraz kwota 1.824,53 zł. stanowiąca świadczenie emerytalne współmałżonki). Analiza wyciągów z rachunków bankowych, deklaracji podatkowych oraz wykazu posiadanego majątku skarżącego i jego współmałżonki prowadzi do wniosku, że osiągają oni wysokie dochody: w 2014 r. - 13.619.144,84, w 2013 -28.683.493,23 zł. Zatem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można zgodzić się, ze stroną skarżącą, iż uiszczenie kwoty 500 zł, zarówno w tej jak i w pozostałych sprawach zawisłych przed WSA (łącznie 4 tys. zł) przy tak wysokich dochodach spowodować może uszczerbek w utrzymaniu dla skarżącego i jego rodziny. Ze względu na powyżej wykazane okoliczności, nie można uznać twierdzeń skarżącego, iż jego złą sytuację majątkową potwierdza rozłożenie na raty zaległości podatkowych przez Naczelnika Urzędu Celnego w [...]. Jak również podnoszenie, że konieczność spłaty kredytów i innych zobowiązań skutkować powinna zwolnieniem od kosztów sądowych. Jak zwraca się uwagę w orzecznictwie NSA, "zaciągnięcie kredytów bądź innych zobowiązań, a co za tym idzie w konsekwencji obowiązek ich późniejszego zwrotu i spłaty, nie przesądzają automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym, występując na drogę postępowania sądowoadministracyjnego, skarżący powinien liczyć się z koniecznością przeznaczenia środków finansowych na koszty postępowania w zainicjowanej przez siebie sprawie i traktować je na równi z innymi należnościami wynikającymi z zaciągniętych zobowiązań prywatnoprawnych" (zob. np. postanowienie NSA z dnia 25 sierpnia 2015 r., sygn. akt II GZ 387/15). Należy w tym zakresie podzielić ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że zobowiązania prywatne nie mogą być uprzywilejowane w stosunku do zobowiązań publicznoprawnych (por. np. postanowienie NSA z dnia 26 maja 2011 r., sygn. akt I FZ 130/11; postanowienia NSA z dnia 18 lutego 2010 r., I FZ 447/09 oraz z dnia 6 listopada 2009 r., sygn. akt II OZ 971/09). W tym stanie sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił wniesione zażalenie.