II GZ 605/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 20 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. Sp. z o.o. we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 24 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Go 504/15 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G., postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/Go 504/15, odmówił P. Sp. z o.o. we W. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, w sprawie z skargi tej Spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] czerwca 2015 r., w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca nie wykazała zaistnienia przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania decyzji, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Wskazał, że strona uzasadniając swój wniosek podniosła, że w przypadku wykonania decyzji o nałożeniu kary w wysokości 24.000 zł może dojść do zagrożenia jej bytu gospodarczego. Sytuacja finansowa skarżącej nie jest stabilna i nawet stosunkowo nieznaczna kara finansowa, może prowadzić do zachwiania kondycji Spółki w stopniu utrudniającym lub nawet uniemożliwiającym dalsze prowadzenie gospodarczej aktywności. Dodatkowo Spółka stwierdziła, że wskutek licznych postępowań przez organami celnymi poniesie niepowetowaną stratę. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia WSA wskazał, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość finansową, rodząc określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia, co jednak nie oznacza, że zawsze w takiej sytuacji należy zastosować ochronę tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Rodzaj obowiązku nałożony na skarżącą nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro chodzi o świadczenie pieniężne, a Spółka nie przedłożyła dokumentów potwierdzających trudną sytuację finansową, która uległaby znacznemu pogorszeniu wskutek wykonania zaskarżonej decyzji. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca zaskarżając je w całości i składając równocześnie wniosek o jego zmianę w trybie art. 61 § 4 p.p.s.a. poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła na podstawie art. 194 § 3 p.p.s.a. oraz art. 61 § 4 p.p.s.a. "zmianę okoliczności, które uzasadniały odmowę udzielenia stronie ochrony tymczasowej polegającej na wstrzymaniu wykonania decyzji zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., w sytuacji, w której w momencie orzekania w przedmiocie niniejszego środka odwoławczego nastąpiło już przedłożenie do akt sprawy dokumentów wskazujących na sytuację finansową strony oraz na realne niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody oraz trudnych lub wręcz niemożliwych do odwrócenia skutków". W uzasadnieniu Spółka podniosła, że z przedłożonego przez nią rachunku zysków i strat oraz bilansu finansowego jednoznacznie wynika, że płynność finansowa Spółki w obliczu nakładanych na nią kar w sposób czytelny wskazuje na skutki prowadzące najpewniej do pozbawienia skarżącej możliwości funkcjonowania w obrocie gospodarczym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpatruje zażalenie nie będąc związanym wskazanymi w nim podstawami. Art. 194 § 3 p.p.s.a. stanowi pełną regulację wymagań formalnych zażalenia. Skoro przepis ten nie przewiduje obowiązku wskazania podstaw zażalenia, to w postępowaniu zażaleniowym nie ma też zastosowania art. 174 p.p.s.a. i obowiązujące w postępowaniu inicjowanym skargą kasacyjną związanie Sądu granicami środka odwoławczego, w tym wskazaną podstawą prawną. Strona formułując pismo z dnia 3 września 2015 r. wskazała wyraźnie, że wnosi do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na postanowienie WSA we G. z dnia 24 sierpnia 2015 r. Pismo wniesione zostało w trybie przewidzianym dla środka odwoławczego, wskazanym w pouczeniu doręczonym stronie wraz z odpisem powyższego postanowienia, z zachowaniem siedmiodniowego terminu. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrzył zażalenie, pomimo że wskazana w nim podstawa prawna żądania tj. art. 61 § 4 p.p.s.a., pozwala na zmianę lub uchylenie postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania aktu lub czynności w razie zmiany okoliczności, poza trybem odwoławczym - w wyniku wniosku strony. Jeżeli bowiem intencją strony byłoby niepoddanie zaskarżonego postanowienia kontroli instancyjnej, ale spowodowanie ponownego rozpatrzenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ze względu na zmianę okoliczności, powinna ona wystąpić w tej sprawie ze stosownym wnioskiem do WSA w G., gdyż ten właśnie Sąd, nie zaś Naczelny Sąd Administracyjny byłby właściwy do zmiany lub uchylenia zaskarżonego postanowienia w trybie art. 61 § 4 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OZ 210/13 oraz z dnia 7 października 2015 r., sygn. akt II GZ 525/15; dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, choć nie z przyczyn podniesionych w środku odwoławczym. W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi przy tym o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. B. Dauter, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 205 oraz powoływane tam postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04, publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FZ 110/10, dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Sąd orzeka w kwestii wstrzymania wykonania na podstawie przytoczonych we wniosku okoliczności, uwzględniając indywidualny charakter każdej sprawy i możliwość wystąpienia dla skarżącego niebezpieczeństw (por. postanowienie NSA: z 4 marca 2010 r., sygn. akt II OZ 178/10, publ. Wspólnota 2010/12/26, z 21 stycznia 2010 r., sygn. akt II OZ 1200/09, publ. Wspólnota 2010/7/44). Skoro obowiązkiem strony składającej wniosek jest szczegółowe uzasadnienie okoliczności odnoszących się do konkretnych zdarzeń, okoliczności świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione (por. postanowienie NSA z 19 czerwca 2009 r., II GSK 466/09, LEX nr 563508), to obowiązkiem sądu na podstawie art. 141 § 4 w zw. z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest szczegółowa ocena uzasadnionych we wniosku okoliczności. W tym właśnie zakresie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżone postanowienie, narusza dyspozycję art. 141 § 4 w zw. z art. 61 § 3 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. O ile bowiem Sąd I instancji wziął pod uwagę w zaskarżonym postanowieniu złożenie do akt rachunku zysków i strat skarżącej oraz jej sprawozdania finansowego na dzień 31 grudnia 2014 r. (k. 46 akt WSA), to nie odniósł się do tych dokumentów, jak i do treści z nich wynikających w kontekście twierdzeń wniosku Spółki. Ponadto argumentację Sądu cechuje duży stopień ogólności, uniemożliwiający prześledzenie wnioskowania o przyjętej niezasadności wniosku. Sąd I instancji rozpatrując wniosek strony skarżącej ograniczył się jedynie do lakonicznego stwierdzenia, że strona nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających trudną sytuację finansową, która uległaby znacznemu pogorszeniu wskutek wykonania zaskarżonej decyzji, bez dokonania analizy zawartej we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji argumentacji, jak i dołączonych do wniosku dokumentów. Tymczasem obowiązkiem tego Sądu było odniesienie się do przedstawionych przez stronę skarżącą okoliczności w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Rozpatrując ponownie wniosek spółki o wstrzymanie zaskarżonej decyzji Sąd I instancji winien odnieść się bliżej do argumentacji strony przedstawionej we wniosku oraz do załączonych do akt dokumentów. Z uwagi na powyższe, na zasadzie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.