II FZ 1007/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 3 września 2015 r. sygn. akt I SA/Sz 849/15 w zakresie odrzucenia skargi S. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 29 kwietnia 2015 r. nr (...) w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji postanawia oddalić zażalenie. Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 3 września 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 849/15, mocą którego odrzucono skargę S. W. (dalej: skarżąca, strona) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 29 kwietnia 2015 r., w którym utrzymał on w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z dnia 15 stycznia 2015 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji tego organu z dnia 26 listopada 2014 r., określającej skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. w kwocie 83.052 zł. Postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. zostało doręczone stronie w dniu 18 maja 2015 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru) z pouczeniem o prawie wniesienia od niego skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w S., w terminie 30 dni od dnia jego doręczenia. W dniu 17 czerwca 2015 r. (data nadania w placówce pocztowej) strona wniosła skargę, wysyłając ją bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Przedmiotowa skarga wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w dniu 19 czerwca 2015 r. Dnia 23 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny przekazał skargę wraz z jej odpisem i kopertą do Dyrektora Izby Skarbowej w S. celem nadania jej biegu. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w S. wniósł o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, że w myśl art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Skarga wniesiona po upływie tego terminu podlega odrzuceniu przez Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 wskazanej wyżej ustawy. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki poleconej, postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 29 kwietnia 2015 r., zostało doręczone stronie skarżącej w dniu 18 maja 2015 r., zatem ostatnim dniem terminu do wniesienia skargi do sądu był dzień 17 czerwca 2015 r. Przy czym zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się za pośrednictwem organu który wydał decyzję. Tymczasem skarżąca skargę nadała w dniu 17 czerwca 2015 r. bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z pominięciem organu. Zasada wnoszenia skargi za pośrednictwem organu administracji publicznej oznacza, że w przypadku jej wniesienia bezpośrednio do sądu administracyjnego, sąd ten powinien przekazać skargę właściwemu organowi administracji publicznej. O zachowaniu terminu do wniesienia skargi, określonego w art. 51 § 1-3 ww. ustawy, decyduje wówczas data jej nadania przez sąd pod adresem właściwego organu administracji publicznej. W konsekwencji Sąd stwierdził, że skarga w niniejszej sprawie jest spóźniona i odrzucił ją na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 p.p.s.a. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca powołała się na treść art. 65 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. ‒ Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm.; dalej: k.p.a.) i stwierdziła, że termin do wniesienia skargi na jego podstawie został zachowany. W piśmie z dnia 26 listopada 2015 r. ustanowiony dla skarżącej pełnomocnik z urzędu wniósł o uwzględnienie zażalenia stwierdzając jednocześnie, że "zażalenie zawiera w swej treści istotny z punktu widzenia sprawy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi". Ponadto wniósł o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pełnomocnik dodał, że w jego przekonaniu skarżąca nie została pouczona o rygorze (sankcji) związanym z niewłaściwym wniesieniem pisma. Natomiast z uwagi na fakt, że przepisy p.p.s.a. nie zawierają regulacji dotyczącej sytuacji, w której strona wnosi skargę bezpośrednio do sądu, należy stosować odpowiednio przepisy k.p.a. i ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. ‒ Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 101, ze zm.; dalej: k.p.c.). W dalszej części pisma zawarto uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Jak stanowi art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Powołany przepis został przez sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretowany, gdyż z jego treści wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że w procedurze postępowania sądowoadministracyjnego uruchomienie postępowania przed sądem administracyjnym następuje poprzez wniesienie skargi za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że wobec wynikającego z art. 54 § 1 p.p.s.a. wymogu wnoszenia skargi za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi, wniesienie skargi bezpośrednio do sądu jest bezskuteczne i nie powoduje zachowania terminu wynikającego z art. 53 § 1 p.p.s.a. O zachowaniu terminu do wniesienia skargi decyduje wówczas data nadania skargi przez sąd na adres właściwego organu administracji publicznej (zob. m.in. postanowienia NSA: z dnia 12 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1918/08; z dnia 19 listopada 2008 r., sygn. akt I FSK 1668/08; z dnia 16 września 2008 r., sygn. akt II OSK 1489/07; z dnia 10 października 2007 r., sygn. akt II OSK 1433/07; z dnia 30 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 1674/06; z dnia 14 maja 2014 r., sygn. akt II FSK 783/14, publ. www.nsa.gov.pl – dalej: CBOSA). Podobne stanowisko prezentowane jest także w doktrynie (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2008, s. 284). Naczelny Sąd Administracyjny za chybione uznał odwołanie się przez skarżącą do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego czy Kodeksu postępowania cywilnego. Ustawa p.p.s.a. nie zawiera odesłania do przepisów tych ustaw, dlatego też zawarte tam regulacje nie znajdują zastosowania w sprawie i nie mogą służyć modyfikacji reguł ustanowionych na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego (co do niedopuszczalności zastosowania art. 65 k.p.a. zob. np. postanowienie NSA z dnia 14 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1981/10; publ. w CBOSA). Co więcej, przepisy tych ustaw potwierdzają wniosek, iż odejście od ujęcia restrykcyjnego, tj. wprowadzenie skutku w postaci zachowania terminu mimo skierowania pisma (podania, apelacji) do niewłaściwego organu lub sądu, musi być przez ustawodawcę wyraźnie przewidziane. Skoro zatem skarga została nadana bezpośrednio na adres sądu ostatniego dnia trzydziestodniowego terminu do jej wniesienia, a sąd przekazał skargę organowi 6 dni później, to prawidłowo sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie został zachowany ustawowy termin do jej wniesienia i skargę - jako wniesioną po upływie terminu - odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł natomiast o zwrocie nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wynika to z faktu, że orzeka o tym w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, w drodze odrębnego postanowienia wydanego na posiedzeniu niejawnym, referendarz sądowy (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) albo sąd w składzie jednego sędziego (art. 16 § 2 p.p.s.a) (zob. postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2014 r., sygn. akt I FPS 3/13).