IV SA/Wa 818/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran, Protokolant st. sekr. sąd. Katarzyna Tomiło-Nawrocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2015 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] grudnia 2014r. Nr [...] Wojewoda [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania J. S., pełnomocnika M. K., utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta M. z dnia [...] września 2014 r., nr [...] orzekającą o wymeldowaniu M. K. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w M. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W rozpoznawanej sprawie, postępowanie zostało wszczęte z urzędu. Zawiadomiona o jego wszczęciu – M. K. pismem z dnia 16 lipca 2014 r. zwróciła się o umorzenie postępowania o jej wymeldowanie. Oświadczyła, że została zmuszona do opuszczenia miejsca stałego pobytu z uwagi na chorobę psychiczną matki B. G. oraz orzeczenie sądu rodzinnego o umieszczeniu jej w domu dziecka, a następnie w rodzinie zastępczej, zatem nie została spełniona przesłanka o dobrowolności opuszczenia przez nią lokalu nr [...] przy ul. [...] w M. W dniu [...] sierpnia 2014 r. organ I instancji przesłuchał świadków: B. G. i W. K. Świadkowie zeznali zgodnie, że M. K. od około [...] lat nie mieszka w przedmiotowym lokalu, odkąd została umieszczona w domu dziecka, a później w rodzinie zastępczej. B. G. dodała, że lokal nr [...] przy ul. [...] w M. uległ spaleniu wiosną 2013 r. Organ I instancji dnia [...] sierpnia 2014 r. przeprowadził kontrolę meldunkową w lokalu nr [...] przy ul. [...] w M. Ustalono, że przedmiotowy lokal jest niezamieszkały i niezabezpieczony oraz nosi wyraźne ślady pożaru. Obecna podczas oględzin D. S. oświadczyła, że M. K. nie opuściła miejsca stałego zameldowania dobrowolnie. Jej miejsce pobytu zostało wyznaczone przez sąd, początkowo był to dom dziecka, obecnie czasowo mieszka u rodziny zastępczej. M. K. zamierza powrócić do lokalu nr [...] przy ul. [...] w M., nigdy nie twierdziła, że go opuściła, czy miała zamiar zamieszkać w innym miejscu. Korzystając z możliwości zapoznania się z aktami sprawy M. K. oświadczyła, że w lokalu nr [...] przy ul. [...] w M. nie mieszka od [...] lat, a nie jak wskazali świadkowie od [...] lat. Wnioskiem z dnia [...] września 2014 r. wymieniona zwróciła się do urzędu Miasta M. o zameldowanie jej na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] w M. Wniosek uzasadniła tym, że B. G. i W. K. uzyskali tytuł prawny do ww. lokalu w zamian za tytuł prawny do lokalu nr [...] przy ul. [...] w M., a ona również została uprawniona do zamieszkania w nim. Podtrzymała też swoje wcześniejsze oświadczenia o niedobrowolnym opuszczeniu miejsca pobytu stałego. Mając na uwadze dyspozycję art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) oraz materiał dowodowy zebrany w toku postępowania administracyjnego organ uznał, że w rozpatrywanej sprawie zaszła przesłanka niezbędna do wydania decyzji o wymeldowaniu M. K. z miejsca pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w M. Fakt niezamieszkiwania wymienionej potwierdzają bowiem oświadczenia samej zainteresowanej, zeznania świadków oraz kontrola meldunkowa przeprowadzona przez organ I instancji. Zgodnie zaś z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2002 r., sygn. akt V SA 510/02 miejscem stałego pobytu jest miejsce, w którym koncentrują się wszystkie codzienne sprawy, miejsce gdzie się codziennie przebywa, wypoczywa, prowadzi życie rodzinne i gospodarstwo domowe. O istnieniu przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego można mówić wtedy, gdy całokształt zachowania zainteresowanej osoby będzie wskazywał, że lokal, w którym była zameldowana przestał być dla niej miejscem koncentracji jej interesów życiowych. W ocenie Wojewody [...] lokal nr [...] przy ul. [...] w M. nie jest takim miejscem dla M. K. Wymieniona przebywa obecnie razem z rodziną zastępczą poza miejscem stałego zameldowania. Organ wskazał także, że zameldowanie jest potwierdzeniem faktu zamieszkiwania w danym lokalu danej osoby i ewidencjonuje (rejestruje) zaistniały stan faktyczny. W niniejszej sprawie kontrola meldunkowa wykazała, że lokal nr [...] przy ul. [...] w M. jest opuszczony i niezamieszkały. Ponadto świadkowie zgodnie zeznali, że M. K. od około [...] lat nie mieszka w przedmiotowym lokalu, wymieniona oświadczyła zaś, że opuściła go [...] lat temu. Wyrokiem sądu M. K. początkowo umieszczona została w domu dziecka, a później w rodzinie zastępczej. Zgodnie zaś z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21, marca 2013 r., sygn. akt. II OSK 2264/11 w sytuacji, gdy osoba małoletnia opuściła dotychczasowe miejsce pobytu wskutek umieszczenia jej w rodzinie zastępczej (będące następstwem orzeczenia sądu rodzinnego), należy uznać za równoznaczne z dobrowolnym opuszczeniem spornego lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Ponadto zgodnie z art. 9a ustawy o ewidencji ludności za osobę nieposiadającą pełnej zdolności do czynności prawnych obowiązek meldunkowy wykonuje jej przedstawiciel ustawowy lub inna osoba sprawująca nad nią faktyczną opiekę w miejscu ich wspólnego pobytu. Zatem takimi osobami byli opiekunowie prawni wymienionej, wyznaczeni stosownym wyrokiem sądu rodzinnego, do czasu osiągnięcia przez nią pełnoletności. Wskazywanie przez organy administracji publicznej, że M. K. nie dopełniła obowiązku meldunkowego rozumieć należy jako niedopełnienie tego obowiązku przez osoby sprawujące nad nią opiekę do osiemnastego roku życia. Ponadto, zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca. Na mocy powyższego przepisu, jako że wymieniona w dniu wszczęcia niniejszego postępowania była już osobą pełnoletnią, obowiązkiem jej jest więc zameldować się na pobyt stały lub czasowy pod adresem, pod którym aktualnie zamieszkuje. Zdaniem Wojewody [...] niezasadnym jest zarzut odwołującego, że organ I instancji nie uwzględnił J. S. i D. S. w przedmiotowym postępowaniu. Wymienieni orzeczeniem sądu opiekuńczego ustanowieni zostali opiekunami prawnymi M. K., podkreślić jednak należy, że zgodnie z art. 170 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy gdy małoletni osiągnie pełnoletność albo gdy przywrócona zostanie nad nim władza rodzicielska, opieka ustaje z mocy prawa. M. K. osiągnęła pełnoletność w dniu [...] lipca 2013 r., zatem przed wszczęciem niniejszego postępowania. Miała natomiast możliwość ustanowienia pełnomocnika w niniejszej sprawie. Z uprawnienia tego skorzystała udzielając pełnomocnictwa J. S. i D. S. Utrzymywanie zatem zameldowania M. K. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w M. w ocenie organu byłoby wyłącznie fikcją meldunkową, tj. stanem niezgodnym z faktycznym miejscem pobytu, a zadaniem organu administracji publicznej jest ochrona ewidencji ludności i likwidacja fikcji meldunkowych polegających na rozbieżności stanu ewidencji ludności ze stanem faktycznym. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. K. Powołując się na: 1. art. 145 § I pkt. 1 lit a p.p.s.a. zarzuciła ona zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, polegające na jego błędnej wykładni skutkującej niewłaściwym zastosowaniem, tj. błędnym rozumieniem przesłanki dobrowolności i trwałości opuszczenia miejsca zameldowania; 2. art. 145 § 1 § 1 pkt 1 lit c zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7 k.p.a. poprzez nieustalenie, czy w momencie, kiedy została zabrana do domu dziecka, fakt ten miał miejsce za przyzwoleniem i zgodą rodziców skarżącej. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji (wraz z decyzją wydaną w I instancji przez Burmistrza Miasta M.) w całości. W uzasadnieniu podniosła, że organy nie uwzględniły w sprawie okoliczności, że w momencie opuszczenia przez nią lokalu przy ul. [...] nie została spełniona przesłanka dobrowolności. Została ona bowiem bez własnej woli zabrana do domu dziecka. W momencie opuszczenia lokalu przez skarżącą władzę rodzicielską nad nią sprawowali jej rodzice, a zatem to ich wolę należałoby zbadać w tym zakresie. Wobec powyższego nasuwa się zasadnicze pytanie na ile rodzice małoletniej wyrazili wolę i akceptację w zakresie opuszczenia lokalu przez małoletnią wówczas skarżącą. Kwestia ta w ogóle nie była przedmiotem badań organu I instancji. Ponadto skarżąca wskazała, że ustanowiona dla niej opieka zgodnie z treścią art. 170 k.r.o. wygasła z mocy prawa. Odpadła więc podstawa zgodnie, z którą skarżąca była uprawniona do wspólnego zamieszkiwania wraz ze swoimi opiekunami. Tym samym chciałaby ona powrócić do miejsca, w którym uprzednio zamieszkiwała. Wobec powyższego, w przekonaniu skarżącej, organ II instancji dokonał błędnej wykładni art. 15 ust. 2 ustawy i w związku z tym błędnie ją zastosował orzekając o wymeldowaniu małoletniej skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Stosowne zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. tj. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), zgodnie z którym, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, iż przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu powołanego przepisu jest spełniona, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne, (wyrok NSA z 23.04.2001 r., sygn. V SA 3169/00, pub!., LEX nr 50123; z 21.03.2001 r., sygn. V SA 2950/00, pub!., LEX nr 80643; z 23.09.1999 r., sygn. V SA 252/99, publ., LEX nr 49952). Tym samym, wszczynając postępowanie o wymeldowanie organ gminy zobowiązany jest zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną wart. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), do wyczerpującego zbadania przesłanek opuszczenia przez daną osobę miejsca pobytu stałego bądź czasowego. Należy je oceniać nie tyle pod kątem oświadczeń woli strony, ile towarzyszących opuszczeniu miejsca pobytu stałego okoliczności faktycznych wskazujących na zamiar rzeczywisty. Samo jedynie wyrażenie woli dalszego zamieszkiwania lub powrotu do danego lokalu, bez jednoczesnego zobiektywizowania tej woli i wyrażenia jej poprzez podjęcie odpowiednich kroków prawnych, umożliwiających ponowne zajęcie lokalu, nie jest warunkiem wystarczającym do uznania, że do opuszczenia lokalu doszło w sposób niedobrowolny. Wymóg dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego nie może być przyjmowany bezkrytycznie i automatycznie, lecz podlega ocenie na podstawie obiektywnych kryteriów. Podkreślić także należy, że każda sprawa meldunkowa wymaga indywidualnego podejścia do okoliczności związanych z opuszczeniem miejsca stałego pobytu i działaniami podejmowanymi przez zainteresowanego po jego opuszczeniu (tak NSA w Warszawie w wyroku z 15 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 1060/09; LEX nr 597116). W rozpatrywanej sprawie ma to szczególny wymiar. Wbrew zarzutom skargi, zgodzić się należy ze stanowiskiem organu odwoławczego, że zaszły przesłanki do wymeldowania skarżącej z miejsca stałego pobytu. W sytuacji bowiem, gdy osoba małoletnia opuściła dotychczasowe miejsce pobytu wskutek umieszczenia jej najpierw w domu dziecka a następnie w rodzinie zastępczej (będące następstwem orzeczenia sądu rodzinnego), należało uznać że nastąpiło dobrowolne opuszczenie lokalu w rozumieniu art 15 ust. 2 ustawy. Twierdzenie skarżącej, że nie z własnej woli opuściła miejsce stałego pobytu w młodości nie jest trafne. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, bowiem, a Sąd pogląd ten podziela, że zamiar opuszczenia lokalu przez osoby nie posiadające pełnej zdolności do czynności prawnych należy oceniać głównie poprzez ocenę zachowania ich przedstawicieli ustawowych, ewentualnie osób sprawujących nad nimi faktycznie opiekę. Osoby te są zobowiązane do meldunku za osoby nie posiadające pełnej zdolności do czynności prawnych (art. 9a ustawy.; por. NSA w Warszawie w wyroku z 13 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 174/08, LEX nr 516065). W sytuacji zaś opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę małoletnią, będące następstwem orzeczenia sądu rodzinnego o umieszczeniu tej osoby w rodzinie zastępczej, tak jak w rozpatrywanej sprawie, doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ww. ustawy. Tym samym kwestia woli rodziców skarżącej, co to faktu opuszczania przez nią miejsca pobytu stałego, nie mogła być w niniejszej sprawie brana pod uwagę. O konieczności zmiany miejsca zamieszkania przez skarżącą, zadecydował bowiem Sąd rodzinny. Bezspornym jest przy tym, co potwierdza sama skarżąca, że od momentu umieszczenia jej przez Sąd, najpierw w domu dziecka a później w rodzinie zastępczej przebywa ona poza miejscem zameldowania na pobyt stały. Kontrola meldunkowa w spornym lokalu potwierdziła okoliczność, iż obecnie jest on niezamieszkały. Wynika to przede wszystkim z tego, że na skutek pożaru (wiosna 2013r.) uległ on zniszczeniu. Organy dysponując takimi ustaleniami, które - co wymaga podkreślenia - nie były kwestionowane przez stronę skarżącą, zobligowane były zatem do wymeldowania skarżącej z miejsca pobytu stałego. Słusznie bowiem doszły do wniosku, iż centrum życiowe skarżącej od dawna nie jest związane z ww. lokalem. Podkreślenia wymaga również okoliczność, że zameldowanie jest potwierdzeniem faktu zamieszkiwania w danym lokalu danej osoby i ewidencjonuje (rejestruje) zaistniały stan faktyczny. W niniejszej sprawie kontrola meldunkowa wykazała, że lokal nr [...] przy ul. [...] w M. jest opuszczony, niezabezpieczony i nosi ślady pożaru, a skarżąca od kilku lat w nim nie przebywa. Utrzymywanie więc fikcji meldunkowej, czyli zameldowania w takim obiekcie, byłoby sprzeczne z funkcją przypisaną ewidencji ludności, a zatem niedopuszczalne. Realny powrót do opuszczonego miejsca stałego pobytu jest możliwy tylko wówczas, gdy budynek (lokal) nadaje się do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych bez narażania lokatora na utratę życia lub zdrowia (pod. wyrok WSA z 2.11.2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 315/10, publ. Lex nr 759136; wyrok NSA z 18.01.2011 r., sygn. akt II OSK 46/10, publ. Lex nr 953076). Dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, jak wskazano na wstępie nie mógł mieć znaczenia sam zamiar ponownego zamieszkania skarżącej w spornym lokalu w bliżej nieokreślonym czasie. Wyrażenie bowiem woli dalszego zamieszkiwania lub powrotu do danego lokalu, bez jednoczesnego zobiektywizowania tej woli poprzez podjęcie odpowiednich kroków prawnych, umożliwiających ponowne zajęcie lokalu, nie jest warunkiem wystarczającym do odstąpienia przez organ od wymeldowania strony. Mając na względzie powyżej przedstawione rozważania Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.