IV SA/Wr 67/15

WyrokWSA we Wrocławiu2015-09-24

Skład orzekający: Jolanta Sikorska, Mirosława Rozbicka - Ostrowska, Alojzy Wyszkowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dochód uzyskany przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy powinien być liczony w stosunku rocznym, a nie miesięcznym, przy ustalaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że dochód uzyskany przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, zgodnie z art. 9 ust. 4a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, powinien być liczony w stosunku rocznym. Oznacza to, że dochód uzyskany w danym okresie powinien zostać doliczony do dochodu za rok poprzedzający, a całość podzielona przez 12 miesięcy i liczbę członków rodziny. Taka interpretacja jest zgodna z celami ustawy i realizuje założenia Konstytucji RP dotyczące wsparcia rodzin.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2012/2013. Organ I instancji uchylił pierwotną decyzję przyznającą świadczenia, powołując się na fakt podjęcia przez skarżącą zatrudnienia za granicą od maja 2012 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ odmówił przyznania świadczeń, uznając, że dochód rodziny przekracza ustawowe kryterium. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię dochodu.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w G.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Sikorska Sędziowie Sędzia NSA Mirosława Rozbicka - Ostrowska Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (spr.) Protokolant specjalista Jolanta Pociejowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 24 września 2015 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego i odmowa przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...], którą po rozpatrzeniu odwołania W. G. (dalej: skarżąca) utrzymano w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w G. działającego z upoważnienia Burmistrza G. z dnia [...] października 2014 r., nr [...] w przedmiocie: 1) uchylenia w całości decyzji z dnia [...] listopada 2012r., nr [...] dotyczącej przyznania W. G. świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dzieci D. G. i B. G., 2) odmowy przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego wnioskowanych na D. G. i B. G., na okres świadczeniowy 2012/2013. W uzasadnieniu decyzji podano, że postanowieniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w G., powołując się na art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wznowił z urzędu postępowanie z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. dotyczące przyznania W. G. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dzieci D. i B. G. na okres świadczeniowy 2012/2013 w związku z ujawnieniem faktu podjęcia przez stronę zatrudnienia za granicą od 15 maja 2012 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...] września 2013 r. powołując art. 151 § 1 i § 2 k.p.a. oraz przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.). 1). uchylił w całości decyzję nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. dotyczącą przyznania W. G. świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dzieci D. G. i B. G., na okres świadczeniowy 2012/2013, 2) odmówił przyznania W. G. świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dzieci D. G. i B. G., na okres świadczeniowy 2012/2013. Na skutek złożonego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy powyższą decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 21 maja 2014 r. sygn. akt IV SA/Wr 22/14 uchylił obie z wyżej wymienionych decyzji organów administracji. W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, ze żaden z organów nie wyjaśnił dlaczego został przyjęty dochód strony z miesiąca czerwca 2012 r. i nie wskazał jednoznacznie, który z przepisów ustawy dał podstawę do takiego działania. Tym samym naruszono art. 107 K.p.a., gdyż uzasadnienie w tej części nie wyjaśnia podstawy prawnej decyzji, a element ten ma podstawowe znaczenie dla rozpoznania sprawy. Sąd wyraził przypuszczenie, że w sprawie zastosowano art. 9 ust. 4a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, jednakże stwierdził, że nie może kontrolować wydanej decyzji w oparciu o przypuszczenia wynikające ze stanu faktycznego i zastosowanego do obliczenia dochodu - wynagrodzenia za miesiąc czerwiec 2012r. W konkluzji wyroku Sąd zwrócił uwagę, że niektóre sądy administracyjne nie akceptują wykładni literalnej art. 9 ust. 4a ustawy. Jednocześnie nakazał wyjaśnienie i wskazanie podstawy prawnej i sposobu obliczenia dochodu na osobę w rodzinie, która w ocenie organów daje podstawę do wydania zaskarżonych orzeczeń. Ponownie rozpoznając sprawę, Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...]: 1) uchylił w całości decyzję nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. dotyczącą przyznania W. G. świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dzieci D. G. i B. G., na okres świadczeniowy 2012/2013, 2) odmówił przyznania W. G. świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dzieci D. G. i B. G., na okres świadczeniowy 2012/2013. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołując się na art. 145 § pkt 5 k.p.a. oraz przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów podał, że wystapiły podstawy do uchylenia w całości decyzji przyznającej stronie prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dzieci i ponownego orzeczenia o prawie do tych świadczeń, z uwagi na fakt, iż wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Organ orzekający podniósł, że wydając w dniu [...] listopada 2012r. decyzję wzięto pod uwagę wniosek strony o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego z dnia 1 października 2012r. wraz z załączonymi dokumentami. Na podstawie przedłożonych przez stronę dowodów ustalono, że na dochód rodziny w 2011 r. składał się dochód strony z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 2.539,68 zł oraz dochód syna D. G. z tytułu praktyk szkolnych w wysokości 301,66 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie dało miesięczną kwotę dochodu w wysokości 59,19 zł. Dochód w powyższej wysokości kwalifikował stronę do przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dzieci. Dalej organ orzekający podkreślił, że do wniosku załączone zostało oświadczenie strony, z którego wynika, iż nikt z członków rodziny nie pracuje w kraju ani za granicą. Organ I instancji wskazał również, że w dniu 8 lutego 2013 r. wyszły na jaw nowe istotne okoliczności, istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi tj., że od dnia 15 maja 2012 r. skarżąca zatrudniona jest za granicą. Uzyskanie dochodu nastąpiło w 2012 r. tj. po roku kalendarzowym, poprzedzającym okres świadczeniowy 2012/2013, w którym podstawą do ustalania dochodu rodziny jest dochód uzyskany przez członków rodziny w 2011 r. Organ I instancji przytoczył treść art. 9 ust. 4a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i stwierdził, że zgodnie z tym przepisem prawa należy doliczyć dochód uzyskany z tytułu pracy za granicą z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty. W tym przypadku, skoro strona pracę podjęła od dnia 15 maja 2012 r. to miesiącem następującym po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty jest czerwiec 2012r. Na poparcie tego stanowiska powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2014 r. Sygn. akt I OSK 2094/13, który potwierdza przyjętą przez organ I instancji interpretację art. 9 ust. 4a ustawy. W dalszej części uzasadnienia organ I instancji podał, że w czerwcu 2012 r. strona uzyskała dochód w wysokości 1.008,57 € tj. 4.297,82 zł (przeliczone według kursu walut NBP). Dochód ten był uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w listopadzie 2012 r. Organ orzekający podkreślił, że ponownie przeliczając dochód rodziny uzyskany w 2011 r., uwzględnił dochód utracony z tytułu wyrejestrowania pozarolniczej działalności gospodarczej przez skarżącą (2.539,68 zł) oraz uwzględnił dochód uzyskany z tytułu podjęcia przez stronę zatrudnienia z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, tj. dochód z miesiąca czerwca 2012r. (1.008,57 euro, tj. 4.297,82 zł). Po ponownym przeliczeniu stwierdzono, że dochód rodziny strony w 2011r. wyniósł 2.841,34 zł (2.539,68 zł dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej plus 301.66 zł dochód z tytułu zatrudnienia strony). Miesięczny dochód rodziny po odliczeniu dochodu utraconego z tytułu wyrejestrowania pozarolniczej działalności gospodarczej (2.539,68 zł) oraz doliczeniu dochodu uzyskanego za miesiąc czerwiec 2012r. (4.297,82 zł) wynosi 4.322,96 zł, co w przeliczeniu na cztery osoby w rodzinie stanowi kwotę 1.080,74 zł i przekracza ustawowe kryterium dochodowe, tj. 725 zł. W związku z powyższym strona nie jest uprawniona do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dzieci D. G. i B. G. w okresie świadczeniowym 2012/2013. Powyższe okoliczności stanowiły podstawę do uchylenia decyzji przyznającej stronie prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dzieci i orzeczenia o odmowie przyznania wnioskowanych świadczeń z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Od powyższej decyzji wnioskodawczyni wniosła odwołanie, w którym podniosła, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją. Stwierdza, że organ I instancji orzekając w sprawie dokonał błędnej wykładni dochodu uzyskanego i dochodu utraconego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji z dnia [...] października 2014 r. W uzasadnieniu wskazało, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Organem administracji publicznej właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji (art. 150 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Na potwierdzenie zasadności wydanego rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze powtórzyło ustalenia organu pierwszej instancji wskazując na dochód z tytułu wynagrodzenia uzyskany przez skarżącą za granicą w okresie od 15 maja 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. w wysokości 7.228,58 €, w kolejnych miesiącach maj 2012 r. - 676,30 €, czerwiec 2012r. - 1.008,57 €, lipiec 2012r. - 899,30 €, sierpień 2012 r. - 962,01 €, wrzesień 2012 r. 973,86 €, październik 2012r. - 902,68 €, listopad 2012r. - 856,50 € i grudzień 2012 r. - 949,36 €. W oparciu o powyższe ustalenia Kolegium Odwoławcze przyjęło, iż w dacie wydawania pierwotnej decyzji organowi administracji nie były mu znane wszystkie okoliczności związane z sytuacją dochodową rodziny, mające istotny wpływ na prawo do wnioskowanych świadczeń. Dokonując ponownego przeliczenia dochodu rodziny ustalono, że wynosi on 1.080,74 zł na osobę i przekracza kwotę kryterium dochodowego. Dochód ten nie uprawniał skarżącej do uzyskania prawa do wnioskowanych świadczeń. Dalej Kolegium Odwoławcze odnosząc się wyroku tut. Sądu z dnia 21 maja 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 22/14 podało, że podstawę prawną doliczenia do dochodu rodziny kwoty 1.008,57 €, jaką uzyskała strona z tytułu wynagrodzenia uzyskanego za granicą w miesiącu czerwcu 2012r. stanowi art. 9 ust. 4a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W ocenie Kolegium zestawienie treści tego przepisu prawa z definicjami pojęć "dochód rodziny" i "dochód na członka rodziny" prowadzi do wniosku, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku poprzedzającym okres świadczeniowy, przeciętny miesięczny dochód osiągnięty przez niego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy należy powiększyć o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty. Ustalając natomiast wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie, trzeba ustalić dochód każdego z członków rodziny, następnie dochody te zsumować i podzielić przez liczbę osób w rodzinie. Zdaniem Kolegium Odwoławczego z szeregu przepisów ustawy w aktualnym brzmieniu, wynika, że kryterium dochodowe ujęte w skali miesiąca musi być spełnione w trakcie całego okresu świadczeniowego, tak by dochód rodziny uzyskiwany w każdym miesiącu tego okresu mieścił się w granicach określonych ustawowo, a więc by nie przekraczał kwoty 725 zł na osobę w rodzinie. Potwierdzeniem tego jest unormowanie zawarte w art. 19 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania lub utraty dochodu albo innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego osoba uprawniona albo jej przedstawiciel ustawowy, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu są obowiązani do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia. Z kolei art. 18 ust. 5 ustawy stanowi, że w przypadku gdy dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód powoduje utratę prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, świadczenia nie przysługują od miesiąca po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został uzyskany. Na potwierdzenie tego Kolegium Odwoławcze przywołało wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lipca 2013 r.5 I OSK 2373/12: Już zatem będące skutkiem uzyskania nowego źródła dochodu przekroczenie kryterium (725 zł) w jednym miesiącu rzutuje na prawo do świadczeń, zważywszy, że dochody uzyskane w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy stanowią podstawę do ustalenia miesięcznej kwoty dochodu rodziny na cały okres świadczeniowy, przez co nowy uzyskany w trakcie tego okresu dochód wpływa jedynie na wysokość miesięcznego dochodu rodziny, nie zaś na sumę dochodów, ustaloną i wyliczoną w skali roku dla danego okresu świadczeniowego. Natomiast średnia dwunastomiesięczna z roku bazowego (roku kalendarzowego poprzedzającego okres świadczeniowy) jest jedynie punktem wyjścia dla ustalenia dochodu rodziny (miesięcznego) z uwzględnieniem doliczanego do niej dochodu uzyskanego i odliczanego od niej dochodu utraconego, co ustawa ujmuje jako zdarzenie jednostkowe związane z uzyskaniem przez rodzinę nowego źródła dochodu (art. 2 pkt 18) lub utratą dotychczasowego źródła dochodu (art. 2 pkt 17). Mając na uwadze powyższe i treść przepisu art. 9 ust. 4a ustawy należało przyjąć, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, dochód obejmujący kwotę miesięcznego dochodu następującego po miesiącu, w którym został osiągnięty, doliczany jest do kwot) przeciętnego miesięcznego dochodu osiągniętego przez członka rodziny w roku poprzedzającym okres świadczeniowy, tj. dochodu członka rodziny. Dalej Kolegium Odwoławcze wskazało, że sposób obliczania dochodu rodziny i zasad doliczania tzw. dochodu uzyskanego jest zbieżny ze wskazaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartymi w wyroku z dnia 28 stycznia 2014r. Sygn. akt I OSK 2094/13. Na powyższą decyzję skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Zarzucała w niej, że decyzja została wydana z istotnym naruszeniem prawa art. 71 Konstytucji RP oraz art. 9 ust 4a ustawy w związku z czym wniosła o uchylenie decyzji I i II instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wystąpiło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem materialnym i procesowym. Na podstawie art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższe przepisy dają sądowi w niniejszej sprawie podstawę do stwierdzenia, że skarga, choć nie oparta na zarzutach dotyczących naruszenia powołanych niżej przepisów jest uzasadniona. Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji uchylającą decyzję z dnia [...] listopada 2012 r. dotyczącą przyznania na dzieci skarżącej świadczeń z funduszu alimentacyjnego i odmawiającą im przyznania na okres świadczeniowy 2012/2013. Podstawą do wydania powyższych rozstrzygnięć było ustalenie, że zaistniały okoliczności, nieznane dotąd organowi a mianowicie, ze skarżąca od 15 maja 2012 r. podjęła pracę za granicą. Stwierdzenie powyższej okoliczności uruchomiło opisane wyżej postępowanie oparte na art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i art. 151 §1 pkt 2 k.p.a., dało podstawy do odmowy przyznania świadczenia po ustaleniu, że dochód członka rodziny przekracza ustalone przepisami kryterium dochodowe. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228) – dalej ustawa. Art. 9 ust. 2 powołanej ustawy stanowi, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Zasady obliczenia dochodu określa art. 2 pkt 4 i 5 odsyłając w tym zakresie do przepisów o świadczeniach rodzinnych. Mówią one w art. 3 pkt 2, że dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny, zaś w art. 3 pkt 2a ustawy, że dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4 – 4b. W ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów – w art. 2 pkt 5a ustalono, że dochód członka rodziny – oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 3-4a. Okres świadczeniowy w myśl art. 2 pkt 8 ustawy, oznacza okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego. Pojęcie "dochodu uzyskanego" wyjaśnia art. 2 pkt 18 lit. c) ustawy. Przepis ten stanowi, że przez "uzyskanie dochodu" należy rozumieć uzyskanie dochodu spowodowane zdarzeniami w tym przepisie wymienionymi, w tym, uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (...). Wskazany wyżej art. 9 ust. 3 i 4 – 4b dotyczy przypadków utraty i uzyskania dochodu. W niniejszej sprawie mamy do czynienia ze stwierdzeniem uzyskania przez skarżącą dochodu po jego utraceniu w związku z zakończeniem prowadzenia działalności gospodarczej w listopadzie 2011 r. Niesporne bowiem jest, że z dniem 15 maja 2012 r. podjęła pracę zarobkową w rozumieniu art. 2 pkt 15 a ustawy. Stosownie do art. 9 ust. 4 i 4a mówiącego o uzyskaniu dochodu w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, ustalając dochód członka rodziny, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (ust. 4). W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy jego dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalenia prawa do świadczeń alimentacyjnego (ust. 4a). Art. 9 ust. 3 mówi zaś, że w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku, ustalając jego dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. W niniejszej sprawie przedmiotem oceny była decyzja z dnia [...] listopada 2012 r. o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rok świadczeniowy 2012/2013 (od 1 października 2012 r. do 30 września 2013 r.). Mając na uwadze powołany art. 2 pkt 5a podstawę do obliczenia dochodu stanowił rok 2011. Niewątpliwie tym samym organy odliczając dochód skarżącej, która jest członkiem rodziny w myśl art. 2 pkt 2, potraktowały dochód uzyskany przez skarżącą z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2011 r. wobec zakończenia tej działalności w listopadzie 2011 r. jako dochód utracony. Była to kwota 2.539,68 zł. Tym samym miesięczny dochód rodziny w 2011 r. po odliczeniu dochodu utraconego wyniósł 301,66 zł, a miesięcznie 25,14 zł. Do tej kwoty został dodany dochód uzyskany przez skarżącą w czerwcu 2012 r. jako dochód uzyskany. Była to kwota 1.005,57 euro – ostatecznie po przeliczeniu na złote 4.322,13 zł. Łącznie do podziału na 4 osoby w rodzinie – 4.322,96 zł: dał dochód na osobę w rodzinie w wysokości 1.080,74 zł. Powyższa kwota przekracza kryterium dochodowe wynoszące zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy 725 zł. Rozważyć trzeba więc w myśl przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i ustawy o świadczeniach rodzinnych jaki wpływ na prawo do świadczeń przyznanych na podstawie wysokości dochodu rodziny osiągniętego w roku poprzedzającym okres świadczeniowy ma dochód uzyskany w trakcie okresu świadczeniowego. Powołane przepisy nie określają wprawdzie jednoznacznie, jakiego okresu dotyczy pojęcie uzyskania dochodu, utrwalone jest jednak stanowisko, że chodzi tu o dochody uzyskane po roku, z którego dochody stanowiły podstawę do ustalenia prawa do świadczeń. Uzyskanie przez skarżącą dochodu w 2012 r. dawało więc podstawę do ustalenia prawa do świadczeń w oparciu o dochód rodziny skarżącej z roku 2011, poprzedzającego okres świadczeniowy, powiększonego o dochód uzyskany w 2012 r., w czasie pobierania świadczeń przyznanych na cały okres świadczeniowy. Sąd orzekający nie podziela jednak sposobu liczenia dochodu rodziny skarżącej służącego do ustalenia prawa do świadczenia, dokonanego przez organy orzekające. Użycie art. 9 ust. 4a ustawy wprost, z pominięciem reguł wynikających z ustawy oznaczałoby, że o przyznaniu świadczenia decydowałyby nie wielkości określone w ustawie, lecz suma przeciętnego miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie (uzyskanego uprzednio w roku kalendarzowym) oraz dochodu uzyskanego przez członka rodziny za pełny przepracowany miesiąc. Natomiast, skoro ustawową podstawą do przyznania świadczenia jest dochód rodziny rozumiany jako miesięczny przeciętny dochód członków rodziny uzyskany w skali roku kalendarzowego, to zasada ta winna mieć zastosowanie również w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy, a zatem w sytuacji określonej w art. 9 ust. 4a ustawy., dochód ten należy liczyć w stosunku rocznym. Dochód uzyskany powinien być więc doliczony do dochodu za rok poprzedzający, a całość podzielona następnie przez 12 miesięcy i przez liczbę członków rodziny. W ten sposób zostanie obliczony dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód, jak stanowi art. 9 ust. 4a ustawy w sposób realizujący jej cele i umożliwiający uzyskanie świadczenia. Nie może bowiem dochodzić do sytuacji, kiedy uzyskany przez stronę czy członka rodziny dodatkowy, a późniejszy dochód z jednego miesiąca będzie w sposób zasadniczy decydował o prawie do świadczenia za okres wcześniejszy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 2094/13, wyroki: WSA w Łodzi z dnia 9 lipca 2013 r., II SA/Łd 403/13; WSA w Szczecinie z dnia 12 września 2013 r., II SA/Sz 353/13; WSA we Wrocławiu z dnia 23 października 2013 r., IV SA/Wr 320/13, WSA w Lublinie z dnia 29 czerwca 2012 r., I SA/Lu 440/12, wyroki WSA w Lublinie z dnia 10 grudnia 2010 r., II SA/Lu 582/10 oraz z dnia 28 maja 2009 r., II SA/Lu 201/09, wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2010 r., I OSK 1321/10, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15 grudnia 2011 r., II SA/Bk 797/11; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 2011 r., IV SA/Wr 525/11). Powyższa wykładnia zgodna jest z celami ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów realizującej założenia art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, wedle którego państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Z tej racji należy stwierdzić, że organy jedynie na podstawie wynagrodzenia uzyskanego przez skarżącą w miesiącu czerwcu 2012 r. ustaliły dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, co jest sprzeczne z wyżej przedstawioną wykładnią sposobu liczenia dochodu rodziny w związku z treścią art. 9 ust. 4a ustawy. W ocenie Sądu naruszenie powyższych przepisów prawa materialnego, miało w niniejszym postępowaniu wpływ na wynik sprawy, stąd Sąd zobligowany był do uchylenia decyzji organów administracji publicznej obu instancji. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organy winny zastosować się do wskazań zawartych w treści niniejszego wyroku obliczając wysokość dochodu w rodzinie zgodnie z zaprezentowaną wykładnią prawa. W tej sytuacji Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło