II FZ 125/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 825/15 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia 21 maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia oddalić zażalenie. II FZ 125/17 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Lu 825/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w sprawie ze skargi B. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia 21 maja 2015 r. w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego w zakresie dopuszczalności zażalenia odrzucił zażalenie strony skarżącej na postanowienie z dnia 24 września 2015 r. Z uzasadnienia postanowienia Sądu pierwszej instancji wynika, że postanowieniem z dnia 24 września 2015 r. odrzucona została ww. skarga z powodu nieusunięcia braków formalnych. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Wezwany do uiszczenia wpisu od zażalenia, w terminie do jego uiszczenia, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Skarżącemu zostało przyznane prawo pomocy przez ustanowienie adwokata oraz odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych. Zażalenie na postanowienie sądu w tej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny oddalił, postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2016 r. sygn. II FZ 385/16. Wobec powyższego skarżący został ponownie wezwany do uiszczenia wpisu od zażalenia. Skarżący nie zapłacił wpisu, tylko raz jeszcze wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z powyższym w zaskarżonym postanowieniu Sąd uznał, że w tej sytuacji skarżący nie opłacił zażalenia, pomimo odmowy przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Zdaniem WSA w Lublinie, skarżący pomija w swoim postępowaniu znaczenie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego prawomocnie wynika obowiązek zapłaty wpisu od zażalenia zaś skarżący, wbrew temu rozstrzygnięciu, nie jest uprawniony raz jeszcze domagać się zwolnienia od tej opłaty. Wobec powyższego nieopłacone przez skarżącego zażalenie Sąd odrzucił zgodnie z treścią art. 220 § 1 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718 ze zm.), dalej: p.p.s.a. W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie prawa procesowego, tj. art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a., co miało wpływ na wynik sprawy, a polegające na wyrażeniu błędnego poglądu prawnego, że skarżący nie był uprawniony raz jeszcze domagać się zwolnienia od wpisu od zażalenia, co skutkowało odrzuceniem tego zażalenia, w sytuacji gdy ze względu na treść wniosku skarżącego, w szczególności pewne nowe okoliczności uzasadniające wniosek, powinno to prowadzić do uznania, że wniosek ten powinien zostać rozpoznany merytorycznie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że w następstwie prawomocnego zakończenia postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy należało - stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a. - wezwać stronę do uiszczenia wpisu od zażalenia, wyznaczając ustawowy termin do dokonania tej czynności oraz wskazując rygor jej niewykonania. Ponadto, mimo tego, że skarżący po doręczeniu mu wezwania, a przed upływem 7-dniowego terminu do uiszczenia wpisu, wystąpił do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, bieg terminu do opłacenia zażalenia nie został przerwany, a jego bezskuteczny upływ skutkować musiał odrzuceniem zażalenia. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza, że strona ma obowiązek uiszczenia wymaganego wpisu (por. postanowienie NSA z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 667/14, postanowienie NSA z dnia 10 czerwca 2016 r., sygn. akt I GZ 379/16). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, choć strona ma prawo do złożenia takiego wniosku w wypadku zmiany okoliczności sprawy na podstawie art. 165 p.p.s.a. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 115/10, postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 761/13). Nie przerywa też biegu terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie. Dopiero bowiem wydanie przez Sąd prawomocnego postanowienia odmiennej treści w przedmiocie udzielania stronie prawa pomocy skutkuje utratą mocy pierwszego postanowienia. Odmienne postępowanie sądu może prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum. Mając na uwadze powyższe nie ma racji Sąd pierwszej instancji, podnosząc, że skarżący nie jest uprawniony raz jeszcze domagać się zwolnienia z wpisu od zażalenia. Kluczowe natomiast jest to, że wniosek taki nie wywołuje takich skutków procesowych, jak pierwszy wniosek dotyczący tej kwestii. Tym samym, mimo trafności uwag podniesionych w zażaleniu w tym zakresie, wobec braku ich wpływu na wynik sprawy, rozpatrywane zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji zasadnie bowiem odrzucił zażalenie skarżącego, który mimo prawidłowego wezwania, nie uiścił wpisu od zażalenia. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.