II FZ 969/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 czerwca 2016 r. sygn. akt III SA/Łd 569/15 w zakresie odrzucenia skargi J. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 30 marca 2015 r. nr (...) w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 6 czerwca 2016 r., sygn. akt III SA/Łd 569/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę J. Z. (dalej: skarżąca, strona) od postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w L. z 30 marca 2015 r. w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. W motywach orzeczenia Sąd podał, że 2 maja 2015 r. strona wniosła skargę. Zarządzeniem z 12 czerwca 2015 r. Przewodniczący Wydziału III wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. W odpowiedzi na to wezwanie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Po rozpoznaniu wniosku skarżącej postanowieniem z 30 września 2015 r., III SA/Łd 569/15, referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W wyniku wniesionego sprzeciwu postanowieniem z 14 stycznia 2016 r., III SA/Łd 569/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił przyznania prawa pomocy. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2016 r., II FZ 192/16, zażalenie oddalił. W dniu 29 kwietnia 2016 r. Przewodniczący Wydziału III zarządził wezwanie skarżącej do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 12 czerwca 2015 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Jednocześnie skarżąca została pouczona, że ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nie wstrzymuje biegu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Odpis powyższego zarządzenia został doręczony skarżącej w dniu 18 maja 2016 r. W zakreślonym terminie skarżąca nie uiściła należnego wpisu od skargi. Wniosła natomiast o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że odpis zarządzenia z 29 kwietnia 2016 r. o wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 12 czerwca 2015 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi został ponownie skarżącej doręczony w dniu 18 maja 2016 r. Ustawowy siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków formalnych skargi zaczął swój bieg 19 maja 2016 r. i zakończył w dniu 25 maja 2016 r. Pomimo pouczenia skarżącej o skutkach niewykonania zarządzenia z 29 kwietnia 2016 r. skarżąca nie usunęła ani w powyższym terminie, ani później braku fiskalnego skargi. Zamiast tego w dniu 25 maja 2016 r. ponownie wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych w całości, a więc i z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego. Sąd wskazał, że skoro prawomocnym postanowieniem z 14 stycznia 2016 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, to skarżąca obowiązana była do uiszczenia wpisu w terminie wskazanym w kolejnym wezwaniu Sądu, tj. do 25 maja 2016 r. Skoro wezwanie to pozostało bezskuteczne, złożona przez skarżącą skarga zawiera wadę fiskalną uniemożliwiającą nadanie jej dalszego biegu. Podlega ona więc odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ‒ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718; dalej: p.p.s.a.). Sąd uznał, że złożenie przez skarżącą kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy o zwolnienie z całości kosztów sądowych nie ma żadnego wpływu na obowiązek uiszczania przez skarżącą wpisu od skargi. W zażaleniu od tego postanowienia skarżąca wskazała, że wydano je bez podstawy faktycznej i prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że w następstwie prawomocnego zakończenia postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy należało - stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a. - wezwać stronę do uiszczenia wpisu od skargi, wyznaczając ustawowy termin do dokonania tej czynności oraz wskazując rygor jej niewykonania. Ponadto, mimo tego, że skarżąca po doręczeniu jej wezwania a przed upływem siedmiodniowego terminu do uiszczenia wpisu, wystąpiła do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, bieg terminu do opłacenia skargi nie został przerwany, a jego bezskuteczny upływ skutkować musiał odrzuceniem skargi. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza, że strona ma obowiązek uiszczenia wymaganego wpisu (por. postanowienie NSA z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 667/14, postanowienie NSA z dnia 10 czerwca 2016 r., sygn. akt I GZ 379/16). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, choć strona ma prawo do złożenia takiego wniosku w wypadku zmiany okoliczności sprawy na podstawie art. 165 p.p.s.a. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 115/10, postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 761/13). Nie przerywa też biegu terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie. Dopiero bowiem wydanie przez Sąd prawomocnego postanowienia innej treści w przedmiocie udzielania stronie prawa pomocy skutkuje utratą mocy pierwszego postanowienia. Odmienne postępowanie w sprawie mogłoby prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji zasadnie odrzucił skargę skarżącej, która mimo prawidłowego wezwania nie uiściła wpisu od skargi. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.